Үнемшілдерді ынталандырған абзал

Сенаттың 2017 жылға арналған іс-шаралар жоспары аясында Әлеуметтік-мәдени даму және ғылым комитетінің депутаттары осыдан шамалы уақыт бұрын Ақмола облысының Аршалы ауданындағы Арнасай ауылында орналасқан «Вячеслав» шағын жинақты орта мектебінің және «Арнасай» жасыл технологиялар орталығының жұмысымен танысқан болатын.
Егемен Қазақстан
14.04.2017 2718
2

Депутаттар 131 оқушыға есеп­телген шағын жинақты мек­тепке барған кезде оның қыз­метін көрді. Басшылық осы оқу орнында бюджет қа­­ражатын айтарлықтай үне­м­деп қана қоймай, соны­мен бір­­ге, оқушылардың эко­ло­гия­лық жобаларды жүзеге асы­руына тәжірибе жасап, «жа­сыл» технологияларды енгізуге талап қылған іс­те­рін көрсетті. Сонымен қа­тар, біз «Арнасай» жасыл технологиялар орта­лы­­ғының жұмысымен та­ныс­тық. Бұл жерде мем­ле­кеттік органдардың, «G-global»­ Халықаралық хат­шылығының, БҰҰ-ның Қазақстандағы Да­му бағ­дар­ламасы мен бас­қа­ла­ры­ның қолдауымен «Жасыл эко­номикаға» өту бойынша тұжырымдаманы іске асы­ру­ға байланысты 35 жоба жү­зеге асырылуда екен.

Орталықтың ел тұр­ғын­да­рының әр түрлі санатта­рын, шағын және орта биз­нес субъектілерін, соны­мен қатар, жергілікті ат­қ­а­­рушы органдарды «жасыл» технологияларды тә­жірибеде қолдану жө­нін­де қалай оқытатынын кө­зі­мі­з­бен көрдік. Сонымен қо­са, аталған объектілерге ба­ру кезінде анықталған тө­мендегідей жеке мә­селелерге тоқталу қажет деп есептейміз.

«Вячеслав» орта мектебі 1967 жылы салынғанына жә­не елордадан 35 кило­метр қашықтықта орна­лас­қа­нына қарамастан, мұ­ға­лім­дердің өз ісіне бе­ріл­ген­дігі мен ынтасының ар­қа­сында оның жағдайы қа­на­ғаттанарлық. Сонымен бір­ге, мектепте заманау­и ком­­­пьютерлердің және оқы­ту­­дың басқа да техникалық құ­ралдарының, жедел ин­тер­неттің, интерактивті та­қ-

таның жетіспеушілігі се­зіледі, бұл өз кезегінде, оқу­шы­лар мен мұғалімдерге бі­лім мен дағдыларын тол­ықтай дамытып, жаңа үлгі­лер­ді меңгеруге қолбайлау бо­лып отырғаны анық аң­ға­рылады. Жедел интер­нет пен заманауи ком­пью­тер­лердің жоқтығы Қазақ­стан Республикасының Пре­зиденті Н.Назарбаев жа­рия­лаған «Цифрлық Қазақ­стан» бағдарламасының сәт­ті іске асырылуына да кү­мән келтіртсе керек. 

Бастауыш сыныптардың мұ­ғалімдеріне қатысты проб­лема да өзекті болып отыр, олар 18 сағат мөлшерлемесі бар бола тұра, тек 14 сағат қа­на сабақ бере алады, ал бұл ең­бек­ақысын толық көлемде алуларына мүмкіндік бер­мей­­ді. Мұғалімдердің сы­нып­­тан тыс жұмысы үшін еңбекақысына бұрын қолданылған үстеме ақының күшін жою салдарынан олар бұл жұмысты ақысыз не­гізде ат­қарады. Сынып же­тек­ші­лігі үшін үстеме ақы­ның жағ­дайы да осы ісп­ет­тес, оның мөлшері ша­ғын жи­нақ­ты мектепте (саны 15 оқу­шыдан кем сыныптар) 2 мың теңгені ғана құрайды.

Мектепте бюджет қара­жа­ты тартылмай-ақ энергия және су үнемдеуші тех­нологиялар енгізілген, со­ның арқасында жылдық үнем­деудің мөлшері орташа есеп­пен алғанда 3 миллион тең­гені құрайды. Алайда, қол­даныстағы заңнама бюд­же­ттік қаражатқа мұндай қа­тынасты ынталандырмайды, керісінше, кейде бюджетті толық игермеу деп санайды.

Бұған БҰҰ-ның Қазақстан Республика­сы­н­­дағы Даму бағдар­ла­­масының өкілі де назар аудар­ды, ол энергия үнем­деу­ші технологиялар ор­на­тыл­ған елордалық мек­­теп­тердің бірін мысал ре­тінде келтіріп, бюджет қа­ра­жатын игермегеніне айып тартпас үшін мектеп қыз­меткерлері түнгі уа­қыт­та кабинеттеріндегі жа­­рық­ты қосып кетуге мәж­бүр бол­ған­ын жеткізді. Осы­лай­­ша, Бюджет кодексі мен бас­­қа да заңдарға энергия, жы­­лу және су үнемдеуші тех­но­ло­гияларды ендіруді ын­та­ландыратын нормаларды енгізу қажеттігі туындап отыр. 

Енді Үкімет жоғарыда ай­тылған мәселелерді қарап, қолд­аныстағы заңнамаға өз­герістер енгізуді пысықтау бой­­ынша уәкілетті мем­ле­кеттік органдарға тапсыр­ма бер­се, маңызды бір ша­руа­ның оң шешілуіне ық­пал­дасар еді.


Ақан БИЖАНОВ, 

Сенат депутаты




СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

12.11.2018

Аустрияның Санкт-Пёлтен қаласында Қазақстанның Құрметті консулдығы ашылды

12.11.2018

Алматыда Батырхан Шүкенов атындағы музыкалық байқау өтеді

12.11.2018

Атырау облысында жыл соңына дейін 30 әлеуметтік нысан іске қосылады

12.11.2018

«Түркілердің атасына» көрсетілген құрмет

12.11.2018

Өскемен қаласының көшелеріне Әміре Қашаубаев пен Қалихан Ысқақтың аты беріледі

12.11.2018

Румынияда қазақ киносының фестивалі өтті

12.11.2018

Атырау облысында 1720 кәсіпорын қызметкерлерінің жалақысын көтереді

12.11.2018

Атырауда «1st Grand Ball Atyrau» қайырымдылық балы өтті

12.11.2018

Парижде үш жылға созылған төрелік дау Қазақстанның пайдасына шешілді

12.11.2018

Ақтөбелік қыз Димаш Құдайбергеннің Лондондағы концертіне қатысады

12.11.2018

Ыстамбұлда Д.Кәлетаев шетелдік қазақ ұйымдарының басшыларымен кездесу өткізді

12.11.2018

Ақтөбе мен Челябі ынтымақтастық туралы келісімге келді

12.11.2018

Алматы әкімі қаланың қыс маусымына дайындығын тексерді

12.11.2018

Парижде Трамп, Путин, Макрон және Меркель бірқатар мәселелерді талқылады

12.11.2018

Қазақстан Ауғанстан жөніндегі отырысқа қатысты

12.11.2018

Америкалықтар Қостанай облысына инвестиция салғысы келеді

12.11.2018

Қазақстандық ару Miss Asia Global титулын жеңіп алды

12.11.2018

«Астана LRT» ЖШС орталық кассасы бүгіннен бастап жаңа мекен-жай бойынша жұмыс істейді

12.11.2018

Денис Никиша шорт-тректен әлем кубогінде үздік төрттікке енді

12.11.2018

Калифорниядағы орман өрті: Парадайс қаласы жанып кетті

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Sotqa silteı salý sán be?

Qara qyldy qaq jaryp, ádildikti aıtqan qazaq bıleriniń bılik qaǵıdasy: «Týra bıde týǵan joq, týǵandy bıde ıman joqqa» negiz­delgeni málim. Qasqaıyp turyp qamshysyn aldyna tastap: «Baı bolsań halqyńa paıdań tisin, batyr bolsań dushpanǵa naızań tısin. Baı bolyp paıdań tımese, batyr bolyp naızań tımese jurttan ala bóten úıiń kúısin» dep Áıteke bıdiń shamyrqanǵany, judyryqtaı jumylǵan Qazybek bıdiń Qońtajyny bılik aıtý kezegi tıgende: «Sózdi óńmenime suǵyp aıtqan kezde, eki ıyǵynan eki aıý aýzynan ot shashyp «typyr»» etshi, «kóreıin» dep turdy. Kórdińiz be, bılik aıtqan adam sózimen de kózimen de, susymen de yqtyra alady eken. Qazaq bıleri dala zańynyń oryndaýshylary bolǵan. Tek ádildikti tý etip kótergen onyń aldynda han da qara da birdeı jaýap bergen.

Дидар Амантай,

Sóz shyǵyny

Qazir sóz aldyǵa shyqty. Rolan Bart kótergen konnotasıa men denotasıa qaıshylyǵy, demek, sózdiń nársege emes, sózge nemese belginiń zatqa emes, belgige silteıtindigi jalǵan sana qalyptastyratyny jaǵdaıdy kúrdelendire tústi. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Qazaq otbasy

Otbasy uǵymy – qazaq úshin qasıetti de qadirli. Túbiri − ot, ot jylý beredi, ómir syılaıdy, tirshiliktiń kózi, úıdiń ishindegi «ýildegen» jeldi, «azynaǵan» aıazdy toıtaryp, otbasy ıesine sanalatyn adamǵa baq-dáýlet darytady. Otanasy, otaǵasy degen eki sózdiń arǵy jaǵyna oı jiberseń – qazaqtyń kemeldigine, bárin qysqa baılammen uǵyndyratyn kemeńgerligine kóz jetkizesiń. Sondyqtan da shyǵar, otbasy qaǵıdasynyń qashan da bıik turatyny. Qazaq otbasyn qurǵanda jetesizdikten jerip, kórgensizdikten boıyn aýlaq salǵan. Ata-ana úlgisin alǵa ozdyrǵan.

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Zaman talqysyndaǵy qazaq

Feısbýktegi paraqshamdy ashyp qaraımyn da oılanamyn. Feısbýkti men ádette merzimdik buqaralyq aqparat quraldarynyń nazarynan tys qalǵan oqıǵalar men jańalyqtardy jáne oǵan degen qoǵamnyń kózqarasyn bilý úshin ashamyn. Meniń paraqshamda úsh jarym myńnan astam jazylýshym bar. Olardyń 95 paıyzdan astamy – qazaqtar.

Сайын БОРБАСОВ, саяси ғылымдар докторы

Halyqaralyq bedel jáne syrtqy saıasat

Álemdik úrdister jyldamdap, halyqaralyq qatynastar shıeleniske túsken zamanda tıimdi syrtqy saıasatty iske asyra alǵan memleketter tabysty damıdy.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу