Сөз сойыл №39

Егемен Қазақстан
31.03.2017 8155
2

Бірде...

Халық батыры, майдангер жазушы Бауыржан Момышұлы ертеректе «Сары­ағаш» шипажайына бара жатып, Шымкент қаласындағы бір қонақүйге аялдап­ты. Мұны естіген жазушы Нәсіред­дин Серәлиев бір топ жас қаламгерді ертіп, батырға сәлем бермекке қонақүйге келеді.

Жүрексіне есікті тықылдатады.

– Войдите! – дейді арғы жақтан. Жазушылар имене ішке кіреді. Үстел үстінде қағаз ақтарып отырған Баукең:

– Кімсіңдер? – деп сұрайды.

– Мына жастар сәлем беріп, сізді көруге келіп еді! – дейді Нәсіреддин күмілжіп.

Сонда Баукең:

– Сәлемдерің жөн, қабылдадым, ал көретін мен сендерге зоопарк емеспін! – деп шығарып салыпты.

***

Белгілі жазушы Мұхтар Мағауин сексенінші жылдардың орта кезінде «Жазушы» баспасының бас редакторы болып қызмет атқарады. Бірде баспа­ның күйіп-жанып жататын жұмысымен ренжіңкіреп отырса, қаламдас дос­тарының бірі келіп:

– Мұха, шаршап отырсыз ғой, жұмыс көп-ау шамасы, – дейді.

Сонда Мұхтар:

– Баспаның жұмысы емес, басқаның жұмысы шаршатады, – депті.

– Иә, қағазбасты жұмыс қой, – дейді қаламдас досы жаны ашыған кейіпте.

– Жұмысың бұзық болса да, қағазың түзік болу керек, – деп Мұхтар бұл жолы да келте тіл қатады.

– Мұха-ау, тек мақалмен сөйлейтін бол­ған­бысыз? – дейді досы. Сонда Мұхтар:

– Мақал жетіскеннен шықпайды, – деп бұл жолы да келте қайырған екен.

***

Қазақ балуандарынан шыққан тұңғыш Олимпиада чемпионы Жақсылық Үшкемпіров Торғай облысын аралағанда атақты халық ақыны Қонысбай Әбілов жанында жүреді. Бір отырыста елдің әзілкеш жігіттерінің бірі:

– Қоныс аға, Қажымұқан ата мен Жақ­­сылықтың ұқсастығы неде, айырма­шы­лығы неде? – деп сұрапты.

Сонда Қонысбай:

– Егер ел алдындағы қызметтерін тара­зы­­ға тартса, тең түсіп қалуға тиіс. Ал дене­сі жағынан келсек, – деп, жымия күледі де:

– Тауларды ырғап салған арқасына,

Есімін ойып жазған әр тасына.

Қажымұқан атасы тірі болса,

Сыйып-ақ кетер еді қалтасына, – деп сөзінің аяғын өлеңдетіп жіберіпті.

Көрген БІЛГЕНОВ

АСТАНА



Біз не өндіреміз?

Директор кабинетіндегі тетікті басады, хатшы қыз кіреді.

Директор: – Бас инженерді шақырыңызшы.

– Қазір, Игорь Александрович.

Бас инженер кіреді.

Инженер: – Сәлеметсіз бе, Игорь Александрович.

Директор: – Сәлемет пе, Виктор Иванович. Айтшы, осы біз не өндіреміз?

Инженер сасқалақтап: – Түсінем, директор мырза... Дегенде сөзіңіздің жаны бар. Тауардың әрқилылығы жағынан онша емеспіз. Сападан гөрі жоспарды орындауға көп мән беріп келдік... бірақ...

Директор: – Тоқтай тұр, сен сөз ауа­нын басқа жаққа бұрып жібердің. Мен сенен: «Біз қандай өнім өндіріп отырмыз?» деп сұрап тұрмын.

Инженер: – Әрине, өнімдеріміздің сапасы әлемдік жобаға сай келмей жатыр, бірақ тауар жеткізушілер...

Директор: – Сен тағы да мен сұраған нәрседен ауытқып кеттің. Мен сенен: «Біз не өндіреміз?» деп сұрап тұрмын, миың бар ма өзіңнің?

Инженер қипақтап: – Иә... сіз жарнамалау жағының кемшіліктерін теріп айтқыңыз келген болар... Білесіз бе, бізбен байланыстағы кәсіпорындар үнемі бізді ұятқа қалдыра береді...

Директор ашуланып: – Сен өзің не оттап отырсың? Мен сенен: «Біз қандай өнім өндіреміз?» деп сұрап отырмын. Мені осында асығыс-үсігіс ауыстырғандықтан, қандай өндіріс орнына директор болып тағайындалғанымды әлі білмеймін. Сонымен, біз не өндіреміз?..

Юрий РИХТЕР

Аударған

Үміт ЗҰЛХАРОВА


Шымшыма шумақтар

Піл мен тышқан

Пілдей еркек сырт көзге жайнаң қақты,

Өзгелерді алдында маймаңдатты.

Ал үйінде тышқандай жас әйелі,

Төбесіне от жағып, шай қайнатты.


«Мәңгілік» пен әңгүдік

Төртінші рет жас қатын алып тұрып,

«Махаббатымыз мәңгілік» деді.

Сонда әлгісі: «Көп сөйлеме қарық қылып,

Мәңгілік ештеңе жоқ, әңгүдік» деді.


Қара жерге тоймады

Мың гектар қара жерді сатып алды,

Содан соң қыбыр етпей жатып алды.

Бұл байдың бар бітірген шаруасы,

Жылғадан бір қоянды атып алды.


«Кресломды қызғанамын»

«Қырық бесте қызыл гүл қыз баламын,

Ішім жылы, сырт көзге сызданамын.

Қыл мойыным қисайып қалғанша бір,

Кресломды өлгенше қызғанамын».


Әкесі көлеңкеде қалды

Тойда әкім бата сөзді бастады,

Жаттанды сөз «әләулайдан» аспады.

Той иесі қарт әкесін «ұмытып»,

Жаутаңдатып көлеңкеде тастады.


«Қай бетіңмен...»

Өмір бойы өрекпіп өрде жүрдің,

«Акула» боп тұңғиық көлде жүрдің.

Алиментті төлемей балдарыңа,

Қай бетіңмен ұялмай көрге кірдің?


Әзірбайжан ҚОНАРБАЕВ

Маңғыстау облысы


Ауылдың айтқыштары


«Оптым» тууға жазсын

Бірде оң жақта отырыңқырап қалған қызметтес қыз бала үсті-үстіне түшкірсін келіп. Аяқ астынан әбігерге түскеніне қысылып «кешіріңіздер» деп жатыр. Сонда Сиқым тұрып:

– Ой, бәрекелді! Жәрәкімәлда!!! Үзік, үзік жібермей, «оптым» жібергенің де дұрыс болды. Ертең сәтін салып, орныңды тауып күйеуге шыққанда да баланы егіздетіп, үшемдетіп, «оптым» тууға жазсын, – деп әзілдеген екен.


Қуғын қағаз

– Мен бір базарлық сұрайтындай қала шығып келгеніңді жасырсаң да естідік.

– Иә, ал қайда барыппын?

– Кеңсеге өзіңді іздеп қаладағы айықтырғыш үйінен «қуғын қағаз» келді. Сыбырлағанды жел естиді, желден ел естиді де.


Жеңіл буыңызбен

– Жиналысқа түсіп шықтым. Құры­сын, тер одан да кетті, бұдан да кетті.

– Е, бәрекелді, жеңіл буыңызбен!


Өлмеудің көзі

– Әй, осы сенің, сәпсем білмейтінің жоқ кө­рі­неді ғой. Өлмеудің көзін білдің бе?

– Білдім. Тумасаң өлмейтін көріне­сің.


Жарлы болсаң...

Төл теңгеміз шыққан аласапыран кезінде Бөлекбай саудадан артылып, саудагерлерден қалған азын-аулақ ақшасы жүз мыңнан асып түскесін, жоқ-жұқалтаңдау-ау деген дос-жарандарына қосып, ың-шыңсыз ауыстыра қойғысы келді. 100 мыңнан артық ақша ауыстырудың машақаты болды сонда. Ойы оңды. Ойлады да Айдабол досына телефон салды. «Сүт сұрайын деп тұрса да, ыдысын жасырып»: – Әллеу, Айдабол, осындайда пайда бол. Мына жарлы-жақыбай досыңды нарықтың тырнағынан құтқара көр. Қысылып тұрмын. Елу-алпыс мыңдай қарыз бере тұршы, өте қажет боп тұрғаны, – деп қиылып жорта жыларманға барды. «Қарыз күліп барып, жылап қайтадыны» бетке ұстады ма Айдабол:

– Бөке, бүтін бөлкемді де, бөтелкемді де бөліп беруге бармын, үйде соқыр сом қалмапты, бұйырмасын, – деп қалтасын қағынып шыға келді. «Құланның қашуына мылтықтың басуы». Айдаболға да керегі осы еді: – Е, бәрекелді, сенде ақша жоқ екен ғой, онда сен менің 100 мың сомымды теңгеге айырбастап бере қойшы, – деп кенедей жабысты.

Айдабол қысылыңқырап қалып: – Бөке-ау, енді «жарлы болсаң, көшіп көр» демекші, кешелі бері осы көрпе астын көтеріп әне жер, мына жерді қопарып, жан қалта, төс қалта, ышқыр қалта, жасырын қалталарды ақтарып дегендей. Мен де 100 мыңға жетіп жығылып дегендей ... – деп тігісін жатқызып, қашқақтай бастады.

– Әй, бұл адамнан айла артылмас, – деп Бөлекбай телефон тұтқасын тас­тай салды.


Сүйкей салар

– Сылқым жан-ау, біз сендерден ештеңе дәметпейміз. Өз тапқанымыз өзімізге жетеді. Ең болмағанда, айына бір рет амандық-саулықтарыңды білдіріп, хат жазып тұрсаңдаршы.

– Сіз де қызықсыз-ау, әке! Хатты айтасыз, сес көрсетіп анда-санда домалақ арыз-марыз сүйкей салатын да мұрша жоқ қой қазір бізде.

Сапар ӘБІЛКӘКІМТЕГІ

ҚОСТАНАЙ


Суретшілердің арасындағы әңгіме:

– Кеше сурет көрмесіне бардым. Барғанымды қайтейін, сенікінен басқа сурет көрмедім. Көруге болатын жалғыз сурет сенікі екен.

– Қалғандары онша емес пе екен?

– Жоқ. Басқа суреттердің алды құжынаған адам. Түк көрсетпейді...

***

Енді жарқырап келе жатқан эстрада «жұлдызы» продюсеріне:

– Репертуарымдағы жалғыз әнді айта беріп жалықтым, енді бір ән жаздырып, концерт берсем деп едім...

***

Жазушының үш түрі болады:

1.Нағыз жазушы.

2. Арыз жазушы.

3. Бас жазушы.

***

М. Әуезов театрына хабарласады.

– Бізге ертеңгі спектакльге екі билет керек еді.

– Ромео мен Джульеттаға ма?

– Сіз мені біреумен шатастырып тұрған шығарсыз? Мен Сәрсенмін ғой, билет әйеліміз екеуімізге керек.




СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

16.01.2019

Шымкентте өткен жылы 6,5 миллион мемлекеттік қызмет көрсетілген

16.01.2019

Қостанайлықтар дәрігер Герасимовпен қоштасты

16.01.2019

Құнарсыз тағам аурушаңдыққа жол ашады

16.01.2019

Кеше - Цой, бүгін - Гагарин

16.01.2019

Поэзия

16.01.2019

Браконьерлермен күрескен инспектор Ерлан Нұрғалиев қаза тапты

16.01.2019

Қазақтың қара есептері

16.01.2019

Бір университетте - сегіз жеңімпаз

16.01.2019

«Мұғалім мәртебесі» заңына қатысты 8 мыңнан астам ұсыныс түскен

16.01.2019

Білім мен руханият ордасы

16.01.2019

Жас мамандар Балқашқа келіп, баспаналы болды

16.01.2019

Дәрі-дәрмек бағасы реттеледі

16.01.2019

Медициналық туризмді дамытуға үлес қоспақ

16.01.2019

Енді дәрігер «қағазсыз» емдейді

16.01.2019

Саланы ілгерілетудің соны мүмкіндіктері

16.01.2019

Түркістанның (Шауғар, Ясы) ортағасырлық кемеңгер перзенттері жайлы жаңа деректер

16.01.2019

Ескі тарихтың жаңаша жазылуы

16.01.2019

Нөмір сатудан 4 миллиард теңге табыс түсті

16.01.2019

Bas paıda algorıtmi

16.01.2019

Электронды қызмет – заманауи міндет

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Bas paıda algorıtmi

Bas paıdany oılaý – búkil adam balasyna tán dúnıe. Ár adam balasynyń «ózim degende ógiz qara kúshim bar» degen qaǵıdat boıynsha tirshilik quratyny túsinikti. Biraq adam balasy qoǵam ishinde ómir súretindikten ár adamǵa tán osy qasıetti shektep ustaýǵa, ony qoǵamdyq múddege nemese qoǵamdyq ortada qalyptasqan tártipke baǵyndyrýǵa týra keledi. О́ıtkeni munsyz qoǵam damı almaıdy.

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Ońtaılandyrý ońalta ma, omalta ma?

Orta bilim salasyna qatysty taǵy bir ońtaılandyrýdyń qulaǵy qyltıyp, «bul qalaı bastalyp, qalaı aıaqtalady?» degen sansyz suraq kóptiń kókeıin búlkildetip otyr. «Qundylyqtar aýysatyn, shyndyqtar shatysatyn uly ózgerister týysynda ómirdiń ózi karnavalǵa uqsap ketedi», dep Mıhaıl Bahtın aıtpaqshy, bilim salasyndaǵy mundaı reformalardan jurttyń júıkesi juqarý bylaı tursyn, karnavalǵa aınalyp bara ma degen kúdik joq emes. Qabyldanǵan, tolyqtyrylǵan zańdar, ár mınıstrdiń tusynda túzilgen baǵdarlamalar, oǵan bólingen qarjy – «óıtemiz de, búıtemiz» dep keletin jarnamaǵa bergisiz jıyndar, konferensıalar, onda sóılenetin sózder qısapsyz desek, artyq aıtqandyq bolmas.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Úılený men úı bolýdyń arasy

Statıstıka komıtetiniń ótken jylǵy máli­me­tine qaraǵanda, elimizde sońǵy on jylda 1,5 mıllıon jup otaý qursa, osy kezeńde 1 mıl­lıonnan astam jup ajyrasqan. Bul – árbir úshinshi neke buzyldy degen sóz.

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Oıynshyq týraly oı

«Bárimiz balalyqtyń aýylynan kelgen­biz», oıynshyqpen oınaıtyn jastan áldeqas­han asyp ketsek te, keı-keıde balalarymyzdyń qolyndaǵyǵa qyzyǵa qarap qoıamyz. Qyńqyldap qandaı oıyn­s­hyq suraǵanyn, dúken sórelerinen kóz ala almaı turatynyn baqylaı júrip, búgingi balalardyń talǵamyn da birshama túsinip qalǵan sıaqtymyz. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Ataý men aqaý

Dúken, meıramhana, qonaq úı, shashtaraz, sulýlyq, sán salondary, basqa da túrli nysandardyń ataýy mańdaıshaǵa japsyryla salǵan jáı ǵana jazý emes, ulttyq bolmysymyzdy, ulttyq rýhymyzdy, qoǵamdyq sanany qalyptastyratyn, tárbıelik máni zor mańyzdy faktor sanalady. Solaı degenmen ókinishke qaraı, bul qurǵyryń túbiri sýyrylmaı qalyp qoıatyn aramshópti qansha otaǵanyńmen qaıta-qaıta qaýlap shyǵa beretini sıaqty áli kúnge deıin sheshimin tappaǵan túıini kóp túıtkildiń birine aınalyp otyr.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу