Заңы үстем елдің заманы тыныш

Үкіметтің баспасөз орталығында өткен кезекті брифинг «100 нақты қадам» Ұлт жоспарының «Заң үстемдігін қамтамасыз ету» атты екінші бағытын іске асыру шараларына арналды.
Егемен Қазақстан
07.08.2017 8226
2

Баспасөз мәслихатына Ішкі істер министрінің орынбасары Ерлан Тұрғымбаев, Әділет ми­нистрінің орынбасары Жанат Ешмағамбетов, Жоғарғы Соттың жанындағы Соттар­дың қызметін қамтамасыз ету депар­таментінің басшысы Нұр­серік Шәріпов және Бас пр­о­ку­ратураның Құқықтық ста­тис­тика және арнайы есепке алу жөніндегі комитеті төр­аға­сының орынбасары Бағлан Бекбауов қатысып, атқарылған шаруалар жөнінде айтып берді.
Бірінші сөз алған Әділет ми­нистрінің орынбасары Жанат Ешмағамбетов Ұлт жос­парының 27-қадамында ата­лып өткен жекеменшік сот орындаушылар институтын одан әрі дамыту, сот орын­даушыларының мемлекеттік қызметін біртіндеп қысқартуға қатысты шараларға тоқталды. Оның айтуынша, осыдан 6-7 жыл бұрын материалдық-техникалық базаның жеткілікті түрде қамтамасыз етілмеуі, нормативтік базаның дұрыс жетілдірілмеуі, жалақының аздығы мен кадрлардың тұрақ­тамауы саладағы жұмыс­ты ақсатып, соның салдарынан еліміздегі сот актілерінің 30 пайызы мүлдем орындалмаған немесе шала-шарпы орындал­ған. Мұндай енжарлық халық­тың наразылығы мен сенім­сіздігін туғызғандықтан жағ­дай­ды түбегейлі өзгертетін ре­фор­ма қажет болды. Осы­лай­ша, Қазақстанда шетелдік тәжірибені ескере отырып, жекеменшік сот орындау институтына көшу қолға алынды, дейді министрдің орынбасары. 
2015 жылы «Атқарушылық iс жүргiзу туралы» заңға тұжы­рымдамалық өзгерістер енгізі­ліп, осыған байланысты был­тырдан бері мемлекеттік сот орын­даушылары тек мемле­кеттік мүддені қорғайтын құ­жат­тарды ғана қарай бас­таған. Қалған құқықтар мен міндеттер жекеменшік сот орындаушыларының құзы­ретіне берілген. Олар қазір жеке тұлғалардың банктегі шоттары туралы ақпарат сұра­туға да құқылы әрі респуб­ли­калық жеке сот орындаушылар палатасының негізінде білік­тілігін де жетілдіріп тұрады. 
Өкілеттілігі мен құқығы кеңей­ген­нен кейін жекеменшік сот орын­даушыларының саны да артыпты. Мысалы, 2015 жыл­дың соңында олардың саны 1 мыңдай болса, қазір 1 458-ге жеткен. Осы салада­ғы көмекшілер мен іс жүргізу­ші­лерді қоса есептегенде, жалпы 4 мың жаңа жұмыс орны ашылыпты. Жалпы, жекеменшік сот орындау­шылар институты енгізілгеннен кейін 4 784 лицензия берілген екен. 
Ал 27-қадамның екінші бағы­тын жүзеге асыру аясында былтыр мемлекеттік сот орын­даушылардың 30 пайызы қысқартылған. Бұл – 374 бірлік деген сөз. Биыл да дәл осындай шамада мемлекеттік қызметкерді қысқарту көзделіп отыр. 2018 жылы тағы 15 пайыз азаяды. Осылайша, бар­лығы 303 мемлекеттік сот орын­даушысы қалады. Соның нәти­жесінде бюджет қаражаты 1,8 млрд теңгеге үнемделмек. 
Санды азайту арқылы сапаны көтеруге ниеттеніп отырған министрлік жұртшылықтың сынына жиі ұшырайтын алимент өндіру мәселесіне де ай­рықша ден қойып отыр. Сала министрлігі жекеменшік сот орындаушыларымен бір­лесіп, алиментті мәжбүрлі түрде өндіріп алу шараларын қарас­тыратын арнайы кеңселер құр­ған. Бұл төленбей жүрген қарызды 10 пайызға азайтуға мүм­кіндік береді. Мысалы биылғы жарты жылдың өзінде 3 800 проблемалы өндірістен 1 миллиардтан астам сомада алимент өндірілген. Соған сай сот орындаушыларына айтылатын арыз-шағымдар да азайған.
Ал Ішкі істер министрінің орынбасары Ерлан Тұрғым­баев Ұлт жоспарының 30-қада­мын іске асыру үшін министр­лік «Жергілікті полиция қызметінің жұмысына қатыс­ты мәселелер бойынша кей­бір заң актілеріне өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» заң жобасы әзірленге­нін, соған сәйкес былтырғы 1 қаңтардан бас-тап, жергілікті полиция қызметі құрылға­нын жеткізді. Бұл құрылым қо­ғам­­дық қауіпсіздікті күзе­тіп қана қоймай, көше және тұрмыстық деңгейдегі қыл­мыс­пен күреседі, құқық бұзу­шы­лықтың алдын алып, ұсақ бұза­қы­лыққа «мүлдем төзбеу­шілік» қағидатын қалыптас­тыруға күш салады. 
Жергілікті полиция қыз­метінің құрылуына байланыс­ты жергілікті әкімнің құзы­реті де арнайы заңдармен кеңей­тілген екен. Әкімдер ЖПҚ бас­­шысын қызметке таға­йын­­дауға немесе босатуға құқы­лы. Ал жергілікті поли­ция бас­шысы әкімдік пен мәс­ли­хат­тың алдында жылына екі рет есеп беруге міндетті. Ер­лан Тұрғымбаевтың айтуын­ша, жергілікті полиция қыз­меті­нің құрылуы әкім­дердің де бел­сенділігін арт­тыр­ған. Бүгінде олардың көме­гімен жол-патрулдік сап­тық бөлім­шелері 10,7 мың бей­нетір­­кегіш­пен қамтамасыз етіліпті. Осы жылдың аяғына дейін тағы 2,9 мың мобильді және по­ли­ция­лар тағып жүре­тін бей­нет­ір­кегіш алу жоспарлануда. 
Бейнетіркегіштердің көме­гімен биылғы жылдың басы­нан бері 100 мың құқық бұзушылық анықталып, оның 1 мыңнан астамы қылмыстық іс ретінде тіркелген. 
Ұлт жоспарын жүзеге асыру барысында соттар жұмысының да тиімділігі артып, азаматтық істерді қарау мерзімі екі есеге қысқарыпты. Бұл туралы журналистерге Жоғарғы Сот жанындағы Соттардың қыз­метін қамтамасыз ету депар­таментінің басшысы Нұрсерік Шәріпов айтып берді. «100 нақ­ты қадам» Ұлт жоспарына сәйкес, Жоғарғы Сотқа бар­лы­ғы 10 қадамды іске асыру жүк­­тел­ген. Осы 10 қадамның бар­лы­ғы 2015-2016 жылдары та­быс­­ты іске асырылды», деді ол.
Оның айтуынша, соттар­дағы азаматтар істерінің жалпы өту мерзімі 2 есеге қысқарып, олардың 83,5 пайызы бірінші сот отыры­сын­да аяқталған. Бұйрықтық өндіріс­тегі істердің саны – 25 пайызға, дау­ларды шешудің балама әдістерін қолдану арқылы аяқталған істер – үштен бірге, ал ме­диацияны пайдалану арқы­лы аяқталған істер 1,6 есеге ұлғайған.
«Азаматтық істердің 62,5 пайызы тараптарды сотқа шақыр­мастан-ақ жеңілдетіл­ген өндіріс­тік тәртіппен қара­лады. Прокурор­лардың сот­қа қатысуы 7,8 пайызға қысқар­ды. Қысқартылған тәртіппен қаралған істер 3,5 есеге артты. Медиацияны қолдану ар­қылы аяқ­талған істер 2,5 есеге көбей­ді», деді Нұрсерік Шәріпов.
Департамент басшысы сот жүйесі үшін жоғары білік­ті судьялар корпусын қалып­тас­тыру аса маңызды мәселе екенін айта келіп, судья­лық­қа кандидаттардың жасы 25-тен 30 жасқа дейін ұлғайтыл­ғанын жет­кізді. Биыл осы жаңа ереже бо­йынша 191 кандидат ірік­те­ліп, жергілікті сот­тар­дың судья­сы лауа-зымына тағайын­дал­­ған. Енді судьялар өз білік­ті­лі­гін жұмысының алғашқы жы­лы­­нан кейін және әрбір бес жыл сайын растап отыруы керек.
Бас прокуратураның Құ­қық­тық статистика және ар­н­айы есепке алу жөніндегі ко­митеті төрағасының орынбасары Бағлан Бекбауов өз кезегінде «100 нақты қадам» Ұлт жоспарын жүзеге асыру аясында Қылмыстық құқық бұзушылықтар картасын құру нәтижелері туралы айтты. Оның мәлімдеуінше, қазір әлем­нің көптеген елінде қыл­мыс­тық істер статистикасы кар­тада бей­неленеді. Осындай карта күйінде жұрт­шылық ақпаратты жеңіл қабыл­дайды әрі керекті мәліметті жыл­дам алуға, қалалардың, аудан­дар­дың қауіпсіздік деңгейін салыс­ты­руға болады. 
Аталған комитет бұл картаны былтырғы желтоқсан айында жасапты. Онда еліміздің облыс және аудан орталықтары анық көрсетілген. Кез кел­ген адам комитеттің Qamqor.gov.kz порталына кіріп, барлық қа­жетті ақпаратты алуға мүм­кіндігі бар. Картаның тиім­ділігі сол, онда сотқа дейінгі тергеулердің бірыңғай тізілімі де енгізілген, яғни қылмыстық құқық бұзушылық туралы арыз полицияда тіркеле сала, автоматты түрде осы картада пайда болады. 
«Картада қылмыс жасалған орын мен уақыт және қылмыс түрі көрінеді. Сонымен қатар, ел өңірлеріндегі қылмыстардың динамикасымен де танысу­ға болады. Адамдар белгілі бір ауданда, қалада қылмыс қаншалықты екенін қарап, сол арқылы қай өңір қауіпсіз екенін іштей бағамдай алады. Тіпті салыс-тырмалы түрде қай көше, қай аула қауіпсіз екенін де біле алады. Карта арқылы өз ауданыңызда қандай қылмыс түрі көбірек жасалғанын біл­геннен кейін учаскелік инспек­тор­дан тәртіп сақталуын қада­ға­лауды, қараңғы аулаға жарық қоюды, бейнекамера орнатуды талап етуге болады және полицияға, басқа да органдарға тиісті шаралар қабылдау үшін арыз да бере аласыз», дейді Бағ­лан Бекбауов. 
Жиында сөйлеп, ақпарат құрал­дары өкілдерінің сауалдарына жа­уап берген спикерлер Ұлт жос­парын жүзеге асыру аясында жұмыс­тың тиімділігін арттыратын, заң­ның үстемдігін қамтамасыз ететін ша­ралар қолға алынғанын атап өтті. 

Қымбат ТОҚТАМҰРАТ,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

16.11.2018

Қазақстан туризмін дамытудағы кезекті қадам

16.11.2018

Абылай ханның Галдан Цереннің тұтқынында болған жері табылды

16.11.2018

Қазақстан қор биржасы 25 жылдығын қорытындылады

16.11.2018

Әйелдер істері және отбасылық-демографиялық саясат жөніндегі ұлттық комиссия отырысы өтті

16.11.2018

Атыраулық Қаһарман Қисметов  Әлем чемпионатының қола жүлдегері атанды

16.11.2018

Қазақ жігіті америкалық хоккей командасының капитаны атанды

16.11.2018

​Қазақстан БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің Эритреяға қарсы санкцияларды жою туралы қарарын қолдады

16.11.2018

Алматыда белгілі сахна суретшісі Мұрат Сапаровтың көрмесі өтті

16.11.2018

ШҚО Зайсан ауданында Баймұрат батырға ескерткіш қойылды

16.11.2018

Қ. Тоқаев халықаралық кездесулер өткізді

16.11.2018

​Тегеранда Қазақстан-Иран консулдық консультациялары өтті

16.11.2018

Үнді бизнесмендеріне Қазақстандағы инвестициялық жобалар ұсынылды

16.11.2018

Д.Кәлетаев Батыс Қазақстан облысында өтіп жатқан Азаматтық Форумның жұмысына қатысты

16.11.2018

Қазпошта 111 франчайзинг нүктесін ашты

16.11.2018

Елбасы Владимир Путинмен телефон арқылы сөйлесті

16.11.2018

Астанада жасөспірімдер олимпиадасының жеңімпаздарына құрмет көрсетті

16.11.2018

Шымкенттен Дубайға ұшатын рейс ашылады

16.11.2018

Шымкентте Қазақстан – Өзбекстан бірінші аймақаралық форумы өтті

16.11.2018

Қостанайлық полицейлер жедел-профилактикалық шара кезінде мал ұрлығын ашты

16.11.2018

Соңғы 10 айдағы салықтық түсімдер бойынша жұмыс қорытындыланды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Esi ketken eskini alady

Búginde avtomobıl degen burynǵydaı baılyqtyń, sol kólikti satyp alǵan adamnyń áleýmettik jaǵdaıynyń jaqsy ekendiginiń kórsetkishi bolýdan qalyp barady. Bir úıde eki, keıde úsh avtokóliktiń bolýyn, tipti keıbir jumyssyz júrgenderdiń de avtokólik satyp alýyn oǵan mysal retinde keltirýge bolady. Osy oraıda avtomashınalardyń sonshalyq kóbeıip ketýiniń syry nede degen saýaldyń týyndaýy da zańdy. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qala jáne qazaq

Astana – jastar qalasy. Qala kóshelerinde kele jatyp aınalańa qarasań kóbinese jastardy kóresiń. Demek, Astana – bolashaqtyń qalasy. Osy Astana arqyly qazaqtardyń qala halqyna aınalyp kele jatqandyǵyn jáne aınala alatyndyǵyn anyq baıqaýǵa bolady.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Mádenıetti adam. Ol kim?

Osy keıde on ekide bir gúli ashylmaǵan kókórim jastarǵa albyrttyqtyń saldarynan jibergen aǵattyǵy men qateligin túzeý maqsatynda apalyq qamqorlyqpen azǵantaı bir aqyl-keńes aıta bastasań, munyńdy muqatý, tuqyrtý dep oılaıtyndaryna túsinbeısiń.  Olardyń bári syndy solaı qabyldaıdy degen pikirden aýlaqpyz árıne, biraq kúndelikti ómirde mundaı jaıtqa jıi tap bolyp jatatynymyz ras endi. Munan soń aldyńǵy tolqyn apalarymyz ben aǵalarymyzdyń aldarynan kese-kóldeneń ótpeı, jumsaǵan jaqtaryna quldyrańdaı usha jóneletin baıaǵy bizdiń kezimizdegi jastardyń eleýsiz ǵana eskertilgen úlkenderdiń áńgimesinen keıin endigári sol kemshilikti qaıtalamaýǵa tyrysatyn elgezektigi, qarapaıymdylyǵy, kishipeıildigi, ıbalylyǵy sanamyzǵa saǵynysh sazyndaı sarqyla oralady. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Sheraǵań shertken sher

Qazaq jýrnalıstıkasynyń qara narlary Sherhan Murtaza men Kamal Smaıylovtyń «Egemendegi» hattary kezinde qoǵamdyq sanaǵa serpilis ákelgeni málim. «Qadirli Kamal Dos!», «Qadirmendi Sherhan!» dep bastap, el ómiriniń qaltarys-bultarystaǵy búkil problemasyn jipke tizip kórsetken, odan shyǵatyn jol izdegen eki tulǵanyń hattaryn qazir oqysań, alysty boljaı bilgen kóregendigine eriksiz tańǵalasyń. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Sotqa silteı salý sán be?

Qara qyldy qaq jaryp, ádildikti aıtqan qazaq bıleriniń bılik qaǵıdasy: «Týra bıde týǵan joq, týǵandy bıde ıman joqqa» negiz­delgeni málim. Qasqaıyp turyp qamshysyn aldyna tastap: «Baı bolsań halqyńa paıdań tisin, batyr bolsań dushpanǵa naızań tısin. Baı bolyp paıdań tımese, batyr bolyp naızań tımese jurttan ala bóten úıiń kúısin» dep Áıteke bıdiń shamyrqanǵany, judyryqtaı jumylǵan Qazybek bıdiń Qońtajyny bılik aıtý kezegi tıgende: «Sózdi óńmenime suǵyp aıtqan kezde, eki ıyǵynan eki aıý aýzynan ot shashyp «typyr»» etshi, «kóreıin» dep turdy. Kórdińiz be, bılik aıtqan adam sózimen de kózimen de, susymen de yqtyra alady eken. Qazaq bıleri dala zańynyń oryndaýshylary bolǵan. Tek ádildikti tý etip kótergen onyń aldynda han da qara da birdeı jaýap bergen.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу