Тарихи танымды талантымен түгендеген

Мемлекет тарихының, ел ше­жіресінің жазылуында архивтің, мұраға қал­­ған жазба деректердің ор­ны ерекше. Бұған дей­ін бірнеше буын ал­мас­­­қан әдебиеттегі әр­түрлі кезеңдерде а­р­хив деректеріне сүйе­не отырып та­ри­хи көркем шығар­ма­ла­рын жазған қазақ қа­лам­­герлерінің бір шо­­­ғы­ры қалып­тасып та үл­гер­ді. Солардың бірі де бірегейі – қазақ хал­қы­­ның кеңестік дәу­ірде бастан кешкен нәубеттерін, ашар­шы­лық, ста­лин­­дік қуғын-сүр­гін жылдарын қам­тыған «Ақ боз үй», «Мі­нәжат», «Жал­ған дү­ние» романдарының ав­торы, белгілі жазушы Смағұл Елубай.
Егемен Қазақстан
07.04.2017 3221
2

Қазақстан Республикасы Президенті Архиві өз мекемесінде тарихи материалдармен жұмыс істеудің майталмандарымен сыр-сұхбат өткізіп оты­ратын байырғы дәстүріне сәйкес, «Мәң­гілік Ел» қайраткерлері: «Жазушы жә­не архив» тақырыбында С.Елу­баймен шығар­ма­шылық кездесу ұйымдастырды. Кез­десу тақы­рыбының кіріспесі ретінде ал­ды­­мен отызыншы жылдардың ашар­­шылығы туралы бірінші бо­лып қа­лам тербеп, көркем дү­ние туғызған С.Елубай шығар­маларының идеясымен өзектес деректі фильм көрсетіліп, жан­­­түр­шігерлік жылдардың ақиқаты ар­­­­хив­те сақталған тарихи құнды бей­не­­­­материалдар негізінде ширатылды.

Жазушының «Ақ боз үй» тарихи романы туралы арнайы баяндама жа­са­ған архив қыз­меткері Айнаш Сей­сен­­ба­е­ва шы­ғарма мазмұнындағы ру­хани дү­­ние­таным, ұлттық салт-сана, өт­кен дәу­ір­лер­дің тұрмыстық-мо­раль­дық нормала­рын танытатын құн­дылығы туралы әңгімеледі.

Қазақстан Жазушылар одағы төр­аға­сының орынбасары, ақын Ғалым Жай­лы­бай жазушының қазақ прозасында өзіндік із қал­дырған, тақырыбы тың, ойы өзекті «Ақ боз үй» трилогиясын аума­лы-төкпелі дәу­ір шындығы, ашаршылық туралы өз қа­ламынан туған «Тамакөшкен» атты поэмасымен қатар шендестіре отырып, екі шығарманың өзегіндегі ақиқаттың тарихын баяндап, трилогия туралы жан-жақты пайымын білдірді.

Ал, Смағұл Елубайдың өзі шерлі жылдардың шежіресін ақ­та­руға уақыттың өзі түрткі бол­­ғанын, адам санағы кезінде айырықша артта қалғаны білінетін демо­графиялық көрсеткіштегі әді­­лет­сіздіктің қасіретті жыл­дардың тарихын зерттеуге жете­легенін айтып, ұлттың танымы мен мә­де­ниетіне, тілі мен дініне салған қа­ра таңбасының әлі күнге жойылмай келе жатқанына өкініш білдірді. Зұлмат құрбандарына арналған мемориалдық кешен құ­рылысының кешеуілдеп жат­қанына да кейістік танытып, бұл тұр­ғыда өткен тарихын ұлықтауда өнеге көрсетіп отырған өркениетті ел­дердің тәжірибесіне үңілуге ша­қырды.

Президент Архивінің директоры, техника ғылымдарының докторы, профессор Борис Жапаров: «Смағұл Елубай – қазақтың ХХ ғасыр­дағы ең қасіретті оқиға­ларын әдебиет әлемінде әдемі айшық­таған дара шығармашылық иесі», деді. Халықтың тарихи танымын талантымен түгендеп жүрген қаламгерге Президент Архиві тарапынан құрмет білдірді.


Айгүл АХАНБАЙҚЫЗЫ,

«Егемен Қазақстан»

АЛМАТЫ



СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

19.11.2018

Б.Сағынтаев энергия үнемдеу жобалары бойынша инвесторлармен жұмысты жандандыруды тапсырды

19.11.2018

Энергия үнемдеу жобаларын іске асырудан түсетін жыл сайынғы үнем 3,5 млрд теңгені құрайды

19.11.2018

Үкіметте «Нұрлы жол» мемлекеттік бағдарламасының іске асырылу барысы қаралды

19.11.2018

Жыл басынан бері қазақстандық және шетел әуе тасымалдаушылары 13 жаңа бағытты ашты

19.11.2018

QazaqGeography съезі ұйымның жаңа кеңсесінде өтті

19.11.2018

Қазақстандық делегация Дүниежүзілік төзімділік саммитіне қатысты

19.11.2018

Дін саласының жағдайы туралы баяндаманың қорытындысы жарияланды

19.11.2018

Мемлекеттік басқару академиясы қазақстандық тәжірибені тарату орталығына айналды

19.11.2018

Алматыда ХІV Халықаралық Шәкен Айманов кинофестивалі ашылды

19.11.2018

Алматыда көлік апатынан 10 айда 114 адам ажал құшқан

19.11.2018

Жыр алыбы Жамбылдың өмірі сахналанды

19.11.2018

Павлодарда биыл 349 жол-көлік оқиғасы орын алған

19.11.2018

Абылайхан ЖҮСІПОВ: Токио туралы айтуға әлі ерте...

19.11.2018

Елбасы Шавкат Мирзиёевпен телефон арқылы сөйлесті

19.11.2018

Бай болсаң халқыңа пайдаң тисін

19.11.2018

Түркістанда халықаралық ғылыми-теориялық конференция өтті

19.11.2018

Маңғыстауда «Адал ұрпақ» ерікті мектеп клубтарының облыстық слеті өтті

19.11.2018

Маңғыстауда өткен тарихи турнир өз мәресіне жетті

19.11.2018

Энергия үнемдеу бойынша Қазақстан 32-ші орында

19.11.2018

Көкшетауда жылу ақысы арзандайды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Талғат БАТЫРХАН, Егемен Қазақстан

«Baı bolsań halqyńa paıdań tısin»

«Batyr bolsań jaýyńa naızań tısin, Baı bolsań halqyńa paıdań tısin». Kezinde aıyr tildi Áıteke bı aıtqan aqyldy sóz. Keler ǵasyrlarǵa da keter ǵaqlıa.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Esi ketken eskini alady

Búginde avtomobıl degen burynǵydaı baılyqtyń, sol kólikti satyp alǵan adamnyń áleýmettik jaǵdaıynyń jaqsy ekendiginiń kórsetkishi bolýdan qalyp barady. Bir úıde eki, keıde úsh avtokóliktiń bolýyn, tipti keıbir jumyssyz júrgenderdiń de avtokólik satyp alýyn oǵan mysal retinde keltirýge bolady. Osy oraıda avtomashınalardyń sonshalyq kóbeıip ketýiniń syry nede degen saýaldyń týyndaýy da zańdy. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qala jáne qazaq

Astana – jastar qalasy. Qala kóshelerinde kele jatyp aınalańa qarasań kóbinese jastardy kóresiń. Demek, Astana – bolashaqtyń qalasy. Osy Astana arqyly qazaqtardyń qala halqyna aınalyp kele jatqandyǵyn jáne aınala alatyndyǵyn anyq baıqaýǵa bolady.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Mádenıetti adam. Ol kim?

Osy keıde on ekide bir gúli ashylmaǵan kókórim jastarǵa albyrttyqtyń saldarynan jibergen aǵattyǵy men qateligin túzeý maqsatynda apalyq qamqorlyqpen azǵantaı bir aqyl-keńes aıta bastasań, munyńdy muqatý, tuqyrtý dep oılaıtyndaryna túsinbeısiń.  Olardyń bári syndy solaı qabyldaıdy degen pikirden aýlaqpyz árıne, biraq kúndelikti ómirde mundaı jaıtqa jıi tap bolyp jatatynymyz ras endi. Munan soń aldyńǵy tolqyn apalarymyz ben aǵalarymyzdyń aldarynan kese-kóldeneń ótpeı, jumsaǵan jaqtaryna quldyrańdaı usha jóneletin baıaǵy bizdiń kezimizdegi jastardyń eleýsiz ǵana eskertilgen úlkenderdiń áńgimesinen keıin endigári sol kemshilikti qaıtalamaýǵa tyrysatyn elgezektigi, qarapaıymdylyǵy, kishipeıildigi, ıbalylyǵy sanamyzǵa saǵynysh sazyndaı sarqyla oralady. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Sheraǵań shertken sher

Qazaq jýrnalıstıkasynyń qara narlary Sherhan Murtaza men Kamal Smaıylovtyń «Egemendegi» hattary kezinde qoǵamdyq sanaǵa serpilis ákelgeni málim. «Qadirli Kamal Dos!», «Qadirmendi Sherhan!» dep bastap, el ómiriniń qaltarys-bultarystaǵy búkil problemasyn jipke tizip kórsetken, odan shyǵatyn jol izdegen eki tulǵanyń hattaryn qazir oqysań, alysty boljaı bilgen kóregendigine eriksiz tańǵalasyń. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу