Тарихи танымды талантымен түгендеген

Мемлекет тарихының, ел ше­жіресінің жазылуында архивтің, мұраға қал­­ған жазба деректердің ор­ны ерекше. Бұған дей­ін бірнеше буын ал­мас­­­қан әдебиеттегі әр­түрлі кезеңдерде а­р­хив деректеріне сүйе­не отырып та­ри­хи көркем шығар­ма­ла­рын жазған қазақ қа­лам­­герлерінің бір шо­­­ғы­ры қалып­тасып та үл­гер­ді. Солардың бірі де бірегейі – қазақ хал­қы­­ның кеңестік дәу­ірде бастан кешкен нәубеттерін, ашар­шы­лық, ста­лин­­дік қуғын-сүр­гін жылдарын қам­тыған «Ақ боз үй», «Мі­нәжат», «Жал­ған дү­ние» романдарының ав­торы, белгілі жазушы Смағұл Елубай.
Егемен Қазақстан
07.04.2017 3590
2

Қазақстан Республикасы Президенті Архиві өз мекемесінде тарихи материалдармен жұмыс істеудің майталмандарымен сыр-сұхбат өткізіп оты­ратын байырғы дәстүріне сәйкес, «Мәң­гілік Ел» қайраткерлері: «Жазушы жә­не архив» тақырыбында С.Елу­баймен шығар­ма­шылық кездесу ұйымдастырды. Кез­десу тақы­рыбының кіріспесі ретінде ал­ды­­мен отызыншы жылдардың ашар­­шылығы туралы бірінші бо­лып қа­лам тербеп, көркем дү­ние туғызған С.Елубай шығар­маларының идеясымен өзектес деректі фильм көрсетіліп, жан­­­түр­шігерлік жылдардың ақиқаты ар­­­­хив­те сақталған тарихи құнды бей­не­­­­материалдар негізінде ширатылды.

Жазушының «Ақ боз үй» тарихи романы туралы арнайы баяндама жа­са­ған архив қыз­меткері Айнаш Сей­сен­­ба­е­ва шы­ғарма мазмұнындағы ру­хани дү­­ние­таным, ұлттық салт-сана, өт­кен дәу­ір­лер­дің тұрмыстық-мо­раль­дық нормала­рын танытатын құн­дылығы туралы әңгімеледі.

Қазақстан Жазушылар одағы төр­аға­сының орынбасары, ақын Ғалым Жай­лы­бай жазушының қазақ прозасында өзіндік із қал­дырған, тақырыбы тың, ойы өзекті «Ақ боз үй» трилогиясын аума­лы-төкпелі дәу­ір шындығы, ашаршылық туралы өз қа­ламынан туған «Тамакөшкен» атты поэмасымен қатар шендестіре отырып, екі шығарманың өзегіндегі ақиқаттың тарихын баяндап, трилогия туралы жан-жақты пайымын білдірді.

Ал, Смағұл Елубайдың өзі шерлі жылдардың шежіресін ақ­та­руға уақыттың өзі түрткі бол­­ғанын, адам санағы кезінде айырықша артта қалғаны білінетін демо­графиялық көрсеткіштегі әді­­лет­сіздіктің қасіретті жыл­дардың тарихын зерттеуге жете­легенін айтып, ұлттың танымы мен мә­де­ниетіне, тілі мен дініне салған қа­ра таңбасының әлі күнге жойылмай келе жатқанына өкініш білдірді. Зұлмат құрбандарына арналған мемориалдық кешен құ­рылысының кешеуілдеп жат­қанына да кейістік танытып, бұл тұр­ғыда өткен тарихын ұлықтауда өнеге көрсетіп отырған өркениетті ел­дердің тәжірибесіне үңілуге ша­қырды.

Президент Архивінің директоры, техника ғылымдарының докторы, профессор Борис Жапаров: «Смағұл Елубай – қазақтың ХХ ғасыр­дағы ең қасіретті оқиға­ларын әдебиет әлемінде әдемі айшық­таған дара шығармашылық иесі», деді. Халықтың тарихи танымын талантымен түгендеп жүрген қаламгерге Президент Архиві тарапынан құрмет білдірді.


Айгүл АХАНБАЙҚЫЗЫ,

«Егемен Қазақстан»

АЛМАТЫ



СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

22.02.2019

Қарағанды облысында көпбалалы отбасыларды қолдаудың 10 қадамы жасалды

22.02.2019

Қостанайда әкім есебі жаңа ғимаратта өтті

22.02.2019

Қарағанды облысының тумасы Қазбек Нұржановтың құрметіне арналған 41-ші жеңіл атлетика жарысы өтті

22.02.2019

Қарағанды облысында 479 жоба іске асады

22.02.2019

Ұлттық валютадағы мәтін тек қазақ тілінде болады

22.02.2019

Sanofi - күдіктен ада компания

22.02.2019

Сенатор С.Айтпаева Германиядан келген делегациямен кездесті

22.02.2019

Қарағанды облысында көпбалалы отбасыларға тұрғын үй сертификаттары беріледі

22.02.2019

Ақтөбе облысында су тасқынына дайындық шаралары қабылданып жатыр

22.02.2019

Құралай Ахмет: Шет елде оқуға ынтасы бар кез келген адам «болашақтық» бола алады

22.02.2019

Жастар кәсіпкерлігіне арналған «Jas Business» семинары өтті

22.02.2019

Халықтың әл-ауқатын жақсарту – басты мақсат

22.02.2019

Жоғарғы сот жемқор судьяларды анықтауды күшейтеді

22.02.2019

Шаңғымен тұғырдан секіруден Қазақстан командасы әлем чемпионатында бақ сынайды

22.02.2019

Ерлан Қошанов көпбалалы отбасылар тұрғын үймен қалай қамтамасыз етілетінін айтты

22.02.2019

Мамандар: Денсаулық туралы жаңа Кодексті қабылдау бизнес үшін кедергілер туғызуы мүмкін

22.02.2019

Семейде «Нәджип Әмір» атындағы аудитория ашылды

22.02.2019

«Әбу-Даби Плаза» елордада жаңа жұмыс орындарын құруға мүмкіндік береді

22.02.2019

Милад Карими мен Аким Мусаев Мельбурндегі Әлем кубогінің финалына өтті

22.02.2019

Юлия Галышева бастаған Қазақстан командасы Жапониядағы әлем кубогіне қатысады

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Jol erejesinen buryn, saqtyq kerek

Jasyratyny joq, ózimizdiń bir áriptesimiz, Qaraǵandy tas jolynan Astanaǵa kirer tusta keshqurym, ıaǵnı alageýim shaqta kóligimen bir adamdy basyp ketti. Ol jaıaý júrginshi jolaǵymen júgire basqan jandy kórmeı qalǵan. Qansha jerden kinásin moıyndasa da, ol – jaýapker. Sebebi jaıaý júrginshige arnalǵan jolaqta ereje buzdy. Toqtamady. Al toqtar edi, biraq adamdy kórgen joq. Mine, endi mundaı jaǵdaıda kimge kiná artasyz? Jaıaý júrginshi de opat boldy, júrgizýshi de qamalady.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Tyıym men tıyn

Toı-toımalaqta tún jamylyp óner kórsetetin kámelettik jasqa tolmaǵan, ómirleri aq paraqtaı taza, kóńilderi aq bulaqtaı móldir kishkentaılarymyzdy jasyna laıyqsyz kıindirip, boıandyryp kópshiliktiń aldynda shyǵarý, án saldyrý – qý aqshaǵa qunyqtyryp qoıǵan ata-analarynyń kinásinen. 

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

Qorqynyshty mıkroplastık

О́tken aptada Eýropalyq odaq úkimeti óndirýshilerge mıkroplastıktiń barlyq túrin óz ónimderinde qoldanýǵa tyıym salǵanyn estigen bolarsyzdar. Mıkroplastıktiń ne ekenin bilesiz be? Osyǵan deıin kóp mán bermeppiz. Sóıtse mıkroplastık − sıntetıkalyq polımerlerdiń kishkentaı bólikteri, bul kóptegen zattyń quramyna kiredi: kúndelikti kıetin kıimimizde de, kir jýatyn untaqta da, saǵyzda da bar eken.

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Jeti jarǵy» jıen jaıly ne deıdi?

Qarǵa tamyrly qazaqta jıenmin dese qolq etpes jan joq shyǵar, sirá. Tipti, naǵashyǵa aıtar oıyn «tuzdyqtap» jiberse de, basynan sóz asyrmas nebir adýyn minezdiniń ózi jıen ǵoı, aıta beredi» dep kúlip, bas shaıqaǵannan artyqqa barmaıdy.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Rýh jaıly áńgime

Marqum alashshyl tulǵa Aqseleý Seıdimbektiń «Rýhy azat halyq qana uly ister atqara alady» deıtin myzǵymas ustanymy boldy. Osy uǵymdy Ahań ári qaraı tápsirlep: «Rýhsyz halyqty altynǵa bólep qoısań da báribir, rýhy myqty qaýymnyń aldynda eńkish tartyp turady. Rýh degenimiz ol kózge kórinbeıdi, halyqtyń gendik bıosferasynda bolatyn úreıdi jeńý qýaty. Úreı qan arqyly urpaqtan urpaq jalǵasyp kete beretin asa qaterli qubylys. Qandaı bir qaýymnyń rýhanı erkindigi (táýelsizdigi) halyqtyń boıyndaǵy úreıdiń az-kóptigimen ólshendi» deıtin edi jaryqtyq.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу