ТӨРАҒАЛЫҚ ТАБАЛДЫРЫҒЫНДА

Егемен Қазақстан
12.01.2010 1728
“Тағы бір жетістігіміз – биыл ЕҚЫҰ-ға төраға болатынымыз. Қазақ қай кезде осындай теңдікке жетіп, төрге шығып, бас ұстап еді? Тәубесінен жаңылмаған, барын бағалап, жақсысын жарқыратып көрсететін ұлттық рухымызға қарай мұндайда айтылар жүрекжарды сөз – қайырлы болсын! Барыс жылы қашанда қазаққа жаман болған емес. Ел іргесі берік болып, жарқыраған маңдайымыз ашылып, тіл-көзден аулақ болайық дейік” – елдің ерен перзенттерінің бірі Еркеғали Рахмадиев газетіміздің биылғы тұңғыш нөміріндегі жылдың жылы сөзінде осылай айтыпты. Әдемі айтқан. Міне, сол күнге де жеттік. Еуропаның төріне шығып, бас ұстайтын күнге жеттік. Бұл – жасампаздық жұмысымыздың жаңа, жарқын жетістігі. Бұл – тәуелсіздік алғалы бері Елбасымыз жүргізіп келе жатқан сарабдал саясаттың салтанаты. Кеше Қазақстан Республика­сы­ның Мемлекеттік хатшысы – Сырт­қы істер министрі Қанат Сау­дабаевтың Австрия Республикасына басталған сапарының басты іс-шарасы – еліміздің Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымының төрағалығына ресми кірісу рәсіміне қатысу. Бұл оқиға 14 қаңтарға белгіленген. Біз Венаға Астанадан кеше түс­ке таяу ұшып шыққанбыз. Екі ара­да­ғы 4 мыңға жуық шақырым қа­шықтықты алты сағаттан астам уа­қыт­та алған ұшақ Венаға жеткенше Еуропаның өзінде кеш батып, қас қарайып қалды. Келген күннің кешінде ЕҚЫҰ жанындағы еліміздің  Тұрақты өкілдігіне қа­тыс­ты іс-шара ойлас­тырылған екен. Онда Тұрақты өкіліміз Қайрат Әбдірахманов Қазақстан төраға­лы­ғы­ның басталуына орай атқарылып жатқан шаралар туралы, басқа ел­дер­дегі әріптестерінің құттық­тау­лары жөнінде айтып берді. Соған орай бүгінгі әлқисса сипа­тын­да­ғы шағын мақа­ла­да ЕҚЫҰ-ға Іс ба­сындағы төр­аға­лықтың орны жө­нінде мағлұмат беруді жөн көрдік. Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымының тарихы Хельсинкидегі Қорытынды актіге қол қойылған күннен – 1975 жыл­ғы 1 тамыздан басталатыны белгілі. Бұл — шын мәнінде тарихи күн. Мына дүниенің жиырмасыншы ға­сырдағы тарихының ең бетбұ­рысты даталарының бірі. Ол құжаттың әсіресе Кеңес Одағының тағдыры үшін төтенше маңызы болған еді. Хельсинкидегі 35 ел басшылары қол қойған шешімге қол қойыларда алға тартылған екі шарт бар-ды. Оның біріншісі – Еуропада қа­лыптасқан шекараларды мойындау. Бұл шартты КСРО қойған. Екін­шісі – Кеңес Одағының адам құқын сақтау жөніндегі талаптарды орындауы. Бұл шартты Батыс ел­дері қойған. Екі шарт та қабыл алын­ған. Былай қарағанда, Хель­син­киде Кеңес Одағының ұпайы түгел шыққан сияқты еді. Хельсин­ки актісі арқылы Германия Демо­кра­тиялық Республикасының құ­ры­луы толық заңдастырылды, осы арқылы Калининград (бұрынғы Кенигсберг) облысы жерінің КСРО-ға қаратылуы заңдасты­рыл­ды, осы арқылы Украинаның батыс бөлігіне қосып алынған терри­то­рия­лар заңдастырылды, т.б. Бірақ біздің “сияқты еді” деп сөй­леуі­міздің де мәні бар. Хельсинки ак­тісі арқылы КСРО-да демокра­тия­лық үдерістер баяу болса да дами бастады. Оның аяғы “қайта құруға” соқ­тырды, “қайта құрудың” аяғы елді ыдыратуға алып келді. “Қайта құрудың” белорта тұсында екі Гер­мания аман-есен қосылып тынды. Оның аяғында бүкіл социалистік жүйе тарап тынды. Сонда түптің түбінде кімнің ұтқанын, кімнің ұтылғанын өзіңіз-ақ көріп отырсыз. Бірақ КСРО-ның ұтылуы біздің ұтылуымыз деп кім айтыпты? Қайта сол арқылы біз ата-баба­ла­ры­мыз аңсаған бақытқа қол жет­кізген жоқпыз ба? Міне, ЕҚЫҰ адамзат тарихын­да осындай да орын ала алады. Міне, біз сондай ұйымға төраға­лық етуге кіріспекпіз. Негізінде, біз бұл іске кірісіп те кеттік. Күнтізбе бойынша 2010 жыл­дың 1 қаңтарынан бері Еуро­па­дағы қауіпсіздік және ынты­мақ­тастық ұйымының Іс басындағы төрағасы – Қазақстан Республи­ка­сы. Ал төрағалықтың нақты мін­дет­те­рін атқару одан да бұрын басталған. Өткен жылдың соңғы аптасында Венада ЕҚЫҰ Тұрақты кеңесінің арнайы отырысында Ұйымның 2010 жылға арналған Жиынтық бюджетін қабылдау жөнінде шешім қабылданды. 2009 жылғы 1 қазаннан Ұйым Тұрақты кеңесінің Басқару және қаржы жөніндегі консультативтік комите­тінде төрағалық етуші Қазақстан барлық 56 мемлекетпен алдын-ала келіссөз жүргізу арқылы қатысушы елдер пікірін бір түйінге келтіре алды. Ұйымдағы барлық шешімдер тек консенсустық негізде қабыл­да­на­тынын, яғни бір мемлекет қар­сы болса да кез келген шешім қа­былданбай қалатынын ескерсеңіз, бұл оңай міндет емес. Мысалы, өткен жылғы бюджеттің бекітілуі сәуірге дейін созылған екен. Әйтсе де, кез келген іске кірі­су­дің өзіндік ресми рәсімі болады. 14 қаңтар күні сол рәсім атқа­ры­лады. Ал енді Іс басындағы төраға­лық­тың мәніне келейік. Одан бұ­рын осы “Іс басындағы төраға­лық” дегенді тағы бір түсіндіре кет­кен артық болмас. ЕҚЫҰ тәр­тібі бойынша ондағы төрағалық – үштіктің төрағалығы. Бұл ұйымда іс басындағы, бұрынғы және бо­ла­шақ төраға елдер үш жыл бой­ын­да басшылық жасайды. Мы­салы, Қазақстан 2009 жылы бола­шақ төраға ел ретінде ЕҚЫҰ жұ­мысына етене араласып, мол тәжі­рибе жинақтады. Біз 2011 жылы Ұйым басшылығына бұрынғы төраға ретінде қатысатын боламыз. Іс басындағы төрағалық қыз­меті ЕҚЫҰ-да 1991 жылы енгі­зілген. Қазақстан – іс басындағы төр­ағалықты атқарушы жиырма­сын­шы ел. Тиісті мандатқа сәйкес Төраға ел Ұйымның басты жетекші ор­гандарының жұмысын үйлестіреді. Жоғары деңгейдегі кездесулерді (саммиттер), Министрлер кеңе­сі­нің жыл сайынғы кездесулерін, Тұрақты кеңестің апта сайынғы мәжілістерін ұйымдастырады. Мемлекет басшыларының 2010 жылғы саммитін шақыру идея­сы­ның бастамашылығын көтере оты­рып, Қазақстан жоғары деңгейдегі кездесудің тұжырымдамалық және ұйымдастырушылық мәселелерін пысықтауға кірісті. ЕҚЫҰ-ның биылғы ірі іс-ша­раларының арасынан Парламент­тік Ассамблеяның мәжілістерін, қауіпсіздік саласындағы мәселе­лер­ге шолу жасау жөніндегі жыл сайынғы конференцияны, Эконо­ми­калық-экологиялық форум мә­жілісін, адам өлшемі саласындағы міндеттемелерді орындау бойынша кеңесті, Толеранттылық және кем­сітпеу бойынша жоғары деңгейдегі конференцияны, Лаңкестіктің ал­дын алу жөніндегі конферен­ция­ны, сондай-ақ Копенгаген құжа­ты­ның 20 жылдығына арналған конференцияны, басқа да жиын­дар­ды бөле айтуға болады. Қазақстан өзінің төрағалығы жылына көпжақты және екіжақты консультациялар алмасудың кесте­сін жасапты, ол ЕҚЫҰ-ға мүше мем­лекеттердің барлығын да қам­ти­ды екен. Ұйымның күн тәрті­бінде тұрған көкейкесті мәселелер бойынша сан түрлі көзқарастарды жақындастыру, іс-қимылды үй­лес­тіру және жұмыстағы қосамжар­ла­ну­ды болдырмау үшін мұндай ұс­та­ным өте-мөте қажет деп білеміз. Біз мақаланың бас жағында Ұйым Үштігі жөнінде айттық. Оған өт­кен жылғы төраға Грекия, Іс ба­сын­дағы төраға Қазақстан және келесі жылғы төраға Литва кіреді. Еліміз Үштіктің жұмысын апта сайын үйлестіріп отыруға тырыс­пақшы. Төраға ел ретінде Қазақстан жыл бойынша ЕҚЫҰ-ның атынан сан түрлі халықаралық іс-шара­лар­да сөйлейтіні өзінен-өзі түсінікті. Биыл кәрі құрлық атынан Бірік­кен Ұлттар Ұйымының Қауіпсіздік кеңесінде, Еуропа Кеңесінде және НАТО-да сөз сөйлеу құрметі бізге тимек. Жыл бойында екі рет ЕҚЫҰ Үштігінің, сондай-ақ Еуро­одақтың министрлер және елшілер деңгейінде консультациялар алма­суы өткізілмек. Қазақстан Төраға ел ретінде ЕҚЫҰ Хатшылығының сарапшы­лық, консультациялық, материал­дық, техникалық және басқа да сипаттағы қолдауына сүйенетіні тү­сінікті. Біздің газетіміздің Вена­дағы тілшісі (ЕҚЫҰ-ның штаб-пәтері орналасқан осы қалада ар­найы тілші ұстап отырған еліміз­дегі қазірше жалғыз газет “Егемен Қазақстан” екенін сөз арасында болса да еске сала кетейік) Талғат Жұмағұлов бүгінде Ұйымда 3300 қызметкер жұмыс істейтінін айт­ты. Олардың негізгі бөлігі (2800 адам) жергілікті миссияларда жүреді дегеннің өзінде, Штаб-пәтердегі бес жүздей қызметкер де аз адам емес. Іс басындағы төраға Қанат Саудабаевтың бізге айтқан әңгі­ме­сіне қарағанда, Мемлекеттік хат­шы – Сыртқы істер министрі осы жылдың ішінде Оңтүстік Кавказға, Балқан елдеріне, Шығыс Еуропа мен Орталық Азияға сапарлармен бармақ көрінеді. Ол сапарлардың оңайға түспейтіні анық. Дағда­рыс­ты жағдайларды немесе қақты­ғыс­тарды (әрине, бетін әрі қылсын, бірақ ондай атымен болмайды деп ешкім де кепілдік бере алмайды ғой) реттеу барысында немесе мемлекеттердің нақты салалардағы күш-жігерін тиімді үйлестіру мақсатымен Іс басындағы төраға ел, қалыптасқан тәжірибеге сәй­кес, өзінің жеке өкілдерін та­ғайын­дап, оларға мандат береді. Тиісті кеңесу-ақылдасулардан кейін Қазақстан жеке өкілдерді ұзаққа созылған қақтығыстар мен дағдарыстарды реттеу, экология, көлік, төзімсіздік пен кемсіту­ші­лік, сайлауларды байқастау (қазақ баспасөзінде “наблюдение за выборами” тіркесі “сайлауды ба­қы­лау” деп онша дәл алынбай жүр) және сайлау проблематикасы жөнінде тағайындаулар туралы кадрлық шешімдерді қазірдің өзін­де қабылдап үлгеріпті. Қанат Бек­мырзаұлы бізге ұшақтағы әңгіме­сін­де ЕҚЫҰ-ның үш комитетінің жетекшілері қазірдің өзінде тағайындалып қойғанын айтты. Германияның тұрақты өкіліне Қауіпсіздік жөніндегі комитет, Бе­ларусьтің тұрақты өкіліне Эко­но­мика және экология жөніндегі комитет, Португалияның тұрақты өкіліне Гуманитарлық комитетке жетекшілік ету тиіпті. Сөйтіп, біз, мақала басында келтірген Ерағаң­ның сөзімен айтсақ, бас ұстап қана қоймай, енді мүше таратуға да кіріскен екенбіз. Тәубе. Сауытбек АБДРАХМАНОВ – Венадан.
СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

25.09.2018

Сенат комитетінде діни қызмет және діни бірлестіктер мәселелері туралы заң жобасы қаралды

25.09.2018

Игорь Чжан: Велосипедтің кесірінен жүлде алмадым

25.09.2018

Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ QS рейтингінде тағы да алға жылжыды

25.09.2018

142 үміткерге «Болашақ» стипендиясы тағайындалды

25.09.2018

Жақсы өсім - нәтижелі жұмыстың кепілі

25.09.2018

Инвесторлармен ортақ келісімге келді

25.09.2018

«Egemen Qazaqstan» газетінің журналисі марапатталды

25.09.2018

Қазақстан Экономикалық ынтымақтастық ұйымын нығайтуға және реформалауға шақырды

25.09.2018

Қазақстан Нельсон Мандела Бейбітшілік саммитіне қатысты

25.09.2018

Астана тұрғыны 10-қабаттан құлаған баланы тосып алды

25.09.2018

Қ. Қасымов ұялы телефондар ұрлығының жолын кесу шаралары туралы айтып берді

25.09.2018

Назарбаев Университетінде тың жобалар таныстырылды

25.09.2018

Нәубәт Қалиев қайтыс болды

25.09.2018

Үкіметте өңірлерді дамытудың 2020 жылға дейінгі мемлекеттік бағдарламасының жобасы мақұлданды

25.09.2018

Астаналық журналистің өліміне қатысты күдіктіні іздеу шаралары басталды

25.09.2018

АӨК цифрландыру аясында 20 цифрлық және 4000 дамыған ферма құрылады

25.09.2018

Жағажай волейболынан әлем чемпионатының іріктеу турнирі өтеді

25.09.2018

«Барыс» Мәскеуде «Динамоны» ұтты

25.09.2018

Бүгін Бакуде белдескен қос балуанымыз ұтылды

25.09.2018

«Хат қоржын» (25.09.2018)

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Tirshilikti mádenıet bıleıtin qoǵam

Osy ýaqytqa deıin jeke adamnyń tirshiligin, turmys jaǵdaıyn onyń bilimi men eńbekqorlyq qasıetiniń bılep kelgendigi belgili. Adamdar kóp jaǵdaıda qoǵamnan bilimine saı oryn alyp otyrdy. 

Асан Мирас,

Ulaǵat pen muraǵat

Qaıǵyly ólimi qalyń jurttyń qabyrǵasyn qaıystyryp, qyrshyn ǵumyry qıylǵan óner, mádenıet, sport sańlaqtary qaı ultta bolsyn az emes. Ondaı has talanttardy halyq eshqashan umytpaıdy. Talanttardyń fánıdegi taǵdyry kelte bolǵanymen, halyqtyń júregi men jadyndaǵy ǵumyryn myńjyldyqtarmen ólsheýge bolady. Aıtalyq, áıgili grek ańyzyndaǵy aıbyndy batyrlar Ahılles pen Gektordyń esimderi dáýirlerden dáýirlerge kóshe júrip, ult sanasynda jarqyrap ǵumyr keshýde. Ańyzdyń epıloginde aıtylǵandaı, keıingi urpaq tıtandardy máńgi eske tutatyn bolady. Tipti, grektiń búkil tarıhy áli kúnge deıin ataqty Gektor men Ahıll shaıqasyna baılanysty óriledi. Biz muny nege aıtyp otyrmyz? Qaı ult bolmasyn, esimi elge eleýli tulǵalaryn este qaldyrýdyń esti joldaryn ustanady. Qazaq tarıhyn aqtarsaq ta, ádebıet betterin paraqtasaq ta túrli klassıkalyq joqtaý úlgilerine jolyǵatynymyz sózsiz. Joǵarydaǵy dańqty grek batyry Ahıllestiń de atyn aqıqatqa bergisiz asqaqtatqan áıgili Gomer abyz. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qasiet pen qasiret

«Dánikkennen qunyqqan jaman» degen sózge mán bersek, munda úlken fılosofııalyq maǵyna bar. Táýba, bireý bireýden nan surap jeıtin zaman emes qazir. Toqshylyq zaman. О́zimizdi qoı ústine boztorǵaı jumyrtqalaǵan barshylyqta, etek-jeńniń keń kezinde dúnıege kelgen, zárýlik kúıin sezinbeı ósken urpaqqa balaımyz. Dastarqannan nan, maı, qant, sút, qaımaq eshqashan úzilgen emes. Sonymyzben baı sanalmasaq ta, bardyń sanatynan bolatynbyz... Qudaı saqtaı gór, taǵamǵa talǵam-talabymyzdyń sharyqtap ósip ketkeni sonshalyq keıde dastarqannan búginde nan qoıylatyn bos oryn tappaı qınalatynymyz ras. Sóıte tura, toqshylyq zamanda ómir súrip jatqanymyzdy sezinbeıtinimiz jaman. Moıyndaǵymyz kelmeıtini qorqynyshty. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Minez adamnyń taǵdyry ma?

Qazir Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy týraly jıi áńgime qozǵalýda. Jańa turpatty jańǵyrýdyń eń basty sharty – ulttyq kodyńdy saqtaı bilý, ıaǵnı zaman jańalyqtaryn qabyldaı, oǵan ún qosa otyryp, basqa ulttardan árdaıym erekshelendirip turatyn ózińniń ulttyq bolmysyńdy, qazaqy qalybyńdy damyta bilý ekendigi aıtylýda.

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу