Жаһандық бағаны реттеген отандық уран

Энергетика министрі Қанат Бозымбаев уран өндіруді қысқартудың себебін түсіндірді
Егемен Қазақстан
15.05.2017 2671
2

Парламент Мәжілісіндегі Үкімет сағаты «Уран өнеркәсібінің дамуы туралы» тақырыбымен өтті. Депутаттар мен Үкімет мүшелері қатысқан алқалы жиынға Мәжіліс Төрағасының орынбасары Гүлмира Исимбаева жетекшілік етіп, Энергетика министрі Қанат Бозымбаев баяндама жасады.

Өткен жылы елімізде 24 070 тонна уран өндіріліп, 2009 жылғы кезеңмен салыстырғанда өсім 76 пайызға жеткен. Ал биыл қаңтарда республикада уран өндірісінің көлемін 10 пайызға яғни, 22 мың тоннаға дейін төмендету туралы шешім қабылданған. Парламенттегі Үкімет сағатында осылай деп үн қатқан министр Қ.Бозымбаев уран өндіруді қысқартудың себебін егжей-тегжейлі түсіндірді.

«Біздің уран өндіру ісіндегі қысқартқан көлеміміз әлемдік өндірістің 3 пайызын құрайды. Осындай шешімнің нәтижесінде әлемдік нарықтағы уран бағасы 20 пайызға қымбаттады. Ал 2016 жылы табиғи уран нарығында 80 пайыз уран өнімі белсенді өндірілген болса, оны өндірген негізгі елдердің қатарында Қазақстан, Австралия, Канада, Нигер және Ресей сынды мемлекеттер бар. Енді әлем бойынша өндірілген уранды жоғарыда аталған елдерге шаққанда – 39 пайыздық үлес Қазақстанның еншісіне тиесілі болып шығады», – деді Қанат Алдабергенұлы.

Министрдің айтуынша, соңғы уақытта әлемдік уран нарығында уранға деген ұсыныстың артуы айқын сезіле бастаған. 2011 жылғы Фукусимада орын алған келеңсіздіктен кейінгі кезеңде жоғары белсенділік байқалуда. Мамандар пікірінше, бұл үрдіс осы күндері де жалғасын табуда. Сол себептен де өткен жылы табиғи уранның бағасы едәуір төмендеген. Тіпті, статистикалық мәліметтер базасында бір жыл ішінде құнның 40 пайызға дейін құлдыраған көріністері тіркеліпті.

«Осындай жағдайларды бағамдаған сала мамандары табиғи уран нарығындағы артық үлес 2020 жылға дейін сақталады деген болжам айтуда. Соның нәтижесінде уран бағасы құбылып, ұсыныс пен сұраныстың тепе-теңдігі бұзылады деп күтілуде. Қалай десек те, біз әлемдік уран нарығындағы қиын жағдайға қарамастан Қазақстан әлемдік нарықта өзінің басшылық ұстанымын сақтауға қабілетті деп нық сеніммен айта аламыз», – деді Қ.Бозымбаев.

Естеріңізде болса, 2009 жылы Қазақстан уран өндiрiсi бойынша әлемде бiрiншi орынға шыққан болатын. Содан бері біздің елдің көшбасшылық ұстанымы әлі де сақталып келедi. Бұл биіктік ел аумағында уран өндiру iсiнің негізгі қозғаушы күші – «Қазатомөнеркәсiп» АҚ» ұлттық компаниясының еншiлес және бiрлескен кәсiпорындары арқылы бағындырылып жатқанын да атап өткен жөн. Өйткені, «Қазатомөнеркәсіп» АҚ»-ның өндiрушi кәсiпорындарының құрамына бiрнеше елдiң компаниялары мен бiрлескен кәсiпорындары кiредi. Ал олардың арасында қазақстандық ұлттық компанияның қатысу үлесi 30-65 пайызға тең түседі.

Бүгінгі күні уран өндірумен Ресей мен Францияның, Қытай, Канада, Жапония және Қырғызстанның компанияларымен бірлескен 11 кәсіпорын айналысатындығын алға тартқан министр, Қазақстанда өндірілген уран түгелдей әлемдік нарыққа, бірінші кезекте Қытай мен Еуропа, Канадаға және АҚШ-қа экспортталатындығын мәлім етті. Сондай-ақ, әлем бойынша барланған уран қоры бойынша біздің ел жержаһандағы жалпы қордың 12 пайызын еншілеп, екінші орынға жайғасқан.

Қазір өндірістік технологияның қарышты дамыған шағы. Тіпті, күн сайын ашылып жатқан жаңашылдықтың соңынан ілесу де оңайға түсіп жатқан жоқ. Еліміздегі уран өндіру процесі де соны технология мен жоғары санатта сапалы өңделген, барынша байытылған өнім қажеттілігіне сұраныс артуда. Осы бағытта Қазақстан ядролық отын жасаудың толық циклін қалыптастыруды жоспарлауда.

«Қазақстан Республикасы дамуының Стратегиялық жоспарында энергетика саласындағы басты мақсаттардың бірі – 2020 жылға қарай ядролық отын циклімен вертикалды ықпалдасқан компания құру туралы айтылғаны баршамызға белгілі. Сондықтан да біз табиғи уранды өндіріп, сатып қана қоймай, жоғары қосылған құрамы мен құны бар уран өнімдерін шығарып, әлемдік нарыққа шығаруға да мүдделік танытудамыз», – деді Қ.Бозымбаев.

Минситрдің айтуынша, атом өнеркәсібі бағытындағы басымдықтардың бірі ядролық отын жасаудың толық циклін қалыпастыру. Бұл ретте отандық ресурстық базаны мейлінше кеңінен қолдану жоспарлануда.

Нұрлыбек ДОСЫБАЙ,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

23.02.2019

Гагарин кубогындағы қарсыластар анықталды

23.02.2019

«Алматы марафонының» жүгіру маусымы ашылды

23.02.2019

Түркістанда «Балдәурен-2019» байқауы өтті

23.02.2019

Түркістан: Түлкібас ауданында 6 әлеуметтік дүкен жұмыс істейді

23.02.2019

Атырауда көпбалалы үйлерге улы газды анықтайтын детекторлар тегін орнатылып жатыр

23.02.2019

Бейбіт Атамқұлов Еуропалық Одақтың Орталық Азия бойынша арнайы өкілімен кездесті

23.02.2019

Бектас Бекназаров Молдовадағы сайлауды бақылауға қатысты

23.02.2019

Елшілер институты Қазақстанға отандық жұлдыздардың жанкүйерлерін тартуға жол ашады

23.02.2019

Бүгін еліміздің басым бөлігінде тұман түсіп, көктайғақ болады

23.02.2019

Бадминтоннан әлем кубогі: қазақстандықтар жұптық сында келесі кезеңге өтті

23.02.2019

Юлия Галышева Жапониядағы әлем кубогі кезеңінде қола жүлдегер атанды

23.02.2019

Елордада ашық құдықтар мәселесі қалай шешілуде?

23.02.2019

Астанада әскерге шақырылушыларды медициналық куәландыру мәселелері талқыланды

23.02.2019

Қоғамдық қабылдауда ақтөбеліктердің мыңнан астам мәселесі шешілді

23.02.2019

ТМД құрылысшылары баға белгілеу саласында тәжірибе алмасты

23.02.2019

Жас теміржолшылар республикалық «Jas qanattar»  форумына қатысты

23.02.2019

Қостанай облысында өткен жылы өңдеу өнеркәсібінің өсімі 5,8 процентке артты

23.02.2019

Мақсат - әр тұрғынға отыз шаршы метр баспана беру

23.02.2019

Қызылорда облысы Полиция департаментінің жеке құрамы үшін гарнизондық жиын өтті

23.02.2019

Лондонда қазақстандық боксшы қарсыласын нокаутқа түсірді

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Jol erejesinen buryn, saqtyq kerek

Jasyratyny joq, ózimizdiń bir áriptesimiz, Qaraǵandy tas jolynan Astanaǵa kirer tusta keshqurym, ıaǵnı alageýim shaqta kóligimen bir adamdy basyp ketti. Ol jaıaý júrginshi jolaǵymen júgire basqan jandy kórmeı qalǵan. Qansha jerden kinásin moıyndasa da, ol – jaýapker. Sebebi jaıaý júrginshige arnalǵan jolaqta ereje buzdy. Toqtamady. Al toqtar edi, biraq adamdy kórgen joq. Mine, endi mundaı jaǵdaıda kimge kiná artasyz? Jaıaý júrginshi de opat boldy, júrgizýshi de qamalady.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Tyıym men tıyn

Toı-toımalaqta tún jamylyp óner kórsetetin kámelettik jasqa tolmaǵan, ómirleri aq paraqtaı taza, kóńilderi aq bulaqtaı móldir kishkentaılarymyzdy jasyna laıyqsyz kıindirip, boıandyryp kópshiliktiń aldynda shyǵarý, án saldyrý – qý aqshaǵa qunyqtyryp qoıǵan ata-analarynyń kinásinen. 

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

Qorqynyshty mıkroplastık

О́tken aptada Eýropalyq odaq úkimeti óndirýshilerge mıkroplastıktiń barlyq túrin óz ónimderinde qoldanýǵa tyıym salǵanyn estigen bolarsyzdar. Mıkroplastıktiń ne ekenin bilesiz be? Osyǵan deıin kóp mán bermeppiz. Sóıtse mıkroplastık − sıntetıkalyq polımerlerdiń kishkentaı bólikteri, bul kóptegen zattyń quramyna kiredi: kúndelikti kıetin kıimimizde de, kir jýatyn untaqta da, saǵyzda da bar eken.

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Jeti jarǵy» jıen jaıly ne deıdi?

Qarǵa tamyrly qazaqta jıenmin dese qolq etpes jan joq shyǵar, sirá. Tipti, naǵashyǵa aıtar oıyn «tuzdyqtap» jiberse de, basynan sóz asyrmas nebir adýyn minezdiniń ózi jıen ǵoı, aıta beredi» dep kúlip, bas shaıqaǵannan artyqqa barmaıdy.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Rýh jaıly áńgime

Marqum alashshyl tulǵa Aqseleý Seıdimbektiń «Rýhy azat halyq qana uly ister atqara alady» deıtin myzǵymas ustanymy boldy. Osy uǵymdy Ahań ári qaraı tápsirlep: «Rýhsyz halyqty altynǵa bólep qoısań da báribir, rýhy myqty qaýymnyń aldynda eńkish tartyp turady. Rýh degenimiz ol kózge kórinbeıdi, halyqtyń gendik bıosferasynda bolatyn úreıdi jeńý qýaty. Úreı qan arqyly urpaqtan urpaq jalǵasyp kete beretin asa qaterli qubylys. Qandaı bir qaýymnyń rýhanı erkindigi (táýelsizdigi) halyqtyń boıyndaǵy úreıdiń az-kóptigimen ólshendi» deıtin edi jaryqtyq.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу