Уыз дәмі

Жақында жолым түсіп ауылда болдым.Қаңтардың бет қарытар шымыр аязы мен ақпанның алай-түлей ақ бораны басылып,кең даламызға наурыз де келіп есік қақты.
Егемен Қазақстан
18.03.2017 2393
2

Берері көп сайын даламыздың қар көбесі сөгіліп,әр жері,төбе,адырлардың басы қара қош­қылданып қалыпты.Біз үй жанына келіп тоқтағанда,күн де сәскеге тақап қалған-ды.Үй жаққа бет ала бергенімізде, аяғын­дағы кебісін тарпылдатып мал қора жақ­тан келе жатқан «қара жеңгемді» көрдім.Анадайдан көрген мені:
– «Кіші ұл-ау», аузыңның салымы бар екен,сары уызға дөп келдің,екі күн болды,қызыл ала сиырдың уызын жинап жүр едім деп, − аңқылдап қарсы алып жатыр.
Менің ішім жылып сала берді. Әрқашан бала кезімде еркелетіп қойған атымен атап, ылғи осылай қарсы алатын жаны жайсаң жеңгемнің құшағына ене бердім. Көрмегелі бір айға толмаса да, көптен көрмегендей, салдырлап немере інілерім мен қарындастарымның саулығын айтып, ауылдың біраз жаңа­лығын тізіп тұрып жеткізді.
Уыз демекші, көз алдыма бал дәурен балалық шағым есіме түсті. Ақ жаулықты әжелеріміз бен мейірбан аналарымыз уызға ерекше мән беріп бағалай білген. Уыз дегеніміз − жаңа бұзаулаған сиырдың, қозылаған қойдың, лақтаған ешкінің алғашқы сүті. Алғаш төлдеген малды сарқып саумай, төліне қалдырып отырады. Уыз қою болса − сары, ал сұйықтау болса-ақ уыз деп айтатыны есімде қалыпты.Осы бір ұлттық тағамды бала кезімде әжелеріміз қойдың бүйеніне толтырып пісіргенін де көрдім.Сиыр бұзаулағаннан кейін екі-үш күн өткен соң ата дәстүрімен, қысқы соғымнан қалған етті пісіріп, ағайын-туыстар, көр­ші қолаңдар мен жора-жолдастар ша­қырылып уыз береді. Табиғаттың ұлылығы шығар, жас төлдеген аналық уызындағыдай қуаттылық әйел анаға тән. Сондықтан болар, біздің атам қазақ «уызға жарыған» деген сөз қалдырған. Жа­рық­­тық уыздың құндылығы болар, ж­елін­деген малдың желіні толып, тырси­ған­мен, уыз жармай төлдемейтіні тағы бар екенін ауылдың қарияларынан талай естідім.
Айтайын дегенім «қара жеңгемнің» металл ыдысқа пісіріп берген уызы мен сүр болуға айналған жылқы етінен ауыз тиіп, ата салтымыздың, соның ішінде ұлттық тағамымыздың тіл үйірер дәміне тамсандым. Көненің көзі ұмытылмағанына, қазақ ауылындағы ұлттық дәс­түрдің жоғалып кетпеуіне дәнекер болып жүрген «қара жең­гем­дей» ақ жаулықты, көңілі ашық жандарға дән риза болып, бойыма қуат, көңілімде шаттық орнағандай болды.
Батагөй ата-бабаларымыз Наурыз мейрамында «ақ мол болсын» деп ақ жол тілеп жат­қаны,нағыз қазақи дәстүріміз емес пе!

Амангелді ЕСТАЙ,
зейнеткер
Ақмола облысы,
Есіл ауданы,
Красивое ауылы

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

21.01.2019

Азамат Мұқанов дзюдодан жастар құрамасының аға жаттықтырушысы атанды

20.01.2019

Атырау жылу электр орталығында апатты жағдай болды

20.01.2019

ШҚО-да дін саласындағы құқық бұзушылықтар саны үш есеге азайды

20.01.2019

Солтүстік Қазақстанда көпсалалы аурухана салынады

20.01.2019

Қазақстандық балалар фильмі халықаралық кинофестивальде жүлде алды

20.01.2019

ШҚО емханалары 100 тонна қағаз үнемдеді

20.01.2019

Қазақстан мен Ұлыбритания арасындағы дипломатиялық қатынастардың орнатылғанына 27 жыл толды

20.01.2019

ШҚО Күршім ауданында 6 жастағы бала суға кетіп қалды

20.01.2019

Қазақстанда бала асырап алуға көмектесетін арнайы агенттік құрылады

20.01.2019

Ресейлік «Арктика-М» спутнигі 2019 жылы маусым айында іске қосылады

20.01.2019

Чили жағалауында магнитудасы 6,8 жер сілкінісі болды

20.01.2019

Астанада Жастар жылының ашылуы өтеді

20.01.2019

Экономиканы роботтандыру: қатер ме, мүмкіндік пе?

19.01.2019

Атырауда «Отбасы орталығы» және «Татуластыру орталығы» ашылды

19.01.2019

Мақтаарал ауданында диқаншылық басталды

19.01.2019

Ақтөбе-Атырау тас жолының бойында орналасқан аумақ күрделі жөндеуден өтіп жатыр

19.01.2019

Астанада көші-қон заңнамасын бұзған 33 шетелдік еліне қайтарылды

19.01.2019

​СІМ басшысы Тәжікстан елшісін қабылдады

19.01.2019

​Қазақстанның Елшісі НАТО Бас хатшысына Сенім грамоталарын тапсырды

19.01.2019

Рейтер: Трамп пен Ким Чен Ын ақпанда кездеседі

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Серік НЕГИМОВ, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері

Durystyq joly

Jaqsy kisi ataný, tirshilik-turmys, ómir qubylystaryna oı júgirtý, saralap zerdeleý, fılosofıalyq mádenıet qalyptastyrý, tájirıbe jınaqtaý, durystyq, adamshylyq, izgilik, ádildik, degdarlyq jolynda meıirlenip, berekeli qyzmet jasaý, ulttyń ádebi men qaǵıdattaryn jan-tánińmen qabyldaý – naǵyz tabıǵı abzal qasıet.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Bızneske ıkemdilik qaıdan shyǵady?

Adamnyń bızneske ıkemdiligi qaıdan týady degen suraq kóp adamdy oılandyrady. Árıne, motıvasıa kúshti, ol − aqshany kóp tabý. Isker adamdar eshkimniń aldynda ıilmeıdi, «malyń bolsa syılamaı tura almas el» dep Abaı aıtpaqshy, jurtqa da syıly bolady.

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Bas paıda algorıtmi

Bas paıdany oılaý – búkil adam balasyna tán dúnıe. Ár adam balasynyń «ózim degende ógiz qara kúshim bar» degen qaǵıdat boıynsha tirshilik quratyny túsinikti. Biraq adam balasy qoǵam ishinde ómir súretindikten ár adamǵa tán osy qasıetti shektep ustaýǵa, ony qoǵamdyq múddege nemese qoǵamdyq ortada qalyptasqan tártipke baǵyndyrýǵa týra keledi. О́ıtkeni munsyz qoǵam damı almaıdy.

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Ońtaılandyrý ońalta ma, omalta ma?

Orta bilim salasyna qatysty taǵy bir ońtaılandyrýdyń qulaǵy qyltıyp, «bul qalaı bastalyp, qalaı aıaqtalady?» degen sansyz suraq kóptiń kókeıin búlkildetip otyr. «Qundylyqtar aýysatyn, shyndyqtar shatysatyn uly ózgerister týysynda ómirdiń ózi karnavalǵa uqsap ketedi», dep Mıhaıl Bahtın aıtpaqshy, bilim salasyndaǵy mundaı reformalardan jurttyń júıkesi juqarý bylaı tursyn, karnavalǵa aınalyp bara ma degen kúdik joq emes. Qabyldanǵan, tolyqtyrylǵan zańdar, ár mınıstrdiń tusynda túzilgen baǵdarlamalar, oǵan bólingen qarjy – «óıtemiz de, búıtemiz» dep keletin jarnamaǵa bergisiz jıyndar, konferensıalar, onda sóılenetin sózder qısapsyz desek, artyq aıtqandyq bolmas.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Úılený men úı bolýdyń arasy

Statıstıka komıtetiniń ótken jylǵy máli­me­tine qaraǵanda, elimizde sońǵy on jylda 1,5 mıllıon jup otaý qursa, osy kezeńde 1 mıl­lıonnan astam jup ajyrasqan. Bul – árbir úshinshi neke buzyldy degen sóz.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу