Тақтатастан мұнай өндіру табыс көзіне айнала ма?

Осыдан біраз бұрын әріптесіміз Жылқыбай Жағыпарұлы «Тақтатас төңкерісіне тәуелділік» атты мақала жазып, АҚШ-та осы үдерістің шарық­тау шыңына шыққандығын, сөйтіп енді әлемде тақтатас төңкері­сінің басталуы әбден мүмкін екен­дігін жеріне жеткізе жазған-ды.
Егемен Қазақстан
30.06.2017 169
2

Әріптесімнің баяндауынша, әлем­дік мұнай монополисі Сауд Ара­биясы «қара алтынның» әлемдік нарықтағы бағасын күрт құлдырату арқылы АҚШ тақтатасынан мұнай мен газ өндіре бастаған компа­ниялар жұмыстарын уақытша тоқтатуға мәжбүр еткенімен, осыдан арыға шамасы келмейтін түрі бар. Өйткені, АҚШ компаниялары мұнай бағасы күрт құлдырап кеткен соңғы бірер жылдың өзінде өндірістерін доғар­ғанымен, уақытты босқа жібер­мепті. Олар ғалымдардың көмегімен тақ­та­тастан неғұрлым арзан бағаға мұнай мен газ өндіретін тіптен жаңа технологияға қол жеткізіп үлгерген. Сөйтіп, ендігі кезекте АҚШ-та баста­лып кеткен тақтатас төңкерісін әртүрлі амалдармен тежеп отырудың өзі оңай болмайтын түрі бар.
Сонымен, әлемде тақтатас (сланец) төңкерісі басталып кетті дейік. АҚШ-та басталған бұл үдерістің күні ертең бізге де жетіп келмесіне кім кепіл?!
Бұлай деп ой қозғауымызға соңғы кездері мықтап белең ала бастаған мына факторлар себеп болуда: Біріншіден, жаңа технологиялар қазір барынша жедел таралу үстінде. Оған сол техно­логиялардың жедел таралуына ықы­ласты болып отырған бизнес түрткі болуда. Мәселен, осындай ниет­тегі АҚШ компанияларының жаңа техно­логиялары қазір басқа елдерге де қол­жетімді бола түскен.
Екіншіден, тақтатастың мол қоры тек АҚШ-та ғана емес, басқа елдерде де бар екендігі анықталуда. Еуропалық елдердің арасында осындай көлемді қор Германиядан табылып, оны өндіруге АҚШ-тың ExxonMobil компаниясы шақырылған. Деректерге қарағанда, Германиядағы сланецтің анықталған қорынан 1,3 триллион текше метр газ өндіруге болады. Бұл елдің «көгілдір отынға» деген қажетін 13 жыл бойы өтеуге жетеді. Сондай-ақ, көршіміз Өзбекстанда да тақтатастың мол қоры бар екендігі анықталған.
Жалпы, халықаралық энергети­калық агенттіктің мәліметі бойынша әлемде кәдімгі мұнайдың 1,3 триллион баррель қоры болса, тақтатас мұнайының қоры 5 триллион баррель деп есептеледі. Сарапшылардың бірқатары осы қордың басым бөлігі АҚШ-та шоғырланған деп есептесе, енді бір сарапшылар Қытай мен Ресей қоры да одан кем түспейді деп санайды. Бұл туралы әлі бір ортақ тұжырымның болмауына тақтатас қорларының әлемде әлі толық зерттелмегендігі әсер етіп отырса керек.
Енді біз өзімізге келейік. Қазақ­стан­да тақтатастың мол қорының бар екендігі осыдан көп бұрын, өткен ғасыр­дың 50-60-жылдарының өзінде анықталған болатын.
Геоло­гия институтының қызмет­кері Борис Цирельсонның деректері бойынша, Қазақстандағы тақтатас қоры 5-6 миллиард тоннаны құраса, соның 4-4,5 миллиард тоннасы бір ғана Кендірлік кен орнында (Шығыс Қазақстан облысының Зайсан ауданы), қалған елеулі бөлігі Байғожа (Оңтүстік Қазақстан) және еліміздің батысындағы Орал маңайы кен орындарында шоғырланған. «Бұл кен орындарындағы тақтатас қоры жердің беткі қабатында, яғни 10 метрге дейінгі тереңдікте жатыр. Жер бетіне таяу орналасқандықтан кезінде оларды карьерлік тәсілмен-ақ өндіруге болады деп есептелген. Өкінішке қарай, елімізде соңғы онжылдықтарда тақтатас­қа қатысты геологиялық бар­лау жұмыстары жүргізілген жоқ. Сондықтан, жердің терең қойнау­ларында не бар екендігін біз біле бермейміз», дейді Б. Цирельсон.
Осыдан 15 жылдай уақыт бұрын, «Еге­мен Қазақстанға» қызметке енді ор­на­­ласып жатқан кезімде пойызда келе жа­тып, бір мықты геологпен әңгіме­лескен едім. Ол кісінің айтуы бойынша, Зайсандағы тақтатастың қоры өте мол. «Ол қор Зайсан мен Аягөзге дейінгі аралықта жер астын­дағы тау секілді созылып жа­тыр», деген еді сол геолог.
Б.Цирельсон айтып отырған Кен­дір­лік кен орны – Зайсан ауданы­ның аумағында жатқан шағын жер. Ал геолог ағамыз айтқан жердің көлемі өте үлкен. Сондықтан, бұл жерде Б.Цирельсон Зайсандағы тақтатас­тың нақты анықталған көлемі, ал гео­лог ағамыз болжамды көлемі туралы әңгіме қозғады деп ұғамыз. Яғни, терең барлау жұмыстарын жүргізе­тін болса, Зайсан тақтатасының қоры қазіргідегіден әлдеқайда мол болуы мүмкін. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, 
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

19.01.2019

Атырауда «Отбасы орталығы» және «Татуластыру орталығы» ашылды

19.01.2019

Мақтаарал ауданында диқаншылық басталды

19.01.2019

Ақтөбе-Атырау тас жолының бойында орналасқан аумақ күрделі жөндеуден өтіп жатыр

19.01.2019

Астанада көші-қон заңнамасын бұзған 33 шетелдік еліне қайтарылды

19.01.2019

​СІМ басшысы Тәжікстан елшісін қабылдады

19.01.2019

​Қазақстанның Елшісі НАТО Бас хатшысына Сенім грамоталарын тапсырды

19.01.2019

Рейтер: Трамп пен Ким Чен Ын ақпанда кездеседі

19.01.2019

Алматыға Катардан алғашқы жүк рейсі келді

19.01.2019

Ақмолалықтар мүгедектер үшін автобустардың қолайлылығын бақылауда

19.01.2019

Футболдан Қазақстан ұлттық құрамасының бас бапкері тағайындалды

19.01.2019

Филиппиннің ең бай адамы қайтыс болды

19.01.2019

Қазақстанда «ақылды қала» пайда болды (видео)

19.01.2019

«Нұр Отан» мектеп асханаларын жалға алушыларды тексерумен айналыспайды

19.01.2019

Балалар Евровидение — 2019 байқауы Краков қаласында өтеді

19.01.2019

Локомотивтерді жөндеу толық орындалды

19.01.2019

Мексикада құбыр жарылып, 20-дан астам адам қаза болды

19.01.2019

Мәжіліс депуттары Түркістандағы тарихи орындарды аралады

19.01.2019

Маңғыстаулық жас кәсіпкерлер бас қосты

19.01.2019

Оралда өзен аңғарына 6 тонна сиыр терісін төккендер анықталды

19.01.2019

Түркістанда Мәжілістің Әлеуметтік – мәдени даму комитетінің көшпелі отырысы өтті

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Серік НЕГИМОВ, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері

Durystyq joly

Jaqsy kisi ataný, tirshilik-turmys, ómir qubylystaryna oı júgirtý, saralap zerdeleý, fılosofıalyq mádenıet qalyptastyrý, tájirıbe jınaqtaý, durystyq, adamshylyq, izgilik, ádildik, degdarlyq jolynda meıirlenip, berekeli qyzmet jasaý, ulttyń ádebi men qaǵıdattaryn jan-tánińmen qabyldaý – naǵyz tabıǵı abzal qasıet.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Bızneske ıkemdilik qaıdan shyǵady?

Adamnyń bızneske ıkemdiligi qaıdan týady degen suraq kóp adamdy oılandyrady. Árıne, motıvasıa kúshti, ol − aqshany kóp tabý. Isker adamdar eshkimniń aldynda ıilmeıdi, «malyń bolsa syılamaı tura almas el» dep Abaı aıtpaqshy, jurtqa da syıly bolady.

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Bas paıda algorıtmi

Bas paıdany oılaý – búkil adam balasyna tán dúnıe. Ár adam balasynyń «ózim degende ógiz qara kúshim bar» degen qaǵıdat boıynsha tirshilik quratyny túsinikti. Biraq adam balasy qoǵam ishinde ómir súretindikten ár adamǵa tán osy qasıetti shektep ustaýǵa, ony qoǵamdyq múddege nemese qoǵamdyq ortada qalyptasqan tártipke baǵyndyrýǵa týra keledi. О́ıtkeni munsyz qoǵam damı almaıdy.

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Ońtaılandyrý ońalta ma, omalta ma?

Orta bilim salasyna qatysty taǵy bir ońtaılandyrýdyń qulaǵy qyltıyp, «bul qalaı bastalyp, qalaı aıaqtalady?» degen sansyz suraq kóptiń kókeıin búlkildetip otyr. «Qundylyqtar aýysatyn, shyndyqtar shatysatyn uly ózgerister týysynda ómirdiń ózi karnavalǵa uqsap ketedi», dep Mıhaıl Bahtın aıtpaqshy, bilim salasyndaǵy mundaı reformalardan jurttyń júıkesi juqarý bylaı tursyn, karnavalǵa aınalyp bara ma degen kúdik joq emes. Qabyldanǵan, tolyqtyrylǵan zańdar, ár mınıstrdiń tusynda túzilgen baǵdarlamalar, oǵan bólingen qarjy – «óıtemiz de, búıtemiz» dep keletin jarnamaǵa bergisiz jıyndar, konferensıalar, onda sóılenetin sózder qısapsyz desek, artyq aıtqandyq bolmas.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Úılený men úı bolýdyń arasy

Statıstıka komıtetiniń ótken jylǵy máli­me­tine qaraǵanda, elimizde sońǵy on jylda 1,5 mıllıon jup otaý qursa, osy kezeńde 1 mıl­lıonnan astam jup ajyrasqan. Bul – árbir úshinshi neke buzyldy degen sóz.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу