Сөз сойыл №39

Егемен Қазақстан
31.03.2017 7925
2

Бірде...

Халық батыры, майдангер жазушы Бауыржан Момышұлы ертеректе «Сары­ағаш» шипажайына бара жатып, Шымкент қаласындағы бір қонақүйге аялдап­ты. Мұны естіген жазушы Нәсіред­дин Серәлиев бір топ жас қаламгерді ертіп, батырға сәлем бермекке қонақүйге келеді.

Жүрексіне есікті тықылдатады.

– Войдите! – дейді арғы жақтан. Жазушылар имене ішке кіреді. Үстел үстінде қағаз ақтарып отырған Баукең:

– Кімсіңдер? – деп сұрайды.

– Мына жастар сәлем беріп, сізді көруге келіп еді! – дейді Нәсіреддин күмілжіп.

Сонда Баукең:

– Сәлемдерің жөн, қабылдадым, ал көретін мен сендерге зоопарк емеспін! – деп шығарып салыпты.

***

Белгілі жазушы Мұхтар Мағауин сексенінші жылдардың орта кезінде «Жазушы» баспасының бас редакторы болып қызмет атқарады. Бірде баспа­ның күйіп-жанып жататын жұмысымен ренжіңкіреп отырса, қаламдас дос­тарының бірі келіп:

– Мұха, шаршап отырсыз ғой, жұмыс көп-ау шамасы, – дейді.

Сонда Мұхтар:

– Баспаның жұмысы емес, басқаның жұмысы шаршатады, – депті.

– Иә, қағазбасты жұмыс қой, – дейді қаламдас досы жаны ашыған кейіпте.

– Жұмысың бұзық болса да, қағазың түзік болу керек, – деп Мұхтар бұл жолы да келте тіл қатады.

– Мұха-ау, тек мақалмен сөйлейтін бол­ған­бысыз? – дейді досы. Сонда Мұхтар:

– Мақал жетіскеннен шықпайды, – деп бұл жолы да келте қайырған екен.

***

Қазақ балуандарынан шыққан тұңғыш Олимпиада чемпионы Жақсылық Үшкемпіров Торғай облысын аралағанда атақты халық ақыны Қонысбай Әбілов жанында жүреді. Бір отырыста елдің әзілкеш жігіттерінің бірі:

– Қоныс аға, Қажымұқан ата мен Жақ­­сылықтың ұқсастығы неде, айырма­шы­лығы неде? – деп сұрапты.

Сонда Қонысбай:

– Егер ел алдындағы қызметтерін тара­зы­­ға тартса, тең түсіп қалуға тиіс. Ал дене­сі жағынан келсек, – деп, жымия күледі де:

– Тауларды ырғап салған арқасына,

Есімін ойып жазған әр тасына.

Қажымұқан атасы тірі болса,

Сыйып-ақ кетер еді қалтасына, – деп сөзінің аяғын өлеңдетіп жіберіпті.

Көрген БІЛГЕНОВ

АСТАНА



Біз не өндіреміз?

Директор кабинетіндегі тетікті басады, хатшы қыз кіреді.

Директор: – Бас инженерді шақырыңызшы.

– Қазір, Игорь Александрович.

Бас инженер кіреді.

Инженер: – Сәлеметсіз бе, Игорь Александрович.

Директор: – Сәлемет пе, Виктор Иванович. Айтшы, осы біз не өндіреміз?

Инженер сасқалақтап: – Түсінем, директор мырза... Дегенде сөзіңіздің жаны бар. Тауардың әрқилылығы жағынан онша емеспіз. Сападан гөрі жоспарды орындауға көп мән беріп келдік... бірақ...

Директор: – Тоқтай тұр, сен сөз ауа­нын басқа жаққа бұрып жібердің. Мен сенен: «Біз қандай өнім өндіріп отырмыз?» деп сұрап тұрмын.

Инженер: – Әрине, өнімдеріміздің сапасы әлемдік жобаға сай келмей жатыр, бірақ тауар жеткізушілер...

Директор: – Сен тағы да мен сұраған нәрседен ауытқып кеттің. Мен сенен: «Біз не өндіреміз?» деп сұрап тұрмын, миың бар ма өзіңнің?

Инженер қипақтап: – Иә... сіз жарнамалау жағының кемшіліктерін теріп айтқыңыз келген болар... Білесіз бе, бізбен байланыстағы кәсіпорындар үнемі бізді ұятқа қалдыра береді...

Директор ашуланып: – Сен өзің не оттап отырсың? Мен сенен: «Біз қандай өнім өндіреміз?» деп сұрап отырмын. Мені осында асығыс-үсігіс ауыстырғандықтан, қандай өндіріс орнына директор болып тағайындалғанымды әлі білмеймін. Сонымен, біз не өндіреміз?..

Юрий РИХТЕР

Аударған

Үміт ЗҰЛХАРОВА


Шымшыма шумақтар

Піл мен тышқан

Пілдей еркек сырт көзге жайнаң қақты,

Өзгелерді алдында маймаңдатты.

Ал үйінде тышқандай жас әйелі,

Төбесіне от жағып, шай қайнатты.


«Мәңгілік» пен әңгүдік

Төртінші рет жас қатын алып тұрып,

«Махаббатымыз мәңгілік» деді.

Сонда әлгісі: «Көп сөйлеме қарық қылып,

Мәңгілік ештеңе жоқ, әңгүдік» деді.


Қара жерге тоймады

Мың гектар қара жерді сатып алды,

Содан соң қыбыр етпей жатып алды.

Бұл байдың бар бітірген шаруасы,

Жылғадан бір қоянды атып алды.


«Кресломды қызғанамын»

«Қырық бесте қызыл гүл қыз баламын,

Ішім жылы, сырт көзге сызданамын.

Қыл мойыным қисайып қалғанша бір,

Кресломды өлгенше қызғанамын».


Әкесі көлеңкеде қалды

Тойда әкім бата сөзді бастады,

Жаттанды сөз «әләулайдан» аспады.

Той иесі қарт әкесін «ұмытып»,

Жаутаңдатып көлеңкеде тастады.


«Қай бетіңмен...»

Өмір бойы өрекпіп өрде жүрдің,

«Акула» боп тұңғиық көлде жүрдің.

Алиментті төлемей балдарыңа,

Қай бетіңмен ұялмай көрге кірдің?


Әзірбайжан ҚОНАРБАЕВ

Маңғыстау облысы


Ауылдың айтқыштары


«Оптым» тууға жазсын

Бірде оң жақта отырыңқырап қалған қызметтес қыз бала үсті-үстіне түшкірсін келіп. Аяқ астынан әбігерге түскеніне қысылып «кешіріңіздер» деп жатыр. Сонда Сиқым тұрып:

– Ой, бәрекелді! Жәрәкімәлда!!! Үзік, үзік жібермей, «оптым» жібергенің де дұрыс болды. Ертең сәтін салып, орныңды тауып күйеуге шыққанда да баланы егіздетіп, үшемдетіп, «оптым» тууға жазсын, – деп әзілдеген екен.


Қуғын қағаз

– Мен бір базарлық сұрайтындай қала шығып келгеніңді жасырсаң да естідік.

– Иә, ал қайда барыппын?

– Кеңсеге өзіңді іздеп қаладағы айықтырғыш үйінен «қуғын қағаз» келді. Сыбырлағанды жел естиді, желден ел естиді де.


Жеңіл буыңызбен

– Жиналысқа түсіп шықтым. Құры­сын, тер одан да кетті, бұдан да кетті.

– Е, бәрекелді, жеңіл буыңызбен!


Өлмеудің көзі

– Әй, осы сенің, сәпсем білмейтінің жоқ кө­рі­неді ғой. Өлмеудің көзін білдің бе?

– Білдім. Тумасаң өлмейтін көріне­сің.


Жарлы болсаң...

Төл теңгеміз шыққан аласапыран кезінде Бөлекбай саудадан артылып, саудагерлерден қалған азын-аулақ ақшасы жүз мыңнан асып түскесін, жоқ-жұқалтаңдау-ау деген дос-жарандарына қосып, ың-шыңсыз ауыстыра қойғысы келді. 100 мыңнан артық ақша ауыстырудың машақаты болды сонда. Ойы оңды. Ойлады да Айдабол досына телефон салды. «Сүт сұрайын деп тұрса да, ыдысын жасырып»: – Әллеу, Айдабол, осындайда пайда бол. Мына жарлы-жақыбай досыңды нарықтың тырнағынан құтқара көр. Қысылып тұрмын. Елу-алпыс мыңдай қарыз бере тұршы, өте қажет боп тұрғаны, – деп қиылып жорта жыларманға барды. «Қарыз күліп барып, жылап қайтадыны» бетке ұстады ма Айдабол:

– Бөке, бүтін бөлкемді де, бөтелкемді де бөліп беруге бармын, үйде соқыр сом қалмапты, бұйырмасын, – деп қалтасын қағынып шыға келді. «Құланның қашуына мылтықтың басуы». Айдаболға да керегі осы еді: – Е, бәрекелді, сенде ақша жоқ екен ғой, онда сен менің 100 мың сомымды теңгеге айырбастап бере қойшы, – деп кенедей жабысты.

Айдабол қысылыңқырап қалып: – Бөке-ау, енді «жарлы болсаң, көшіп көр» демекші, кешелі бері осы көрпе астын көтеріп әне жер, мына жерді қопарып, жан қалта, төс қалта, ышқыр қалта, жасырын қалталарды ақтарып дегендей. Мен де 100 мыңға жетіп жығылып дегендей ... – деп тігісін жатқызып, қашқақтай бастады.

– Әй, бұл адамнан айла артылмас, – деп Бөлекбай телефон тұтқасын тас­тай салды.


Сүйкей салар

– Сылқым жан-ау, біз сендерден ештеңе дәметпейміз. Өз тапқанымыз өзімізге жетеді. Ең болмағанда, айына бір рет амандық-саулықтарыңды білдіріп, хат жазып тұрсаңдаршы.

– Сіз де қызықсыз-ау, әке! Хатты айтасыз, сес көрсетіп анда-санда домалақ арыз-марыз сүйкей салатын да мұрша жоқ қой қазір бізде.

Сапар ӘБІЛКӘКІМТЕГІ

ҚОСТАНАЙ


Суретшілердің арасындағы әңгіме:

– Кеше сурет көрмесіне бардым. Барғанымды қайтейін, сенікінен басқа сурет көрмедім. Көруге болатын жалғыз сурет сенікі екен.

– Қалғандары онша емес пе екен?

– Жоқ. Басқа суреттердің алды құжынаған адам. Түк көрсетпейді...

***

Енді жарқырап келе жатқан эстрада «жұлдызы» продюсеріне:

– Репертуарымдағы жалғыз әнді айта беріп жалықтым, енді бір ән жаздырып, концерт берсем деп едім...

***

Жазушының үш түрі болады:

1.Нағыз жазушы.

2. Арыз жазушы.

3. Бас жазушы.

***

М. Әуезов театрына хабарласады.

– Бізге ертеңгі спектакльге екі билет керек еді.

– Ромео мен Джульеттаға ма?

– Сіз мені біреумен шатастырып тұрған шығарсыз? Мен Сәрсенмін ғой, билет әйеліміз екеуімізге керек.




СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

13.11.2018

Egemen Qazaqstan алғашқылардың бірі болып Chartbeat құралын пайдаланады

13.11.2018

Жаңақорған ауданында 116 бас қой белгісіз аурудан қырылып қалды

13.11.2018

Қызылордада қауіпті аймақтар анықталып, даярлық мәселелері күшейтілді

13.11.2018

Ақтөбеде жоғары жылдамдықтағы интернет желісі ұлғаяды

13.11.2018

Елбасы Астана клубының төртінші отырысына қатысты

13.11.2018

Нұрсұлтан Назарбаев Ауғанстан Республикасының бұрынғы президенті Хамид Карзаймен кездесті

13.11.2018

«Айша бибі» мен «Ақыртас» әлемдегі ерекше туристік нысандардың тізіміне енді

13.11.2018

Павлодарда Португалиялық профессор студенттерге дәріс беріп жүр

13.11.2018

Т.Сүлейменов ел өңірлеріндегі жылу бағасының әртүрлілігін түсіндірді

13.11.2018

Тайваньда таеквондодан Президент кубогі додасы аяқталды

13.11.2018

Елордалықтар 14 қарашада жалпыхалықтық диктант жазуға қатысады

13.11.2018

Үкіметте 10 айдағы әлеуметтік-экономикалық даму қорытындылары қаралды

13.11.2018

Б.Сағынтаев өңірлердегі халықтың нақты табысының көрсеткіштеріне ерекше көңіл бөлуді тапсырды

13.11.2018

Тұрмыстық қатты қалдықтар адамдардың қажетіне жарай бастады

13.11.2018

Шымкентте 5 000 000 теңгеге бағаланған көгершін көрмеге қойылды

13.11.2018

Қызылорда облысында газ құбыры құрылысы басталады

13.11.2018

Елбасы Еуропалық комиссияның бұрынғы төрағасы Жозе Мануэль Баррозумен кездесті

13.11.2018

Венгрияда синхронды жүзуден жасөспірімдер құрамасы бірінші орынды иеленді

13.11.2018

Тарифтерді көтерген монополистер заң алдында жауап береді

13.11.2018

Алматыда мектеп оқушылары арасында шешендік өнер байқауы өтті

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Sheraǵań shertken sher

Qazaq jýrnalıstıkasynyń qara narlary Sherhan Murtaza men Kamal Smaıylovtyń «Egemendegi» hattary kezinde qoǵamdyq sanaǵa serpilis ákelgeni málim. «Qadirli Kamal Dos!», «Qadirmendi Sherhan!» dep bastap, el ómiriniń qaltarys-bultarystaǵy búkil problemasyn jipke tizip kórsetken, odan shyǵatyn jol izdegen eki tulǵanyń hattaryn qazir oqysań, alysty boljaı bilgen kóregendigine eriksiz tańǵalasyń. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Sotqa silteı salý sán be?

Qara qyldy qaq jaryp, ádildikti aıtqan qazaq bıleriniń bılik qaǵıdasy: «Týra bıde týǵan joq, týǵandy bıde ıman joqqa» negiz­delgeni málim. Qasqaıyp turyp qamshysyn aldyna tastap: «Baı bolsań halqyńa paıdań tisin, batyr bolsań dushpanǵa naızań tısin. Baı bolyp paıdań tımese, batyr bolyp naızań tımese jurttan ala bóten úıiń kúısin» dep Áıteke bıdiń shamyrqanǵany, judyryqtaı jumylǵan Qazybek bıdiń Qońtajyny bılik aıtý kezegi tıgende: «Sózdi óńmenime suǵyp aıtqan kezde, eki ıyǵynan eki aıý aýzynan ot shashyp «typyr»» etshi, «kóreıin» dep turdy. Kórdińiz be, bılik aıtqan adam sózimen de kózimen de, susymen de yqtyra alady eken. Qazaq bıleri dala zańynyń oryndaýshylary bolǵan. Tek ádildikti tý etip kótergen onyń aldynda han da qara da birdeı jaýap bergen.

Дидар Амантай,

Sóz shyǵyny

Qazir sóz aldyǵa shyqty. Rolan Bart kótergen konnotasıa men denotasıa qaıshylyǵy, demek, sózdiń nársege emes, sózge nemese belginiń zatqa emes, belgige silteıtindigi jalǵan sana qalyptastyratyny jaǵdaıdy kúrdelendire tústi. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Qazaq otbasy

Otbasy uǵymy – qazaq úshin qasıetti de qadirli. Túbiri − ot, ot jylý beredi, ómir syılaıdy, tirshiliktiń kózi, úıdiń ishindegi «ýildegen» jeldi, «azynaǵan» aıazdy toıtaryp, otbasy ıesine sanalatyn adamǵa baq-dáýlet darytady. Otanasy, otaǵasy degen eki sózdiń arǵy jaǵyna oı jiberseń – qazaqtyń kemeldigine, bárin qysqa baılammen uǵyndyratyn kemeńgerligine kóz jetkizesiń. Sondyqtan da shyǵar, otbasy qaǵıdasynyń qashan da bıik turatyny. Qazaq otbasyn qurǵanda jetesizdikten jerip, kórgensizdikten boıyn aýlaq salǵan. Ata-ana úlgisin alǵa ozdyrǵan.

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Zaman talqysyndaǵy qazaq

Feısbýktegi paraqshamdy ashyp qaraımyn da oılanamyn. Feısbýkti men ádette merzimdik buqaralyq aqparat quraldarynyń nazarynan tys qalǵan oqıǵalar men jańalyqtardy jáne oǵan degen qoǵamnyń kózqarasyn bilý úshin ashamyn. Meniń paraqshamda úsh jarym myńnan astam jazylýshym bar. Olardyń 95 paıyzdan astamy – qazaqtar.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу