Сақтандыра ма, сақтай ма?

Қазақ «Аманат аман сақтайды» дей­ді. Басты байлыққа баланатын ден­с­аулық – жаратылыстың сыйы ға­на емес, аманаты. Сондықтан, он екі мүшенің қадірін білген абзал. Яғ­ни, мейлінше деннің саулығына жағ­дай жасаған жөн.
Егемен Қазақстан
13.04.2017 274
2

Десе де, тір­ші­лікте түрлі жағдайдың болатыны тағы рас. Адам науқастанбай тұр­май­ды. «Бас аманда – мал тәтті, бас ауырса – жан тәтті» дегендей, бас ауырып, балтыр сыздағанда қо­­­лымызда кейде бар, кейде жоқ – қар­­­жы шіркінге көз жетпейді. Елі­­міз­де енгізілгелі жатқан мін­дет­­ті әлеу­­меттік медициналық сақ­тан­ды­ру мәселесі осы жайтты рет­тей­тін­ те­тік бола ала ма? Яки, ден­сау­лы­­ғы­мызды сақтандырып қана қоя ма, әлде шынымен сақтай ма?.. Көп­тің көкейіндегі сауал – осы.

Жаһанда жұқпалы аурудың өсуі, жаңа медициналық технологиялардың енгізілуі және егде жастағы халық са­ны­ның көбеюі денсаулық сақтау са­ла­сы­ның шығыстарын ұлғайтып отыр. Мә­селен, соңғы 10 жылда мемлекеттік бюд­жеттен денсаулық сақтау саласын қар­жыландыру көлемі 6,3 есеге өсті. Жан басына шаққандағы шығын 2004 жы­лы 8,7 мың теңгені құраса, 2015 жылы 49 мың теңгені құрады. Жүйенің негізгі проблемалары қатарында алдымен азаматтардың, сосын жұмыс берушілердің денсаулықты қорғау бойынша жауапкершілігінің жоқтығын атау­ға болады. Сондықтан, халық ден­саулығын қорғаудың әлемдік тә­жі­рибесінде міндетті әлеуметтік ме­­­дициналық сақтандыруды ен­гі­зу – жоғарыдағы жайттарға жауап бе­­ретін һәм қаржылық тұрақ­ты­лық­ты қамтамасыз ететін бірден-бір жол ретінде бағаланады. Яғни, ел­і­­­мізде биылғы 1 шілдеден бас­тап ен­­гізілетін жаңа жүйе арқылы ден­­сау­­лық сақтау саласын ны­ғай­ту­мен бір­ге қаржыландыру көздерін әр­та­рап­тандыру әрі көбейту көзделген. Бұл саладағы алғашқы реформа 1996-1998 жылдары қолға алынып, сәт­сіздікке ұшырағаны есімізде. Он­дағы олқылықтың негізі – кі­ріс­тер жинаудың жеткіліксіздігі, кә­сіпорындардың қарызға белшеден батуы, жұмыссыздық және сақ­тан­дыру қорының медициналық ұйым­дар алдындағы борышының ар­туы, жиналған қаражаттың ретсіз жұм­салуы, тарифтердің әртүрлілігі сияқ­ты экономикалық дағдарыстан ту­ған қиындықтар-тын. Жаңа жобада осы олқылықтар тәжірибесі ес­ке­рі­ле отырып, өзге елдердің тә­жі­ри­бе­сі зерделенді. Айталық, ден­сау­­лық сақтау ісін ұйымдастыруда со­­ци­алис­тік жүйеден кейінгі елдер ре­­тінде да­муы Қазақстанмен өзара ұқ­сас болып ке­летін Шығыс Еуропа ел­де­рі, Гер­ма­ния және Ресей елдерінің тә­жір­и­бе­сі ескерілді.

Былтыр маусым айынан бас­тап медициналық сақтандыруды ен­гі­зу мәселелері бойынша ел ішінде тү­сіндіру жұмыстарының алғашқы ке­зеңі жүргізілді. Қазір жаңа министр Е.Біртанов бастаған ведомс­тво жетекшілері де өңірлерді аралап, МӘМС-тің ұңғыл-шұңғылына дей­ін тәп­тіштеп түсіндіруде. Көктей шол­ған­да, бұл – мемлекет, жұмыс беруші жә­не әр адамның өзара жауапкершілігі не­гізінде әзірленген медициналық сақ­­тандыру жүйесі. Мемлекет эко­но­микалық белсенділігі төмен халық үшін жарнаны төлеуге қатысады. Ал жұмыс берушілер жалдамалы жұ­мы­с­шылар үшін, қызметкерлер мен салық ор­гандарында тіркелген өзін өзі қам­ты­ған азаматтар өздері үшін жарна тө­лейтін болады. Мемлекет азаматтар­ды тег­ін медициналық көмектің ке­пілдік бе­рілген көлемімен әрі қарай қам­сыз­дандыруын жалғастырады.

Сарапшылардың болжамы бойын­ша, аталған жобаны енгізгеннен соң елі­міздегі медициналық көмек көр­се­тудің деңгейі айтарлықтай өсіп, дә­рі­герлердің жалақысын арттыру мүм­кін­дігі пайда болады. Ауруханалар жо­ғарғы санатты жабдықтар мен қым­бат дәрі-дәрмектер ала алады. Сон­дай-ақ, пациентке тексеруден өту­­іне, қажет болған жағдайда жеке қар­­жысын жұмсамай, ем алуына мүм­кін­дік береді. Бұл бүгінде кең етек ал­ған ақшалай «алғыс» білдіру мә­се­лесін шешуге де көмектеспек. Яғни, сақтандыру мәдениетін дамыту барысында оған қатысушылардың бейресми төлемдерден бас тартып, талап қоюы жоғарыламақ.

Бұл – денсаулық сақтау сала­сын­да­ғы жаңа бетбұрыстың бастауы. Са­қ­тандыру мәдениетін салиқалы жү­зеге асыру халықтың денсаулыққа ат­үсті қарап келген көзқарасын да тү­бегейлі өзгертеді, дейді мамандар. Сон­дықтан, МӘМС жүйесі – халықтың өз денсаулығына өзі инвестиция құю­ы, алдын ала қам жасау іспетті. «Сақ­тансаң – сақтайды» деген сөз де ама­натты аман сақтаудың амалына ба­ғыттап тұрған сияқты..

Думан АНАШ,


«Егемен Қазақстан»




СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

19.11.2018

Б.Сағынтаев энергия үнемдеу жобалары бойынша инвесторлармен жұмысты жандандыруды тапсырды

19.11.2018

Энергия үнемдеу жобаларын іске асырудан түсетін жыл сайынғы үнем 3,5 млрд теңгені құрайды

19.11.2018

Үкіметте «Нұрлы жол» мемлекеттік бағдарламасының іске асырылу барысы қаралды

19.11.2018

Жыл басынан бері қазақстандық және шетел әуе тасымалдаушылары 13 жаңа бағытты ашты

19.11.2018

QazaqGeography съезі ұйымның жаңа кеңсесінде өтті

19.11.2018

Қазақстандық делегация Дүниежүзілік төзімділік саммитіне қатысты

19.11.2018

Дін саласының жағдайы туралы баяндаманың қорытындысы жарияланды

19.11.2018

Мемлекеттік басқару академиясы қазақстандық тәжірибені тарату орталығына айналды

19.11.2018

Алматыда ХІV Халықаралық Шәкен Айманов кинофестивалі ашылды

19.11.2018

Алматыда көлік апатынан 10 айда 114 адам ажал құшқан

19.11.2018

Жыр алыбы Жамбылдың өмірі сахналанды

19.11.2018

Павлодарда биыл 349 жол-көлік оқиғасы орын алған

19.11.2018

Абылайхан ЖҮСІПОВ: Токио туралы айтуға әлі ерте...

19.11.2018

Елбасы Шавкат Мирзиёевпен телефон арқылы сөйлесті

19.11.2018

Бай болсаң халқыңа пайдаң тисін

19.11.2018

Түркістанда халықаралық ғылыми-теориялық конференция өтті

19.11.2018

Маңғыстауда «Адал ұрпақ» ерікті мектеп клубтарының облыстық слеті өтті

19.11.2018

Маңғыстауда өткен тарихи турнир өз мәресіне жетті

19.11.2018

Энергия үнемдеу бойынша Қазақстан 32-ші орында

19.11.2018

Көкшетауда жылу ақысы арзандайды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Талғат БАТЫРХАН, Егемен Қазақстан

«Baı bolsań halqyńa paıdań tısin»

«Batyr bolsań jaýyńa naızań tısin, Baı bolsań halqyńa paıdań tısin». Kezinde aıyr tildi Áıteke bı aıtqan aqyldy sóz. Keler ǵasyrlarǵa da keter ǵaqlıa.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Esi ketken eskini alady

Búginde avtomobıl degen burynǵydaı baılyqtyń, sol kólikti satyp alǵan adamnyń áleýmettik jaǵdaıynyń jaqsy ekendiginiń kórsetkishi bolýdan qalyp barady. Bir úıde eki, keıde úsh avtokóliktiń bolýyn, tipti keıbir jumyssyz júrgenderdiń de avtokólik satyp alýyn oǵan mysal retinde keltirýge bolady. Osy oraıda avtomashınalardyń sonshalyq kóbeıip ketýiniń syry nede degen saýaldyń týyndaýy da zańdy. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qala jáne qazaq

Astana – jastar qalasy. Qala kóshelerinde kele jatyp aınalańa qarasań kóbinese jastardy kóresiń. Demek, Astana – bolashaqtyń qalasy. Osy Astana arqyly qazaqtardyń qala halqyna aınalyp kele jatqandyǵyn jáne aınala alatyndyǵyn anyq baıqaýǵa bolady.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Mádenıetti adam. Ol kim?

Osy keıde on ekide bir gúli ashylmaǵan kókórim jastarǵa albyrttyqtyń saldarynan jibergen aǵattyǵy men qateligin túzeý maqsatynda apalyq qamqorlyqpen azǵantaı bir aqyl-keńes aıta bastasań, munyńdy muqatý, tuqyrtý dep oılaıtyndaryna túsinbeısiń.  Olardyń bári syndy solaı qabyldaıdy degen pikirden aýlaqpyz árıne, biraq kúndelikti ómirde mundaı jaıtqa jıi tap bolyp jatatynymyz ras endi. Munan soń aldyńǵy tolqyn apalarymyz ben aǵalarymyzdyń aldarynan kese-kóldeneń ótpeı, jumsaǵan jaqtaryna quldyrańdaı usha jóneletin baıaǵy bizdiń kezimizdegi jastardyń eleýsiz ǵana eskertilgen úlkenderdiń áńgimesinen keıin endigári sol kemshilikti qaıtalamaýǵa tyrysatyn elgezektigi, qarapaıymdylyǵy, kishipeıildigi, ıbalylyǵy sanamyzǵa saǵynysh sazyndaı sarqyla oralady. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Sheraǵań shertken sher

Qazaq jýrnalıstıkasynyń qara narlary Sherhan Murtaza men Kamal Smaıylovtyń «Egemendegi» hattary kezinde qoǵamdyq sanaǵa serpilis ákelgeni málim. «Qadirli Kamal Dos!», «Qadirmendi Sherhan!» dep bastap, el ómiriniń qaltarys-bultarystaǵy búkil problemasyn jipke tizip kórsetken, odan shyǵatyn jol izdegen eki tulǵanyń hattaryn qazir oqysań, alysty boljaı bilgen kóregendigine eriksiz tańǵalasyń. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу