Тарихи танымды талантымен түгендеген

Мемлекет тарихының, ел ше­жіресінің жазылуында архивтің, мұраға қал­­ған жазба деректердің ор­ны ерекше. Бұған дей­ін бірнеше буын ал­мас­­­қан әдебиеттегі әр­түрлі кезеңдерде а­р­хив деректеріне сүйе­не отырып та­ри­хи көркем шығар­ма­ла­рын жазған қазақ қа­лам­­герлерінің бір шо­­­ғы­ры қалып­тасып та үл­гер­ді. Солардың бірі де бірегейі – қазақ хал­қы­­ның кеңестік дәу­ірде бастан кешкен нәубеттерін, ашар­шы­лық, ста­лин­­дік қуғын-сүр­гін жылдарын қам­тыған «Ақ боз үй», «Мі­нәжат», «Жал­ған дү­ние» романдарының ав­торы, белгілі жазушы Смағұл Елубай.
Егемен Қазақстан
07.04.2017 2771
2

Қазақстан Республикасы Президенті Архиві өз мекемесінде тарихи материалдармен жұмыс істеудің майталмандарымен сыр-сұхбат өткізіп оты­ратын байырғы дәстүріне сәйкес, «Мәң­гілік Ел» қайраткерлері: «Жазушы жә­не архив» тақырыбында С.Елу­баймен шығар­ма­шылық кездесу ұйымдастырды. Кез­десу тақы­рыбының кіріспесі ретінде ал­ды­­мен отызыншы жылдардың ашар­­шылығы туралы бірінші бо­лып қа­лам тербеп, көркем дү­ние туғызған С.Елубай шығар­маларының идеясымен өзектес деректі фильм көрсетіліп, жан­­­түр­шігерлік жылдардың ақиқаты ар­­­­хив­те сақталған тарихи құнды бей­не­­­­материалдар негізінде ширатылды.

Жазушының «Ақ боз үй» тарихи романы туралы арнайы баяндама жа­са­ған архив қыз­меткері Айнаш Сей­сен­­ба­е­ва шы­ғарма мазмұнындағы ру­хани дү­­ние­таным, ұлттық салт-сана, өт­кен дәу­ір­лер­дің тұрмыстық-мо­раль­дық нормала­рын танытатын құн­дылығы туралы әңгімеледі.

Қазақстан Жазушылар одағы төр­аға­сының орынбасары, ақын Ғалым Жай­лы­бай жазушының қазақ прозасында өзіндік із қал­дырған, тақырыбы тың, ойы өзекті «Ақ боз үй» трилогиясын аума­лы-төкпелі дәу­ір шындығы, ашаршылық туралы өз қа­ламынан туған «Тамакөшкен» атты поэмасымен қатар шендестіре отырып, екі шығарманың өзегіндегі ақиқаттың тарихын баяндап, трилогия туралы жан-жақты пайымын білдірді.

Ал, Смағұл Елубайдың өзі шерлі жылдардың шежіресін ақ­та­руға уақыттың өзі түрткі бол­­ғанын, адам санағы кезінде айырықша артта қалғаны білінетін демо­графиялық көрсеткіштегі әді­­лет­сіздіктің қасіретті жыл­дардың тарихын зерттеуге жете­легенін айтып, ұлттың танымы мен мә­де­ниетіне, тілі мен дініне салған қа­ра таңбасының әлі күнге жойылмай келе жатқанына өкініш білдірді. Зұлмат құрбандарына арналған мемориалдық кешен құ­рылысының кешеуілдеп жат­қанына да кейістік танытып, бұл тұр­ғыда өткен тарихын ұлықтауда өнеге көрсетіп отырған өркениетті ел­дердің тәжірибесіне үңілуге ша­қырды.

Президент Архивінің директоры, техника ғылымдарының докторы, профессор Борис Жапаров: «Смағұл Елубай – қазақтың ХХ ғасыр­дағы ең қасіретті оқиға­ларын әдебиет әлемінде әдемі айшық­таған дара шығармашылық иесі», деді. Халықтың тарихи танымын талантымен түгендеп жүрген қаламгерге Президент Архиві тарапынан құрмет білдірді.


Айгүл АХАНБАЙҚЫЗЫ,

«Егемен Қазақстан»

АЛМАТЫ



СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

23.09.2018

Тіл ықылассыз істі емес, періште көңілді ұнатады

23.09.2018

«Әкім Тарази шығармашылығының феномені» халықаралық ғылыми-практикалық конференциясы өтті

23.09.2018

Қостанайда екі полицей жол бойында әйелді ажалдан аман алып қалды

23.09.2018

Павлодарға Дүниежүзілік Украиндар конгресінің президенті Евгений Чолий келді

23.09.2018

Балалар Евровидениесінде еліміздің намысын Даниэла Төлешова қорғайтын болды

23.09.2018

Энтони Джошуа ресейлік боксшы Александр Поветкинді жеңді

23.09.2018

Астанада ТҚО объектілерді қорғаудың цифрлық басқару жүйесі ұсынылды

23.09.2018

Екібастұзда алғашқы STEM-зертханасы ашылды

23.09.2018

Маңғыстауда VI Халық спорты ойындары басталды

23.09.2018

Астаналықтар заң мәселесі бойынша тегін кеңес алды

23.09.2018

Ақтауда триатлоннан Қазақстан Кубогының финалы басталды

22.09.2018

Жалпықалалық сенбілікте 9 мыңнан астам ағаш егілді

22.09.2018

Мақтаарал ауданында «Жасыл ел» жастардың еңбек жасақтары жұмысын бастады

22.09.2018

«Балалар Евровидениесі» байқауының жеңімпазы анықталмақ

22.09.2018

Халықаралық «Ясауитану-2018» байқауы өз мәресіне жетті

22.09.2018

Елбасы елорданың қала құрылысын игеру жоспарымен танысты

22.09.2018

Даниал Ахметов Зырян ауданын Алтай деп атау туралы ұсынысты қолдады

22.09.2018

Елбасы Чан Дай Куангтің қайтыс болуына байланысты көңіл айтты

22.09.2018

Жаңа Жібек жолы: Алматы

22.09.2018

Катонқарағай ауданы тұрғынының сібір жарасынан көз жұмғаны расталды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qasiet pen qasiret

«Dánikkennen qunyqqan jaman» degen sózge mán bersek, munda úlken fılosofııalyq maǵyna bar. Táýba, bireý bireýden nan surap jeıtin zaman emes qazir. Toqshylyq zaman. О́zimizdi qoı ústine boztorǵaı jumyrtqalaǵan barshylyqta, etek-jeńniń keń kezinde dúnıege kelgen, zárýlik kúıin sezinbeı ósken urpaqqa balaımyz. Dastarqannan nan, maı, qant, sút, qaımaq eshqashan úzilgen emes. Sonymyzben baı sanalmasaq ta, bardyń sanatynan bolatynbyz... Qudaı saqtaı gór, taǵamǵa talǵam-talabymyzdyń sharyqtap ósip ketkeni sonshalyq keıde dastarqannan búginde nan qoıylatyn bos oryn tappaı qınalatynymyz ras. Sóıte tura, toqshylyq zamanda ómir súrip jatqanymyzdy sezinbeıtinimiz jaman. Moıyndaǵymyz kelmeıtini qorqynyshty. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Minez adamnyń taǵdyry ma?

Qazir Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy týraly jıi áńgime qozǵalýda. Jańa turpatty jańǵyrýdyń eń basty sharty – ulttyq kodyńdy saqtaı bilý, ıaǵnı zaman jańalyqtaryn qabyldaı, oǵan ún qosa otyryp, basqa ulttardan árdaıym erekshelendirip turatyn ózińniń ulttyq bolmysyńdy, qazaqy qalybyńdy damyta bilý ekendigi aıtylýda.

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу