Ұрланған құндылық және ұялы телефон

Астанада жасалған ұрлықтың 80 пайызы – қалта ұрлығы, ең көп қол­ды болатын бұйым – қалта телефон. Іш­кі іс­тер министрлігі хабарлаған ақ­пар осындай. Лақтыр­­ған таяғың құ­қық қорғау­шы­ларға тиетін қалада осылай болғанда, басқа қалаларда да «ұялы­ның» ұрлығы көп болмаса аз емес сыңайлы. 
Егемен Қазақстан
24.07.2017 368
2

Қазір ұялы телефоны ұрланған адам – мүсәпір. Байланысың да, басқа тірлігің де осы телефонға тіреліп тұр. Ұрлатпақ түгілі, үйде ұмыт қалдырсаң да тыпыршып, қашан қолымызға тигенше жанымыз жай таппайтыны белгілі. Бұрын «айшылық алыс жерлерден жылдам хабар алғанымызға» қуанушы едік, кейінгі жылдары интернетке қосылғаннан кейін толып жатқан тірліктің түйіні телефонсыз тарқамайтын болды. Банкке барып бітіретін жұмысты бас бармағымен смартфонын сипап бітіре салуға болады, базар араламас бұрын таңдауды телефоныңыздағы интернеттен жасайсыз, такси шақырасыз, автобус күтесіз.  

Заманауи техниканың тиімді жақ­тарын осылай тізбелей беруге болар  еді.  Бірақ, көз алдыңда көлбеңдеген кейбір жағдайларды көргенде еріксіз ойға берілесің. Осы біз ұялы телефон ұрланды деп уайым жеп жүргенде, одан да маңызды дүниелерді ұрлатып жатқан жоқпыз ба?  

Мәселен, үйдегі тірліктің бәрін ұялы телефон арқылы әлеуметтік желі­ге жайып салу әлдеқашан әдетке ай­налған. Қоғамдық орындарда қалта­фонын құлағына жабыстырып алып, керілдесіп жататындар көп. Бір-біріне «дистанционно» доқ көрсетіп жатқан жас жігіттерді де кездестіріп жүрміз. 
Әлеуметтік желіге телефон арқы­лы тіркеліп, күнұзақ тесіліп отыр­ғандардың ұрланған уақытына обал. Театрға барсаңыз да, қаракөлеңке залда жарқ-жұрқ еткізіп фотоға түсіп һәм түсіріп отыратындар жеткілікті. Мәдениет киімілгіштен басталатын мекемедегі мәдениетсіздікке себеп болған бұйым тағы да сол телефон. 

Хадиске сүйенсек, жақсы қасиет­тің көкесі – қарапайымдық екен. «Жарлының жанында жүріп – бай­лығың туралы, ауру адамға мықты ден­саулығың жайлы, баласы жоққа – балаларың туралы» айтуға болмайды-дүр. Алайда, хадисте әлеуметтік желіде жақсы имидж қалыптастырудың құ­ра­лына айналғаны қашан. Бала-шағаңды, болған-толғаныңды, қыдыр­ғаныңды, ішкен-жегеніңді шырт еткізіп телефонға түсіріп, сол мезетте желіге салғанша асығамыз. Қара­пайымдық қайда қалды? 

Бір жарым ғасыр бұрын мұхиттың екі бетіне телеграф байланысын ор­нат­қандағы басты мақсат – қашық­қа жылдам әрі сенімді хабар тарату, уақыт үнемдеу болған-ды.  «Қару­мен аң атуға да, адам атуға да, өзің­ді ату­ға да болатыны сияқты», заң­ғар ғалымдардың есіл еңбегімен жа­сал­ған заманауи техниканы ке­рі мақсатта пайдалану бүгінде ерек­ше белең алғандай. Телефон ар­қы­­лы таралған «ұятсыз» бейнеро­ликтер, бір-бірін жерден алып-жер­­ге салғандардың дау-дамайы, соның бір көрінісі сыңайлы. Даулы видеолардың дауылына ұшырап, қызметінен айырылғандар да аз емес. 
Күнұзақ телефонға шұқшиып ойын ойнап, әлеуметтік желіге байлану уақыт ұрлату емей немене? Шұқ­шиғаннан көз майын тауысып, бүк­шигеннен омыртқасын майыстырып, құдайдың аманаттаған денсаулығын жоғалтып жатқанымыз тағы рас. Балдырғандар да бұрынғыдай асыр салып далада ойнағаннан гөрі, үйде отырып смартфонмен ойнағанды жиілетті. 

Жоғарыда айтып кеткеніміздей, қажетіңе қарай қолдана білсең, «қалта­фонның» пайдасы ұшан-теңіз екенін жоққа шығармаймыз. Біз білмес­тікпен немесе біле тұрып зиян шегіп жатқандарды мысалға келтіріп, тірлі­гіміздің кейбір теріс жақтарын ғана айтуға тырыстық. 

Айтпақшы, Ішкі істер министрлігі ұялы телефон ұрлығын азайтудың тиімді тәсілдерін қарастырып жатыр. Бұл туралы министр Қалмұханбет Қасымов: 

– Ұялы телефонды ұрлауды пайдасыз әрі мәнсіз ету бойынша шара қолданып жатырмыз. Тек ұялы байланыс операторларымен шешетін техникалық және ұйымдастырушылық мәселелер бар, – деді. 

Ұялы телефон ұрлығын министрлік азайтар-ау. Ал ұялы телефонға ұлы құндылықтарымызды ұрлатпау өзі­мізге ғана байланысты екенін естен шығармаған жөн сияқты.

Арнұр Асқар, 
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

21.03.2019

Қазақстан Шотландияны 3-0 есебімен ұтты

21.03.2019

Н.Назарбаев пен Қ.Тоқаев Владимир Путинмен телефон арқылы сөйлесті

21.03.2019

Н.Назарбаев Армения Президенті Армен Саркисянмен телефон арқылы сөйлесті

21.03.2019

Назарбаев Ердоғанмен телефон арқылы сөйлесті

21.03.2019

Қазақстан-Испания экономикалық ынтымақтастық Мадридте талқыланды

21.03.2019

Назарбаев пен Тоқаев Путинмен телефон арқылы сөйлесті

21.03.2019

Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың Наурыз мерекесіне орай құттықтауы

21.03.2019

Ономастика комиссиясы Қостанайдағы Абай даңғылының орнына басқа көшені таңдауды ұсынды

21.03.2019

Қостанайда  халықаралық медиа форум өтті

21.03.2019

Елордада Наурыз мерекесі тойланды

21.03.2019

«Астана Опера» Наурызды жаңа форматта атап өтті

21.03.2019

Біз астаналықтар болып қала береміз - Бақыт Сұлтанов

21.03.2019

Таразда сауықтыру орталығы ашылды

21.03.2019

Әулиеатадағы әсерлі мереке

21.03.2019

Тараз қаласында жастарға арналған аллея ашылды

21.03.2019

Ономастикалық комиссия көше атауларының өзгеруін қолдады

21.03.2019

Назарбаев пен Тоқаев Наурыз мейрамына қатысты

21.03.2019

Наурыз мейрамын ЮНЕСКО-да атап өтті

21.03.2019

Наурыз мейрамында шаңырақ көтерген жастарға Нұрсұлтан Назарбаев ақ батасын берді

21.03.2019

Астанадағы Наурыз тойына Нұрсұлтан Назарбаев пен Қасым-Жомарт Тоқаев қатысты

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Айнаш ЕСАЛИ, «Егемен Қазақстан»

Etjeńdi balalar

Qoǵam kóz jumyp qaraı almaıtyn máse­lelerdiń basynda bala densaýlyǵy tur. Bú­gin­de mańaıymyzǵa zerdelep qaraıtyn bolsaq, tyǵynshyqtaı, tolyq jasóspirimder kó­beıe túsken. Semizdik – aýrý bolyp esep­teletindikten, qazirgi ýaqytta dıspanserlik esep­ke alynady. Sábı saýlyǵy ana qursaǵyna bit­­ken kúnnen bastap qalyptasatyndyǵyn al­dymen ata-anasy túsinýi qajet.

Amangeldi QURMET,

Igi bastama ult tanymymen úılesýi tıis

Keıde qazaq qoǵamyndaǵy oqıǵalar men qubylystarǵa nazar aýdarǵan kezde «Biz ózi­mizimdi ózimiz tolyq tanymaımyz-aý osy» degen oıǵa qalatynymyz bar. Árıne, qa­zaq ekenimizdi, bizdiń de tanym-túısigimiz, dúnıetanymymyz, ar­man-ańsarymyz, muraty­myz bar ekenin bilemiz. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Алты жасар Алпамыстың арманы не еді?

«Білесің бе, оқитын болсам тез өсіп, үлкен бастық болам. Оқуды да тез бітіремін. Тез келіншек аламын. Сосын менің он екі ұлым болады. Оның бірі колхоз бастығы, екіншісі агроном, үшіншісі мұғалім, бәрі де үлкен-үлкен бастық болады...»

Думан АНАШ, «Егемен Қазақстан»

Kúmis tostaǵandaǵy kóne álipbı

Kóne órkenıet oshaqtarynan urpaqqa mura bolyp qalǵan qundy dúnıelerdiń bi­ri – adamzattyń aqyl-oıyn taspalaǵan jazý­lar. Elbasy «Uly dalanyń jeti qyry» atty ma­qalasynda Esik qorymynan tabylǵan «Altyn adamnyń» janyndaǵy kúmis tosta­ǵan­dardyń birinde oıyp jazylǵan tańba­lar bar ekenin aıta kelip, «Bul – Ortalyq Azıa aýma­ǵynan buryn-sońdy tabylǵan jazý ataýlynyń ishindegi eń kónesi» degen bolatyn.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

«Jaqsy kitap – jan azyǵy»

Kitap oqıtyn jáne oqymaıtyn adamdardyń alshaqtyǵy árqashan kózge kórinip turady. Alǵashqylardyń oıy tereńdeý, tili sheshendeý bolsa, sońǵylardyń tili tutqyr, aýzynan sózi túsip turatynyn jıi kóresiz. Máseleni jaqsy bilip tursa da, ondaılar oıyn jetkize almaı, ábden qysylady.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу