Салымшы білгісі келетін сан сауал бар

Алматы қалалық сотының баспасөз қызметі құқық қорғау органдары Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорының (БЖЗҚ) басшысы «Бузгул Аурум» облигацияларын сатып алу әрекеті бойынша екі айға қамауға алынды деген ақпарат таратты.
Егемен Қазақстан
21.01.2017 5935
2

Ұлттық банктегілер бұл іс-әрекет салымшылардың емес, қордың жеке активтері есебінен жүргізілді деп отыр. Яғни, олардың сөз саптау­ларына қарағанда, алаңдауға негіз жоқ сияқты.

БЖЗҚ мемлекеттік құры­лым болып табылады. Ол комис­сиялық сыйақыны тек қана салымшылардың есебі­нен тауып отыр. Оның бар­лық шаруашылық қыз­меті халық­тың еңбекпен тап­қан қаржысы есебінен іске асыры­лады. Сол себептен қор­дың қызметі, соның ішін­де жеке активтерді басқару толығымен қоғам алдында есепті болуы тиіс.

Сонымен қатар, «Қазақ­стан Республикасында зей­нетақымен қамсыздандыру туралы» Заңда БЖЗҚ-ның жеке қорын қалыптастыру және қолдану тәртібі реттелмеген. Мәлімет бойынша 2016 жылдың 11 айында қордың жалпы комиссиялық сыйа­қы­сы 55 миллиард 651 миллион теңгені құраған. Мұндай қомақты сома қоғамдық бақылаудан шықпауы тиіс деп санаймыз.

Ұлттық банк басқарма­сы­ның 2015 жылдың 20 қаза­нын­дағы №189 қаулысына сәйкес, 2016 жылғы БЖЗҚ-ның комиссиялық сыйақысы инвестициялық табыстың жалпы сомасынан 5,25% көле­мінде белгіленген. Осы­лайша ол 28 миллиард 350 миллион теңгені құрауы керек болатын. Алайда, БЖЗҚ-ның инвестициялық табыстан сый­ақысы 41 миллиард 28 миллион теңге деп белгіленген, яғни инвестициялық табыстың – 7,6 пайызы.

Бұған қоса, қор зейнетақы активтерінен айына 0,025% көлемінде сыйақы алып отырады, ол өткен жылдың 11 айында 14 миллиард 622 миллион теңгені құрады. Активтерді басқарғаны үшін комиссия алатын қорға бұл сыйақы не үшін есептеп жазылады?

БЖЗҚ-ның инвестициялық декларациясы бекітілген. Ол нысандандырылған құжат болып табылады.

Сонымен қатар, зейнетақы қаржысы қандай мақсатта экономиканың қай секторына жұмсалатыны, активтердің құрылымы қалай болатыны айқындалған инвестициялық стратегия жарияланбаған.

Қазіргі таңда БЖЗҚ еліміз­дегі ең ірі инвестор болып отыр. Алайда, оның отандық экономикадағы рөлі мүл­дем айқындалмаған. Осының салдарынан активтерді инвес­тициялау бойынша жүйесіз шешімдер қабылданып жатыр. Біз көріп отырғандай, олар мемлекеттік бюджеттің, мем­лекеттік сыңайдағы сек­тордың және «Бузгул Аурум» ЖШС, жеке компания­лардың жыртықтарын жамауға қол­данылады екен.

Біріншіден, барлық ха­лық бірдей жинақтаушы зей­нет­ақы жүйесімен қам­тыл­маған. БЖЗҚ мәліметі бо­йынша, өткен жылғы 1 жел­тоқ­сан­да жеке салым бойынша са­лым­шылардың саны 9 мил­­лион 626 мың адамды құра­ған. Ал елімізде жұ­мыс­пен қамтылғандардың саны 8 миллион 484 мың адамды құрайды, ал жалпы экономикалық белсенді халық – 8 миллион 932 мың адам. Шоттардың саны азаматтардың жинақ­таушы зейнетақы жүйесіне қатысуының шынайы көрсет­кішке сай еместігін аңғартып отыр.

Екіншіден, жүйеге қатысу­шы азаматтардың жинақтал­ған сомасы зейнетақы жасына шыққанда қалыпты өмір сүру деңгейін қамтамасыз ете алмайды. 2016 жылдың 1 желтоқсанында міндетті салымдар бойынша жинақталған сома 6 триллион 536 миллиард теңгені құраған. Бұл дегеніміз, бір шот бойынша орташа есеп – 680 мың тең­ге. Халықтың шынайы табыс­тарының төмендеуі салдарынан көп адам үшін тиісті соманы жинақтау мүмкін болмай отыр.

Жұмыс берушілерден мін­детті зейнетақы салым­дарын енгізу қаржы тапшылығы­ның орнын жартылай ғана толтырады, бірақ мәселені түбе­гейлі шешпейді, оның себебі – жұмыспен қамтылған халықтың төмен табысы. Сондықтан БЖЗҚ-ның жеке активтерді басқару қызметін заңдық тұрғыдан реттеу қажет. Бұл жеке «Бірыңғай жинақ­таушы зейнетақы қоры туралы» Заң шеңберінде іске асуы мүмкін. Бұл заңда салым­шылардың ұжымдық мүд­делерін қорғайтын орган құру да қарастырылуы қажет. Екін­шіден, Ұлттық банк қана емес, басқарма деңгейінде де БЖЗҚ инвестициялық стратегиясын құрастыруды ескеру керек. Онда отандық экономиканың даму міндеттері қамтылуы тиіс. Сонымен қатар, салым­шы­ларға Үкімет пен Ұлттық банк басшылығы тарапынан ұсынылуы тиіс мынадай ақпараттарды білу де аса ма­ңызды: 2016 жылғы инвес­тициялық табыс бойынша БЖЗҚ комиссиялық сыйақысы қандай мөлшер­де және қандай көлемде есептелді? Қазақстан азамат­тарының қаншасы жинақ­таушы зейнет­ақы жүйесінің шынайы қаты­сушысы болып табылмайды немесе шоттары бар, бірақ оған тұрақты салым жасамайды? Бұл мәсе­лені шешу үшін қандай шаралар қолданылады?

Сонымен қатар, мына сұ­рақ­тардың да салым­шы­лардың қызығушылығын туғызатыны күмәнсіз: бірінші – азаматтарды зейнетақымен қамтамасыз ету үшін қажетті зейнетақы жинақтары мен қаражаттарының ара қатына­сы қандай; екінші – болжам бойынша жаппай зейнетақы салымдарын төлеу алдын­да БЖЗҚ-ның қаржы тапшылығы қандай.

Айқын ҚОҢЫРОВ,

Мәжіліс депутаты

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

23.02.2019

Елшілер институты Қазақстанға отандық жұлдыздардың жанкүйерлерін тартуға жол ашады

23.02.2019

Бүгін еліміздің басым бөлігінде тұман түсіп, көктайғақ болады

23.02.2019

Бадминтоннан әлем кубогі: қазақстандықтар жұптық сында келесі кезеңге өтті

23.02.2019

Юлия Галышева Жапониядағы әлем кубогі кезеңінде қола жүлдегер атанды

23.02.2019

Елордада ашық құдықтар мәселесі қалай шешілуде?

23.02.2019

Астанада әскерге шақырылушыларды медициналық куәландыру мәселелері талқыланды

23.02.2019

Қоғамдық қабылдауда ақтөбеліктердің мыңнан астам мәселесі шешілді

23.02.2019

ТМД құрылысшылары баға белгілеу саласында тәжірибе алмасты

23.02.2019

Жас теміржолшылар республикалық «Jas qanattar»  форумына қатысты

23.02.2019

Қостанай облысында өткен жылы өңдеу өнеркәсібінің өсімі 5,8 процентке артты

23.02.2019

Мақсат - әр тұрғынға отыз шаршы метр баспана беру

23.02.2019

Қызылорда облысы Полиция департаментінің жеке құрамы үшін гарнизондық жиын өтті

23.02.2019

Лондонда қазақстандық боксшы қарсыласын нокаутқа түсірді

23.02.2019

Павлодарда  «Ұзақ өмір сүру орталығы» ашылды

23.02.2019

Ұлттық нейрохирургия орталығында түрлі науқастар тегін қаралды

23.02.2019

Кетіп жатқан әкімге «кетпе» деді 

23.02.2019

Полиция департаменті тұрғындарға арналған кеңсе ашты

23.02.2019

Майқайың кентінде өрт сөндірушілер газ толы баллондарды алып шықты

23.02.2019

ҚХЛ: Тұрақты біріншілік аяқталды

23.02.2019

Михаил Кукушкин жартылай финалға шықты

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Jol erejesinen buryn, saqtyq kerek

Jasyratyny joq, ózimizdiń bir áriptesimiz, Qaraǵandy tas jolynan Astanaǵa kirer tusta keshqurym, ıaǵnı alageýim shaqta kóligimen bir adamdy basyp ketti. Ol jaıaý júrginshi jolaǵymen júgire basqan jandy kórmeı qalǵan. Qansha jerden kinásin moıyndasa da, ol – jaýapker. Sebebi jaıaý júrginshige arnalǵan jolaqta ereje buzdy. Toqtamady. Al toqtar edi, biraq adamdy kórgen joq. Mine, endi mundaı jaǵdaıda kimge kiná artasyz? Jaıaý júrginshi de opat boldy, júrgizýshi de qamalady.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Tyıym men tıyn

Toı-toımalaqta tún jamylyp óner kórsetetin kámelettik jasqa tolmaǵan, ómirleri aq paraqtaı taza, kóńilderi aq bulaqtaı móldir kishkentaılarymyzdy jasyna laıyqsyz kıindirip, boıandyryp kópshiliktiń aldynda shyǵarý, án saldyrý – qý aqshaǵa qunyqtyryp qoıǵan ata-analarynyń kinásinen. 

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

Qorqynyshty mıkroplastık

О́tken aptada Eýropalyq odaq úkimeti óndirýshilerge mıkroplastıktiń barlyq túrin óz ónimderinde qoldanýǵa tyıym salǵanyn estigen bolarsyzdar. Mıkroplastıktiń ne ekenin bilesiz be? Osyǵan deıin kóp mán bermeppiz. Sóıtse mıkroplastık − sıntetıkalyq polımerlerdiń kishkentaı bólikteri, bul kóptegen zattyń quramyna kiredi: kúndelikti kıetin kıimimizde de, kir jýatyn untaqta da, saǵyzda da bar eken.

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Jeti jarǵy» jıen jaıly ne deıdi?

Qarǵa tamyrly qazaqta jıenmin dese qolq etpes jan joq shyǵar, sirá. Tipti, naǵashyǵa aıtar oıyn «tuzdyqtap» jiberse de, basynan sóz asyrmas nebir adýyn minezdiniń ózi jıen ǵoı, aıta beredi» dep kúlip, bas shaıqaǵannan artyqqa barmaıdy.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Rýh jaıly áńgime

Marqum alashshyl tulǵa Aqseleý Seıdimbektiń «Rýhy azat halyq qana uly ister atqara alady» deıtin myzǵymas ustanymy boldy. Osy uǵymdy Ahań ári qaraı tápsirlep: «Rýhsyz halyqty altynǵa bólep qoısań da báribir, rýhy myqty qaýymnyń aldynda eńkish tartyp turady. Rýh degenimiz ol kózge kórinbeıdi, halyqtyń gendik bıosferasynda bolatyn úreıdi jeńý qýaty. Úreı qan arqyly urpaqtan urpaq jalǵasyp kete beretin asa qaterli qubylys. Qandaı bir qaýymnyń rýhanı erkindigi (táýelsizdigi) halyqtyń boıyndaǵy úreıdiń az-kóptigimen ólshendi» deıtin edi jaryqtyq.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу