ЖАҚСЫДАН ЖАҚСЫ ТУАР ЖАРҚЫЛДАҒАН

Егемен Қазақстан
12.01.2010 2282
2006 жылдан бастап еліміздегі “Мәдени мұра” бағдарламасын жүзеге асыруға үлкен үлес қоса отырып, Хорланның бас редакторлығымен дүниежүзілік психологиялық ақыл-ой қазынасының 10 томдығы мемлекеттік тілде жарық көрді. Хорланның жарық көрген 100-ден астам ғылыми еңбектерінің ішінде 6 монографиялық, 12 оқу құралдары бар. Хорлан Тоқтамысқызы әсем қала Алматыда дүние­ге келген. Адамның көңіл-күйінің, мінез-құлқының, пейілінің, жан дүниесінің, жалпы бүкіл болмысының қалыптасуына отбасымен қоса оның туған өлкесінің, өзін қоршаған табиғаттың тигізетін әсерінің зор екенін ескерсек, Хорланның жайдары мі­не­зі, ашық дарқан көңілі, бауырмалдығы мен се­зімталдығы, жарқылдаған күлкісі осы гүлденген табиғаттың оған тартқан сыйы сынды. Тоқтамыс Беделбаев сияқты әкесі қоғам және мемлекет қай­раткері, Ұлы Отан соғысының ардагері. Үнемі басшы қызметтер атқарып, қазақ халқының өркендеуіне еңбегі сіңген азамат. Хорланның анасы – Болат Сүлейменова Мәскеудің М.В.Ломоносов атындағы халықаралық университеті жанындағы Азия, Африка елдері институтының түлегі, түрік тілдері мамандығын тәмамдаған білімді, парасатты қазақ қызы. Міне, тумысынан үлгілі ортадан, ұлағатты отбасынан, тәрбие алған, атақты ғылым орталық­тарынан сусынданған адамның Хорландай болмай, басқаша болуы мүмкін бе? Ол 1972-77 жылдары Мәскеудегі КСРО педагогика ғылымдары акедемиясы ғылыми-зерттеу институ­тының мектепке дейінгі бөлімінде “Психология” мамандығы бойынша ізденушілік жұмыс атқарды. 1978 жылы өзінің мамандығы бойынша сол институтта кандидаттық, ал 1999 жылы Ресей білім академия­сында докторлық диссертациясын қорғап, психология ғылымдарының докторы дәрежесіне жетті. 1977-1980 жылдар аралығында Абай атындағы Ұлттық педагогикалық университеттің психология кафедрасының оқытушысы, ал 1980 жылдан қазіргі кезге дейін Қазақтың мемлекеттік қыздар педаго­гикалық университетінде қызмет атқарып келеді. Алғашында оқытушылық қызметке келген Хорлан біртіндеп қажырлы еңбегінің, ұйымдастырушылық қабілетінің нәтижесінде аға оқытушы, доцент, профессорлық жұмыстарды атқарса, 1988 жылдан бастап, аталмыш институттың алғашында жалпы психология, ал осы таңда теориялық және практи­калық психология кафедрасының меңгерушісі. Хорланның психологияның әр саласынан үлкен шабытты сезіммен, ғылыми ұстаныммен, педагогтық шеберлікпен, жаңа технологияларды қолдана отырып оқитын нәрлі дәрісін студенттер, магистранттар, мектеп мұғалімдері, ата-аналар сүйсіне тыңдайды. Өзі сабақ беретін ғылымның негізін, оның әдістемесін жете меңгергенмен, дәрісті шебер дарындылықпен, қызу жүрекпен, тартымды тілмен, қызықты деректерді қабыстыра отырып оқу кез келген педагогтың қолынан келе бермейді. Бұл нағыз психологтардың бойына біткен ерекше қасиет қой деп ойлаймын. Педагогикалық психология саласынан Хорлан Тоқтамысқызы жақын және алыс шетелдерге танымал ғалым. Психологиялық мәселелердің ішінде оның ғылыми бағыты: психологияның теориялық-мето­дологиялық негіздері; балалар және педагогикалық психология; білім беру және дамыту психологиясы. Бұл салалардың бәрі қазіргі таңдағы жаңа қоғам жағдайында адам баласының өсуі мен дамуына, оның тұлға ретінде қалыптасуына негіз болатыны белгілі. Хорлан Тоқтамысқызы тұлғаның қалыптасуы туралы келелі мәселелерді зерттеу үстінде. Ғалымның басшылығымен фундаменталды ғылыми тақырыптарға жататын “Мүмкіндігі шектеулі балаларға білім беруді ұйымдастырудың ғылыми негізі”, “Дене және ақыл-есінің кемістігі бар балаларға коррекциялық-педагогикалық, әлеуметтік қамқорлық көрсетудің ғылыми-әдістемелік негізі” және т.б. мәселелер бойынша түбегейлі зерттеулер жүргізіліп келеді. Қазіргі таңда бүкіл дүние жүзінің назарын аударып отырған “Адамдардың денсаулығы мен психологиялық дамуына экологияның әсері” мәселесімен де ғалым өзінің шәкірттерін қасына ала отырып зерттеу жүргізуде. Оның нәтижелері адамзатқа қажетті табиғи ортаны үнемді пайдалану мәселесінде іс жүзіне асып отыр. Бұл зерттеулердің нәтижелері Мәскеудегі Ломоносов атындағы, әл-Фараби атындағы және Абай атындағы Қазақтың ұлттық университеттерінің педагог, психолог ғалымдары мен мамандары тарапынан өте жоғары бағасын алды. Сондай-ақ, ғалым “Бөбек” ұлттық ғылыми-практикалық орталығымен бірлесе “Өзін өзі тану” инновациялық білім бағдарламасын жасауға да белсене қатысты. Осыған байланысты Қазақтың мемлекеттік қыздар педагогикалық университеті бұл бағдарламаны жүзеге асырудың республикалық орталығына айналып отыр. 2006 жылдан бастап еліміздегі “Мәдени мұра” бағдарламасын жүзеге асыруға үлкен үлес қоса отырып, Хорланның бас редакторлығымен дүниежүзілік психологиялық ақыл-ой қазынасының 10 томдығы мемлекеттік тілде жарық көрді. Хорланның жарық көрген 100-ден астам ғылыми еңбектерінің ішінде 6 монографиялық, 12 оқу құралдары бар. Осы уақытқа дейін оның жетекшілігімен 2 ғылым докторы, 22 ғылым кандидаты дайындалды. Х.Шериязданова “Ерен еңбегі үшін” медальнің иегері, “Жоғары оқу орындарының үздік оқытушысы” номинациясының жеңімпазы, жақында Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері атағына ие болды. Әйел затының жарқырап алға шығуы, бойындағы білімі мен ілімін, бүкіл қабілетін жая көрсетуі отба­сын­да үнемі қасынан табылатын, қолдап, қорғап отыратын құдай қосқан жарының жақсылығына тікелей бай­ланысты екенін өмір мектебі алдымызға талай тартты. Осы тұрғыдан алғанда, мінезімен де, ақыл-парасатымен де, ғылыми дәрежесімен де терезесі өзімен тең түсетін, сырбаз мінез Ғалым Бекенұлы сияқты жарының болуы да Хорланның Алла берген бақыты деп білеміз. Осындай үлкен ғалым, адал дос, парасатты жанның Қыздар педагогикалық университетінде тәлім беруі жастардың өнеге алуына, өмірде алға талпынуына, биікке құлаш ұруына, себін тигізетіні айқын. Ұлттың бүкіл болмысы мен болашағына жауапты қыз балалардың жан дүниесін қозғайтын әсерлер көп. Соның ең күштісі көзге бірден шалынатыны педагог өнегесі. Сондай өнегені Хорлан Шериязданқызы сияқты жандардан алуға болады Қазына АЙТМАҒАМБЕТҚЫЗЫ, педагогика ғылымдарының докторы, профессор.
СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

18.01.2019

ҰБТ-дан жоғары балл жинаған түлек «Болашақ» арқылы шетелдерде оқи алады

18.01.2019

Батыс Қазақстан облысы әкімінің бірінші орынбасары болып Ғали Исқалиев тағайындалды

18.01.2019

Ақтөбе облысының шаруалары былтыр 228 млрд теңгенің өнімін өндірді

18.01.2019

Полиция департаменті айыппұлды уақытылы төлеуге шақырды

18.01.2019

Елордалық аурухана тұңғыш рет неврологиялық асқынуды азайтатын құрылғыны қолданды 

18.01.2019

Елордалық құтқарушылар жанып жатқан үйден 6 адамды шығарды

18.01.2019

Колумбиядағы жарылыс салдарынан 21 адам қайтыс болған

18.01.2019

Тимур Қожаоғлы: «Егемен Қазақстан» – Еуропа құрлығындағы маңдайалды басылым

18.01.2019

Алматыдағы тікұшақ апатынан кейін «Sky Service» рейстері тоқтатылды

18.01.2019

Геннадий Головкин ұлды болды

18.01.2019

Солтүстік Қазақстанда «Қайырымдылық керуені» акциясы жалғасты

18.01.2019

Головкиннің қарсыластары бір-бірімен жұдырықтасады

18.01.2019

Петропавлда ресейлік бас киімдер көрмесі ашылды

18.01.2019

Ақтөбеде жұмысшылардың еңбек құқықтарын қамтамасыз ету меморандумына қол қойылды

18.01.2019

Алматыда газбен жүретін жаңа автобустар іске қосылады

18.01.2019

СДУ-да IT технологиялары саласында білім беру жобасы басталды

18.01.2019

Мемлекет басшысы «Smart Aqkol» ахуалдық орталығына барды

18.01.2019

Елбасы кітапханасының Ақтөбеде өткен көшпелі көрмесін 120 мыңнан аса адам тамашалады

18.01.2019

Атырауда қазақтың үш биіне ескерткіш орнатылды

18.01.2019

Әліпби де, еміле-ереже де сараптаудан өте түсуі керек - Әлімхан Жүнісбек

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Серік НЕГИМОВ, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері

Durystyq joly

Jaqsy kisi ataný, tirshilik-turmys, ómir qubylystaryna oı júgirtý, saralap zerdeleý, fılosofıalyq mádenıet qalyptastyrý, tájirıbe jınaqtaý, durystyq, adamshylyq, izgilik, ádildik, degdarlyq jolynda meıirlenip, berekeli qyzmet jasaý, ulttyń ádebi men qaǵıdattaryn jan-tánińmen qabyldaý – naǵyz tabıǵı abzal qasıet.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Bızneske ıkemdilik qaıdan shyǵady?

Adamnyń bızneske ıkemdiligi qaıdan týady degen suraq kóp adamdy oılandyrady. Árıne, motıvasıa kúshti, ol − aqshany kóp tabý. Isker adamdar eshkimniń aldynda ıilmeıdi, «malyń bolsa syılamaı tura almas el» dep Abaı aıtpaqshy, jurtqa da syıly bolady.

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Bas paıda algorıtmi

Bas paıdany oılaý – búkil adam balasyna tán dúnıe. Ár adam balasynyń «ózim degende ógiz qara kúshim bar» degen qaǵıdat boıynsha tirshilik quratyny túsinikti. Biraq adam balasy qoǵam ishinde ómir súretindikten ár adamǵa tán osy qasıetti shektep ustaýǵa, ony qoǵamdyq múddege nemese qoǵamdyq ortada qalyptasqan tártipke baǵyndyrýǵa týra keledi. О́ıtkeni munsyz qoǵam damı almaıdy.

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Ońtaılandyrý ońalta ma, omalta ma?

Orta bilim salasyna qatysty taǵy bir ońtaılandyrýdyń qulaǵy qyltıyp, «bul qalaı bastalyp, qalaı aıaqtalady?» degen sansyz suraq kóptiń kókeıin búlkildetip otyr. «Qundylyqtar aýysatyn, shyndyqtar shatysatyn uly ózgerister týysynda ómirdiń ózi karnavalǵa uqsap ketedi», dep Mıhaıl Bahtın aıtpaqshy, bilim salasyndaǵy mundaı reformalardan jurttyń júıkesi juqarý bylaı tursyn, karnavalǵa aınalyp bara ma degen kúdik joq emes. Qabyldanǵan, tolyqtyrylǵan zańdar, ár mınıstrdiń tusynda túzilgen baǵdarlamalar, oǵan bólingen qarjy – «óıtemiz de, búıtemiz» dep keletin jarnamaǵa bergisiz jıyndar, konferensıalar, onda sóılenetin sózder qısapsyz desek, artyq aıtqandyq bolmas.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Úılený men úı bolýdyń arasy

Statıstıka komıtetiniń ótken jylǵy máli­me­tine qaraǵanda, elimizde sońǵy on jylda 1,5 mıllıon jup otaý qursa, osy kezeńde 1 mıl­lıonnan astam jup ajyrasqan. Bul – árbir úshinshi neke buzyldy degen sóz.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу