ТҰЛҒАЛАР ТҰҒЫРҒА ҚОНАТЫН БОЛДЫ

Егемен Қазақстан
15.01.2010 1594
Қазақ хандығының негізін сал­ған Керей мен Жәнібек хандардың ес­керткіштері төңірегіндегі дау-дамайға нүкте қойылды. Арнайы құрылған комиссия бұл ескерткіш­терді “түр-келбеті қазаққа кел­мей­ді”, “іші кеуек, сапасы нашар” де­ген негізбен Астана көшелеріне қоюға өз рұқсатын бермеген бола­тын. Өткен жылдың аяғында көте­рілген бұл мәселе шешімін жыл басында тапқан секілді. Жақында Астана қаласының әкімі Иманғали Тасмағамбетовтің басшы­лы­ғымен қазақ хандығының негізін са­лушы Керей мен Жәнібек хандар­дың және ақын Абай Құнан­байұлы­ның ескерткіштерінің эс­киздеріне қатысты республикалық ашық кон­курстың қорытындысын жариялауға арналған қазылар алқасының оты­ры­сы болып өтті. Конкурсқа белгіленген мерзімде 30 жұ­мыс келіп түскен. Хандардың бейнесіне қатысты 10 жұмыс келіп түссе, Абайдың ескерт­кіш-мону­мен­тін жасауға ынта біл­дір­гендер саны — 20. Бір айта кететін жәйт, конкурсқа қатысушылар алды­на ұлттық батырларымыз, қазақ хан­дығының, мемлекеттіліктің негізін қалаған Керей мен Жәнібек хан­дардың бейнесін архитектуралық-көркемдік қалыпта жүзеге асыру міндеті қойылып, алдыңғы құйыл­ған мүсіндердің “жолын құшпас” үшін бұл жолы жұмыстарға қойыл­ған талап күшейтілді. Атап айтсақ, қазақ хан­дарының бейнелерінде этнография­лық нақтылық, олар өмір сүрген ке­зең бейнесі киінген киімдерінен көрініс табуға тиісті. Эскиз-жобалар болашақта Астанада тұрғызылып жатқан ең әдемі ғи­мараттардың бірі “Хан шатырдың” жанындағы паркте тұғырға қонбақ. Осыған байланысты сол аймақтағы қала құрылысы және техникалық есептерді негізге ала отырып жа­салу тиістігі баса айтылды. Бір топ қалалық мәслихат депу­тат­тары және қоғам, мәдениет қай­рат­керлерінің Астана қаласы­ның әкімі атына жазған ашық ха­тында ұлтымыздың біртуар ақыны, даныш­пан хакім Абайға жаңа ескерткіш құйылып, оны қаланың ескі орта­лығындағы көрнекті жерге тұрғызу туралы ұсыныс жасалған болатын. Осыған орай жаңадан құйылатын Абай ескерткішін Бей­бітшілік көшесі мен Абай даңғы­лының қиылы­сын­да­ғы Туризм және спорт министрлігінің ғимара­тының алдына қойылуы керек деген шешім қабылданды. Республикалық конкурс қоры­тын­дысы бойынша Керей мен Жәнібек хандардың бейнесін бей­нелеуде астаналық Ринат Әбеновтің жұмысы ең жақсы эскиз-идея деп танылды. Алматылық Едіге Рахма­диев — екінші,  Тоқтар Ермеков, Бақытжан Әбішев, Ескен Сергебаев үшінші орын­ға ие болды. Бақыт­жан Әбішев және Ескен Сергебаев Абай ескерт­кі­шіне де өз жобаларын ұсынып, ол жұмыстар 2-орын алды. Ал Абай ес­керткішіне тапсырылған 20 жұмыс іші­нен алматылық Болат Досжанов­тың жұмысы ең үздік эскиз-идея атан­са, Нұрлан Далбай, Қайрат Сұ­раншы және қараған­ды­лық Ерлан Ғаймолдинге 3-орын бұйырды. Жеңімпаздар ақшалай сыйлықтармен марапатталды. Бекітілген үздік эскиз-идеялар негізінде авторлар тарих, этно­графия, антропология саласындағы сарапшы мамандардың ескертпе­ле­рі мен кеңес­теріне сүйене отырып ескерткіш жо­басын жасамақ. Жоба Астана қалалық әкімдігінің жанын­дағы архитектура­лық-көркемдік кеңестің және қазылар алқасының отырысында тағы да са­раптамадан өтеді. Ескерткіштер жоба­сының соңғы нүктесін заңға сәйкес Мә­де­ниет және ақпарат министрлігінің Монумент және ескерткіштер жө­нін­дегі мемлекеттік комиссиясы қояды. Яғни, елдік пен ерліктің ны­шандары іспеттес осынау тұл­ғалар ескерткіш­терін Астанамыз­дың көрік­ті жерле­рінен көретін күн алыс емес. Венера ТҮГЕЛБАЙ. МАХАББАТ ЖАС-КӘРІНІ ТАҢДАМАЙДЫ Әйгілі француз актері Жерар Депардьенің елімізге келіп, күн шуағына шомылған оңтүстік өңірде (Оңтүстік Қазақстан облысы, Түлкібас ауданы) тәуелсіз “Таңарыс” киностудиясы түсіріп жатқан “Кеш махаббат” атты кар­ти­нада басты кейіпкерлердің бірін сомдағанынан киносүйер қауым құлағ­дар. Қысқасы, аталмыш фильм биылғы жылдың көзайымы болғалы тұр. Жаңа лента монтаждалып біткенше біздер мега-жұлдыздың қатысуымен өткен түсірілу алаңындағы ерекше ахуалды баяндай тұруды жөн көрдік. Кеше ғана төрткүл дүние тани бермейтін елімізге бүгін аяғының астына алтын төсеп те келтіре алмайтын кино алыптары қазақстандық жобаларға қатысып жатқаны, қалай десек те айта-айта жүрерліктей оқиға. Депардье мырза “Еуразия” кинофес­тива­лі­нің аясында алғаш рет Қазақстанға 2007 жылы жолы түсіп, отандық кинематографияға қызы­ғу­шылық танытқанда, бұл қадірлі қонақтың көңіл жықпас сөзіндей көрінген. Алайда, бұл­талақтап сөйлеуді білмейтін, атақ пен бай­лықтың буынан мүлде ада француз актері сол жолы шынында да ағынан ақтарыл­ған екен. – Жерар Депардьеге қанша төлегенімізді тіпті сұрамай-ақ қойыңыз. Егер оны Батыс кино­студиялары шақырса, біздің картинамыз­дың толық бюджеті болатын – жарты миллион доллар гоно­рар сұраған болар еді. Оның агент­­теріне хабар­ла­сып, “Кеш махаббатта” ойнауға ұсыныс білдір­гені­мізде, олар қаржы көлемін аздау айтқан. Бірақ, біз­дің ондай гонорар төлеуге де шамамыз келмей­тін еді. Дегенмен, Депардьеге сценарий ұна­ғаны сон­шалықты, бұл сауда­ла­сатын жәйт еместігін айтып, біздің жағдайы­мыз­ға көнді, – дей­ді “Таңа­рыс” кино­с­тудиясының бас директоры Сергей Әзімов. Сонымен француз актерін еліктірген қандай сценарий еді? Ауылдың қарт зейнеткері Қалтай (Нұржұман Ықтымбаев) кемпірінен айырылып, қамкөңіл болып қалады. Оған жаны ашыған неміс досы Гера (Жерар Депардье) мен Сатыбалды досы (Болат Қалымбетов) жалғызсырап жүрген Қалтай шалға “қалыңдық” іздеуге кіріседі. Атал­мыш фильм­де Ресей киносаңлақтары – На­талья Арын­басарова мен Наталья Гвоз­дико­ва бар екендігін айта кету керек. Екі актри­са да Қалтай­ға кемпір болуға лайықты кандидатуралар. Кинематографиядағы жаңалықтардан құлағ­дар болып жүретін халайық Болат Қалымбетов­тің былтыр ғана режиссер Сәбит Құрман­беков­тің “Секер” фильмінде өз қағидасымен өмір сүретін қиқар әкенің рөлін сәтті сомдаға­нын біледі. Сол сияқты “Кеш махаббат” карти­на­сын түсіруді де “Таңарыс” студиясы режис­сер Сәбит Құрман­бековке сеніп тапсыр­ғанын айта кетелік. – Мен бұл карти­наны қырғыз режис­сері Ахтан Арын-Ку­бат­пен бірігіп жасауым керек еді. Бірақ, оның өз жобаларына орай уақытымыз үйлеспей, жалғыз өзім жұмыс іс­теуге тура келді. Про­дю­сер маған “Кеш махаб­батты” түсіруге ұсы­ныс жасағанда ой­лан­бай келіссем де, жүре­гімнің түбінде бұл жауапкершіліктің үде­сі­­нен шыға аламын ба деген қорқыныш та, уайым да болды. Алай­­да, осы картинадағы жұлдыз­дың дең­гейінде жұмыс істеудің сәті қайта түс­пейтіндігін де түйсін­дім. Депардье бірінші күні-ақ барлық қау­пімді сейілтіп жіберді. Қарапайым, көңілді, көпшіл мінезімен тү­сіру алаңында тамаша ахуал орнатты, – дейді режиссер Сәбит Құр­манбеков. Жерар өз кәсібінің хас шебері екендігін қазақ­стандық, ресей­лік әріптестері, түсіру тобы бір ауыз­дан тәнті болып мойындайды. “Ұстаға оң-солы бір” дегендей, әлем көрер­мендерін сирек талантымен табындырған киномэтрі туралы түрлі пікірлердің бәрі бір жерге тоғы­сатын­дығын байқайсың. – Оның қолынан кел­­мей­тіні жоқ сияқты көрін­ді. Егер сценарий талап етсе ол трактор­дың да, қира­ған кез келген көлік­тің де рөліне оты­рады. Дәл сол сияқты бір минут та ойлан­бай ұшақ­­тың да штурвалына ие бола алады. Мына бір сәт­ті айтайын. Актер жалаң­аяқ өзен­ді кешіп өту керек болатын. Ол ойланбас­тан, күздің суы­ғына қарамай, аяқ киімін шешіп, өзенді шал­пыл­датып өте шық­ты. Оның әйелін ойна­ған актриса астауда отырған Жерар­дың жонын ысуға бата алмай, жүрексініп тұр­ған-ды. “Мен сенің күйеуің емеспін бе. Неге қор­қа­сың?” деп арқасын бар ынта-ықы­ла­сы­мен ысуға көндіре қойғаны. Мен бәрінен де осы көрініс­тен жүрек­сініп едім. Түсіру жұмыс­тарының бәрі дала­лы жерде жүрген­дік­тен, астауға құятын суды қай жерге ысыта­ты­ны­мызды білмедік. Астау да ақыр­заманнан қал­ған­дай, ескі еді. Бұл қолай­сыздықтан да актер­дің өзі құтқарды. Өзендегі салқын суды астауға шелектеп тол­тырт­қызды да, түсіру жұ­мыстарын жалғас­тырып кеттік, – дейді режиссер. Адамның айтқысы келгенін ыммен түсіне­тін француз актерімен тіл табысу үшін аудар­машы­ның да айтар­лық­тай қажет емес кездері де болған. Де­пардье бізді дауыс ырғағынан, ишара-ымы­мыз­дан-ақ түсініп отыр­ды. Әлемге әйгілі актердің әріптестері шы­нын­да да Жерар­дың дәп өзімен жұ­мыс істеп жат­қан­дарына сенбей де қалатын. Сон­дай­да ол актерлер­дің қолын алып, “Біздер – әріптес­терміз” дейді екен. Бірінші түсіру күні Депардьеден бастап, бәрі де тол­қыды. Бұрын-соң­ды қазақтың киіз үйінде киноға түсіп көрмеген фран­­цуз актерінің ойынын көруге келген қара­құрым адам оның ширығып тұрған жүйкесін одан әрі жұқартып жіберсе керек, ол шын мәнінде “арс” ете қалды, – дейді Депардьенің дуб­лері альпинист жә­­не фотограф Вла­ди­мир Тугалев. Бұл картинада қазақстандық Ту­га­левтің де айы күт­пеген жерден туған. Дублер ре­тін­де аса күрделі дүние жасай қой­маса да, бос уақы­тында өзінің сүйік­ті ісімен де айна­лысуға мүмкін­дік ал­ған Тугалевке әлемге әйгілі ак­тер­ге дублер болу тура­лы ұсыныс түс­­кенде бұл біреулердің қал­жыңы деп қабыл­даса керек. Кино­студия кеңсесі үйі­нен алыс болмаған соң, нем кетер деп басын сұға салады. Сонымен, Де­пар­дьеге ұқсап туған жерлесімізге ол кеткен соң жалпы сценаларға қатысу бұйырған. Қолы аздап босай қалса баладай күліп, айналасындағылардың қылығын айнытпай келтіріп, түртіп ойнап, қытықтап кетіп, бәрінің шаршағанын өз шуағымен басатын актердің болмысына тәнті болмау мүмкін емес. Нағыз талантқа ғана тән ниетпен, сценарийді бүге-шігесіне дейін жаттап алатын Депардье мырзаның түсіру алаңында араласпайтын шаруасы жоқ көрінеді. Кадр қалай құрылған, жарық пен камера қалай орналастырылған, – бұл осының бәрімен ісі бар актердің кінәмшілдігі де емес. Бұл өз ісін бес сау­­сағындай білетін, қол­ға алған ісіне жауап­кер­ші­лікпен, жана­шыр­лықпен қарайтын кәсіп­қой ак­тер­дің болмысы деп қабылдаған жөн болар. – Депардье менің күт­кенімнен де асып түс­­ті. Мен көптеген әй­гі­лі өнер адамдарын көр­дім. Олардың еш­қай­сысы туралы жаман пікір айт­қым келмейді. Бірақ, әлі күнге дейін Жерар­дан ар­тық көнбіс адамды кез­­­дестірмедім. Жай өмір­­де ерекше жағ­дай мен күй талғамайды. Есе­­сіне, жұ­мыс бары­сында керемет жинақы әрі өте тәртіпті. Ол бар­лық жаңа нәрсеге деген балалық қызығу­шы­­лы­ғын сақтап қалған. Ал­ғаш­қы күні түсіру жұ­мыс­­тарын аяқтап бола салы­сымен, Депардье Шым­­кенттегі базарға апа­рып келуге өтініш біл­дірді. Базарға кешке, кісі аяғы тарқай баста­ғанда барға­ны­мыз дұрыс болыпты. Әйтпесе, оның өнеріне табынатын­дар бізді таптап өлтірген­дей екен, – дейді Әзімов. Қысқасы, биыл жаңа фильм тұсауын кеспек. Соңғы он жыл ішінде өзі түскен картиналардың бір де біреуінің пре­мье­ра­сына қатысуға мұрша­сы кел­ме­ген француз ак­тері үсті­міз­дегі жыл­дың көк­те­мін­де, мүмкін күзде болғалы тұрған тұ­сау­ке­се­рі­не қа­тысуға уәде беріп кетіпті. “Әурелеңмен” үлкен экранға келіп, “Секер” арқылы жас көрермендердің жүрегін селт еткізген режиссер Сәбит Құрманбеков өзінің кино­фестивальдердің емес, көрермендердің көңілінің жетегінде кетіп бара жатқанына сенімді. Ал жаңа фильмнің сценарийі тіпті әмбебап, ескірмейтін мәңгілік махаббат тарихы. Нағыз көрер­мендерге арналған картина түсіруге ұмтыл­ған шығармашылық топ жүрекке әжім де түс­пей­тіндігін, әмір де жүрмейтіндігін паш еткісі келеді. Айнаш ЕСАЛИ, Алматы. Кәкімбек САЛЫҚОВ: ЕРЕЙМЕНТАУ – ЕҢСЕЛІМ! “Біздің тарих – бұл да бір қа­лың тарих”, – деп Қадыр ақын айт­­қандай, қазақ халқының тари­хы тым тереңнен, есте жоқ ескі заман­нан тамыр тартады. Жүріп өткен жолы да, шежіре-сыры да, тіпті, жал­пы адамзат өркениетіне қосқан үлесі де еш халықтан олқы соқпай­ды. Атап айтқанда, баба­лары­мыз “желмен бірге көше бермей”, сал­та­натты кент-шаһар­лар да тұрғыз­ған. Тас қопарып, кен де қазған. Та­лай жұрт үсті-басын тері-терсек­пен бүтін­деге­ніне мәз болып жүр­ген­де, бастан-аяқ саф алтыннан киім ки­ген. Дәл осы айтыл­ған­дар­ды мақ­та­ныш етуге бола ма? Әрине, болады! Өкінішке қарай, бүгінгі көп­те­ген отандастарымыз, әсіресе, бей­қам­дау бой түзеп келе жатқан жас ұрпақ туған жұртының тап осын­дай тамаша тарихын жете біледі деп айту қиын. Арғы заманды былай қойғанда, “көп түркі енші алысып тарасқандағы” қара шаңырақты, яғни аяулы ата­жұрт­­ты еншілеп қалған, дербес ел ретін­де ту көтер­ген дүбірлі дәуір ке­зең­дерінен де аса мардымды мәлімет біле бермей­ді. Бір сөзбен айтқанда, ел мен жер шежіресін жүйе­леп, арда жұрты­мыз­дың қат­пар-қатпар тарихын таны­ту жо­лын­да біз атқаруға тиісті іс әлі де қыруар. Осыны ойлағанда Астана­дағы “Фолиант” баспасының “Менің Отаным – Қазақстан” се­рия­сы­мен шығаратын өлкетану тақыр­ы­бын­дағы тарихи-танымдық кітап­тары, міне, дәл жоғарыдағы олқы­лығымыздың орнын толтыруға сүбелі үлес болып қосылар құнды еңбектер дер едік. Серия аясында бұған дейін жа­рық көрген “Ұлытау”, “Ойыл” кітап­­тарымен таныс болатынмын. Жуырда “Ерейментау” кітабы қолы­­ма тиді. Ішкі мазмұны бай, көр­кем де келісті безендірілген еңбекті парақтай отырып, қасиетті Ерей­ментау өңірінің арғы-бергі тарихы жүйелі кестеленгеніне көз жеткіздім. Қадым заманнан сыр шертетін тас­тағы жазба-өрнектер, қола дәуірі­нің жәдігерлері және көне түркілер кезеңіне байланысты түйін-пайым­дармен басталған жинақта өңірдегі жер-су, ру-тайпа атауларына қатыс­ты дәлелді тұжырымдар келтіріліпті. Аймақтың тылсым табиғаты, аң-құсы, өсімдіктер әлемі жайлы сипат­тама да Ереймен өңірі туралы оқырман таным-түсінігін молайта түсуге қызмет етіп тұр. Еңбекте ел қорғаған батыр ба­ба­лар, әсіресе, Қанжығалы Бөген­бай батыр туралы мол дүние бар екен. Бұл, әрине, өте орынды. Батырдың өз басының ерлігі, ақылмандығы, сөзге жүйріктігімен бірге, аталары мен аға-інілерінің ел тарихындағы ор­ны туралы деректер де көп сыр ұқтыр­ғандай. Бұл бағыттағы атақты Бапан би мен Саққұлақ би жөніндегі әңгі­ме­лерді сүйсіне оқыдым. Кітапта сон­дай-ақ ХХ ғасырдың басындағы осы өңірдегі дүбірлі оқиғалар жаңғы­рығы да шынайы бейнеленіпті. Кешегі кеңестік кезеңдегі өлке тари­хына қатысты қысқа әрі нұсқа дерек­тер де орынды қолданылған деп түйдім. “Фолиант” баспасының “Менің Отаным – Қазақстан” сериясы бо­йын­ша осындай құнды басылымдар шығаруды қолға алып, әр өлке-өңір тарихын жаңаша өрнектеуге ұм­тылуы – ел мен жер шежіресін өс­ке­­лең ұр­пақ санасына сіңіру, олар­дың бойына отансүйгіштік, ұлтжан­дылық секілді тамаша қа­сиеттерді қалып­тас­тыру жолындағы баршаға ортақ игі іске қосылған үлкен үлес. Лайым, төл та­ри­хы­мызды жаңаша қырынан та­ны­тар жүйелі де мазмұнды туын­дылар көбейе бер­гей. Кешегі Е.Бек­маханов, М.Қо­зы­баев, А.Сейдімбек сияқты арыс­­­тары­мыздың арманы да осы еді ғой! Астана.
СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

19.09.2018

Елбасы көрмесі – Атырауда

19.09.2018

Таразитану қарлығаштары

19.09.2018

Қазақстан мен Гамбия екіжақты ынтымақтастығы дамуға бағытталуда

19.09.2018

Қылқалам шеберінің дара жолы

19.09.2018

Президент көмекшісі - Қауіпсіздік Кеңесінің хатшысы тағайындалды

19.09.2018

Сенат Төрағасы Бразилияның жаңа елшісіне тілектестігін білдірді

19.09.2018

Шыны зауытында 4 нысанның жұмысы жүріп жатыр

19.09.2018

Жанат Шаймерденов  «Сырбар» Сыртқы барлау қызметі директорының орынбасары болып тағайындалды

19.09.2018

Алматыда «ANQ 2018» XVI Азия Сапа Конгресі өтуде

19.09.2018

Мәулен Әшімбаев арнайы сапармен Алматы қаласына барды

19.09.2018

Білім жарысында болашақ экономистер

19.09.2018

Петропавлда жылу беру маусымы басталды

19.09.2018

Астанада әлемдегі бастапқы денсаулық сақтауды дамыту декларациясы қабылданады

19.09.2018

«Барыс» Омбының «Авангард» клубынан 3:4 есебімен ұтылды

19.09.2018

Қостанайлық  спортшы қыз Азия мен Океания чемпионатынан қос алтын медаль әкелді

19.09.2018

Көп көрсеткішке көңіл толмайды

19.09.2018

Елбасы Есеп комитетінің төрайымы Наталья Годунованы қабылдады

19.09.2018

Аралдағы жатақхана туралы ақпарат негізсіз

19.09.2018

Оралда Құрманғазы Сағырбайұлының мерейтойы аясында республикалық конференция өтті

19.09.2018

Өскеменде Қазыбек би даңғылы ашылды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Tо́relik qyzmetke tо́r qashan beriledi?

Abaı atamyz: «Burynǵy qazaq jaıyn jaqsy bilgen adamdar: «bı ekeý bolsa, daý tórteý bolady» dep aıtypty», deıdi. Rasynda, bul sózdiń ómir tájirıbesinen alynǵanyna esh kúmán joq. О́ıtkeni bul arada hakim bıdiń sany emes, sapasy daýdy azaıtatynyna mán bergeni anyq. Al endi bul búgingi kúni de elimiz aýmaǵyndaǵy tórelik qyzmet prosesinde týyndaıtyn qoǵamdyq qatynastardy sheshýde eń basty eskerer jaıt bolyp tur. Sebebi azamattyq daýlardy qaraýda qara qyldy qaq jaratyn ádil sheshimge qol jetkizý áli de arman.

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

О́mir súrý salty

BUU aqparatyna saı, áıelder arasynda eń joǵary ortasha ómir súrý uzaqtyǵy boıynsha 86,8 jaspen Japonıa aldyńǵy qatarda tursa, er adamdar arasynda 81,3 jaspen Shveısarıa birinshi orynda. Al keıbir elderde ortasha ómir súrý uzaqtyǵy tipti 60 jasqa da jetpeıdi. «Nege?» degen suraqqa túrli faktorlardy keltire otyryp jaýap berýge bolady.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу