Салымшы білгісі келетін сан сауал бар

Алматы қалалық сотының баспасөз қызметі құқық қорғау органдары Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорының (БЖЗҚ) басшысы «Бузгул Аурум» облигацияларын сатып алу әрекеті бойынша екі айға қамауға алынды деген ақпарат таратты.
Егемен Қазақстан
21.01.2017 4473
2

Ұлттық банктегілер бұл іс-әрекет салымшылардың емес, қордың жеке активтері есебінен жүргізілді деп отыр. Яғни, олардың сөз саптау­ларына қарағанда, алаңдауға негіз жоқ сияқты.

БЖЗҚ мемлекеттік құры­лым болып табылады. Ол комис­сиялық сыйақыны тек қана салымшылардың есебі­нен тауып отыр. Оның бар­лық шаруашылық қыз­меті халық­тың еңбекпен тап­қан қаржысы есебінен іске асыры­лады. Сол себептен қор­дың қызметі, соның ішін­де жеке активтерді басқару толығымен қоғам алдында есепті болуы тиіс.

Сонымен қатар, «Қазақ­стан Республикасында зей­нетақымен қамсыздандыру туралы» Заңда БЖЗҚ-ның жеке қорын қалыптастыру және қолдану тәртібі реттелмеген. Мәлімет бойынша 2016 жылдың 11 айында қордың жалпы комиссиялық сыйа­қы­сы 55 миллиард 651 миллион теңгені құраған. Мұндай қомақты сома қоғамдық бақылаудан шықпауы тиіс деп санаймыз.

Ұлттық банк басқарма­сы­ның 2015 жылдың 20 қаза­нын­дағы №189 қаулысына сәйкес, 2016 жылғы БЖЗҚ-ның комиссиялық сыйақысы инвестициялық табыстың жалпы сомасынан 5,25% көле­мінде белгіленген. Осы­лайша ол 28 миллиард 350 миллион теңгені құрауы керек болатын. Алайда, БЖЗҚ-ның инвестициялық табыстан сый­ақысы 41 миллиард 28 миллион теңге деп белгіленген, яғни инвестициялық табыстың – 7,6 пайызы.

Бұған қоса, қор зейнетақы активтерінен айына 0,025% көлемінде сыйақы алып отырады, ол өткен жылдың 11 айында 14 миллиард 622 миллион теңгені құрады. Активтерді басқарғаны үшін комиссия алатын қорға бұл сыйақы не үшін есептеп жазылады?

БЖЗҚ-ның инвестициялық декларациясы бекітілген. Ол нысандандырылған құжат болып табылады.

Сонымен қатар, зейнетақы қаржысы қандай мақсатта экономиканың қай секторына жұмсалатыны, активтердің құрылымы қалай болатыны айқындалған инвестициялық стратегия жарияланбаған.

Қазіргі таңда БЖЗҚ еліміз­дегі ең ірі инвестор болып отыр. Алайда, оның отандық экономикадағы рөлі мүл­дем айқындалмаған. Осының салдарынан активтерді инвес­тициялау бойынша жүйесіз шешімдер қабылданып жатыр. Біз көріп отырғандай, олар мемлекеттік бюджеттің, мем­лекеттік сыңайдағы сек­тордың және «Бузгул Аурум» ЖШС, жеке компания­лардың жыртықтарын жамауға қол­данылады екен.

Біріншіден, барлық ха­лық бірдей жинақтаушы зей­нет­ақы жүйесімен қам­тыл­маған. БЖЗҚ мәліметі бо­йынша, өткен жылғы 1 жел­тоқ­сан­да жеке салым бойынша са­лым­шылардың саны 9 мил­­лион 626 мың адамды құра­ған. Ал елімізде жұ­мыс­пен қамтылғандардың саны 8 миллион 484 мың адамды құрайды, ал жалпы экономикалық белсенді халық – 8 миллион 932 мың адам. Шоттардың саны азаматтардың жинақ­таушы зейнетақы жүйесіне қатысуының шынайы көрсет­кішке сай еместігін аңғартып отыр.

Екіншіден, жүйеге қатысу­шы азаматтардың жинақтал­ған сомасы зейнетақы жасына шыққанда қалыпты өмір сүру деңгейін қамтамасыз ете алмайды. 2016 жылдың 1 желтоқсанында міндетті салымдар бойынша жинақталған сома 6 триллион 536 миллиард теңгені құраған. Бұл дегеніміз, бір шот бойынша орташа есеп – 680 мың тең­ге. Халықтың шынайы табыс­тарының төмендеуі салдарынан көп адам үшін тиісті соманы жинақтау мүмкін болмай отыр.

Жұмыс берушілерден мін­детті зейнетақы салым­дарын енгізу қаржы тапшылығы­ның орнын жартылай ғана толтырады, бірақ мәселені түбе­гейлі шешпейді, оның себебі – жұмыспен қамтылған халықтың төмен табысы. Сондықтан БЖЗҚ-ның жеке активтерді басқару қызметін заңдық тұрғыдан реттеу қажет. Бұл жеке «Бірыңғай жинақ­таушы зейнетақы қоры туралы» Заң шеңберінде іске асуы мүмкін. Бұл заңда салым­шылардың ұжымдық мүд­делерін қорғайтын орган құру да қарастырылуы қажет. Екін­шіден, Ұлттық банк қана емес, басқарма деңгейінде де БЖЗҚ инвестициялық стратегиясын құрастыруды ескеру керек. Онда отандық экономиканың даму міндеттері қамтылуы тиіс. Сонымен қатар, салым­шы­ларға Үкімет пен Ұлттық банк басшылығы тарапынан ұсынылуы тиіс мынадай ақпараттарды білу де аса ма­ңызды: 2016 жылғы инвес­тициялық табыс бойынша БЖЗҚ комиссиялық сыйақысы қандай мөлшер­де және қандай көлемде есептелді? Қазақстан азамат­тарының қаншасы жинақ­таушы зейнет­ақы жүйесінің шынайы қаты­сушысы болып табылмайды немесе шоттары бар, бірақ оған тұрақты салым жасамайды? Бұл мәсе­лені шешу үшін қандай шаралар қолданылады?

Сонымен қатар, мына сұ­рақ­тардың да салым­шы­лардың қызығушылығын туғызатыны күмәнсіз: бірінші – азаматтарды зейнетақымен қамтамасыз ету үшін қажетті зейнетақы жинақтары мен қаражаттарының ара қатына­сы қандай; екінші – болжам бойынша жаппай зейнетақы салымдарын төлеу алдын­да БЖЗҚ-ның қаржы тапшылығы қандай.

Айқын ҚОҢЫРОВ,

Мәжіліс депутаты

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

19.09.2018

Қызылордалық полицейлер «Қалта ұрлықтарынан сақ болыңыздар!» атты жедел профилактикалық іс-шарасын өткізді

19.09.2018

Аралдағы жатақхана туралы ақпарат негізсіз

19.09.2018

Оралда Құрманғазы Сағырбайұлының мерейтойы аясында республикалық конференция өтті

19.09.2018

Өскеменде Қазыбек би даңғылы ашылды

19.09.2018

Мәжіліс: кинематография туралы заң жобасы I оқылымда мақұлданды

19.09.2018

Велошабандоз Андрей Кивилевтің құрметіне арналады

19.09.2018

Қызылордалық полицейлер жедел профилактикалық іс-шарасын өткізді

19.09.2018

Атырауда халықты емханаларға тіркеу науқаны басталды

19.09.2018

Роботтар Қызылорда да құрастырылады

19.09.2018

Алқызыл алау Алматы арқылы өтеді

19.09.2018

Таразда Мемлекеттік басқару академиясының филиалы ашылды

19.09.2018

Сауль Альварес IBO чемпиондық титулынан айырылды

19.09.2018

Жаңа жылдан бастап дәрілік заттардың бағалары реттелмек

19.09.2018

Қостанайда ішкі істер органдары ақпараттық қызметтің 100 жылдығы аталып өтілуде

19.09.2018

Халық қаһарманы Қасым Қайсеновке арналған кеш өтті

19.09.2018

Солтүстік Қазақстанның қос бишісі Азия чемпионатынан екі алтын медаль олжалады

19.09.2018

Қазақстанның тұрақты өкілі: елдегі жағдайды тұрақтандырудағы жетекші рөл ауғандарға тиесілі болуы керек

19.09.2018

Арыстанбек Мұхамедиұлы фильмдерді қазақ тіліне аударудың үш нұсқасын ұсынды

19.09.2018

«Астана Банкі» лицензиясынан айырылды

19.09.2018

Жауқазын жырлар жалыны

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Tо́relik qyzmetke tо́r qashan beriledi?

Abaı atamyz: «Burynǵy qazaq jaıyn jaqsy bilgen adamdar: «bı ekeý bolsa, daý tórteý bolady» dep aıtypty», deıdi. Rasynda, bul sózdiń ómir tájirıbesinen alynǵanyna esh kúmán joq. О́ıtkeni bul arada hakim bıdiń sany emes, sapasy daýdy azaıtatynyna mán bergeni anyq. Al endi bul búgingi kúni de elimiz aýmaǵyndaǵy tórelik qyzmet prosesinde týyndaıtyn qoǵamdyq qatynastardy sheshýde eń basty eskerer jaıt bolyp tur. Sebebi azamattyq daýlardy qaraýda qara qyldy qaq jaratyn ádil sheshimge qol jetkizý áli de arman.

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

О́mir súrý salty

BUU aqparatyna saı, áıelder arasynda eń joǵary ortasha ómir súrý uzaqtyǵy boıynsha 86,8 jaspen Japonıa aldyńǵy qatarda tursa, er adamdar arasynda 81,3 jaspen Shveısarıa birinshi orynda. Al keıbir elderde ortasha ómir súrý uzaqtyǵy tipti 60 jasqa da jetpeıdi. «Nege?» degen suraqqa túrli faktorlardy keltire otyryp jaýap berýge bolady.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу