Туберкулездің дендеуіне теріс діни ағымдардың да әсері бар

Өмір жақсы жағына қарай өз­ге­ріп, тұрмыстың талай тауқыметі же­ңіл­десе де, адам баласын өкшелеп ке­ле жат­­қан сырқаттар бар. Әлеу­мет­тік жағ­дай­ды айтпағанда, емі бая­­ғыда табыл­­ған «көксау» си­яқ­ты дерттердің ден­де­уіне көп жағ­дай­да науқастардың өзі кінәлі.
Егемен Қазақстан
28.03.2017 3013
2

Мә­­селен, мамандар 2016 жыл­дың қо­­рытындысы бойынша елі­міз­де ту­­­беркулездің тұрақты эпидемио­ло­гия­­лық жағдайы қалыптасып отыр­ға­­­нын алға тартуда. 

Медицина жүз жерден дамыса да, ту­беркулез жер бетіндегі ең көп та­рал­­­­­ған жұқпалы аурулар қа­та­рында қа­­­лып тұр. Дүниежүзілік ден­саулық сақ­­тау ұйымының (ДДҰ) 2016 жыл­ғы есе­біне қарағанда, жыл сай­ын жа­һан­да 8,5 мил­лионнан ас­там адам өкпе құрты ау­руына шал­дығып, жылына 1,3 мил­лионы осы аурудан көз жұ­ма­ды. Нақты деректерге сүйенсек, қа­зір Қа­зақ­стан­да туберкулезге шал­дық­қан 17 456 адам диспансерлік есепте тұр. Бұл 2015 жылға қарағанда 2283 адамға аз. Сонда денсаулық сақ­тау саласын алаңдатқан жағдай не­­ден туындап отыр? Ал 2015-2016 жыл­дарға арналған жаһандық бә­се­­ке­­­лестік туралы Дүниежүзілік эко­но­­­микалық форумның есебіне қа­ра­­­ғанда, «Туберкулездің таралуы» (Tuberculosis incidence) факторы бой­­ынша Қазақстан 2016 жылы 92-орынды иеленген,  бұл 2015 жыл­­­мен салыстырғанда 9 орынға жо­­­ға­ры. Неге?

Өзіміздегі мәліметтер былай дей­ді: 2016 жылы өкпе құрты бойынша көр­сет­кіш 9,9 пайызға төмендеп, 52,7 пайызды құрады, 2015 жылғы көр­сеткіш 58,5 пайыз болатын. Сол сияқты, таралу көрсет­кіші 13 па­­-

й­ызға дейін азайып, 100 мың адам­ға шаққанда 80,6 пайызға кемі­ген. Ал 2015 жылғы статистика 92,6 пай­ыз болатын. Сонымен қа­­тар, ту­беркулездің таралуы 18 жас­қа дейін­гі  балалар арасында 21,6 па­й­ызға тө­мен­дегендігі бай­қал­ды. Сә­й­кесінше өт­кен жылы  ту­бер­ку-­

­л­ез­­ге алғаш рет шалдыққан 9381 адам анықталды. Яғни, бұл дерт  874 нау­­­қасқа азайған.  Ал 2015 жылы бұл ди­а­гноз 10255 адамға бірінші рет қой­­ылған болатын.

Онда неге 2015-2016 жылдарға ар­­­­нал­­ған жаһандық бәсекелестік туралы Дүние­жүзілік экономикалық форумның есебі бойынша Қазақстан 9 орынға жоға­рылады?

Дәрігерлер бүгінгі таңда жаппай бол­маса да, отандастарымыздың қар­­­сы екпе алудан бас тартып отыр­­ған­дарына алаңдаулы. Бір жа­ғы­­нан қазір халық арасында егуге бай­­ланысты екіұдай көзқарастар бар. Бұл ахуалды мамандар діни се­нім­дермен де байланыстырып отыр. Бұ­лай кете берсек, түбінде ба­лалар арасында туберкулездің жыл­дам өршіп кететін ауыр түрлері бе­лең алуы әбден мүмкін. Осы арада та­ғы бір мәселені ескермей кетуге бол­май­ды. Қазір әлемде жыл сайын  түрлі дә­рі­лерге көнбейтін, яғни көптеген пре­параттарға бейімделіп алған ту­бер­кулез формаларының жарты ми­л­лионнан астам жағдайы тіркеліп отыр. Қазақстан көптеген дәрілерге үй­­ре­ніп алған туберкулез түрлері бой­ын­ша Дүниежүзілік денсаулық сақ­тау ұйымының басты назарында тұр­ған 18 елдің бірі.

ДДҰ өзінің «EndTB» стратегия­сын­­да 2035 жылға қарай ту­бер­ку­лез­ден көз жұматындар санын 95% жә­не тубер­кулезге шалдығуды  90%­ тө­менде­туді көздеп отырғаны аян.

Аталған ұйымның  2016-2035 жыл­­дарға арналған «EndTB» стр­а­те­гиясына сәйкес елімізде тубер­ку­­лезді интегра­ция­ланған бақылау мо­де­лі жасал­ған. Жағ­дайды бақылауда ұс­тау бағдар­ла­масы негізінде ха­лыққа туберкулезге қар­сы көмек көр­сету үшін бастапқы ме­ди­­ци­на­лық-санитарлық көмек пен ту­бер­ку­лезге қарсы қызметті біріктіру көз­делген.

Бүгінде туберкулезге қарсы қыз­­меттер мен бастапқы ме­ди­ци­­на­лық-санитарлық көмек ара­сын­­дағы горизонтальды ин­тег­­ра­ция (ту­б­кабинеттерді бастапқы ме­ди­ци­на­лық-санитарлық көмек қа­рауына бе­ру) аудан деңгейлерінде  88 пайызға ат­қарылса, қала деңгейінде 26 пайыз жүзеге асырылған.

Туберкулездің алдын алудың пә­р­­­мен­ді шараларының бірі ретінде ам­булаториялық емдеуді күшейту қа­­рас­­тырылып отыр. Мәселен, 2015 жыл­мен салыстырғанда, елде 2016 жы­лы жұқпалы бактерия бөлмейтін нау­­қас­тарды амбулаториялық жол­мен ем­деу 2,1 есеге артқан.

Еліміздегі Фтизиопульмонология ұлт­тық ғылыми орталығының ди­рек­торы, профессор Жұмағали  Ыс­ма­и­ловтың мәлімдеуінше, ту­бер­кулезге  қар­сы ұйымдарды ірі­лендіру арқылы олар­ды орталықтандыру еліміздегі мұн­дай медициналық мекемелер санын 89-дан 33-ке дейін азайтқан. Ал төсек орындар саны 10 032-ден 8 264-ке дейін кеміген.  Осыдан 905 922,5 мың теңге үнемделіп, бұл қаржы туберкулез диаг­но­сти­ка­­­сына, инфекциялық бақылау мен ам­­булаториялық емдеуге қайта бө­лін­ген.

Елімізде 24 ақпаннан бері тубер­ку­­лездің алдын алу айлығы жүріп жа­тыр. Бұл шара «Туберкулезді жою үшін бірігейік!» деген ұранмен Ха­лықаралық туберкулезге қарсы кү­рес күні, яғни 24 наурызға дейін жал­ғ­асады.

Қалай десек те, қатерлі ісіктерге, дау­­асы әлі табылмаған СПИД сия­қ­ты дерттерге қарағанда, емі бо­лып тұ­рып та тез жұғатын, оңай та­ра­ла­тын  тубер­кулезді ауыздықтау адам­дар­д­ың өзіне байланысты. Қазір елі­міз­де дәрігерлер өкпе ауруларына қа­тысты тегін кеңестер береді, ақы­сыз қарайды. Жылына бір рет тұр­ғылықты мекенжайыңызға қарай флю­орографиялық тексерістен өтіп т­ұ­руға болады.  


Айнаш ЕСАЛИ, «Егемен Қазақстан» 

АЛМАТЫ



СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

15.02.2019

Бірге барайық: Интеллектуал дос тапқыңыз келе ме?

15.02.2019

Назгүлдің фото нысанасында – бейкүнә сәбилер қасіреті

15.02.2019

Е.Біртанов медицина саласындағы сапасыз қызметтерді атады

15.02.2019

Смартфоныңыз денсаулығыңыздың көмекшісіне айналады

15.02.2019

Мұхтар Тайжан ауылшарушылығы жерлерін жалға беру туралы пікір білдірді

15.02.2019

Өскемен көшелері  жаңғырып жатыр

15.02.2019

Батырхан Шүкеновтің естелік медалін анасына табыстау рәсімі өтті

15.02.2019

Бердібек Сапарбаев халық алдында есеп берді

15.02.2019

Абайдың латын графикасындағы кітаптары көрмеге қойылды

15.02.2019

Тағам өндірушілерінің І халықаралық форумы өтті

15.02.2019

Адамзат тарихында ең қымбатқа бағаланған картина

15.02.2019

Әлемге әйгілі болған қазақ қызы алдағы уақытта Америкаға аттанады  

15.02.2019

Дипломатиялық қатынастар орнату туралы бірлескен коммюникеге қол қойылды

15.02.2019

Сенатор Ә.Құртаев Азия елдері парламентшілерінің кездесуіне қатысты

15.02.2019

Қолжетімді баспанамен қамтуда қозғалыс бар

15.02.2019

Астана әкімі Бақыт Сұлтанов көпбалалы аналармен кездесті

15.02.2019

Семейде өлкетану оқулары өтті

15.02.2019

Испанияда кезектен тыс сайлау болады

15.02.2019

Киногерлер Шәкен Аймановтың ескерткішіне гүл шоқтарын қойды

15.02.2019

Зауыттар көбейсе, жұмыссыздық азаяр еді

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Elorda: kósheler, avtobýstar, aıaldamalar

Astana jyl sanap ósip keledi. Bir kezderi oblys ortalyǵy bolǵan shaǵyn ǵana qala az ýaqyttyń ishinde elimizdegi iri shaharlardyń qataryna qosyldy. Munyń bári qarqyndy júrgizilgen qurylys jumystarynyń nátıjesinde júzege asyp otyr. Ras, qazir 2000 jyldardyń basyndaǵydaı ekpin joq. Degenmen áli de bolsa jańa ǵımarattar men turǵyn úıler turǵyzý isinde alǵa basý bar. Bas qala, jańadan turǵyzylyp jatqan elorda bolǵandyqtan, qurylys jumystarynyń jalǵasa beretinine kúmán joq.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Oqıǵalar uǵymdy bolsa ıgi

Tildiń túıtkili qansha aıtsaq ta tarqamaıtyn boldy. Burynǵydaı eshkim zorlamasa da, eshkim tizege salmasa da, ana tilimizde sóıleıik dep urandap jatsaq ta, halqymyzdyń qalada turatyn negizgi bóligi únemi orys tilin qoldanýǵa beıil turatyny qynjyltady. Úlkender túgili qazaqsha oqıtyn balalarymyzdyń ózi orysshany tez qabyldaıdy. Qazaqsha oılanǵansha oryssha jyp etkizip jaýap bere qoıady. Eshkimdi kinálamaı, eshkimdi qaralamaı osynyń sebebin taǵy bir izdep kórelikshi...

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Qatygezdikke bala ǵana kináli me?

Sońǵy kezderi mektep oqýshylarynyń arasynda sotqarlyq órship barady. Teledıdardan kórip, áleýmettik jeliden oqyp otyrǵanda, olar mundaı qatygezdikke qalaı bardy degen saýal kókeıdi tebendeı tesip, oıdy oıran etedi. 

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Keleli istiń paidasy

Búginde ár kólikke tirkelip beriletin memlekettik nómirlerdiń deni jappaı satylymǵa shyǵaryldy. Olar birkelki sandar men úılesimdi áripter tizbeginen quralǵandyqtan birden kóz tartady. Ony halyq arasynda «ádemi nómirler» deıdi. Atalǵan nómirlerdi alýǵa júrgizýshiler de yntyq. Ásirese qymbat kólik ıeleri úshin sándi nómirdi taǵý, ózine bir artyqshylyqty beretindeı kóredi. Endeshe bul nómirlerdi satylymǵa shyǵarǵannan kim utyp jatyr dep oılaımyz?

Мирас Асан, «Егемен Қазақстан»

Qumar oıynnyń quryǵy uzyn

«Aıdalada altyn bar» dese, soǵan birinshi qandastarymyz baratyn shyǵar dep oılaıtyn halge jettik. Bulaı deýimizge qoǵamda qordalanyp qalǵan, ordalanyp alǵan máseleler mysal bola alady. Sonyń biri – báske aqsha tigý, ıaǵnı býkmekerlik keńselerdiń keleńsiz kásibi bolyp tur. Jalpy, ózi jarymaı otyrǵan jannyń «úıde otyryp ońaı aqsha tabý jolyn úıretemin» degenine erip kete beretin ańqaý bolatynyna ekenine búginde kózimiz ábden jetti. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу