СУЫҚТӨБЕДЕН ҰШҚАН СҰҢҚАР ЕДІ

Егемен Қазақстан
12.01.2010 1710
Дүниеге шыр етіп келген әрбір жан­ға мына жарық өмірдің рақаты мен ризығы таусылмастай болып кө­рінеді ғой. Бірақ қызығы мен қиқуы көп тіршілік толқыны күн­дердің күнінде тулап барып жағаны ұрып тынатынын, өмірдің керуен көшінің бәрібір бір жерге барып аялдай­ты­нын ескере бермей­тінімізді қайтер­сің. Ажал келіп, жалған дү­ниенің соңғы сағаты соғарда ғана ес жи­най­мыз-ау. Сонда ғана барып ғұ­мырдың қас-қағым, қамшының са­бын­дай ғана қысқа екеніне көз жет­кізіп, аһ ұратынымызды айтсаңыз­шы!.. Тірі кезінде еңбегімен ел мен қо­ғам құрметіне бөленген, респуб­ли­­камызға белгілі заңгер, көптеген шә­кірттер тәрбиелеген ұстаз, тау тұл­ғалы азамат Тыныбек Темірбекұлы Оңалбаев мез­гілсіз дүниеден озып, арамыздан алыстап бара жат­қан шақта бәріміз де осындай ауыр күй кештік. Апыр­май, күні кеше ғана ортамызда жарқырап жүр­ген жайсаң жанның, бауырмал інінің осылайша өмір­ден ерте кетіп қалатынын кім ойлаған. Адам жа­сы­ның үлкен-кішілігіне қарамай алып кететін мей­і­рім­сіз ажал құрығының ұзын екеніне тағы да куә бол­­дық. “Ажал айтып келмейді” деген сөздің расты­ғы мен сыры терең екендігіне амалсыз бас игендейміз. Ел алдындағы елеулі еңбегіне қоса адамгершілік, кішіпейілдік, парасаттылық қасиеттерімен есте қалған Тыныбекті әрі ауылдас, әрі бауырлас болғандықтан жақсы білемін. Атақты Суықтөбенің баурайындағы Қастек ауылында туып-өсті. Өмірдің есігін жаңа ашқан сәбиді туа салысымен-ақ әжесі Таразы апамыз бауы­рына салып алған. Майдан даласынан аман-есен орал­ған жалғыз ұлы Темірбектен көрген шикіөкпені аңсап күткен қарт ана баласы мен келіні Анарбүбінің кө­ңіліне қараған жоқ. “Өзімнің балам, өзім бағып өсірем” деп ашық айтқан. Ана жүрегінің шексіз мейірі мен кесімді ақ тілегін жақсы түсінген бұлар да қарсы бол­ма­ған. Сөйтіп Таразы апамыз Тыныбегін өзі бағып-қа­ғып, тәрбиелеп өсірді. Оны Тынкен деп еркелете атайтын. Әжесінің аялы алақанында алаңсыз өскен Ты­ны­бек тәрбиелі, ізетті болды. Үлкен-кішіні сыйлағыш, мейірімді бала болатын. Ауылдың орталау мектебін жақсы оқып бітірді. Ұстаздары оны әрқашан мақтап, басқа балаларға үлгі етіп отыратын. Бұдан кейін оқуын жалғастырып, Алматыдағы № 12 қазақ орта мектебін бітірген ол еңбек жолын кеңшарда жұмыс­шы, Ғылым академиясының зоология институтында лаборант болып бастады. Өндірісте біраз тәжірибе жинақтаған соң С.М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің заң факультетіне оқуға түсіп, оны 1973 жылы ойдағыдай бітіріп шықты. Енді оның алдында алған білімін іске асырып, құқық қорғау саласында аянбай еңбек ету міндеті тұрды. Алғашқы заңгерлік қадамын Жамбыл ауда­нының прокуратурасында машықтанушы тергеуші, одан соң Кеген ауданының прокуратурасында төрт жылдай тергеуші болып, үлкен тәжірибеден өтті. Осының нәтижесінде 1977-1983 жылдар аралығында Қазақ КСР Прокуратурасының бөлім прокуроры бо­лып істеді. Прокурорлық қызметтің қыры мен сырын жете меңгеріп, оның әділ, заңға сай жүргізілуін қатаң қадағалады. Бұдан кейінгі тоғыз жыл ішінде Алматы облысының Еңбекшіқазақ, Талғар және Іле аудандарының прокуроры болды. Мол тәжірибе жинақтап, кәсіби шеберлігі мен білімін арттырған Т.Оңалбаев жоғары лауазымды қызметтерге көтерілді. 1992 жылдан Алматы облысы про­курорының орынбасары, Алматы көлік проку­рорының бірінші орынбасары қызметтерін атқарды. Ал 1996-2001 жылдары Ақтөбе облысының проку­ро­ры болып, заң тәртібін сақтау мен қылмысты болдыр­мау мақсатында көптеген жұмыстар жүргізіп, үлкен беделге ие болды. Сол жылдардағы жемісті қызметі үшін Тыныбек Оңалбаевқа үшінші дәрежелі мемлекеттік әділет кеңесшісі-әділет генерал-майоры атағы берілді. Кейіннен Ақмола облысының прокуроры болып істеген еді. Осыдан соң да ол жауапты лауазымды қызмет­терде болды. 2002 жылы Оңтүстік-Шығыс аймақтық көлік прокурорының бірінші орынбасары болса, ал 2004 жылдан 2007 жылға дейін Алматы облысы әділет департаментінің бастығы болып қызмет атқарды. Т.Оңалбаев құқық қорғау саласында өзіне жүк­телген жауапты қызметтерді абыроймен атқарумен бірге осы саланың болашақ мамандарын оқытып, тәрбиелеуге де барынша атсалысқанын айтқанымыз жөн. Ол Д.Қонаев атындағы институттың көпшілік құқығы кафедрасының меңгерушісі қызметін қосым­ша атқарып жүрді. Ал 2008 жылдан бастап оқыту­шылыққа бет бұрып, Абай атындағы Қазақ ұлттық педагогикалық университетінде ұстаздық қызмет істеп келді. Осыдан 5-6 жыл бұрын канди­даттық диссертация қорғап, заң ғылымының кандидаты атағына ие болған, 30-ға жуық ғылыми және ғылыми-әдістемелік еңбектердің авторы. Ол шындап келгенде кәсіби шебер маман, білікті ұстаз, тамаша ұйымдастырушы, әлі де бергенінен берері мол азамат еді. Оның басшылығы мен қамқорлығына бөленіп, ағалық ақылын тыңдап, тәлім-тәрбиесін алып өскен білімді де білікті жас заңгерлер еліміздің құқық қорғау са­ласының сан саласында жемісті ең­бек етіп жүргенін айту бір ғанибет. Тыныбекпен туыстас ағасы ре­тінде араласа, сыр бөлісе жүріп, оған жауапкершілік пен өз ісіне деген сенімділік, парасаттылық пен қамқорлық тән екенін байқаушы едім. Осындай қасиеттері оны ерекшелендіріп тұратын. Сондай-ақ көңілі дарқан, кішіпейіл, адал, жүрегі жомарт жанның әріптес­те­ріне де, достары мен тума-туыст­а­рына да құшағы ашық еді, олардың арасында бедел мен құрметке ие болды. Ол туған ауылы мен кіндік кес­кен жерін, оның әсем табиғаты мен тау-тасын, сарқырай аққан өзенін жақсы көретін, алыста жүрген кездерінде демалысқа келе қалса тау жаққа, жайлауға соқпай кетпеуші еді. Сонау бір жылдары ауылдан қанат қағып ұшқан, әр қиырда, әр салада еңбек етіп жүрген белді азаматтар бас қосып, Суықтөбенің Қойжол сайына барып серуендеп қайтқанымыз бар. Бір сәт Тыныбек екеуміз көлбеп жатқан жотаның үстіне шығып, жан-жағымызға тамсана қарап тұрдық. Алдымызда көкпен таласқан асқар тау, артымызда көсіліп жатқан кең дала. Осы көрініске сүйсіне, құмарта қарап тұрған Тыныбек: – Қазақстанның талай жерінде болдым, шетелге де шықтым. Бәрібір туған жерге жер жетпейді екен. Көз тойып, көңіл сусындайтын туған жер шынында алтын бесік қой! – деді ерекше толқып тұрып. Мына қызықты қараңыз. Қасымда тұрған ол кенет бұрыла салды да соқпақ жолмен өрге қарай жүгіре жөнелді. Әудем жерге дейін жүгіріп барды да кері қайтты. Күліп келеді. – Бала кезім есіме түсіп кетті. Осы соқпақпен та­лай рет жүріп, талай жүгірген едім. Сонау сайдың ба­сынан рауғаш, жуа теріп қайтатынбыз, – дегені бар. Иә, содан бері де біраз жылдар өткен екен. Құқық қорғау саласында белсене еңбек еткен ол егемен еліміздің еңсесін тіктеп кетуіне айтарлықтай үлесін қосты. Қабылданған заңдардың сақталуы мен орындалуын қатаң қадағалап, қылмыс атаулының жолын кесу үшін күресті. Осы игі іске өзі ғана емес, бірге еңбек істеген әріптестері мен шәкірттерін жұмылдырып, адал болу мен халыққа қызмет етудің үлгі-өнегесін көрсетіп кетті. Соңғы жылдардағы университет қабырғасында шәкірттерге білім беріп, тәрбиелеудегі еңбегі де елеулі еді. Жүрегіне күрделі операция жасалып, үйіне шыққан күні Биналы, Манарбек інілеріммен бірге көңілін сұрауға барғанбыз. Аурухана төсегінен кейін өңі бозарып, жүдеп қалыпты. Дәрігерлер көбірек қимылдап, қозғалып жүруін өтініп, біраз уақыт бақылауда болатынын айтыпты. Креслоның жақтауына қойып отырған қолын көтеріп, қолымды ұстап “Қалайсыз?” деді. Дауысы да өзгерген, әлсіз естіледі. “Жақсы” деп жатырмыз. Денсаулығының жайын сұраған бізге басын изеп қояды. Операциядан кейін әбден шаршағаны байқалады. Біраз отырып сырқатынан тезірек айығып кетуіне тілектестік білдіріп, алғаусыз ақ ниетімізді айтып шыққан едік. Екі-үш аптадан соң Тыныбектің қайтадан ауруханаға жатып қалғанын естідік. Бұл жолы бұрынғыдан да қатты ауырып түскен. Амал не, істерге шара болмады. Айналдырған ауру алып тынды. Алпыс жастан жаңадан асқан сырбаз мінезді, сабырлы қалпымен баршаны баурап алатын ініміз Тыныбектің алар асулары әлі алда еді, өмірі де, еңбек жолы да ұзақ болуы керек еді. Бірақ олай болмады. Мейірімсіз ажал жер қойнына ерте алып кетті. Тау тұлғалы азаматынан айырылып қалу отбасы мен туған-туыстарына ғана емес, онымен қызметтес болған әріптестері мен дос-жарандарына, оны білетіндердің бәріне де ауыр тигені анық. ­­Өзі туып-өскен ата-мекені – Қастек ауылында өткен қоштасуға арналған қаралы жиынға көп адам жиналды. Сонау Ақтөбе аймағынан тартып, Алатауға дейінгі жалпақ елдің Тыныбекпен бірге қызметтес болған, оны білген, араласқан ағайындардың өкілдері келіп, марқұмның отбасы мен туған-туыстарының қайғысын бөлісіп, бейітіне топырақ салысты. Сөйтіп дүниеден озған асыл азаматтың алдындағы ақырғы адами парыздарын өтеді. Бұл өмірде Тыныбек бауырымның артында сайраған ізі қалды. Ол – оның еліне сіңірген өлшеусіз еңбегі. Ол – ерінің алаңсыз қызмет істеп, халқының құрметіне бөленуіне аянбай жағдай жасай білген, түсіністікпен өнегелі өмір кешкен құдай қосқан қосағы – келініміз Күләш пен олардың ұрпағы – Айгүл, Мұхтар, Айнаш, жауқазындай жайнап өсіп келе жатқан немерелері. Шүкір, өмірінің жалғасы болған соларды аман қылсын деп тілейік. “Жазмыштан озмыш жоқ” деген осы да. Қазасы қабырғаны қайыстырып, бақилық болып кеткен асыл азамат, аяулы ініміз Тыныбек тірі болса, 15 қантарда 61 дейтін мүшел жасқа келер еді. Артына өшпестей із қалдырған құрметті заңгер, ұстаз, жаны жайсаң кішіпейіл азамат Тыныбек Оңалбаевтың есімі мен жарқын бейнесі әрдайым жүрегімізде сақталады. Жұмаш АРҒЫМБАЙҰЛЫ, Абай атындағы Қазақ ұлттық педагогикалық университетінің аға оқытушысы, Қазақстан Журналистика академиясының академигі.
СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

23.09.2018

Туған жерін сүйе алмаған, сүйе алар ма туған елін?

23.09.2018

Түркістанда халықаралық деңгейдегі инвестициялық және туристік форум өтеді

23.09.2018

Әдет қалыптастыру оңай ма?

23.09.2018

Тіл ықылассыз істі емес, періште көңілді ұнатады

23.09.2018

«Әкім Тарази шығармашылығының феномені» халықаралық ғылыми-практикалық конференциясы өтті

23.09.2018

Қостанайда екі полицей жол бойында әйелді ажалдан аман алып қалды

23.09.2018

Павлодарға Дүниежүзілік Украиндар конгресінің президенті Евгений Чолий келді

23.09.2018

Балалар Евровидениесінде еліміздің намысын Даниэла Төлешова қорғайтын болды

23.09.2018

Энтони Джошуа ресейлік боксшы Александр Поветкинді жеңді

23.09.2018

Астанада ТҚО объектілерді қорғаудың цифрлық басқару жүйесі ұсынылды

23.09.2018

Екібастұзда алғашқы STEM-зертханасы ашылды

23.09.2018

Маңғыстауда VI Халық спорты ойындары басталды

23.09.2018

Астаналықтар заң мәселесі бойынша тегін кеңес алды

23.09.2018

Ақтауда триатлоннан Қазақстан Кубогының финалы басталды

22.09.2018

Жалпықалалық сенбілікте 9 мыңнан астам ағаш егілді

22.09.2018

Мақтаарал ауданында «Жасыл ел» жастардың еңбек жасақтары жұмысын бастады

22.09.2018

«Балалар Евровидениесі» байқауының жеңімпазы анықталмақ

22.09.2018

Халықаралық «Ясауитану-2018» байқауы өз мәресіне жетті

22.09.2018

Елбасы елорданың қала құрылысын игеру жоспарымен танысты

22.09.2018

Даниал Ахметов Зырян ауданын Алтай деп атау туралы ұсынысты қолдады

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qasiet pen qasiret

«Dánikkennen qunyqqan jaman» degen sózge mán bersek, munda úlken fılosofııalyq maǵyna bar. Táýba, bireý bireýden nan surap jeıtin zaman emes qazir. Toqshylyq zaman. О́zimizdi qoı ústine boztorǵaı jumyrtqalaǵan barshylyqta, etek-jeńniń keń kezinde dúnıege kelgen, zárýlik kúıin sezinbeı ósken urpaqqa balaımyz. Dastarqannan nan, maı, qant, sút, qaımaq eshqashan úzilgen emes. Sonymyzben baı sanalmasaq ta, bardyń sanatynan bolatynbyz... Qudaı saqtaı gór, taǵamǵa talǵam-talabymyzdyń sharyqtap ósip ketkeni sonshalyq keıde dastarqannan búginde nan qoıylatyn bos oryn tappaı qınalatynymyz ras. Sóıte tura, toqshylyq zamanda ómir súrip jatqanymyzdy sezinbeıtinimiz jaman. Moıyndaǵymyz kelmeıtini qorqynyshty. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Minez adamnyń taǵdyry ma?

Qazir Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy týraly jıi áńgime qozǵalýda. Jańa turpatty jańǵyrýdyń eń basty sharty – ulttyq kodyńdy saqtaı bilý, ıaǵnı zaman jańalyqtaryn qabyldaı, oǵan ún qosa otyryp, basqa ulttardan árdaıym erekshelendirip turatyn ózińniń ulttyq bolmysyńdy, qazaqy qalybyńdy damyta bilý ekendigi aıtylýda.

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу