Такир Балықбаев: Жаңа еңбек жаңаша ой салды

Қазақстан Республикасының Президенті ­– Елбасымыз  Н.Ә.Назарбаевтың «Ұлы даланың жеті қыры» деп аталатын жаңа еңбегі оның 2017 жылғы «Болашаққа бағдар:рухани жаңғыру» тақырыбындағы бағдарламалық мақаласының заңды жалғасы болып табылатыны даусыз. Өйткені Мемлекет басшысы бұл еңбегінде де  Ұлы даланың тарихына, руханиятына қатысты бірнеше жобаларды ұсынып отыр. 

Егемен Қазақстан
21.11.2018 4129
2

«Қазақстан тарихы да жеке жұрнақтарымен емес, тұтастай қалыпында қазіргі заманауи ғылым тұрғысынан қарағанда түсінікті болуға тиіс. Оған қажетті дәйектемелеріміз де жеткілікті», - дей келе автор «Қосқан үлестері кейінірек сөз болатын протомемлекеттік бірлестіктердің дені қазіргі Қазақстан аумағында құрылып, қазақ ұлты этногенезінің негізгі элементтерін құрап отырғанын», еліміздегі зор мәдени жетістіктер шоғыры даламызға сырттан келмегенін, керісінше, көпшілігі осы кең-байтақ өлкеде пайда болып, содан кейін Батыс пен Шығысқа, Күнгей мен Теріскейге таралғанын айтады. Сонымен бірге Елбасы кейінгі жылдары табылған  тарихи жәдігерлер біздің бабаларымыздың өз заманындағы ең озық, ең үздік технологиялық жаңалықтарға тікелей қатысы бар екенін айғақтайтын жәдігерлер Ұлы даланың жаһандық тарихтағы орнына тың көзқараспен қарауға мүмкіндік беретініне назар аударылды.

Елбасының жаңа еңбегінде атқа міну мәдениеті мен жылқы шаруашылығы жер жүзіне Ұлы дадалан тарағаны, жылқыны ең алғаш қолға үйреткен де, оны әскери көлік ретінде пайдаланған да, сауытты ойлап тапқан да, садақ оғының ұшына темірден жебе орнатып, екінші ұшына қауырсын байлаған да, металл өндіру – металлургия өндірісін ашқан және қола, мыс, мырыш, темір, күміс пен алтын қорытпаларын алғаш алған да біздің бабаларымыз екенін асқақ сезіммен айтады.  Сонымен бірге Алтын адамның алтынмен апталған киімі мен сауыт-сайманын өрнектеген бұрынғы өткен бабаларымыздың өнерге қаншалықты жақын, қаншалықты шебер болғаны, қала салып, сәулет өнерін дамытқаны нақ та шынайы баяндалады. Әрине, мұның бәрін тарихи деректерден бұрыннан білеміз десек те, Мемлекет басшысының еңбегінен кездестіруіміз жадымыздағы бұрынғы деректерді нақтылай түскені даусыз.

Елбасы осы еңбегінде тарихи сананы жаңғыртуды өзек етіп алып, бұл бойынша бірнеше рухани жобаларды ұсынып отыр. Алдымен «Архив – 2025»  жеті жылдық бағдарламасын жасап, деректанушылар мен мәдениеттанушылардан  құрылған арнайы топтардың өз еліміздегі және шетелдердегі ірі архивтермен ұзақ мерзімді байланыстарын қалыптастыру арқылы Ұлы далаға қатысты тарихи деректерді жинастыру, оларды цифрлы форматқа көшіру назарға алынады. Бұл арада мектеп оқышыларын отаншылдыққа тәрбиелеу үшін мектептерде тарихи-өлкетану қозғалыстарын өрістеу қажеттілігі туындайды.

Екіншіден, Ұлы даланың Әл-Фараби, Ясауи, Күлтегін, Бейбарыс, Әз-Тәуке, Абылай, Кенесары, Абай сияқты ұлы перзенттерін   және басқа да тұлғалар арқылы жас ұрпақты тәрбиелеу үшін «Ұлы даланың ұлы есімдері» атты оқу-ағарту энциклопедиялық саябағын ашу, қазіргі әдебиеттегі, музыка мен театр саласындағы және бейнелеу өнеріндегі ұлы ойшылдар, ақындар мен ел билеген тұлғалар бейнесінің маңызды галереясын жасауды қолға алу, «Ұлы дала тұлғалары» ғылыми-көпшілік серияларын шығару, «Ұлы дала» ежелгі өнер және технологиялар музейін ашу уақыт талабына айналып отыр.

«Ұлы даланың ұлы өркениеттері» жалпыұлттық тарихи реконструкциялар клубын құрып, соның негізінде ежелгі сақтар, ғұндар, ұлы түркі қағандарының дәуірі және басқа да тақырыптар бойынша фестивальдар өткізу, ежелгі Отырар қаласының бірқатар нысандарын – үйлері мен көшелерін, қоғамдық орындарын, су құбырларын, қала қамалының  қабырғаларын ішінәра қалпына келтіретін туристік жобалар да маңызды. Дала фольклорының антологиясын жасау, тарихи кино және телевизия туындыларын шығару да кезек күттірмес міндет. Мұның бәрі Мемлекет басшысы Н.Ә.Назарбаевтың ұсынып отырған жаңа жобалары.

Ұлы даланың ұлылығын ұрпақ санасына сіңіріп, одан әрі әлемге танытуда бұл жобалардың маңызы зор. Бұл шараларды жүзеге асыруға атсалысу жоғары оқу орындарына да зор міндеттер жүктейтіні белгілі. Сондықтан «Рухани жаңғыру» бағдарламасын жалғастыратын әрі толықтыратын «Ұлы даланың жеті қырына» біздің оқу орнымыздың профессор-оқытушылары мен студенттерінің де белсене атсалысатынына сенімдімін.

Қысқасы, Елбасының «Ұлы даланың жеті қыры» еңбегін оқи отырып, оның халқымыздың тарихына, мәдениеті мен руханиятына, болашағына деген жанашырлығына, патриотығына таң қалмауың мүмкін емес. Елінің жоғын жоқтап, тарихын түгендеп, ұрпағының қамын ойлаған Елбасына халқымыздың ризашылығы шексіз.

Такир Балықбаев,

Абай атындағы Қазақ ұлттық

педагогикалық университетінің

ректоры, профессор

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

13.12.2018

Анкарада жүрдек пойыз апатынан 4 адам қаза тапты

13.12.2018

Футзалдан әлем чемпионатының жеребесі тартылды

13.12.2018

СІМ-де ҮАК қызметі жөнінде Ведомствоаралық комиссияның бірінші отырысы өтті

13.12.2018

Қазақстан БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінде Иран ядролық бағдарламасына қатысты жоспардың орындалуын қолдады

13.12.2018

Маңғыстау жастары – жаңғыру жолында

13.12.2018

Муай-тайдан Азия чемпионаты аяқталды

13.12.2018

Солтүстік Қазақстан полиция департаменті ең ашық ведомство болып танылды

13.12.2018

УЕФА Чемпиондар лигасы: 16 үздік анықталды

13.12.2018

Іле Алатауында аландарын ерткен қар барысы фототұзаққа түсіп қалды

13.12.2018

Мәскеуде үш боксшымыз айқасады

13.12.2018

Алматыда волейболдан «Буревестник кубогы» халықаралық турнирі басталды

13.12.2018

Алматыда ІІ Жалпыұлттық керлинг фестивалі өтіп жатыр

13.12.2018

Qazaq Banki түбегейлі таратылды: Салымшылар ақшаларын қайдан ала алады

13.12.2018

Қазақстан жастар құрамасы Канаданың жергілікті клубын жеңді

13.12.2018

Павлодарда Ertis Olympic бассейні салынды

13.12.2018

Еуро-2021: қарсыластар анықталды

13.12.2018

Қанат Ислам шаршы алаңға қайта оралады

13.12.2018

Сабина Бакатова халықаралық турнирде күміс медаль иеленді

13.12.2018

«Елорда жұлдызы» табысталды

13.12.2018

Әмина Жапар «Бала дауысы» ұлттық байқауында бірінші орын алды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Baılyq jasaýshy sala

Árbir adam óz úıiniń ishinde qandaı zattar bar ekendigin jáne onyń qaı jerde turǵandyǵyn, qaı shkaftyń ishinde qandaı zattyń jatqandyǵyn, jertólesinde qandaı azyq túrleriniń saqtalyp turǵandyǵyn jaqsy biledi. Sondyqtan eshnársesin shashaý qaldyrmaıdy. Qajetine qaraı paıdalanyp otyrady. Al ózimizdiń ortaq úıimiz – Qazaqstanda qandaı zattar bar ekendigin, ásirese, jerimizdiń astynda qandaı mıneraldyq shıkizat kózderiniń shoǵyrlanǵanyn jáne olardyń qory qandaı ekendigin bilemiz be?

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Nápaqa qaıdan tabylar?

  «Qul bazar» tek qazaqqa arnalǵan sıaqty, 100 paıyz qazaq, qazaqtan basqa ult joq qul bazarda jaldanyp turǵan», dep kújingen jazba oqydym áleýmettik jeliden. Nege? Onyń sebebiniń biri – qazaqtyń kásip ıgerýge kerenaýlyǵynda tárizdi.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Qazaqtyń jylqytaný ilimi

Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń «Uly da­­lanyń jeti qyry» atty maqalasynda, «Atqa miný mádenıeti men jylqy sharýashylyǵy jer júzine Uly daladan taraǵan» degen toqtamdy pikir aıtylypty. Rasynda da, Elbasy atap ótkendeı jylqy mádenıeti men atty miniske úıretýdiń dara tehnologıasy uly dalada qalyptasqany anyq. Iаǵnı, jylqy mádenıetiniń san ǵasyrlyq qalyptasý, damý kezeńderi bıologıalyq jolmen júrgizilgen. Qazirgi tilmen aıtsaq, jylqytaný kóshpeli qoǵamnyń álmısaqtan qanyna sińgen tól óneri hám genetıkalyq jadysynyń keremet týyndysy.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Táýelsizdiktiń tańǵajaıyptary

О́tken joly jazǵan baǵanymyzda («EQ», 21.11.18) Táýelsizdiktiń arqasynda qazaq jastarynyń sporttyń elıtalyq túrlerinen álemdik dodalarda tek sońǵy jyldary ǵana top jaryp jatqan birneshe mysaldaryn keltirgen edik. Sonymen birge qazaq ánderimen, ulttyq áýenmen álemdi aýzyna qaratyp júrgen ánshilerimiz týraly da jazǵanbyz. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Jekemenshik teatrlar jaıy

Jalpy, kez kelgen halyqtyń mádenıeti men rýhanı damý deńgeıi teatr salasyndaǵy jetistikterimen ólshenetini tarıhtan málim. О́rkenıetti memleketterdegi bir ǵana qalanyń ózinde teatr sany 200-den asyp jyǵylatyndyǵy sonyń buljymas dáleli bolsa kerek-ti.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу