Ұйқым келмейді...

Елордаға Оралхан оралды! Астана қалалық жастар театры сахнасында тұңғыш рет жазушы Оралхан Бөкейдің «Ұйқым келмейді...» әңгімесінің желісінде қойылған Дәурен Серғазиннің музыкалық моноспектаклі көрерменімен қауышты.
Егемен Қазақстан
28.03.2017 5057
2

Соңғы жылдары сахнадан жы­р­ақтап, тек кітап сөрелерін ұзақ­тау тұрақ етіп қалған Оралхан Бөкей шығармашылығы сахналанып қа­на қоймай, көрерменіне жан­р­лық тұрғыдан да үлкен жа­ңа­­л­ығын ала келді.

Моноспектакль – әлемдік театр үрдісінде кеңінен тараған, экс­п­ерименттік деңгейдегі жан­р­­лық табиғаты қалыптасып, кө­рермен талғамын өз ерек­ше­­лі­гі­не төселткенімен, қазақ ау­ди­­ториясына, біз тілге тиек ет­кен қойылым сынды қадау-қа­­дау бірді-екілі тәжірибелік жұ­­мыс­тар болмаса, әлі то­лық­тай еніп, сіңісе қойған жоқ. Сол сең енді бұзылды! Қолға ал­ған қай жұмысынан да жа­ңа­лық күтіп үйреніп қалған театр­сүй­ер қауым Дәурен Сер­ға­­зин­ді «Ұйқым келмейді...» му­зы­ка­лық моноспектаклі ар­қы­­лы жа­ңа қыры­нан таныды. Ол­ – сах­на­гердің ак­тер­лік пен ре­­жи­с­сер­ліктен бөлек, саз­герлік қы­ры. Бір өзі режиссер, бір өзі басты рөлде ойнаған өнер ие­сіне спектакль барысында қол­да­нылған әуендердің де автор­лы­ғы тиесілі. «Сөз жеткізе алмас жерді музыка жет­кізеді», дей­ді әйгілі композитор Шопен. Орал­хан Бөкейдің дра­малық боя­уға бай сыршыл туын­дысына романтикалық леп сыйлаған әде­мі тәжірибенің куәсі болып тарқастық театрдан! 

Иә, дәл жазушы Оралхан Бөкей секілді оның да ұйқысы кел­­мейді... Жанына шабыт ұя сал­­ған­да, санасын сезім сіл­кін­т­кен­­­­де, өзге емес, Өзімен, Өзінің іш­­­к­і әлемімен сыр­лас­­қысы кел­ген­­де... сахнагердің осы­лай кірпі­гі айқаспай қоятыны бар екен. Он­­дай сәтте актер Дәурен ги­та­ра­с­ын қолына алып, көңілін тер­­бе­ген жүректің жазбаларын әуен тіліне айналдыруды қаша­н­нан бері дағдыға айналдырып­ты. Ханбибі Есенқарақызы, Қай­рат Иманбеков, Айбатыр Сей­тақ, Хамза Көксебек сынды ақын­дар­дың өлеңдеріндегі ора­лымды ойлар да спектак­ль ат­мо­сферасына сұлулық үс­теп­ті. Бірнеше музыкалық аспап­тың жан­­­­­ды сүйемелдеуімен орын­дал­­ған әндер қойылымның ли­ри­ка­лық иірімдерін айшықтай түс­кен­­дей. Мейірғат Амангелдин, Іңкәр Нә­сиева, Айсұлтан Жәлиев, Ақ­­жан Орынбасарова сынды театр актерлерінің вокалдық һәм орын­даушылық мүмкіндіктеріне де атал­ған қойылым арқылы куә бо­­лып, сахнагерлерді өзге қы­ры­нан таныдық.

Шығармашылығына үнемі жас­­тық тақырыбын арқау еткен жа­­зушының туындысына жас ре­­жиссердің таңдауының тү­суі таң­сық жайт емес, қалыпты жағ­­­­­­дайдай қабылданғаны және рас. Неге десеңіз, жазылу та­ри­­хы өт­кен ғасырға тиесілі «Ұй­­қым кел­мей­ді...» туынды­сы та­қы­­­­ры­п­­тық өзек­тілік, маз­мұн­дық ау­­­қым­дылық тұрғысынан тіп­ті де ­ес­­кір­мепті. Жазушының жа­ңа ға­сы­р­­д­а да айтары бар кө­рі­не­ді. Ол – ада­ми құндылықтар мен жас­­тар бой­ын­дағы тәрбие мә­се­лесі. Осыны су­рет­керлік сұң­­ғы­лалықпен сезіне біл­ген режи­с­сер бізге бүгін басқаша ой салды, Оралхан әлеміне өзгеше көз тігуге ша­қырды.

Оралханның өзі айтпақшы, біз­­дер – Адамдар, сезімді бағ­а­лау, ада­ми құндылықтарды қас­тер тұту, ұлттық болмысқа бас ию, кие мен құдіреттің парқына бой­лауды жаңа заманның тым асығыстау ағымына ілесеміз деп жүріп ұмытыңқырап барады екенбіз. Соның салдарынан бол­са керек, күні бүгін кеше та­бысып, ертеңінде ажырасып жатқан жас отбасылардың, тастанды бала мен тексіз ұрпақ санының артуына да себепші болып отырған көрінеміз. Тал бесіктен бойға даритын тәрбиені есікт­ен шыға бере тексіздікке ұлас­тырып алып жатқан жастар әрекетінің астарында да осы адами құндылықтарға немқұрайлы, сезімге селкеу қараудың салдары жатса керек. Қойылымда бас кейіпкер Жеңісханның аузымен кешегі күн мен бүгінгі тү­сі­ні­гі­мізді параллель ала оты­рып, пси­хо­­логиялық тұр­ғы­дан сараптайды. Мәселен, кей­іп­кердің жездесі тұр­­мысына қара­мас­тан, үйелмелі-сүйе­лмелі, бірі­нің соңынан бірі ерген он екі баласының амандығы мен бей­қам болашағы үшін тынымсыз тер төгіп, өз өмірін тұтасымен со­лар­дың тіршілігі мен тәрбиесі үшін сарп етеді және оның өтеу­і­не ештеңе дәметпейді.

Ал бүгінде қандаймыз? Тұң­ғышымызды көзіміз қиып, қо­қыс­қа тастаймыз. Сәл қиындық ке­зіксе, жетімдер үйін жағалап, бала­лар үйінің санын арттыруға бей­і­лміз. Осы сарындас қо­ғам­да­ғы өзекті мәселелер қойы­лым­ның аллегориялық астарын байыта түскендей.

Спектакльдегі келесі ай­та ке­те­­тін тұс – сценография мен жа­рық мә­селесі. Әс­і­ресе, шығар­ма­ның көр­кем-эстетикалық әсерін арт­­тыруда де­корация мен жа­рық­­тың атқарған рөлі орасан зор. Қойылымның қою­шы суретшісі Ерлан Тұяқов пен жа­рық қою­ш­ы­лар еңбегінен де сәтті із­­де­ні­с­тер­ді байқадық. Залға кір­ген сәт­­те бірден сахнаның ор­та­сында қа­­зықша қағылған адам бойымен ша­­малас жалаңаш қуыршаққа (ма­никен) көзіңіз тү­седі. Салған бет­тен: «мұнысы несі?», «ұят емес пе?» деген ой­ға келуіңіз (бәл­­кім, келмеуіңіз де) мүмкін. Бі­­­рақ ол да – образ. Бүгінгі жа­ла­­ңаштанып бара жат­қан құн­ды­­лықтарымыздың сим­вол­мен бе­дерленген көркем бей­­не­сі. Қой­­ылым атмосферасы­на ене бе­ре жай-жайлап заман кел­бе­ті көз ал­дыңызда осылай­ша сурет­те­ле бе­реді сөйтіп. Сах­на­дан Орал­­хан­ның ойын оқып оты­р­ға­ны­ңызбен, түй­­­сігіңіз бү­гін­гі күн­нің бет-бе­де­рін көз ал­ды­­ңызға әкеледі.

Жалпы, моноспектакльдің әдет­­тегі ауқымды спектакльдер­мен салыстырғандағы бір артық­шы­­лығы – актердің сахнада бар мүм­­кіндігін ашып көрсете алуына жағ­­­дай туғызылады. Актер ән де са­лады, би де билейді, жан әлемін ақ­тара көрерменімен сырласады. Бұл жағынан режиссердің ұтқан тұсы – спектакльді шағын сахнаға құрып, бар ой-толғанысын шек­теулі аудиторияға бағыттауы. Кө­­рер­меннің демін сезіне жүріп, ете­не өнер көрсету актер үшін, бірін­­шіден, үлкен сын болса, екін­­­шіден, көпшілікпен шы­ғар­­ма­шылық байланыс орнаты­п, қой­ылым атмо­с­ферасына ен­гі­зу­дің ұтымды бір жолы да. Осы тұрғыдан келгенде, Дәурен Сер­­ғазин режиссер ретінде діт­тегеніне жетті деп есеп­тейміз. Кө­­рермен спектакль жүрген уа­қыт аралығында виртуалды әлемді ұмытып, өзінің ішкі жан дү­ние­сіне үңіліп, іштей ойланып кө­руге тырысты. Қойылымнан соң қан­шама көрерменнің Оралхан Бөк­ей кітаптарын қайта парақтап һәм парықтауға асығып, театрдан шы­ғып бара жатқанын көзіміз шалды. Жүздерінен аңдадым: олар бүгін ұйықтамайды, Оралханды оқиды!

Назерке ЖҰМАБАЙ

Астана


СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

19.11.2018

Мемлекеттік басқару академиясы қазақстандық тәжірибені тарату орталығына айналды

19.11.2018

Алматыда ХІV Халықаралық Шәкен Айманов кинофестивалі ашылды

19.11.2018

Алматыда көлік апатынан 10 айда 114 адам ажал құшқан

19.11.2018

Жыр алыбы Жамбылдың өмірі сахналанды

19.11.2018

Павлодарда биыл 349 жол-көлік оқиғасы орын алған

19.11.2018

Абылайхан ЖҮСІПОВ: Токио туралы айтуға әлі ерте...

19.11.2018

Елбасы Шавкат Мирзиёевпен телефон арқылы сөйлесті

19.11.2018

Бай болсаң халқыңа пайдаң тисін

19.11.2018

Түркістанда халықаралық ғылыми-теориялық конференция өтті

19.11.2018

Маңғыстауда «Адал ұрпақ» ерікті мектеп клубтарының облыстық слеті өтті

19.11.2018

Маңғыстауда өткен тарихи турнир өз мәресіне жетті

19.11.2018

Энергия үнемдеу бойынша Қазақстан 32-ші орында

19.11.2018

Көкшетауда жылу ақысы арзандайды

19.11.2018

Теміртауда Президенттік пән олимпиадасы өтті

19.11.2018

Бітіруші түлектер мансап орталықтары арқылы жұмысқа орналасады

19.11.2018

Павлодар облысында кәсіпкер әйелдер 113 жоба жүзеге асырған

19.11.2018

Солтүстік Қазақстан облысының әкімі күнгейліктерді теріскейге шақырды

19.11.2018

Петропавлда жаңа шіркеу ашылды

19.11.2018

Қостанайда жол қозғалысы ережесінің бір күнде 375 рет бұзылғаны анықталды

19.11.2018

Солтүстік Қазақстанда 1 миллион тоннаға жуық майлы дақыл жиналды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Талғат БАТЫРХАН, Егемен Қазақстан

«Baı bolsań halqyńa paıdań tısin»

«Batyr bolsań jaýyńa naızań tısin, Baı bolsań halqyńa paıdań tısin». Kezinde aıyr tildi Áıteke bı aıtqan aqyldy sóz. Keler ǵasyrlarǵa da keter ǵaqlıa.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Esi ketken eskini alady

Búginde avtomobıl degen burynǵydaı baılyqtyń, sol kólikti satyp alǵan adamnyń áleýmettik jaǵdaıynyń jaqsy ekendiginiń kórsetkishi bolýdan qalyp barady. Bir úıde eki, keıde úsh avtokóliktiń bolýyn, tipti keıbir jumyssyz júrgenderdiń de avtokólik satyp alýyn oǵan mysal retinde keltirýge bolady. Osy oraıda avtomashınalardyń sonshalyq kóbeıip ketýiniń syry nede degen saýaldyń týyndaýy da zańdy. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qala jáne qazaq

Astana – jastar qalasy. Qala kóshelerinde kele jatyp aınalańa qarasań kóbinese jastardy kóresiń. Demek, Astana – bolashaqtyń qalasy. Osy Astana arqyly qazaqtardyń qala halqyna aınalyp kele jatqandyǵyn jáne aınala alatyndyǵyn anyq baıqaýǵa bolady.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Mádenıetti adam. Ol kim?

Osy keıde on ekide bir gúli ashylmaǵan kókórim jastarǵa albyrttyqtyń saldarynan jibergen aǵattyǵy men qateligin túzeý maqsatynda apalyq qamqorlyqpen azǵantaı bir aqyl-keńes aıta bastasań, munyńdy muqatý, tuqyrtý dep oılaıtyndaryna túsinbeısiń.  Olardyń bári syndy solaı qabyldaıdy degen pikirden aýlaqpyz árıne, biraq kúndelikti ómirde mundaı jaıtqa jıi tap bolyp jatatynymyz ras endi. Munan soń aldyńǵy tolqyn apalarymyz ben aǵalarymyzdyń aldarynan kese-kóldeneń ótpeı, jumsaǵan jaqtaryna quldyrańdaı usha jóneletin baıaǵy bizdiń kezimizdegi jastardyń eleýsiz ǵana eskertilgen úlkenderdiń áńgimesinen keıin endigári sol kemshilikti qaıtalamaýǵa tyrysatyn elgezektigi, qarapaıymdylyǵy, kishipeıildigi, ıbalylyǵy sanamyzǵa saǵynysh sazyndaı sarqyla oralady. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Sheraǵań shertken sher

Qazaq jýrnalıstıkasynyń qara narlary Sherhan Murtaza men Kamal Smaıylovtyń «Egemendegi» hattary kezinde qoǵamdyq sanaǵa serpilis ákelgeni málim. «Qadirli Kamal Dos!», «Qadirmendi Sherhan!» dep bastap, el ómiriniń qaltarys-bultarystaǵy búkil problemasyn jipke tizip kórsetken, odan shyǵatyn jol izdegen eki tulǵanyń hattaryn qazir oqysań, alysty boljaı bilgen kóregendigine eriksiz tańǵalasyń. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу