Жаһандық бағаны реттеген отандық уран

Энергетика министрі Қанат Бозымбаев уран өндіруді қысқартудың себебін түсіндірді
Егемен Қазақстан
15.05.2017 2123
2

Парламент Мәжілісіндегі Үкімет сағаты «Уран өнеркәсібінің дамуы туралы» тақырыбымен өтті. Депутаттар мен Үкімет мүшелері қатысқан алқалы жиынға Мәжіліс Төрағасының орынбасары Гүлмира Исимбаева жетекшілік етіп, Энергетика министрі Қанат Бозымбаев баяндама жасады.

Өткен жылы елімізде 24 070 тонна уран өндіріліп, 2009 жылғы кезеңмен салыстырғанда өсім 76 пайызға жеткен. Ал биыл қаңтарда республикада уран өндірісінің көлемін 10 пайызға яғни, 22 мың тоннаға дейін төмендету туралы шешім қабылданған. Парламенттегі Үкімет сағатында осылай деп үн қатқан министр Қ.Бозымбаев уран өндіруді қысқартудың себебін егжей-тегжейлі түсіндірді.

«Біздің уран өндіру ісіндегі қысқартқан көлеміміз әлемдік өндірістің 3 пайызын құрайды. Осындай шешімнің нәтижесінде әлемдік нарықтағы уран бағасы 20 пайызға қымбаттады. Ал 2016 жылы табиғи уран нарығында 80 пайыз уран өнімі белсенді өндірілген болса, оны өндірген негізгі елдердің қатарында Қазақстан, Австралия, Канада, Нигер және Ресей сынды мемлекеттер бар. Енді әлем бойынша өндірілген уранды жоғарыда аталған елдерге шаққанда – 39 пайыздық үлес Қазақстанның еншісіне тиесілі болып шығады», – деді Қанат Алдабергенұлы.

Министрдің айтуынша, соңғы уақытта әлемдік уран нарығында уранға деген ұсыныстың артуы айқын сезіле бастаған. 2011 жылғы Фукусимада орын алған келеңсіздіктен кейінгі кезеңде жоғары белсенділік байқалуда. Мамандар пікірінше, бұл үрдіс осы күндері де жалғасын табуда. Сол себептен де өткен жылы табиғи уранның бағасы едәуір төмендеген. Тіпті, статистикалық мәліметтер базасында бір жыл ішінде құнның 40 пайызға дейін құлдыраған көріністері тіркеліпті.

«Осындай жағдайларды бағамдаған сала мамандары табиғи уран нарығындағы артық үлес 2020 жылға дейін сақталады деген болжам айтуда. Соның нәтижесінде уран бағасы құбылып, ұсыныс пен сұраныстың тепе-теңдігі бұзылады деп күтілуде. Қалай десек те, біз әлемдік уран нарығындағы қиын жағдайға қарамастан Қазақстан әлемдік нарықта өзінің басшылық ұстанымын сақтауға қабілетті деп нық сеніммен айта аламыз», – деді Қ.Бозымбаев.

Естеріңізде болса, 2009 жылы Қазақстан уран өндiрiсi бойынша әлемде бiрiншi орынға шыққан болатын. Содан бері біздің елдің көшбасшылық ұстанымы әлі де сақталып келедi. Бұл биіктік ел аумағында уран өндiру iсiнің негізгі қозғаушы күші – «Қазатомөнеркәсiп» АҚ» ұлттық компаниясының еншiлес және бiрлескен кәсiпорындары арқылы бағындырылып жатқанын да атап өткен жөн. Өйткені, «Қазатомөнеркәсіп» АҚ»-ның өндiрушi кәсiпорындарының құрамына бiрнеше елдiң компаниялары мен бiрлескен кәсiпорындары кiредi. Ал олардың арасында қазақстандық ұлттық компанияның қатысу үлесi 30-65 пайызға тең түседі.

Бүгінгі күні уран өндірумен Ресей мен Францияның, Қытай, Канада, Жапония және Қырғызстанның компанияларымен бірлескен 11 кәсіпорын айналысатындығын алға тартқан министр, Қазақстанда өндірілген уран түгелдей әлемдік нарыққа, бірінші кезекте Қытай мен Еуропа, Канадаға және АҚШ-қа экспортталатындығын мәлім етті. Сондай-ақ, әлем бойынша барланған уран қоры бойынша біздің ел жержаһандағы жалпы қордың 12 пайызын еншілеп, екінші орынға жайғасқан.

Қазір өндірістік технологияның қарышты дамыған шағы. Тіпті, күн сайын ашылып жатқан жаңашылдықтың соңынан ілесу де оңайға түсіп жатқан жоқ. Еліміздегі уран өндіру процесі де соны технология мен жоғары санатта сапалы өңделген, барынша байытылған өнім қажеттілігіне сұраныс артуда. Осы бағытта Қазақстан ядролық отын жасаудың толық циклін қалыптастыруды жоспарлауда.

«Қазақстан Республикасы дамуының Стратегиялық жоспарында энергетика саласындағы басты мақсаттардың бірі – 2020 жылға қарай ядролық отын циклімен вертикалды ықпалдасқан компания құру туралы айтылғаны баршамызға белгілі. Сондықтан да біз табиғи уранды өндіріп, сатып қана қоймай, жоғары қосылған құрамы мен құны бар уран өнімдерін шығарып, әлемдік нарыққа шығаруға да мүдделік танытудамыз», – деді Қ.Бозымбаев.

Минситрдің айтуынша, атом өнеркәсібі бағытындағы басымдықтардың бірі ядролық отын жасаудың толық циклін қалыпастыру. Бұл ретте отандық ресурстық базаны мейлінше кеңінен қолдану жоспарлануда.

Нұрлыбек ДОСЫБАЙ,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

19.09.2018

Таразда Мемлекеттік басқару академиясының филиалы ашылды

19.09.2018

Сауль Альварес IBO чемпиондық титулынан айырылды

19.09.2018

Жаңа жылдан бастап дәрілік заттардың бағалары реттелмек

19.09.2018

Қостанайда ішкі істер органдары ақпараттық қызметтің 100 жылдығы аталып өтілуде

19.09.2018

Халық қаһарманы Қасым Қайсеновке арналған кеш өтті

19.09.2018

Солтүстік Қазақстанның қос бишісі Азия чемпионатынан екі алтын медаль олжалады

19.09.2018

Қазақстанның тұрақты өкілі: елдегі жағдайды тұрақтандырудағы жетекші рөл ауғандарға тиесілі болуы керек

19.09.2018

Арыстанбек Мұхамедиұлы фильмдерді қазақ тіліне аударудың үш нұсқасын ұсынды

19.09.2018

«Астана Банкі» лицензиясынан айырылды

19.09.2018

Жауқазын жырлар жалыны

19.09.2018

Тоғыз тонна есірткі тәркіленді

19.09.2018

Жазушымен жүздесу

19.09.2018

Қостанайда Отбасы күні қарсаңындағы акциялар шеруі басталды

19.09.2018

Тарихи атаулармен түрленеді

19.09.2018

Ұстаздығы ұшан-теңіз жан

19.09.2018

«Герцептин» тапшылығы алаңдатады

19.09.2018

Йога жүктілікті жеңілдетеді

19.09.2018

Дамудың рецепті – балалардың ойнауы

19.09.2018

Жайнагүлдің жанарындағы жарқыл

19.09.2018

Теңіз деңгейінің көтерілуі әуежайларға қауіпті

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Tо́relik qyzmetke tо́r qashan beriledi?

Abaı atamyz: «Burynǵy qazaq jaıyn jaqsy bilgen adamdar: «bı ekeý bolsa, daý tórteý bolady» dep aıtypty», deıdi. Rasynda, bul sózdiń ómir tájirıbesinen alynǵanyna esh kúmán joq. О́ıtkeni bul arada hakim bıdiń sany emes, sapasy daýdy azaıtatynyna mán bergeni anyq. Al endi bul búgingi kúni de elimiz aýmaǵyndaǵy tórelik qyzmet prosesinde týyndaıtyn qoǵamdyq qatynastardy sheshýde eń basty eskerer jaıt bolyp tur. Sebebi azamattyq daýlardy qaraýda qara qyldy qaq jaratyn ádil sheshimge qol jetkizý áli de arman.

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

О́mir súrý salty

BUU aqparatyna saı, áıelder arasynda eń joǵary ortasha ómir súrý uzaqtyǵy boıynsha 86,8 jaspen Japonıa aldyńǵy qatarda tursa, er adamdar arasynda 81,3 jaspen Shveısarıa birinshi orynda. Al keıbir elderde ortasha ómir súrý uzaqtyǵy tipti 60 jasqa da jetpeıdi. «Nege?» degen suraqqa túrli faktorlardy keltire otyryp jaýap berýge bolady.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу