Уақыт – алтын, білім – бақ

Егемен Қазақстан
17.02.2017 254
3

Қазіргі күні білім саласын рефор­малау ісіне әлемнің алдыңғы қатар­лы елдерінің бәрі кірісті десек, артық айт­қандық емес. Өйткені, әлемдік ғы­лым­ның жедел дамуы, осыған сәй­кес инновациялық үдерістердің үдеуі ғасырлар бойы қалыптасқан еңб­ек нарығын құбылмалы күйге түсірді. Жылма-жыл жаңа технологиялар, осы­лар­дың есебінен жаңа маман­дық­тар пайда болып, еңбек өнімділігі қар­қын­ды өсу үстінде. Себебі, бұрын он адам, жүз адам атқаратын жұмысты енді бір немесе бірнеше адам ғана ең­се­ретін болып жүр. Мұның өзі жұ­мыс орындарына деген таласты бұ­рын­ғыға қарағанда әлдеқайда күше­йте түсті. Міне, осы тұста мектеп қабыр­ға­сын­да­ғы білім жүйесі жылдан-жылға жа­ңа­ра түскен еңбек нарығынан артта қалуда. Батыста кейбір мектептер осыны түсі­не отырып, оқу бағдарламаларына жаңа дағдылар мен пәндерді енгізу үс­тін­де. Соның ішінде, компьютерлік бағдар­ламалау көптеген мектептерде оқы­ты­латын болды. Бірақ жаңа техно­ло­гия­­лар­дың жылдам дамып келе жат­қа­н­дығы сондай, қазіргі оқу­шы­лар мек­теп қабырғасынан шығып, жұмыс із­дей бастаған кезде жаңадан пайда бол­ды деген бірқатар мамандықтардың өзі де ескіріп үлгеруі әбден мүмкін екен. Осы мәселені жан-жақты зерттеп, еңбегін жеке кітап етіп шығарған әлеу­­мет­танушы Кетти Девидсон бүгін­­гі бастауыш сыныптарда отыр­­ған оқу­­шы­лардың 65 пайызы ер­жет­кен кезде қазір өмірге келіп үлгер­меген беймәлім кәсіптермен шұғыл­данатын­дықтарын айтады. Қоғамда қалыптасып отырған бұл жағдай әлемнің алдыңғы қатар­лы елдерін мектептегі оқу бағдар­ла­ма­ларын қайтадан қарап, бола­шақ­ты болжай отырып мұқият сүзгі­ден өткізуге мәжбүрлеуде. Мәсе­лен, Фин­ляндия өзінің мектеп бағдар­ла­ма­ларын толықтай өзгертіп, «феноменді оқыту» (ерекше оқыту, ғажайып оқыту десе де болады) атты мүлдем жаңа тұрпатты модельді қабылдаған. Осы бойынша 2020 жылы Финляндияда дәстүрлі мектеп пәндерін «төрт К» (коммуникация, креативтілік (жаңа идея мен әрекетке шығармашылық бейімділік), сыни ойлау және кол­ла­бо­­рация (бір мақсат жолында бір­лесіп әрекет ету) аталатын жаңа тақы­рып­тармен алмастыратын бола­ды. «Бұл төрт пән командалық жұ­мыс­­та ор­та­лық орынға ие болуы тиіс жә­не бір желіге біріккен қазіргі әлем­ді біл­ді­ретін болады», деп жазады Singularity Hub бас редакторы Девид Хилл. Сондай-ақ, Аргентинаның аста­насы Буэнос-Айрестегі кейбір мектеп­терде де жаңа білім беру бағдар­лама­лары қабылданған. Мұнда жоғары сыныптың оқушысы бастапқы екі жылда білім алады, содан кейін үш жыл бойы кәсіпкерлікпен айналысады. Мектеп аттестаты оған содан кейін ғана беріледі. Буэнос-Айрестің кәсіпкерлермен жұмыс жөніндегі басқармасының директоры Мариано Мейер оқушыларды ерте бастан кәсіп­керлікке оқыту және үйрету олардың прогрестен кейін қалмауына, есейген шақтарында алдарынан кездесуі мүмкін кез келген жұмысқа икемді болуына ықпал ететіндігін айтқан. Давос қаласында былтыр өткен Бүкіләлемдік эконо­микалық форумда «Білім беруге жаңа көзқарас: техно­логи­ялар әлеуетін аша отырып» деген тақырыппен жарияланған Boston Consulting Group есебі бұл пікірді одан әрі қуаттай түсті. Бұл есепте ХХІ ғасырға ең қажетті білім мен дағды үш санатқа бөлінген. Олар – іргелі білім мен қабілет, біліктілік және адамның жеке басының сапасы, біздіңше айтқанда, қасиеті. «Бұл үш дағдыға адамдар өмір бойы үйренетін болады. Яғни адамның білім алуы әртүрлі жолдар арқылы өмір бойы жалғасады», дейді Бүкіләлемдік экономикалық форум сарапшылары. Міне, осы жағдайға орай Қазақ­стан­ның білім саласында қазіргі жүріп жат­қан өзгерістерге түсіністікпен қарауға бола­ды. Өйткені, Кеңес Одағы кезінде қа­лып­тас­қан білім жүйесінің күні өтіп ба­ра­ды. Ол кездегі оқушыларға бері­летін білімді көптеген пәндерге бөліп оқыту тәсілі жан-жақты кемел, саналы азамат тәрбиелеу үшін жақсы-ақ, бірақ ол оқу­шыларды жедел өз­геріс үстіндегі өмірге бейімдеу мәсе­лесін­де артта қалып кетіп отыр. Қазіргі білім беру ісінің адамға қояр басты шарт­тарының бірі – «алған біліміңді өмірің­де іске жаратып үлгір, өмір өз­геріс­терімен қабыса қимылда, ол үшін өмір бойы оқып үйрен, ал қажетіңе жара­май­тын білімге алтын уақытыңды қаза қылма» деген қағидаға келіп саяды. Өйткені, заман алға басқан сайын дамимын деген адамға уақыттың қадірі бар­ған сайын артып келеді. Қазір­гі же­ке­ле­ген пәндердің бір-біріне кірік­тірі­­луін осымен түсіндіруге болады. Қыс­қасын айтқанда, адамның жеке ба­сы­ның дамуы үшін керекті-керексіз білім­ді бойға жинай беретін уақыт өтті, оның орнына өзіңе қажеттіні ғана іздеп, өмір бойы оқып-үйренуден жалықпайтын заман келді.

Сұңғат ӘЛІПБАЙ,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

21.02.2019

Екатеринбургтағы жол апатында 5 қазақстандық зардап шекті

21.02.2019

Жамбылда аз қамтылған және көпбалалы отбасылар үшін 10 жатақхана салынады

21.02.2019

Үкіметті уақытша басқару Асқар Маминге жүктелді

21.02.2019

Мемлекет басшысының мәлімдемесі

21.02.2019

Елбасы Үкіметті таратты

21.02.2019

Н.Нығматулин Аустрия Парламенті Ұлттық Кеңесінің төрағасымен кездесті

21.02.2019

Сенаторлар халықаралық келісімдерді ратификациялады

21.02.2019

Индустрияландыру бағдарламасы аясында 20 мың тұрақты жұмыс орны ашылады

21.02.2019

Қызылордалық полицейлер заңсыз аң аулаушыларды ұстады

21.02.2019

Түркістан облысының өз футбол командасы құрылады

21.02.2019

Жайық өзені бойында ауқымды рейд өткізілді

21.02.2019

Биыл 65 мың ірі қара сатып алуға ақша бөлінеді

21.02.2019

Бас прокуратура өтемақы қорына өндіру тәртібін түсіндірді

21.02.2019

Қоғамға көмектесетін инклюзивті инновациялар

21.02.2019

Дариға Назарбаева Еуропалық Одақтың Орталық Азия жөніндегі арнайы өкілімен кездесті

21.02.2019

Airastana 1 сәуірден бастап Қазақстан арқылы Ташкентке рейстерді ұлғайтады

21.02.2019

Қазақстан Ұлттық Банкінің төрағасы неміс бизнес-қоғамдастығының өкілдерімен кездесті

21.02.2019

Қазақстан мен ЕҚДБ арасындағы ынтымақтастық мәселесі талқыланды

21.02.2019

Семейлік оқушы-кәсіпкер Нәдір Сәбитов жиһаз шығаратын цех ашты

21.02.2019

Алексей Луценко «Оман турының» жеңімпазы

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Tyıym men tıyn

Toı-toımalaqta tún jamylyp óner kórsetetin kámelettik jasqa tolmaǵan, ómirleri aq paraqtaı taza, kóńilderi aq bulaqtaı móldir kishkentaılarymyzdy jasyna laıyqsyz kıindirip, boıandyryp kópshiliktiń aldynda shyǵarý, án saldyrý – qý aqshaǵa qunyqtyryp qoıǵan ata-analarynyń kinásinen. 

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

Qorqynyshty mıkroplastık

О́tken aptada Eýropalyq odaq úkimeti óndirýshilerge mıkroplastıktiń barlyq túrin óz ónimderinde qoldanýǵa tyıym salǵanyn estigen bolarsyzdar. Mıkroplastıktiń ne ekenin bilesiz be? Osyǵan deıin kóp mán bermeppiz. Sóıtse mıkroplastık − sıntetıkalyq polımerlerdiń kishkentaı bólikteri, bul kóptegen zattyń quramyna kiredi: kúndelikti kıetin kıimimizde de, kir jýatyn untaqta da, saǵyzda da bar eken.

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Jeti jarǵy» jıen jaıly ne deıdi?

Qarǵa tamyrly qazaqta jıenmin dese qolq etpes jan joq shyǵar, sirá. Tipti, naǵashyǵa aıtar oıyn «tuzdyqtap» jiberse de, basynan sóz asyrmas nebir adýyn minezdiniń ózi jıen ǵoı, aıta beredi» dep kúlip, bas shaıqaǵannan artyqqa barmaıdy.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Rýh jaıly áńgime

Marqum alashshyl tulǵa Aqseleý Seıdimbektiń «Rýhy azat halyq qana uly ister atqara alady» deıtin myzǵymas ustanymy boldy. Osy uǵymdy Ahań ári qaraı tápsirlep: «Rýhsyz halyqty altynǵa bólep qoısań da báribir, rýhy myqty qaýymnyń aldynda eńkish tartyp turady. Rýh degenimiz ol kózge kórinbeıdi, halyqtyń gendik bıosferasynda bolatyn úreıdi jeńý qýaty. Úreı qan arqyly urpaqtan urpaq jalǵasyp kete beretin asa qaterli qubylys. Qandaı bir qaýymnyń rýhanı erkindigi (táýelsizdigi) halyqtyń boıyndaǵy úreıdiń az-kóptigimen ólshendi» deıtin edi jaryqtyq.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Elorda: kósheler, avtobýstar, aıaldamalar

Astana jyl sanap ósip keledi. Bir kezderi oblys ortalyǵy bolǵan shaǵyn ǵana qala az ýaqyttyń ishinde elimizdegi iri shaharlardyń qataryna qosyldy. Munyń bári qarqyndy júrgizilgen qurylys jumystarynyń nátıjesinde júzege asyp otyr. Ras, qazir 2000 jyldardyń basyndaǵydaı ekpin joq. Degenmen áli de bolsa jańa ǵımarattar men turǵyn úıler turǵyzý isinde alǵa basý bar. Bas qala, jańadan turǵyzylyp jatqan elorda bolǵandyqtan, qurylys jumystarynyń jalǵasa beretinine kúmán joq.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу