Төл теңгемізді тұрақтандыру тетіктері

Егемен Қазақстан
28.02.2017 178
3

Төл теңгеміз ішкі қаржы рыногында қайтадан бедел ала бастады. Өткен жылдың басында енді қайтып оңалмастай құлдыраған ұлттық валютамыз жыл ішінде 1 АҚШ долларына шаққанда 380 теңгеден 311 теңгеге дейін нығайды. Ұлттық банктің соңғы дерегі бойынша теңге тек биылғы жылдың өзінде ғана 7 пайызға дейін көтерілген. «Ұлттық банк соңғы бес ай бойы теңге бағамын тұрақтандыруға ешқандай араласпау саясатын ұстанып, валюта рыногында бірде-бір интервенция жасаған жоқ. Сондықтан қазір еліміздің валюта айырбастау орындарындағы теңге бағамының қалыптасуына біздің ықпалымыз нөлге тең», деді Ұлттық банк басшысы Данияр Ақышев жақында БАҚ өкілдерімен өткен брифингте. Тұрғындардың банктерден шет ел валютасын сатып алу көлемі де көп өзгеріске ұшыраған жоқ. Доллар сатып алу көлемі 2016 жылдың қаңтарымен салыстырғанда, биылғы жылғы қаңтарда 5 пайыз ғана төмендеген. Бұдан шығатын түйін, төл теңгеміз еліміздің қаржы рыногындағы бас реттеуші – Ұлттық банктің қолдауынсыз-ақ еркін айналымда бағамын нығайтуға бет бұрды. Ендеше, ұлттық валютамыздың беделін көтеруге қазақстандық банк жүйесі тарапынан жасалған шара жоқтың қасы. Сонда соңғы күндері теңге бағамының күрт нығаюының басты себебі неде? «Қазақ теңгесі айырбасталымы шектеулі өзіне ұқсас валюталар арасында өткен алты айда барынша үлкен өсім ауқымына қол жеткізді, алдағы уақытта да қазақстандық №1 экспорттық тауар – мұнай бағасының шарықтауымен бірге теңге бағамы да нығая түспек», деп атап көрсетіпті BMI Research басылымының беделді сарапшылары жақында жарық көрген редакциялық сараптамаларында. Бұл пікірге Bank of America банк конгломератының сарапшылары да бірауыздан қолдау білдіріпті. Сонымен бірге, олар 2017 жылы теңге бағамының тағы да 15 пайызға нығаятындығына болжам жасапты. Біздің ойымызша, теңге бағамының тұрақтануына 2016 жылғы ақпанда елімізде бағаны АҚШ долларымен көрсетуге тыйым салған электронды сауданың жаңа ережесі де ерекше ықпал етті. Өздеріңіз ойлап қараңызшы, соңғы жылдары біздің елімізде тауар атаулы түгел есепті бірлікпен саудаланатын болды. Жарнамаланатын тауардың бәрі АҚШ долларымен бағаланды. Халық жалақыны да, жәрдемақылар мен өтемақыларды түгел теңгемен алады, ал тауар бағасы доллармен бағаланады. Тіпті, Halyk Finance сараптамалық ком­па­ниясы 2015 жылдың желтоқсан айын­да Қазақстанда долларлану үрдісі ең қау­іпті тарихи жоғары шегіне жетті де­­ген ресми мәлімдеме де жасады. Са­рап­­­шылардың дерегі бойынша, елі­міз­­де бағаны доллармен көрсетуге тыйым салған электронды сауда ережесі қа­был­данғаннан кейін жылжымайтын мү­лік бағасы бірден 10-15 пайызға а­р­зан­даған екен. Бұл тәртіпті енді тек жыл­жымайтын мүлік рыногында ғана емес, барлық сауда нүктелері мен жабайы базарларда берік қалыптастыру ке­рек. Сонда «доллар бағамы өсті, енді тау­ар бағасын өсіруге мәжбүрміз», деген алыпсатарлардың сылтауларына тос­қау­ыл қойылар еді. Қалай болғанда да, еліміздегі бас қа­р­жы реттеушісінің қатысуынсыз теңге ба­ғ­амының нығаюы ел экономикасының да­му­ына да, тұтынушылар сұранысының жақ­саруына да оң ықпал етуде. Сонымен бір­­ге, теңгенің тұрақтануы еліміздің Ұлт­­тық қорының толығуына да айтар­лық­­­тай игі ықпалын тигізіп отыр. Күні ке­ше Ұлттық банктің монетарлық опера­циялар департаментінің директоры Әлия Молдабекова «Біз кеше Қаржы ми­нистрлігіндегі әріптестерімізбен кеңес­тік. Ұлттық қорға түсетін қаржы көлемі 1,2 трлн теңге мөлшерінде күтілген бо­ла­тын. Дегенмен, бұл цифрдың өсе­тін­ді­гі қарастырылуда. Әзірге, алдын ала жа­­салған болжам – 1,5 трлн теңге», деп атап көрсетті. BMI Research сараптамалық тобының болжамы бойынша, әлемдік рыноктағы мұнай бағасы бірқалыпты баяу өсу үрдісін сақтайтын болады. Олардың айтуынша, мұнай баррелінің орташа бағасы 2017 жылы 57 АҚШ доллары көлемінде болып, 2018 жылы мұнай баррелінің бағасы 60 доллар көлемінде тұрақтанатын көрінеді. Сонымен бірге, бұл сарапшылар тобы Қазақстанның ұлт­тық валютасының таяу болашағына да берік болжам жасапты. BMI Research с­а­рап­шыларының болжамы бойынша, теңге бағамы 2017 жылы 1 АҚШ долларына 310 теңге, 2018 жылы 302.50 теңге, ал 2019 жылы 1 доллар 290 теңгеге дейін тө­мен­дейтін көрінеді. Міне, еркін айналымға жіберілген төл теңгеміз бір жылдың айналасын­да құлдыраудың шегіне барып, қайтадан күш ала бастады. Бүгінгі теңге баға­мын­да ешқандай жасандылық жоқ. Тең­ге­нің нығаюы нақты экономикалық аху­алға байланысты өрістеп келеді. Ен­ді төл теңгесін құрметтейтін нағыз қазақ­­стандық патриоттардың міндеті – ұлт­тық экономикамызды, ұлттық рыно­гы­мызды долларсыздану мақсатында бас­талған алғашқы қадамдарға барынша қол­дау көрсету.

Жылқыбай ЖАҒЫПАРҰЛЫ

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

19.09.2018

Таразда Мемлекеттік басқару академиясының филиалы ашылды

19.09.2018

Сауль Альварес IBO чемпиондық титулынан айырылды

19.09.2018

Жаңа жылдан бастап дәрілік заттардың бағалары реттелмек

19.09.2018

Қостанайда ішкі істер органдары ақпараттық қызметтің 100 жылдығы аталып өтілуде

19.09.2018

Халық қаһарманы Қасым Қайсеновке арналған кеш өтті

19.09.2018

Солтүстік Қазақстанның қос бишісі Азия чемпионатынан екі алтын медаль олжалады

19.09.2018

Қазақстанның тұрақты өкілі: елдегі жағдайды тұрақтандырудағы жетекші рөл ауғандарға тиесілі болуы керек

19.09.2018

Арыстанбек Мұхамедиұлы фильмдерді қазақ тіліне аударудың үш нұсқасын ұсынды

19.09.2018

«Астана Банкі» лицензиясынан айырылды

19.09.2018

Жауқазын жырлар жалыны

19.09.2018

Тоғыз тонна есірткі тәркіленді

19.09.2018

Жазушымен жүздесу

19.09.2018

Қостанайда Отбасы күні қарсаңындағы акциялар шеруі басталды

19.09.2018

Тарихи атаулармен түрленеді

19.09.2018

Ұстаздығы ұшан-теңіз жан

19.09.2018

«Герцептин» тапшылығы алаңдатады

19.09.2018

Йога жүктілікті жеңілдетеді

19.09.2018

Дамудың рецепті – балалардың ойнауы

19.09.2018

Жайнагүлдің жанарындағы жарқыл

19.09.2018

Теңіз деңгейінің көтерілуі әуежайларға қауіпті

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Tо́relik qyzmetke tо́r qashan beriledi?

Abaı atamyz: «Burynǵy qazaq jaıyn jaqsy bilgen adamdar: «bı ekeý bolsa, daý tórteý bolady» dep aıtypty», deıdi. Rasynda, bul sózdiń ómir tájirıbesinen alynǵanyna esh kúmán joq. О́ıtkeni bul arada hakim bıdiń sany emes, sapasy daýdy azaıtatynyna mán bergeni anyq. Al endi bul búgingi kúni de elimiz aýmaǵyndaǵy tórelik qyzmet prosesinde týyndaıtyn qoǵamdyq qatynastardy sheshýde eń basty eskerer jaıt bolyp tur. Sebebi azamattyq daýlardy qaraýda qara qyldy qaq jaratyn ádil sheshimge qol jetkizý áli de arman.

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

О́mir súrý salty

BUU aqparatyna saı, áıelder arasynda eń joǵary ortasha ómir súrý uzaqtyǵy boıynsha 86,8 jaspen Japonıa aldyńǵy qatarda tursa, er adamdar arasynda 81,3 jaspen Shveısarıa birinshi orynda. Al keıbir elderde ortasha ómir súrý uzaqtyǵy tipti 60 jasqa da jetpeıdi. «Nege?» degen suraqqa túrli faktorlardy keltire otyryp jaýap berýge bolady.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу