Үнемшілдерді ынталандырған абзал

Сенаттың 2017 жылға арналған іс-шаралар жоспары аясында Әлеуметтік-мәдени даму және ғылым комитетінің депутаттары осыдан шамалы уақыт бұрын Ақмола облысының Аршалы ауданындағы Арнасай ауылында орналасқан «Вячеслав» шағын жинақты орта мектебінің және «Арнасай» жасыл технологиялар орталығының жұмысымен танысқан болатын.
Егемен Қазақстан
14.04.2017 2416
2

Депутаттар 131 оқушыға есеп­телген шағын жинақты мек­тепке барған кезде оның қыз­метін көрді. Басшылық осы оқу орнында бюджет қа­­ражатын айтарлықтай үне­м­деп қана қоймай, соны­мен бір­­ге, оқушылардың эко­ло­гия­лық жобаларды жүзеге асы­руына тәжірибе жасап, «жа­сыл» технологияларды енгізуге талап қылған іс­те­рін көрсетті. Сонымен қа­тар, біз «Арнасай» жасыл технологиялар орта­лы­­ғының жұмысымен та­ныс­тық. Бұл жерде мем­ле­кеттік органдардың, «G-global»­ Халықаралық хат­шылығының, БҰҰ-ның Қазақстандағы Да­му бағ­дар­ламасы мен бас­қа­ла­ры­ның қолдауымен «Жасыл эко­номикаға» өту бойынша тұжырымдаманы іске асы­ру­ға байланысты 35 жоба жү­зеге асырылуда екен.

Орталықтың ел тұр­ғын­да­рының әр түрлі санатта­рын, шағын және орта биз­нес субъектілерін, соны­мен қатар, жергілікті ат­қ­а­­рушы органдарды «жасыл» технологияларды тә­жірибеде қолдану жө­нін­де қалай оқытатынын кө­зі­мі­з­бен көрдік. Сонымен қо­са, аталған объектілерге ба­ру кезінде анықталған тө­мендегідей жеке мә­селелерге тоқталу қажет деп есептейміз.

«Вячеслав» орта мектебі 1967 жылы салынғанына жә­не елордадан 35 кило­метр қашықтықта орна­лас­қа­нына қарамастан, мұ­ға­лім­дердің өз ісіне бе­ріл­ген­дігі мен ынтасының ар­қа­сында оның жағдайы қа­на­ғаттанарлық. Сонымен бір­ге, мектепте заманау­и ком­­­пьютерлердің және оқы­ту­­дың басқа да техникалық құ­ралдарының, жедел ин­тер­неттің, интерактивті та­қ-

таның жетіспеушілігі се­зіледі, бұл өз кезегінде, оқу­шы­лар мен мұғалімдерге бі­лім мен дағдыларын тол­ықтай дамытып, жаңа үлгі­лер­ді меңгеруге қолбайлау бо­лып отырғаны анық аң­ға­рылады. Жедел интер­нет пен заманауи ком­пью­тер­лердің жоқтығы Қазақ­стан Республикасының Пре­зиденті Н.Назарбаев жа­рия­лаған «Цифрлық Қазақ­стан» бағдарламасының сәт­ті іске асырылуына да кү­мән келтіртсе керек. 

Бастауыш сыныптардың мұ­ғалімдеріне қатысты проб­лема да өзекті болып отыр, олар 18 сағат мөлшерлемесі бар бола тұра, тек 14 сағат қа­на сабақ бере алады, ал бұл ең­бек­ақысын толық көлемде алуларына мүмкіндік бер­мей­­ді. Мұғалімдердің сы­нып­­тан тыс жұмысы үшін еңбекақысына бұрын қолданылған үстеме ақының күшін жою салдарынан олар бұл жұмысты ақысыз не­гізде ат­қарады. Сынып же­тек­ші­лігі үшін үстеме ақы­ның жағ­дайы да осы ісп­ет­тес, оның мөлшері ша­ғын жи­нақ­ты мектепте (саны 15 оқу­шыдан кем сыныптар) 2 мың теңгені ғана құрайды.

Мектепте бюджет қара­жа­ты тартылмай-ақ энергия және су үнемдеуші тех­нологиялар енгізілген, со­ның арқасында жылдық үнем­деудің мөлшері орташа есеп­пен алғанда 3 миллион тең­гені құрайды. Алайда, қол­даныстағы заңнама бюд­же­ттік қаражатқа мұндай қа­тынасты ынталандырмайды, керісінше, кейде бюджетті толық игермеу деп санайды.

Бұған БҰҰ-ның Қазақстан Республика­сы­н­­дағы Даму бағдар­ла­­масының өкілі де назар аудар­ды, ол энергия үнем­деу­ші технологиялар ор­на­тыл­ған елордалық мек­­теп­тердің бірін мысал ре­тінде келтіріп, бюджет қа­ра­жатын игермегеніне айып тартпас үшін мектеп қыз­меткерлері түнгі уа­қыт­та кабинеттеріндегі жа­­рық­ты қосып кетуге мәж­бүр бол­ған­ын жеткізді. Осы­лай­­ша, Бюджет кодексі мен бас­­қа да заңдарға энергия, жы­­лу және су үнемдеуші тех­но­ло­гияларды ендіруді ын­та­ландыратын нормаларды енгізу қажеттігі туындап отыр. 

Енді Үкімет жоғарыда ай­тылған мәселелерді қарап, қолд­аныстағы заңнамаға өз­герістер енгізуді пысықтау бой­­ынша уәкілетті мем­ле­кеттік органдарға тапсыр­ма бер­се, маңызды бір ша­руа­ның оң шешілуіне ық­пал­дасар еді.


Ақан БИЖАНОВ, 

Сенат депутаты




СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

19.09.2018

Таразда Мемлекеттік басқару академиясының филиалы ашылды

19.09.2018

Сауль Альварес IBO чемпиондық титулынан айырылды

19.09.2018

Жаңа жылдан бастап дәрілік заттардың бағалары реттелмек

19.09.2018

Қостанайда ішкі істер органдары ақпараттық қызметтің 100 жылдығы аталып өтілуде

19.09.2018

Халық қаһарманы Қасым Қайсеновке арналған кеш өтті

19.09.2018

Солтүстік Қазақстанның қос бишісі Азия чемпионатынан екі алтын медаль олжалады

19.09.2018

Қазақстанның тұрақты өкілі: елдегі жағдайды тұрақтандырудағы жетекші рөл ауғандарға тиесілі болуы керек

19.09.2018

Арыстанбек Мұхамедиұлы фильмдерді қазақ тіліне аударудың үш нұсқасын ұсынды

19.09.2018

«Астана Банкі» лицензиясынан айырылды

19.09.2018

Жауқазын жырлар жалыны

19.09.2018

Тоғыз тонна есірткі тәркіленді

19.09.2018

Жазушымен жүздесу

19.09.2018

Қостанайда Отбасы күні қарсаңындағы акциялар шеруі басталды

19.09.2018

Тарихи атаулармен түрленеді

19.09.2018

Ұстаздығы ұшан-теңіз жан

19.09.2018

«Герцептин» тапшылығы алаңдатады

19.09.2018

Йога жүктілікті жеңілдетеді

19.09.2018

Дамудың рецепті – балалардың ойнауы

19.09.2018

Жайнагүлдің жанарындағы жарқыл

19.09.2018

Теңіз деңгейінің көтерілуі әуежайларға қауіпті

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Tо́relik qyzmetke tо́r qashan beriledi?

Abaı atamyz: «Burynǵy qazaq jaıyn jaqsy bilgen adamdar: «bı ekeý bolsa, daý tórteý bolady» dep aıtypty», deıdi. Rasynda, bul sózdiń ómir tájirıbesinen alynǵanyna esh kúmán joq. О́ıtkeni bul arada hakim bıdiń sany emes, sapasy daýdy azaıtatynyna mán bergeni anyq. Al endi bul búgingi kúni de elimiz aýmaǵyndaǵy tórelik qyzmet prosesinde týyndaıtyn qoǵamdyq qatynastardy sheshýde eń basty eskerer jaıt bolyp tur. Sebebi azamattyq daýlardy qaraýda qara qyldy qaq jaratyn ádil sheshimge qol jetkizý áli de arman.

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

О́mir súrý salty

BUU aqparatyna saı, áıelder arasynda eń joǵary ortasha ómir súrý uzaqtyǵy boıynsha 86,8 jaspen Japonıa aldyńǵy qatarda tursa, er adamdar arasynda 81,3 jaspen Shveısarıa birinshi orynda. Al keıbir elderde ortasha ómir súrý uzaqtyǵy tipti 60 jasqa da jetpeıdi. «Nege?» degen suraqqa túrli faktorlardy keltire otyryp jaýap berýge bolady.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу