Сақтандыра ма, сақтай ма?

Қазақ «Аманат аман сақтайды» дей­ді. Басты байлыққа баланатын ден­с­аулық – жаратылыстың сыйы ға­на емес, аманаты. Сондықтан, он екі мүшенің қадірін білген абзал. Яғ­ни, мейлінше деннің саулығына жағ­дай жасаған жөн.
Егемен Қазақстан
13.04.2017 270
2

Десе де, тір­ші­лікте түрлі жағдайдың болатыны тағы рас. Адам науқастанбай тұр­май­ды. «Бас аманда – мал тәтті, бас ауырса – жан тәтті» дегендей, бас ауырып, балтыр сыздағанда қо­­­лымызда кейде бар, кейде жоқ – қар­­­жы шіркінге көз жетпейді. Елі­­міз­де енгізілгелі жатқан мін­дет­­ті әлеу­­меттік медициналық сақ­тан­ды­ру мәселесі осы жайтты рет­тей­тін­ те­тік бола ала ма? Яки, ден­сау­лы­­ғы­мызды сақтандырып қана қоя ма, әлде шынымен сақтай ма?.. Көп­тің көкейіндегі сауал – осы.

Жаһанда жұқпалы аурудың өсуі, жаңа медициналық технологиялардың енгізілуі және егде жастағы халық са­ны­ның көбеюі денсаулық сақтау са­ла­сы­ның шығыстарын ұлғайтып отыр. Мә­селен, соңғы 10 жылда мемлекеттік бюд­жеттен денсаулық сақтау саласын қар­жыландыру көлемі 6,3 есеге өсті. Жан басына шаққандағы шығын 2004 жы­лы 8,7 мың теңгені құраса, 2015 жылы 49 мың теңгені құрады. Жүйенің негізгі проблемалары қатарында алдымен азаматтардың, сосын жұмыс берушілердің денсаулықты қорғау бойынша жауапкершілігінің жоқтығын атау­ға болады. Сондықтан, халық ден­саулығын қорғаудың әлемдік тә­жі­рибесінде міндетті әлеуметтік ме­­­дициналық сақтандыруды ен­гі­зу – жоғарыдағы жайттарға жауап бе­­ретін һәм қаржылық тұрақ­ты­лық­ты қамтамасыз ететін бірден-бір жол ретінде бағаланады. Яғни, ел­і­­­мізде биылғы 1 шілдеден бас­тап ен­­гізілетін жаңа жүйе арқылы ден­­сау­­лық сақтау саласын ны­ғай­ту­мен бір­ге қаржыландыру көздерін әр­та­рап­тандыру әрі көбейту көзделген. Бұл саладағы алғашқы реформа 1996-1998 жылдары қолға алынып, сәт­сіздікке ұшырағаны есімізде. Он­дағы олқылықтың негізі – кі­ріс­тер жинаудың жеткіліксіздігі, кә­сіпорындардың қарызға белшеден батуы, жұмыссыздық және сақ­тан­дыру қорының медициналық ұйым­дар алдындағы борышының ар­туы, жиналған қаражаттың ретсіз жұм­салуы, тарифтердің әртүрлілігі сияқ­ты экономикалық дағдарыстан ту­ған қиындықтар-тын. Жаңа жобада осы олқылықтар тәжірибесі ес­ке­рі­ле отырып, өзге елдердің тә­жі­ри­бе­сі зерделенді. Айталық, ден­сау­­лық сақтау ісін ұйымдастыруда со­­ци­алис­тік жүйеден кейінгі елдер ре­­тінде да­муы Қазақстанмен өзара ұқ­сас болып ке­летін Шығыс Еуропа ел­де­рі, Гер­ма­ния және Ресей елдерінің тә­жір­и­бе­сі ескерілді.

Былтыр маусым айынан бас­тап медициналық сақтандыруды ен­гі­зу мәселелері бойынша ел ішінде тү­сіндіру жұмыстарының алғашқы ке­зеңі жүргізілді. Қазір жаңа министр Е.Біртанов бастаған ведомс­тво жетекшілері де өңірлерді аралап, МӘМС-тің ұңғыл-шұңғылына дей­ін тәп­тіштеп түсіндіруде. Көктей шол­ған­да, бұл – мемлекет, жұмыс беруші жә­не әр адамның өзара жауапкершілігі не­гізінде әзірленген медициналық сақ­­тандыру жүйесі. Мемлекет эко­но­микалық белсенділігі төмен халық үшін жарнаны төлеуге қатысады. Ал жұмыс берушілер жалдамалы жұ­мы­с­шылар үшін, қызметкерлер мен салық ор­гандарында тіркелген өзін өзі қам­ты­ған азаматтар өздері үшін жарна тө­лейтін болады. Мемлекет азаматтар­ды тег­ін медициналық көмектің ке­пілдік бе­рілген көлемімен әрі қарай қам­сыз­дандыруын жалғастырады.

Сарапшылардың болжамы бойын­ша, аталған жобаны енгізгеннен соң елі­міздегі медициналық көмек көр­се­тудің деңгейі айтарлықтай өсіп, дә­рі­герлердің жалақысын арттыру мүм­кін­дігі пайда болады. Ауруханалар жо­ғарғы санатты жабдықтар мен қым­бат дәрі-дәрмектер ала алады. Сон­дай-ақ, пациентке тексеруден өту­­іне, қажет болған жағдайда жеке қар­­жысын жұмсамай, ем алуына мүм­кін­дік береді. Бұл бүгінде кең етек ал­ған ақшалай «алғыс» білдіру мә­се­лесін шешуге де көмектеспек. Яғни, сақтандыру мәдениетін дамыту барысында оған қатысушылардың бейресми төлемдерден бас тартып, талап қоюы жоғарыламақ.

Бұл – денсаулық сақтау сала­сын­да­ғы жаңа бетбұрыстың бастауы. Са­қ­тандыру мәдениетін салиқалы жү­зеге асыру халықтың денсаулыққа ат­үсті қарап келген көзқарасын да тү­бегейлі өзгертеді, дейді мамандар. Сон­дықтан, МӘМС жүйесі – халықтың өз денсаулығына өзі инвестиция құю­ы, алдын ала қам жасау іспетті. «Сақ­тансаң – сақтайды» деген сөз де ама­натты аман сақтаудың амалына ба­ғыттап тұрған сияқты..

Думан АНАШ,


«Егемен Қазақстан»




СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

20.09.2018

Көкшетау тұрғыны тираждық лотерея ойынының миллионері атанды

20.09.2018

Жаңа еңбекақы жүйесі - оңтайландыру нәтижелеріне тікелей байланысты - Алик Шпекбаев

20.09.2018

Кесенелер тұрғызу жарысқа айналып бара ма?..

20.09.2018

Бүгін елімізде машина жасаушыларының VI форумы басталды

20.09.2018

Атырауда халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция өтті

20.09.2018

Бакуде дзюдодан әлем чемпионаты басталды

20.09.2018

Қоқыс өңдейтін цех ашар едім - Сергей Привалов

20.09.2018

Доллар бағамы 358 теңгеге түсті

20.09.2018

Ұрпақ сабақтастығының үлгісі

20.09.2018

АҚШ-тағы «Флоренс» дауылынан зардап шегушілер саны артты

20.09.2018

«Хат қоржын» (20.09.2018)

20.09.2018

Еурокомиссия Амазонға қатысты антимонополиялық тексерулерін бастауы мүмкін

20.09.2018

Әлеуметтік мәртебесі рәсімделеді

20.09.2018

Көкірек көзіміз қайтсек ашылады?

20.09.2018

Оралда бұқаралық домбыра тартудан рекорд жасалды

20.09.2018

Ұлттық ұлан командирлері біліктілігін шыңдады

20.09.2018

Қызылордада «Үздік анықтаушы» анықталды

20.09.2018

Балуандар Бухаресте бақ сынайды

20.09.2018

Кенияда жаттығып жүрген қазақ қызы

20.09.2018

Ақын Сараның 165 жылдығына арналған айтыс өтті

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Minez adamnyń taǵdyry ma?

Qazir Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy týraly jıi áńgime qozǵalýda. Jańa turpatty jańǵyrýdyń eń basty sharty – ulttyq kodyńdy saqtaı bilý, ıaǵnı zaman jańalyqtaryn qabyldaı, oǵan ún qosa otyryp, basqa ulttardan árdaıym erekshelendirip turatyn ózińniń ulttyq bolmysyńdy, qazaqy qalybyńdy damyta bilý ekendigi aıtylýda.

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Tо́relik qyzmetke tо́r qashan beriledi?

Abaı atamyz: «Burynǵy qazaq jaıyn jaqsy bilgen adamdar: «bı ekeý bolsa, daý tórteý bolady» dep aıtypty», deıdi. Rasynda, bul sózdiń ómir tájirıbesinen alynǵanyna esh kúmán joq. О́ıtkeni bul arada hakim bıdiń sany emes, sapasy daýdy azaıtatynyna mán bergeni anyq. Al endi bul búgingi kúni de elimiz aýmaǵyndaǵy tórelik qyzmet prosesinde týyndaıtyn qoǵamdyq qatynastardy sheshýde eń basty eskerer jaıt bolyp tur. Sebebi azamattyq daýlardy qaraýda qara qyldy qaq jaratyn ádil sheshimge qol jetkizý áli de arman.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу