Сақтандыра ма, сақтай ма?

Қазақ «Аманат аман сақтайды» дей­ді. Басты байлыққа баланатын ден­с­аулық – жаратылыстың сыйы ға­на емес, аманаты. Сондықтан, он екі мүшенің қадірін білген абзал. Яғ­ни, мейлінше деннің саулығына жағ­дай жасаған жөн.
Егемен Қазақстан
13.04.2017 267

Десе де, тір­ші­лікте түрлі жағдайдың болатыны тағы рас. Адам науқастанбай тұр­май­ды. «Бас аманда – мал тәтті, бас ауырса – жан тәтті» дегендей, бас ауырып, балтыр сыздағанда қо­­­лымызда кейде бар, кейде жоқ – қар­­­жы шіркінге көз жетпейді. Елі­­міз­де енгізілгелі жатқан мін­дет­­ті әлеу­­меттік медициналық сақ­тан­ды­ру мәселесі осы жайтты рет­тей­тін­ те­тік бола ала ма? Яки, ден­сау­лы­­ғы­мызды сақтандырып қана қоя ма, әлде шынымен сақтай ма?.. Көп­тің көкейіндегі сауал – осы.

Жаһанда жұқпалы аурудың өсуі, жаңа медициналық технологиялардың енгізілуі және егде жастағы халық са­ны­ның көбеюі денсаулық сақтау са­ла­сы­ның шығыстарын ұлғайтып отыр. Мә­селен, соңғы 10 жылда мемлекеттік бюд­жеттен денсаулық сақтау саласын қар­жыландыру көлемі 6,3 есеге өсті. Жан басына шаққандағы шығын 2004 жы­лы 8,7 мың теңгені құраса, 2015 жылы 49 мың теңгені құрады. Жүйенің негізгі проблемалары қатарында алдымен азаматтардың, сосын жұмыс берушілердің денсаулықты қорғау бойынша жауапкершілігінің жоқтығын атау­ға болады. Сондықтан, халық ден­саулығын қорғаудың әлемдік тә­жі­рибесінде міндетті әлеуметтік ме­­­дициналық сақтандыруды ен­гі­зу – жоғарыдағы жайттарға жауап бе­­ретін һәм қаржылық тұрақ­ты­лық­ты қамтамасыз ететін бірден-бір жол ретінде бағаланады. Яғни, ел­і­­­мізде биылғы 1 шілдеден бас­тап ен­­гізілетін жаңа жүйе арқылы ден­­сау­­лық сақтау саласын ны­ғай­ту­мен бір­ге қаржыландыру көздерін әр­та­рап­тандыру әрі көбейту көзделген. Бұл саладағы алғашқы реформа 1996-1998 жылдары қолға алынып, сәт­сіздікке ұшырағаны есімізде. Он­дағы олқылықтың негізі – кі­ріс­тер жинаудың жеткіліксіздігі, кә­сіпорындардың қарызға белшеден батуы, жұмыссыздық және сақ­тан­дыру қорының медициналық ұйым­дар алдындағы борышының ар­туы, жиналған қаражаттың ретсіз жұм­салуы, тарифтердің әртүрлілігі сияқ­ты экономикалық дағдарыстан ту­ған қиындықтар-тын. Жаңа жобада осы олқылықтар тәжірибесі ес­ке­рі­ле отырып, өзге елдердің тә­жі­ри­бе­сі зерделенді. Айталық, ден­сау­­лық сақтау ісін ұйымдастыруда со­­ци­алис­тік жүйеден кейінгі елдер ре­­тінде да­муы Қазақстанмен өзара ұқ­сас болып ке­летін Шығыс Еуропа ел­де­рі, Гер­ма­ния және Ресей елдерінің тә­жір­и­бе­сі ескерілді.

Былтыр маусым айынан бас­тап медициналық сақтандыруды ен­гі­зу мәселелері бойынша ел ішінде тү­сіндіру жұмыстарының алғашқы ке­зеңі жүргізілді. Қазір жаңа министр Е.Біртанов бастаған ведомс­тво жетекшілері де өңірлерді аралап, МӘМС-тің ұңғыл-шұңғылына дей­ін тәп­тіштеп түсіндіруде. Көктей шол­ған­да, бұл – мемлекет, жұмыс беруші жә­не әр адамның өзара жауапкершілігі не­гізінде әзірленген медициналық сақ­­тандыру жүйесі. Мемлекет эко­но­микалық белсенділігі төмен халық үшін жарнаны төлеуге қатысады. Ал жұмыс берушілер жалдамалы жұ­мы­с­шылар үшін, қызметкерлер мен салық ор­гандарында тіркелген өзін өзі қам­ты­ған азаматтар өздері үшін жарна тө­лейтін болады. Мемлекет азаматтар­ды тег­ін медициналық көмектің ке­пілдік бе­рілген көлемімен әрі қарай қам­сыз­дандыруын жалғастырады.

Сарапшылардың болжамы бойын­ша, аталған жобаны енгізгеннен соң елі­міздегі медициналық көмек көр­се­тудің деңгейі айтарлықтай өсіп, дә­рі­герлердің жалақысын арттыру мүм­кін­дігі пайда болады. Ауруханалар жо­ғарғы санатты жабдықтар мен қым­бат дәрі-дәрмектер ала алады. Сон­дай-ақ, пациентке тексеруден өту­­іне, қажет болған жағдайда жеке қар­­жысын жұмсамай, ем алуына мүм­кін­дік береді. Бұл бүгінде кең етек ал­ған ақшалай «алғыс» білдіру мә­се­лесін шешуге де көмектеспек. Яғни, сақтандыру мәдениетін дамыту барысында оған қатысушылардың бейресми төлемдерден бас тартып, талап қоюы жоғарыламақ.

Бұл – денсаулық сақтау сала­сын­да­ғы жаңа бетбұрыстың бастауы. Са­қ­тандыру мәдениетін салиқалы жү­зеге асыру халықтың денсаулыққа ат­үсті қарап келген көзқарасын да тү­бегейлі өзгертеді, дейді мамандар. Сон­дықтан, МӘМС жүйесі – халықтың өз денсаулығына өзі инвестиция құю­ы, алдын ала қам жасау іспетті. «Сақ­тансаң – сақтайды» деген сөз де ама­натты аман сақтаудың амалына ба­ғыттап тұрған сияқты..

Думан АНАШ,


«Егемен Қазақстан»




СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

25.06.2018

Нұрсұлтан Назарбаев Түркия Президенті Режеп Тайип Ердоғанмен телефон арқылы сөйлесті

25.06.2018

Сенат комитетінде білім беру мәселелері туралы заң жобалары қаралды

25.06.2018

Бақытжан Сағынтаев Ақмола облысының Мамандандырылған Халыққа қызмет көрсету орталығында болды

25.06.2018

«Біліммен – болашаққа» түлектер кездесуі өтті

25.06.2018

Қырымбек Көшербаев: Цифрлық технологиялар жаңа заманның «мұнайы»

25.06.2018

Тартылыс заңы немесе туристерді тамсандырған шаһар

25.06.2018

Ұлттық домбыра күні Астанада «Домбыра – асыл мұра» көпшілік серуені өтеді

25.06.2018

Сенат Төрағасы журналистерді кәсіби мерекесімен құттықтады

25.06.2018

Қорғаныс министрлігінің басшылығы республикалық БАҚ жетекшілерімен кездесу өткізді

25.06.2018

Бессайыстан әлем кубогы аяқталды

25.06.2018

Маңғыстаулық мемлекеттік қызметшілер қос мерекені атап өтті

25.06.2018

1 шілдеден бастап зейнетақы мөлшері артады

25.06.2018

Тәртіпті таксидің жұлдызды шағы

25.06.2018

Сағынтаевтың қатысуымен Ақмола облысының денсаулық сақтау жүйесі талқыланды

25.06.2018

Семейде Сабантой мерекесі облыстық деңгейде тойланды

25.06.2018

Мың бояулы шаһардың бір күні

25.06.2018

ҚР ЕХӘҚМ базалық зейнетақы қалай есептелетінін түсіндірді

25.06.2018

Премьер-Министр жұмыс сапарымен Ақмола облысына барды

25.06.2018

Ақтауда университет түлектеріне диплом табысталды

25.06.2018

77 жылдан соң оралу

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Асқақтатам деп, аласартып алмайық

Бір әріптесіміз көгілдір экраннан «тақыр жерде тұрғызылған қала» туралы көсіліп сөйлеп тұр. Тақырып Астана туралы екен. Мерейтойы иек астына келіп қалған шаһарды мақтауға теңеу таппай қатты қиналса керек, тілінің ұшына оралған тіркестің түрі әлгіндей.

Жолдыбай БАЗАР, «Егемен Қазақстан»

Бас ауырып, балтыр сыздағанда...

Халықты әлеуметтік тұрғыда қолдау ісі мемлекеттік саясаттың басым бағыттарының бірі екені дау тудырмайды. Дегенмен қолға алынған әлеуметтік шаралардың ойдағыдай жүзеге асуына кейбір келеңсіз жағдаяттардың кедергі келтіріп, тұрғындардың көңіл-күйіне кері әсерін тигізіп жататыны жасырын емес.

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Ақты ақ, қараны қара деген ұтады -Александр ТАСБОЛАТ

Сотқа жүгінбейтін адам жоқ. Бірақ солардың дені «Мен сүттен ақ, судан тазамын» дейді. Яғни «Мен кінәлімін, мен ұры­мын, мен парақормын» деп ешкім айта қоймайды. Және тараптардың қай-қай­сының да сотта келтірген уәждері сенім­ді көрі­неді. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Астық шығымы неге артпайды?

Кейінгі жылдары еліміздің егін шаруашылығы саласына келіп жатқан жаңа технологиялардың нәтижесінде мұндағы еңбек өнімділігінің өсе бас­тағаны белгілі. 

Дархан ҚЫДЫРӘЛІ, «Егемен Қазақстан»

Түркістан – тамырластық тұғыры

Түркістан екі дүние есігі ғой, Түркістан ер түріктің бесігі ғой, Тамаша Түркістандай жерде туған, Түріктің Тәңірі берген несібі ғой!

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу