Шекаралық ынтымақтастықтың жаңа моделі

Орынбордағы Ақтөбе облысының күндерінен кейінгі ой
Егемен Қазақстан
03.05.2017 5425
2




Еліміз тәуелсіздікке қол жеткізгеннен кейін алдымызда көршілермен, соның ішінде жас мемлекетіміздің ең басты стратегиялық әріптесі Ресеймен геосаяси және геоэкономикалық қарым-қатынасымызды қайткенде ұтымды жолға қоя аламыз деген сауал тұрды. Рас, бұл ретте жол бастаушы басты құжат Ресей мен Қазақстан арасындағы Мәңгілік достық туралы келісімге екі мемлекеттің басшылары егемендіктің таңсәрі кезінің өзінде қол қойған болатын. Алайда бұл құжат шекаралық ынтымақтастықты дамытудың барлық буындары мен иірімдерін қамти алмағандықтан да, бұл мәселеде оның екіжақты үйлестірушілік қызметін тереңдету қажеттілігі туындады.

Бүгінде дәстүрге айналған Қазақстан мен Ресей мемлекеттері басшыларының қатысуымен өткізілетін шекаралық өңірлер арасындағы ынтымақтастықты дамыту жөніндегі форумдар осы олқылық пен кеңістіктің орнын артығымен толтырды. Кешегі бір күндері Ресейдің Орынбор қаласында Ақтөбе облысының күн­дері өткізілген еді. Осы бір емен-жарқын кездесулер мен жүздесулер кезінде форум тұң­ғыш рет Қазақстан жағынан Ақ­төбеде, Ресей жағынан Орынбор­да өткізілгені әңгіме ар­қау­ы­на айналды. Тұңғыштың аты тұң­ғыш. Бұдан алатын өнеге мен тә­­лім мол. 


Осындай үлгі мен үрдістің кө­ріністері мен сарқыты Ресей Федерациясының Орынбор облысы үкіметінің ғимаратында өткізілген Ақтөбе мен Орынбор облыстары арасындағы әлеу­мет­тік-экономикалық ын­ты­мақ­тас­тық тақырыбында өткізілген ал­қалы басқосу үстінде де м­о­лынан бой көрсетті. Егер Н.Ә.Назарбаев пен В.В.Путиннің қа­тысуымен өткізілетін форумдар мемлекетаралық сипаттағы үл­кен мәнге ие болса, Ақтөбе об­лысының әкімі Бердібек Сапарбаев пен Орынбор облыс­ы­ның губернаторы Юрий Бергтің қа­тысуымен өткізілген кеңес ше­к­аралас өңірлер арасындағы ынтымақтастықты дамытудың үл­гісі мен моделіне айнала ал­ды десек, артық айтқандық бо­л­-

­мас еді. Мұнда қойылған мә­селелер өткірлігімен және өзек­тілігімен ерекшеленді. Әрі өңір­лер арасындағы екі жаққа да ти­ім­ді қарым-қатынастарды одан әрі тереңдету мәселелері жан-жақты талқыланды. Атап айт­қанда, көршілес облыстар бас­шылары қол қойған сауда-эко­но­микалық, әлеуметтік, ғылыми-техникалық және мәдени байланыстар жөнінде келісім алдыңғы пікіріміздің дәлелі.

Өзінің мәні мен маңызы, көр­шілес аймақтар тұрғындары ара­сындағы алатын рөлі тұр­ғы­сынан келгенде алдыңғы қол қою рәсімінен бір мысқал кем тұр­майтын тағы бір келісім жасал­ды. Бұл – Қазақстан халқы Ақтөбе облыстық Ассамблеясы тө­рағасының орынбасары, хат­шы­лық меңгерушісі Бұлбұл Елеусінова мен Орынбор қа­зақ­та­ры қауымдастығының тө­ра­ғасы Жәнібек Иткөзов ара­сын­дағы қол қойылған келісім. Дәл осы құжат шекаралас өңір­лер арасында тұң­ғыш рет қа­был­дануымен ерек­шеленіп, ара­д­а­ғы байланыс­тарды мазмұн жа­ғы­нан да, түр жағынан да байыта алғанын айтуға тиіспіз.

Түптей келгенде бұл өзінің құрамы жағынан Орынбор об­лысында үшінші орынды ием­денетін қазақтарға қолдау көр­сету болып шығады. Мұнда олар­­дың саны 125 мыңнан асып тү­­седі. Бүгінгі Орынбор қа­зақ­­тарының үні қазақ тілінде шы­ғатын «Айқап» деген газет бар. Облыстық телеарнадан аптасынан бір рет қазақша ха­бар беріледі. Ұлттық салт-дәс­түр­лер мен мәдениетті сақтау үшін мұ­ның өзі аздық етері кә­міл. Осын­дай кезде келісім шең­бе­ріне сәйкес республикамыз­да конституциялық орган мәр­те­бе­сін иеленген Қазақстан халқы Ассамблеясының өңірлік бөлім­шесі Орынбордағы қан­дас­тарымызға рухани тұр­ғыдан қол ұшын берсе, оған ешқандай ба­ға жет­пес еді. Солай боларына се­нім артқымыз келеді.

Жоғарыда айтылған өзара ын­­тымақтастықты тереңдетуге ар­­налған жиында Орынбор об­лы­сының губернаторы екі өңір ара­сындағы шекара өзара тату-тәтті қарым-қатынастарға титтей де болса кедергісін келтіре алмайды. Бұл өте мөлдір, достық шекарасы, көршілер шекарасы. Бұл күндер Орынбор өлкесінің тарихына алтын әріптермен жазылып қалады, деп атап көрсетті өз ойын Орынбор облысының губернаторы Юрий Берг. Өз кезегінде Ақ­төбе облысының әкімі Берді­бек Сапарбаев әріптесінің ой-пі­кі­рін қолдап, жылы жүзді қа­был­даулары үшін ризашылық сезімін білдірді. Қазақстан мен Ресейдегі Ақтөбе мен Орынбор өндірісі өр­кендеген өңірлер қа­тарына кіреді. Жиында осы әлеу­етті екі жаққа да тең, тиімді негізде пайдалану жөнінде де өрісті әңгімелер өр­біді. Әсі­ресе орынборлықтар тарапы­нан Ақтөбедегі өндірістік кәсіп­орын­дар қызметіне көбірек қы­­зы­ғушылық пен мүдделілік та­ны­­тылды.

Айталық, екі арадағы әлеу­мет­тік-экономикалық мәселелер тал­қыланған жиын кезінде ви­це-губернатор Наталья Левин­цон өнеркәсіпті өркендету мәселе­ле­ріне қатысты алғанда Орын­бор өлкесінде бизнес-класс жо­баларын жасақтауға қолдау көр­сеткені үшін көршілес өңір бас­шысы Бердібек Сапарбаевқа алғыс айтты. Сондай-ақ, губернатор Юрий Берг көршілеріндегі кә­­сіпорындардың әлеуеті мен мүм­­­кіндігі мол екеніне қыз­ған­­бай­тынын, керісінше, оған қы­зы­ға қарайтынын жеткізді. Со­ның ішінде Орынбор өлкесінің бас­­шысы Ақтөбе рельс-арқалық зауыты бүгінгі күннің ғана емес, бо­лашақтың зауыты екендігі жө­нін­де жоғары баға берді. Әсіресе тех­никалық өндіріс саласында бұл өте қажетті өндіріс. ТМД ауқымында ешқандай баламасы жоқ осындай ерекше ірі өндіріс орынның шапағаты бізге де тиіп жатыр деп тұжырымдады ол өз ойын.

«Естігеннің жалғаны болар, көргеніңді айт» деген тәмсіл бар хал­қымызда. Орынбордағы Ақтөбе облысының күндері ая­сын­да Орынбор қаласында ай­­ы­рықша архитектуралық ажар­­­­мен тұрғызылған же­ке­мен­­­шік сипаттағы орта мектеп ғ­и­­­маратының ашылу рәсіміне қа­­тысқан едік. Нысан мемлекет-же­­ке­меншік әріптестігі аясында тұр­ғызылыпты. Бұл мәселеде Ақтөбе облысының әкімі Б.Са­пар­­­баевтың тікелей ұйытқы бо­луы­мен бой көтерген нысан­дар жетерлік. Жақсы жоба бір ғана адамның емес, тұтас ел­дің олжасы. Оның осындай жақ­сы қыры орынборлықтарға да белгілі болып қалса керек. Мек­т­ептің ашылуы кезінде құт­тық­тау сөз сөйлеген Орынбор қа­ла­сының мэрі Евгений Аратов өз сөзін Бер­дібек Мәшбекұлына қа­рай ба­ғыттап біз мемлекет-же­ке­мен­шік әріптестігі дегенді енді ғана қолға алдық. Оның алғашқы мысалдарының бірі – осы мектеп. Бұл бағытта сізден үйренеріміз көп, деп ақжарма тілегін білдірді. Жақсыдан шапағат деген осы да.

Әрине, ақтөбеліктердің орын­бор­лықтардан үйренер істері де аз емес екендігі аян. Мысалы, об­лыстық бизнес қоғамдастық өкіл­дері Орынбордағы «Оренбив» ЖШС ет өндіру комбинатының қыз­метімен танысқан кезде технологиялық үдерістердің өзге­ше­лігіне, қалдықсыз өңдеудің қал­тқысыздығына айқын көз жет­кізді. Сондай-ақ, өңірдің әлеу­меттанушы мамандары үшін әріптестерінен үйренетін оңды іс-тәжірибелердің де бар екендігі бөлек әңгіме. Соның бірі балалар орталығының қызметін ұтымды түрде ұйымдастыра білу болып та­былады. Сірә, «Солнечная страна» оқыту-сауықтыру орта­лы­ғын­да болған сәтінде ақтөбелік пе­дагог-мамандар көңіліне көп жай­ды түйіп кетсе керек. Алдағы уа­қытта келісімге сәйкес мұнда ақ­төбелік өрендер де демалу мен сауықтыру кезеңінен өтпек.

Іс басында жүрген ақтөбелік азаматтар көршілерінен тағы нені тағылым ете алар еді. Шекаралас өңір­лер ынтымақтастық мәсе­ле­лері қорытындыларына арнал­ған брифинг кезінде «Егемен Қазақстанның» тілшісі, осы жолдар авторы Орынбор облысының губер­наторы Юрий Бергке Орынбор облысында құрылған Дала институтына қатысты сұрақ қойған еді. Сұрақ пен жауаптың түп-төркіні төмендегіше. Орын­бор – Ресейдің далалық бөлігінде орналасқан бес саусақпен де санап алуға келетін санаулы гу­бер­ния­лардың бірі. Сондықтан дала табиғатын, оның өсімдіктер мен жануарлар дүниесін жан-жақты зерттейтін, жалпы даланың немен тыныстайтынын тереңдете зерделейтін бүкілресейлік Дала ғылыми-зерттеу институты Орын­­борда құрылған.

Міне, осындай даланы дара зерттеуді өздерінің ғылыми ең­бе­гінің басты нысанына айналдыра біл­ген есімдері Ресейге кеңінен та­нымал биолог-ғалымдар жұ­мыс істейді. Ендеше осы үлгіден не­ге үйренбеске – біз Елбасы айтқандай Ұлы Дала елі, ұлы дала ұрпақтары емеспіз бе?! Солай бола тұра даланың рухын бойымызға сіңіре алмасақ, біз ұлы дала ұрпағы атана аламыз ба?! Олай болса Орынбордағы да­ла институты секілді құрылым Ақтө­беде де қолға алынып жатса, артықтық етпес еді. Тіпті Ақтөбені былай қойғанда, тұтас­тай елімізде тек даланың өзін зерт­теуге арналған бірде-бір ин­сти­­тут, бірде-бір өндіріс ошағы жоқ екенін құзырлы органдар на­зарына ұсынғымыз келеді.

Сондай-ақ, брифингте БАҚ өкіл­дерінің қойған сұрақ­та­­рына тұщымды жауаптар қайтарған Ақтөбе облысының әкімі Б.Са­пар­­баев қазақ және орыс тіл­­дерінде Орынбор Қазақстан­ның тұңғыш астанасы болғанын ешкім тарихтан сызып тастай алмайтынын тайға таңба бас­қан­дай етіп жеткізді. Мұнда хал­қымыздың небір мақтан тұтар ұл­да­рының табандарының іздері қал­ған. Биыл Қазақстанда дербес мемлекет болуды көксеген Алаш қозғалысының 100 жылдығы аталып өтеді. Алаш арыс­та­­рының ел, халық үшін жаса­ған іс-қимылдары мен саяси қыз­меті Орынбор өлкесімен де бай­ланыс­ты. Мұны ұмытуға бол­­майды. Әйтпесе, елдік пен дер­бес мемлекеттілікті аңсап өт­кен олардың рухтары бізді кешпейді деді бұдан әрі Бердібек Мәшбекұлы Ресейдің Орынбор облысы үкіметі ғимаратының бас мәжіліс залында.

Ақтөбе облысының Орын­бор­дағы күндері аясында өт­кі­зілген шаралардың қай-қай­сысы да жүректерден орын теп­ті. Көңілдерге жылылық пен қимастық сезімдерін ұялат­ты. Туған жер мен туған топы­рақ­тың қадір-қасиетін қай кез­де­гіден де тереңірек ұғынуға ал­ғы­шарт қалады. Әсіресе, шекара­лас өңірлер басшылары Бер­ді­бек Сапарбаев пен Юрий Бергтің Орын­бор мемлекеттік уни­вер­ситетінде студенттермен кез­де­суінің орны тіптен бөлек бол­ға­нына бәс тіге аламыз. Абай ата­мызд­ың «Интернатта оқып жүр талай қазақ баласы» деген өле­ңі­нің тақырыбын сәл өзгертіп айт­қанда Орынборда оқып жүр талай қазақ баласы.

Осы орайда кейде адамдар арасындағы оң қарым-қатынастар мен жеке адами достықтың тұ­тастай қоғамға, белгілі бір іс­тің өрге басуына септігін ти­гі­зетін жағдайлары да жиі кез­де­сетінін айтқымыз келеді. Мы­са­лы,  Бердібек Сапарбаев пен Юрий Бергтің шынайы достық пей­ілдері мен ниеттерінің ар­қа­сында қазіргі кезде Ресей қала­сындағы ауылшаруашылық уни­вер­ситетінде 60 ақтөбелік жас оқып жүр екен. Студенттер өңір бас­шыларына көптеген сұрақтар қойды. Оның бәрі де бүгінгі дәу­ірдің талап-тілектерінен туын­дай­тын ойлы сұрақтар екендігі жа­нымызға жылы нұр құяды. 

Осы кездесу кезінде Бер­ді­бек Сапарбаев ресейлік сту­де­нт­­терге Қазақстанның бү­гін­гі жетістіктері жөнінде жан-жақты айтып берді. Ол өз сө­зін екі тармақтан тарқатты. Оның бі­рін­шісіне Елбасының биыл­ғы Жол­дауында көрсетілген эко­но­микалық жаңғыру, со­ның ішін­де Қазақстанның үшін­ші жаң­ғыруы деп аталған тех­но­ло­гиялық тұрғыдан жаңғыру мә­селесі өзек болды. Ал екінші тар­мақ Қазақстан Президенті Нұр­сұлтан Назарбаев белгілеп берген рухани жаңғыру мәселелеріне қатысты қозғалды. Өңір басшысы бұл жайттарды айтқан кезде құрғақ теориялық қа­ғидалардың жетегінде қалып қой­май, тұтас жерді сүйе білу, оған деген сүйіспеншілік туған жер­ге оралу қажеттілігіне қар­ай ойыстырып отырды. Бұл ба­ғытта Қазақстанда жүзеге асып жатқан бағдарламалар түлектердің талап-тілектерінен шы­ға­тынын түйіндеді. Сонымен бір­ге Орынбордың бас қонағы сту­денттерге биыл Астанада өт­кі­зілетін ЭКСПО-2017 көрмесі жо­басы жөнінде әңгімелеп, озат, озық ойлы студенттерге сый ре­­тіне шақыру билетін табыс етті. Қалай дегенде де жүректен шық­қан сөз жүректерге жеткені анық еді. 

Түйіп айтқанда, Ақтөбе облы­сы­ның Орынбордағы күндері шекаралық ынтымақтастық пен интеграцияның жаңа моделі мен үлгісін, тың өлшемдері мен эталонын орнықтыра алуымен пайдалы болды демекпіз.


Ақтөбе – Орынбор – Ақтөбе


Темір ҚҰСАЙЫН,

«Егемен Қазақстан»

Суреттерде: Ақтөбе облысы­ның Орынбордағы күндерінен кө­ріністер 


СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

17.02.2019

Арыстанбек Мұхамедиұлы Димаш пен Данелияға сәттілік тіледі

17.02.2019

Ауған ардагерлері оқушылармен кездесті

17.02.2019

Өскеменде 37 көшеге жаңа атау берілді

17.02.2019

Геннадий Головкиннің ықтимал қарсыластары белгілі болды

17.02.2019

Талдықорғанда «Тайлақтың тақиясы» фильмінің тұсаукесері өтті

17.02.2019

Биатлоннан әлем кубогі: Роман Еремин із кесушілер сынында 48-ші орын алды

17.02.2019

Ғылыми жобалардың үздіктері анықталды

17.02.2019

Қыздар бесік жырын айтудан жарысқа түсті

17.02.2019

Үндістанда орын алған террористік әрекетке байланысты СІМ мәлімдеме жасады

17.02.2019

​Иранда орын алған террористік әрекеттерге байланысты СІМ мәлімдеме жасады

17.02.2019

Көркем гимнастикадан төрт дүркін әлем чемпионы Гран-приде Димаштың әніне биледі

17.02.2019

Қазақстандық футболшы голландиялық клубқа 6:0 есебімен жеңіске жетуге көмектесті

17.02.2019

Болгариядағы "Странджа" турнирінде алты боксшымыз ширек финалға өтті

17.02.2019

Қазақстанның көрікті жерлері туралы бағдарлама халықаралық сыйлыққа ие болды

17.02.2019

Димаш пен Данэлияның The World's Best шоуындағы қарсыластары анықталды 

17.02.2019

Көркем гимнастикадан Мәскеудегі Гран-при: Әділханова 19-шы орында

17.02.2019

Қарағанды облыстық соты республикалық байқауда жүлдегер атанды

17.02.2019

Қанат ТІЛЕУХАН. Қайтқан қыз (Әңгіме)

17.02.2019

«Батыс» өңірлік қолбасшылығында ауқымды шара өтті

17.02.2019

Берни Сандерс АҚШ президенті лауазымы үшін қайта күресуге шешім қабылдады

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Elorda: kósheler, avtobýstar, aıaldamalar

Astana jyl sanap ósip keledi. Bir kezderi oblys ortalyǵy bolǵan shaǵyn ǵana qala az ýaqyttyń ishinde elimizdegi iri shaharlardyń qataryna qosyldy. Munyń bári qarqyndy júrgizilgen qurylys jumystarynyń nátıjesinde júzege asyp otyr. Ras, qazir 2000 jyldardyń basyndaǵydaı ekpin joq. Degenmen áli de bolsa jańa ǵımarattar men turǵyn úıler turǵyzý isinde alǵa basý bar. Bas qala, jańadan turǵyzylyp jatqan elorda bolǵandyqtan, qurylys jumystarynyń jalǵasa beretinine kúmán joq.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Oqıǵalar uǵymdy bolsa ıgi

Tildiń túıtkili qansha aıtsaq ta tarqamaıtyn boldy. Burynǵydaı eshkim zorlamasa da, eshkim tizege salmasa da, ana tilimizde sóıleıik dep urandap jatsaq ta, halqymyzdyń qalada turatyn negizgi bóligi únemi orys tilin qoldanýǵa beıil turatyny qynjyltady. Úlkender túgili qazaqsha oqıtyn balalarymyzdyń ózi orysshany tez qabyldaıdy. Qazaqsha oılanǵansha oryssha jyp etkizip jaýap bere qoıady. Eshkimdi kinálamaı, eshkimdi qaralamaı osynyń sebebin taǵy bir izdep kórelikshi...

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Qatygezdikke bala ǵana kináli me?

Sońǵy kezderi mektep oqýshylarynyń arasynda sotqarlyq órship barady. Teledıdardan kórip, áleýmettik jeliden oqyp otyrǵanda, olar mundaı qatygezdikke qalaı bardy degen saýal kókeıdi tebendeı tesip, oıdy oıran etedi. 

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Keleli istiń paidasy

Búginde ár kólikke tirkelip beriletin memlekettik nómirlerdiń deni jappaı satylymǵa shyǵaryldy. Olar birkelki sandar men úılesimdi áripter tizbeginen quralǵandyqtan birden kóz tartady. Ony halyq arasynda «ádemi nómirler» deıdi. Atalǵan nómirlerdi alýǵa júrgizýshiler de yntyq. Ásirese qymbat kólik ıeleri úshin sándi nómirdi taǵý, ózine bir artyqshylyqty beretindeı kóredi. Endeshe bul nómirlerdi satylymǵa shyǵarǵannan kim utyp jatyr dep oılaımyz?

Мирас Асан, «Егемен Қазақстан»

Qumar oıynnyń quryǵy uzyn

«Aıdalada altyn bar» dese, soǵan birinshi qandastarymyz baratyn shyǵar dep oılaıtyn halge jettik. Bulaı deýimizge qoǵamda qordalanyp qalǵan, ordalanyp alǵan máseleler mysal bola alady. Sonyń biri – báske aqsha tigý, ıaǵnı býkmekerlik keńselerdiń keleńsiz kásibi bolyp tur. Jalpy, ózi jarymaı otyrǵan jannyń «úıde otyryp ońaı aqsha tabý jolyn úıretemin» degenine erip kete beretin ańqaý bolatynyna ekenine búginde kózimiz ábden jetti. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу