Шекаралық ынтымақтастықтың жаңа моделі

Орынбордағы Ақтөбе облысының күндерінен кейінгі ой
Егемен Қазақстан
03.05.2017 2028
2




Еліміз тәуелсіздікке қол жеткізгеннен кейін алдымызда көршілермен, соның ішінде жас мемлекетіміздің ең басты стратегиялық әріптесі Ресеймен геосаяси және геоэкономикалық қарым-қатынасымызды қайткенде ұтымды жолға қоя аламыз деген сауал тұрды. Рас, бұл ретте жол бастаушы басты құжат Ресей мен Қазақстан арасындағы Мәңгілік достық туралы келісімге екі мемлекеттің басшылары егемендіктің таңсәрі кезінің өзінде қол қойған болатын. Алайда бұл құжат шекаралық ынтымақтастықты дамытудың барлық буындары мен иірімдерін қамти алмағандықтан да, бұл мәселеде оның екіжақты үйлестірушілік қызметін тереңдету қажеттілігі туындады.

Бүгінде дәстүрге айналған Қазақстан мен Ресей мемлекеттері басшыларының қатысуымен өткізілетін шекаралық өңірлер арасындағы ынтымақтастықты дамыту жөніндегі форумдар осы олқылық пен кеңістіктің орнын артығымен толтырды. Кешегі бір күндері Ресейдің Орынбор қаласында Ақтөбе облысының күн­дері өткізілген еді. Осы бір емен-жарқын кездесулер мен жүздесулер кезінде форум тұң­ғыш рет Қазақстан жағынан Ақ­төбеде, Ресей жағынан Орынбор­да өткізілгені әңгіме ар­қау­ы­на айналды. Тұңғыштың аты тұң­ғыш. Бұдан алатын өнеге мен тә­­лім мол. 


Осындай үлгі мен үрдістің кө­ріністері мен сарқыты Ресей Федерациясының Орынбор облысы үкіметінің ғимаратында өткізілген Ақтөбе мен Орынбор облыстары арасындағы әлеу­мет­тік-экономикалық ын­ты­мақ­тас­тық тақырыбында өткізілген ал­қалы басқосу үстінде де м­о­лынан бой көрсетті. Егер Н.Ә.Назарбаев пен В.В.Путиннің қа­тысуымен өткізілетін форумдар мемлекетаралық сипаттағы үл­кен мәнге ие болса, Ақтөбе об­лысының әкімі Бердібек Сапарбаев пен Орынбор облыс­ы­ның губернаторы Юрий Бергтің қа­тысуымен өткізілген кеңес ше­к­аралас өңірлер арасындағы ынтымақтастықты дамытудың үл­гісі мен моделіне айнала ал­ды десек, артық айтқандық бо­л­-

­мас еді. Мұнда қойылған мә­селелер өткірлігімен және өзек­тілігімен ерекшеленді. Әрі өңір­лер арасындағы екі жаққа да ти­ім­ді қарым-қатынастарды одан әрі тереңдету мәселелері жан-жақты талқыланды. Атап айт­қанда, көршілес облыстар бас­шылары қол қойған сауда-эко­но­микалық, әлеуметтік, ғылыми-техникалық және мәдени байланыстар жөнінде келісім алдыңғы пікіріміздің дәлелі.

Өзінің мәні мен маңызы, көр­шілес аймақтар тұрғындары ара­сындағы алатын рөлі тұр­ғы­сынан келгенде алдыңғы қол қою рәсімінен бір мысқал кем тұр­майтын тағы бір келісім жасал­ды. Бұл – Қазақстан халқы Ақтөбе облыстық Ассамблеясы тө­рағасының орынбасары, хат­шы­лық меңгерушісі Бұлбұл Елеусінова мен Орынбор қа­зақ­та­ры қауымдастығының тө­ра­ғасы Жәнібек Иткөзов ара­сын­дағы қол қойылған келісім. Дәл осы құжат шекаралас өңір­лер арасында тұң­ғыш рет қа­был­дануымен ерек­шеленіп, ара­д­а­ғы байланыс­тарды мазмұн жа­ғы­нан да, түр жағынан да байыта алғанын айтуға тиіспіз.

Түптей келгенде бұл өзінің құрамы жағынан Орынбор об­лысында үшінші орынды ием­денетін қазақтарға қолдау көр­сету болып шығады. Мұнда олар­­дың саны 125 мыңнан асып тү­­седі. Бүгінгі Орынбор қа­зақ­­тарының үні қазақ тілінде шы­ғатын «Айқап» деген газет бар. Облыстық телеарнадан аптасынан бір рет қазақша ха­бар беріледі. Ұлттық салт-дәс­түр­лер мен мәдениетті сақтау үшін мұ­ның өзі аздық етері кә­міл. Осын­дай кезде келісім шең­бе­ріне сәйкес республикамыз­да конституциялық орган мәр­те­бе­сін иеленген Қазақстан халқы Ассамблеясының өңірлік бөлім­шесі Орынбордағы қан­дас­тарымызға рухани тұр­ғыдан қол ұшын берсе, оған ешқандай ба­ға жет­пес еді. Солай боларына се­нім артқымыз келеді.

Жоғарыда айтылған өзара ын­­тымақтастықты тереңдетуге ар­­налған жиында Орынбор об­лы­сының губернаторы екі өңір ара­сындағы шекара өзара тату-тәтті қарым-қатынастарға титтей де болса кедергісін келтіре алмайды. Бұл өте мөлдір, достық шекарасы, көршілер шекарасы. Бұл күндер Орынбор өлкесінің тарихына алтын әріптермен жазылып қалады, деп атап көрсетті өз ойын Орынбор облысының губернаторы Юрий Берг. Өз кезегінде Ақ­төбе облысының әкімі Берді­бек Сапарбаев әріптесінің ой-пі­кі­рін қолдап, жылы жүзді қа­был­даулары үшін ризашылық сезімін білдірді. Қазақстан мен Ресейдегі Ақтөбе мен Орынбор өндірісі өр­кендеген өңірлер қа­тарына кіреді. Жиында осы әлеу­етті екі жаққа да тең, тиімді негізде пайдалану жөнінде де өрісті әңгімелер өр­біді. Әсі­ресе орынборлықтар тарапы­нан Ақтөбедегі өндірістік кәсіп­орын­дар қызметіне көбірек қы­­зы­ғушылық пен мүдделілік та­ны­­тылды.

Айталық, екі арадағы әлеу­мет­тік-экономикалық мәселелер тал­қыланған жиын кезінде ви­це-губернатор Наталья Левин­цон өнеркәсіпті өркендету мәселе­ле­ріне қатысты алғанда Орын­бор өлкесінде бизнес-класс жо­баларын жасақтауға қолдау көр­сеткені үшін көршілес өңір бас­шысы Бердібек Сапарбаевқа алғыс айтты. Сондай-ақ, губернатор Юрий Берг көршілеріндегі кә­­сіпорындардың әлеуеті мен мүм­­­кіндігі мол екеніне қыз­ған­­бай­тынын, керісінше, оған қы­зы­ға қарайтынын жеткізді. Со­ның ішінде Орынбор өлкесінің бас­­шысы Ақтөбе рельс-арқалық зауыты бүгінгі күннің ғана емес, бо­лашақтың зауыты екендігі жө­нін­де жоғары баға берді. Әсіресе тех­никалық өндіріс саласында бұл өте қажетті өндіріс. ТМД ауқымында ешқандай баламасы жоқ осындай ерекше ірі өндіріс орынның шапағаты бізге де тиіп жатыр деп тұжырымдады ол өз ойын.

«Естігеннің жалғаны болар, көргеніңді айт» деген тәмсіл бар хал­қымызда. Орынбордағы Ақтөбе облысының күндері ая­сын­да Орынбор қаласында ай­­ы­рықша архитектуралық ажар­­­­мен тұрғызылған же­ке­мен­­­шік сипаттағы орта мектеп ғ­и­­­маратының ашылу рәсіміне қа­­тысқан едік. Нысан мемлекет-же­­ке­меншік әріптестігі аясында тұр­ғызылыпты. Бұл мәселеде Ақтөбе облысының әкімі Б.Са­пар­­­баевтың тікелей ұйытқы бо­луы­мен бой көтерген нысан­дар жетерлік. Жақсы жоба бір ғана адамның емес, тұтас ел­дің олжасы. Оның осындай жақ­сы қыры орынборлықтарға да белгілі болып қалса керек. Мек­т­ептің ашылуы кезінде құт­тық­тау сөз сөйлеген Орынбор қа­ла­сының мэрі Евгений Аратов өз сөзін Бер­дібек Мәшбекұлына қа­рай ба­ғыттап біз мемлекет-же­ке­мен­шік әріптестігі дегенді енді ғана қолға алдық. Оның алғашқы мысалдарының бірі – осы мектеп. Бұл бағытта сізден үйренеріміз көп, деп ақжарма тілегін білдірді. Жақсыдан шапағат деген осы да.

Әрине, ақтөбеліктердің орын­бор­лықтардан үйренер істері де аз емес екендігі аян. Мысалы, об­лыстық бизнес қоғамдастық өкіл­дері Орынбордағы «Оренбив» ЖШС ет өндіру комбинатының қыз­метімен танысқан кезде технологиялық үдерістердің өзге­ше­лігіне, қалдықсыз өңдеудің қал­тқысыздығына айқын көз жет­кізді. Сондай-ақ, өңірдің әлеу­меттанушы мамандары үшін әріптестерінен үйренетін оңды іс-тәжірибелердің де бар екендігі бөлек әңгіме. Соның бірі балалар орталығының қызметін ұтымды түрде ұйымдастыра білу болып та­былады. Сірә, «Солнечная страна» оқыту-сауықтыру орта­лы­ғын­да болған сәтінде ақтөбелік пе­дагог-мамандар көңіліне көп жай­ды түйіп кетсе керек. Алдағы уа­қытта келісімге сәйкес мұнда ақ­төбелік өрендер де демалу мен сауықтыру кезеңінен өтпек.

Іс басында жүрген ақтөбелік азаматтар көршілерінен тағы нені тағылым ете алар еді. Шекаралас өңір­лер ынтымақтастық мәсе­ле­лері қорытындыларына арнал­ған брифинг кезінде «Егемен Қазақстанның» тілшісі, осы жолдар авторы Орынбор облысының губер­наторы Юрий Бергке Орынбор облысында құрылған Дала институтына қатысты сұрақ қойған еді. Сұрақ пен жауаптың түп-төркіні төмендегіше. Орын­бор – Ресейдің далалық бөлігінде орналасқан бес саусақпен де санап алуға келетін санаулы гу­бер­ния­лардың бірі. Сондықтан дала табиғатын, оның өсімдіктер мен жануарлар дүниесін жан-жақты зерттейтін, жалпы даланың немен тыныстайтынын тереңдете зерделейтін бүкілресейлік Дала ғылыми-зерттеу институты Орын­­борда құрылған.

Міне, осындай даланы дара зерттеуді өздерінің ғылыми ең­бе­гінің басты нысанына айналдыра біл­ген есімдері Ресейге кеңінен та­нымал биолог-ғалымдар жұ­мыс істейді. Ендеше осы үлгіден не­ге үйренбеске – біз Елбасы айтқандай Ұлы Дала елі, ұлы дала ұрпақтары емеспіз бе?! Солай бола тұра даланың рухын бойымызға сіңіре алмасақ, біз ұлы дала ұрпағы атана аламыз ба?! Олай болса Орынбордағы да­ла институты секілді құрылым Ақтө­беде де қолға алынып жатса, артықтық етпес еді. Тіпті Ақтөбені былай қойғанда, тұтас­тай елімізде тек даланың өзін зерт­теуге арналған бірде-бір ин­сти­­тут, бірде-бір өндіріс ошағы жоқ екенін құзырлы органдар на­зарына ұсынғымыз келеді.

Сондай-ақ, брифингте БАҚ өкіл­дерінің қойған сұрақ­та­­рына тұщымды жауаптар қайтарған Ақтөбе облысының әкімі Б.Са­пар­­баев қазақ және орыс тіл­­дерінде Орынбор Қазақстан­ның тұңғыш астанасы болғанын ешкім тарихтан сызып тастай алмайтынын тайға таңба бас­қан­дай етіп жеткізді. Мұнда хал­қымыздың небір мақтан тұтар ұл­да­рының табандарының іздері қал­ған. Биыл Қазақстанда дербес мемлекет болуды көксеген Алаш қозғалысының 100 жылдығы аталып өтеді. Алаш арыс­та­­рының ел, халық үшін жаса­ған іс-қимылдары мен саяси қыз­меті Орынбор өлкесімен де бай­ланыс­ты. Мұны ұмытуға бол­­майды. Әйтпесе, елдік пен дер­бес мемлекеттілікті аңсап өт­кен олардың рухтары бізді кешпейді деді бұдан әрі Бердібек Мәшбекұлы Ресейдің Орынбор облысы үкіметі ғимаратының бас мәжіліс залында.

Ақтөбе облысының Орын­бор­дағы күндері аясында өт­кі­зілген шаралардың қай-қай­сысы да жүректерден орын теп­ті. Көңілдерге жылылық пен қимастық сезімдерін ұялат­ты. Туған жер мен туған топы­рақ­тың қадір-қасиетін қай кез­де­гіден де тереңірек ұғынуға ал­ғы­шарт қалады. Әсіресе, шекара­лас өңірлер басшылары Бер­ді­бек Сапарбаев пен Юрий Бергтің Орын­бор мемлекеттік уни­вер­ситетінде студенттермен кез­де­суінің орны тіптен бөлек бол­ға­нына бәс тіге аламыз. Абай ата­мызд­ың «Интернатта оқып жүр талай қазақ баласы» деген өле­ңі­нің тақырыбын сәл өзгертіп айт­қанда Орынборда оқып жүр талай қазақ баласы.

Осы орайда кейде адамдар арасындағы оң қарым-қатынастар мен жеке адами достықтың тұ­тастай қоғамға, белгілі бір іс­тің өрге басуына септігін ти­гі­зетін жағдайлары да жиі кез­де­сетінін айтқымыз келеді. Мы­са­лы,  Бердібек Сапарбаев пен Юрий Бергтің шынайы достық пей­ілдері мен ниеттерінің ар­қа­сында қазіргі кезде Ресей қала­сындағы ауылшаруашылық уни­вер­ситетінде 60 ақтөбелік жас оқып жүр екен. Студенттер өңір бас­шыларына көптеген сұрақтар қойды. Оның бәрі де бүгінгі дәу­ірдің талап-тілектерінен туын­дай­тын ойлы сұрақтар екендігі жа­нымызға жылы нұр құяды. 

Осы кездесу кезінде Бер­ді­бек Сапарбаев ресейлік сту­де­нт­­терге Қазақстанның бү­гін­гі жетістіктері жөнінде жан-жақты айтып берді. Ол өз сө­зін екі тармақтан тарқатты. Оның бі­рін­шісіне Елбасының биыл­ғы Жол­дауында көрсетілген эко­но­микалық жаңғыру, со­ның ішін­де Қазақстанның үшін­ші жаң­ғыруы деп аталған тех­но­ло­гиялық тұрғыдан жаңғыру мә­селесі өзек болды. Ал екінші тар­мақ Қазақстан Президенті Нұр­сұлтан Назарбаев белгілеп берген рухани жаңғыру мәселелеріне қатысты қозғалды. Өңір басшысы бұл жайттарды айтқан кезде құрғақ теориялық қа­ғидалардың жетегінде қалып қой­май, тұтас жерді сүйе білу, оған деген сүйіспеншілік туған жер­ге оралу қажеттілігіне қар­ай ойыстырып отырды. Бұл ба­ғытта Қазақстанда жүзеге асып жатқан бағдарламалар түлектердің талап-тілектерінен шы­ға­тынын түйіндеді. Сонымен бір­ге Орынбордың бас қонағы сту­денттерге биыл Астанада өт­кі­зілетін ЭКСПО-2017 көрмесі жо­басы жөнінде әңгімелеп, озат, озық ойлы студенттерге сый ре­­тіне шақыру билетін табыс етті. Қалай дегенде де жүректен шық­қан сөз жүректерге жеткені анық еді. 

Түйіп айтқанда, Ақтөбе облы­сы­ның Орынбордағы күндері шекаралық ынтымақтастық пен интеграцияның жаңа моделі мен үлгісін, тың өлшемдері мен эталонын орнықтыра алуымен пайдалы болды демекпіз.


Ақтөбе – Орынбор – Ақтөбе


Темір ҚҰСАЙЫН,

«Егемен Қазақстан»

Суреттерде: Ақтөбе облысы­ның Орынбордағы күндерінен кө­ріністер 


СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

21.09.2018

Маман дайындау мәселесі талқыланды

21.09.2018

Астанада тұрғын үй кешенінде шартты өртті сөндіру бойынша тактикалық оқу-жаттығу өтті

21.09.2018

Бүркітші қыз Айшолпан түскен «Көшпенділер» фильмі көрерменін қуантады

21.09.2018

Павлодарда биыл 1655 жұп қосылса, 1101-і ажырасқан

21.09.2018

Тұрмыстық қатты қалдықтарды өңдеу бойынша жоба әзірленді

21.09.2018

Кәрім Мәсімов терроризмге қарсы орталықтың отырысын өткізді

21.09.2018

Қостанайлықтар жарықдиодты шыны жолмен жүреді (ВИДЕО)

21.09.2018

Қанат Ислам мақтааралдық жас боксшыларға мастер-класс өткізді

21.09.2018

Алексей Луценко: «Алматы турын» апталық жарыс қылса керемет болар еді

21.09.2018

Бурабайда жаңа мешіт ашылды

21.09.2018

Онкологиялық қызметтің атасы Сәкен Нұғмановтың 100 жылдығы атап өтілді

21.09.2018

Дзюдошы Ерлан Серікжанов жартылай финалға шықты

21.09.2018

Қайрат өз құрамын жария етті

21.09.2018

Асқар Жұмағалиев Үндістанның АТ және телекоммуникациялар министрімен кездесу өткізді

21.09.2018

Шетелдік мамандар ауылдық мектеп оқушыларына ағылшын тілін оқытуды бастады

21.09.2018

Шыңғырлау ауданында төрт емдеу нысаны күрделі жөндеуден өтті

21.09.2018

Рани Мукерджидің қазақтарға сәлемі

21.09.2018

Елбасы «Қазатомөнеркәсіп» ҰАК» АҚ басқармасының төрағасын қабылдады

21.09.2018

Даниал Ахметов Зырян ауданын Алтай деп атау туралы ұсынысты қолдады

21.09.2018

Халқына демесін болған күйші

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qasiet pen qasiret

«Dánikkennen qunyqqan jaman» degen sózge mán bersek, munda úlken fılosofııalyq maǵyna bar. Táýba, bireý bireýden nan surap jeıtin zaman emes qazir. Toqshylyq zaman. О́zimizdi qoı ústine boztorǵaı jumyrtqalaǵan barshylyqta, etek-jeńniń keń kezinde dúnıege kelgen, zárýlik kúıin sezinbeı ósken urpaqqa balaımyz. Dastarqannan nan, maı, qant, sút, qaımaq eshqashan úzilgen emes. Sonymyzben baı sanalmasaq ta, bardyń sanatynan bolatynbyz... Qudaı saqtaı gór, taǵamǵa talǵam-talabymyzdyń sharyqtap ósip ketkeni sonshalyq keıde dastarqannan búginde nan qoıylatyn bos oryn tappaı qınalatynymyz ras. Sóıte tura, toqshylyq zamanda ómir súrip jatqanymyzdy sezinbeıtinimiz jaman. Moıyndaǵymyz kelmeıtini qorqynyshty. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Minez adamnyń taǵdyry ma?

Qazir Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy týraly jıi áńgime qozǵalýda. Jańa turpatty jańǵyrýdyń eń basty sharty – ulttyq kodyńdy saqtaı bilý, ıaǵnı zaman jańalyqtaryn qabyldaı, oǵan ún qosa otyryp, basqa ulttardan árdaıym erekshelendirip turatyn ózińniń ulttyq bolmysyńdy, qazaqy qalybyńdy damyta bilý ekendigi aıtylýda.

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу