ЖАҚСЫДАН ЖАҚСЫ ТУАР ЖАРҚЫЛДАҒАН

Егемен Қазақстан
12.01.2010 1767
2006 жылдан бастап еліміздегі “Мәдени мұра” бағдарламасын жүзеге асыруға үлкен үлес қоса отырып, Хорланның бас редакторлығымен дүниежүзілік психологиялық ақыл-ой қазынасының 10 томдығы мемлекеттік тілде жарық көрді. Хорланның жарық көрген 100-ден астам ғылыми еңбектерінің ішінде 6 монографиялық, 12 оқу құралдары бар. Хорлан Тоқтамысқызы әсем қала Алматыда дүние­ге келген. Адамның көңіл-күйінің, мінез-құлқының, пейілінің, жан дүниесінің, жалпы бүкіл болмысының қалыптасуына отбасымен қоса оның туған өлкесінің, өзін қоршаған табиғаттың тигізетін әсерінің зор екенін ескерсек, Хорланның жайдары мі­не­зі, ашық дарқан көңілі, бауырмалдығы мен се­зімталдығы, жарқылдаған күлкісі осы гүлденген табиғаттың оған тартқан сыйы сынды. Тоқтамыс Беделбаев сияқты әкесі қоғам және мемлекет қай­раткері, Ұлы Отан соғысының ардагері. Үнемі басшы қызметтер атқарып, қазақ халқының өркендеуіне еңбегі сіңген азамат. Хорланның анасы – Болат Сүлейменова Мәскеудің М.В.Ломоносов атындағы халықаралық университеті жанындағы Азия, Африка елдері институтының түлегі, түрік тілдері мамандығын тәмамдаған білімді, парасатты қазақ қызы. Міне, тумысынан үлгілі ортадан, ұлағатты отбасынан, тәрбие алған, атақты ғылым орталық­тарынан сусынданған адамның Хорландай болмай, басқаша болуы мүмкін бе? Ол 1972-77 жылдары Мәскеудегі КСРО педагогика ғылымдары акедемиясы ғылыми-зерттеу институ­тының мектепке дейінгі бөлімінде “Психология” мамандығы бойынша ізденушілік жұмыс атқарды. 1978 жылы өзінің мамандығы бойынша сол институтта кандидаттық, ал 1999 жылы Ресей білім академия­сында докторлық диссертациясын қорғап, психология ғылымдарының докторы дәрежесіне жетті. 1977-1980 жылдар аралығында Абай атындағы Ұлттық педагогикалық университеттің психология кафедрасының оқытушысы, ал 1980 жылдан қазіргі кезге дейін Қазақтың мемлекеттік қыздар педаго­гикалық университетінде қызмет атқарып келеді. Алғашында оқытушылық қызметке келген Хорлан біртіндеп қажырлы еңбегінің, ұйымдастырушылық қабілетінің нәтижесінде аға оқытушы, доцент, профессорлық жұмыстарды атқарса, 1988 жылдан бастап, аталмыш институттың алғашында жалпы психология, ал осы таңда теориялық және практи­калық психология кафедрасының меңгерушісі. Хорланның психологияның әр саласынан үлкен шабытты сезіммен, ғылыми ұстаныммен, педагогтық шеберлікпен, жаңа технологияларды қолдана отырып оқитын нәрлі дәрісін студенттер, магистранттар, мектеп мұғалімдері, ата-аналар сүйсіне тыңдайды. Өзі сабақ беретін ғылымның негізін, оның әдістемесін жете меңгергенмен, дәрісті шебер дарындылықпен, қызу жүрекпен, тартымды тілмен, қызықты деректерді қабыстыра отырып оқу кез келген педагогтың қолынан келе бермейді. Бұл нағыз психологтардың бойына біткен ерекше қасиет қой деп ойлаймын. Педагогикалық психология саласынан Хорлан Тоқтамысқызы жақын және алыс шетелдерге танымал ғалым. Психологиялық мәселелердің ішінде оның ғылыми бағыты: психологияның теориялық-мето­дологиялық негіздері; балалар және педагогикалық психология; білім беру және дамыту психологиясы. Бұл салалардың бәрі қазіргі таңдағы жаңа қоғам жағдайында адам баласының өсуі мен дамуына, оның тұлға ретінде қалыптасуына негіз болатыны белгілі. Хорлан Тоқтамысқызы тұлғаның қалыптасуы туралы келелі мәселелерді зерттеу үстінде. Ғалымның басшылығымен фундаменталды ғылыми тақырыптарға жататын “Мүмкіндігі шектеулі балаларға білім беруді ұйымдастырудың ғылыми негізі”, “Дене және ақыл-есінің кемістігі бар балаларға коррекциялық-педагогикалық, әлеуметтік қамқорлық көрсетудің ғылыми-әдістемелік негізі” және т.б. мәселелер бойынша түбегейлі зерттеулер жүргізіліп келеді. Қазіргі таңда бүкіл дүние жүзінің назарын аударып отырған “Адамдардың денсаулығы мен психологиялық дамуына экологияның әсері” мәселесімен де ғалым өзінің шәкірттерін қасына ала отырып зерттеу жүргізуде. Оның нәтижелері адамзатқа қажетті табиғи ортаны үнемді пайдалану мәселесінде іс жүзіне асып отыр. Бұл зерттеулердің нәтижелері Мәскеудегі Ломоносов атындағы, әл-Фараби атындағы және Абай атындағы Қазақтың ұлттық университеттерінің педагог, психолог ғалымдары мен мамандары тарапынан өте жоғары бағасын алды. Сондай-ақ, ғалым “Бөбек” ұлттық ғылыми-практикалық орталығымен бірлесе “Өзін өзі тану” инновациялық білім бағдарламасын жасауға да белсене қатысты. Осыған байланысты Қазақтың мемлекеттік қыздар педагогикалық университеті бұл бағдарламаны жүзеге асырудың республикалық орталығына айналып отыр. 2006 жылдан бастап еліміздегі “Мәдени мұра” бағдарламасын жүзеге асыруға үлкен үлес қоса отырып, Хорланның бас редакторлығымен дүниежүзілік психологиялық ақыл-ой қазынасының 10 томдығы мемлекеттік тілде жарық көрді. Хорланның жарық көрген 100-ден астам ғылыми еңбектерінің ішінде 6 монографиялық, 12 оқу құралдары бар. Осы уақытқа дейін оның жетекшілігімен 2 ғылым докторы, 22 ғылым кандидаты дайындалды. Х.Шериязданова “Ерен еңбегі үшін” медальнің иегері, “Жоғары оқу орындарының үздік оқытушысы” номинациясының жеңімпазы, жақында Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері атағына ие болды. Әйел затының жарқырап алға шығуы, бойындағы білімі мен ілімін, бүкіл қабілетін жая көрсетуі отба­сын­да үнемі қасынан табылатын, қолдап, қорғап отыратын құдай қосқан жарының жақсылығына тікелей бай­ланысты екенін өмір мектебі алдымызға талай тартты. Осы тұрғыдан алғанда, мінезімен де, ақыл-парасатымен де, ғылыми дәрежесімен де терезесі өзімен тең түсетін, сырбаз мінез Ғалым Бекенұлы сияқты жарының болуы да Хорланның Алла берген бақыты деп білеміз. Осындай үлкен ғалым, адал дос, парасатты жанның Қыздар педагогикалық университетінде тәлім беруі жастардың өнеге алуына, өмірде алға талпынуына, биікке құлаш ұруына, себін тигізетіні айқын. Ұлттың бүкіл болмысы мен болашағына жауапты қыз балалардың жан дүниесін қозғайтын әсерлер көп. Соның ең күштісі көзге бірден шалынатыны педагог өнегесі. Сондай өнегені Хорлан Шериязданқызы сияқты жандардан алуға болады Қазына АЙТМАҒАМБЕТҚЫЗЫ, педагогика ғылымдарының докторы, профессор.
СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

24.09.2018

FIFA-2018 марапаттау рәсімінде Роналду болмайды

24.09.2018

Ұлы Дала Еліне саяхат — «Жаңа Жібек жолы» бағыты бойынша экспедиция Таразға келді

24.09.2018

«Егемен академиясының» жаңа маусымына тіркелу басталды

24.09.2018

Мақтаарал құрылыс саласымен де танымал болмақ

24.09.2018

Атырауда «Тау тұлғалы Таумыш» республикалық ғылыми-тәжірибелік конференциясы өтті

24.09.2018

Ақмола облысында мемлекеттік қызмет мектебін ашылды

24.09.2018

Алматыда III Baikonyr Short Film Festivalдің жабылу салтанаты өтті

24.09.2018

Ақтөбелік полицейлер Агенттіктің «Пара алма!» үндеуіне құлақ асуда

24.09.2018

Қыздар Университетінің студенттері республикалық турнирдің жеңімпазы атанды

24.09.2018

Талдықорған қаласы әкімінің жаңа орынбасары тағайындалды

24.09.2018

25 қыркүйекте Үкімет үйінде Қазақстан Үкіметінің отырысы өтеді

24.09.2018

Ақтауға үлкен футбол оралды

24.09.2018

Үш дзюдошымыз да алғашқы айналымда ұтылды

24.09.2018

Оралда бокстан халықаралық турнирдің жеңімпаздары анықталды

24.09.2018

Қазақстанда ұшақ билеттері арзандауы мүмкін

24.09.2018

Қазақстанда 14 миллион тоннаға жуық астық жиналды

24.09.2018

«Түн құдайы» фильмі Парижде өткен ретроспектива барысында көрсетілді

24.09.2018

Универсиада алауы Алматы арқылы өтті

24.09.2018

Бүгін Бакуде үш дзюдошымыз белдесуде

24.09.2018

Бизнес салымдар үшін қай қаржы ұйымы тиімді?

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Асан Мирас,

Ulaǵat pen muraǵat

Qaıǵyly ólimi qalyń jurttyń qabyrǵasyn qaıystyryp, qyrshyn ǵumyry qıylǵan óner, mádenıet, sport sańlaqtary qaı ultta bolsyn az emes. Ondaı has talanttardy halyq eshqashan umytpaıdy. Talanttardyń fánıdegi taǵdyry kelte bolǵanymen, halyqtyń júregi men jadyndaǵy ǵumyryn myńjyldyqtarmen ólsheýge bolady. Aıtalyq, áıgili grek ańyzyndaǵy aıbyndy batyrlar Ahılles pen Gektordyń esimderi dáýirlerden dáýirlerge kóshe júrip, ult sanasynda jarqyrap ǵumyr keshýde. Ańyzdyń epıloginde aıtylǵandaı, keıingi urpaq tıtandardy máńgi eske tutatyn bolady. Tipti, grektiń búkil tarıhy áli kúnge deıin ataqty Gektor men Ahıll shaıqasyna baılanysty óriledi. Biz muny nege aıtyp otyrmyz? Qaı ult bolmasyn, esimi elge eleýli tulǵalaryn este qaldyrýdyń esti joldaryn ustanady. Qazaq tarıhyn aqtarsaq ta, ádebıet betterin paraqtasaq ta túrli klassıkalyq joqtaý úlgilerine jolyǵatynymyz sózsiz. Joǵarydaǵy dańqty grek batyry Ahıllestiń de atyn aqıqatqa bergisiz asqaqtatqan áıgili Gomer abyz. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qasiet pen qasiret

«Dánikkennen qunyqqan jaman» degen sózge mán bersek, munda úlken fılosofııalyq maǵyna bar. Táýba, bireý bireýden nan surap jeıtin zaman emes qazir. Toqshylyq zaman. О́zimizdi qoı ústine boztorǵaı jumyrtqalaǵan barshylyqta, etek-jeńniń keń kezinde dúnıege kelgen, zárýlik kúıin sezinbeı ósken urpaqqa balaımyz. Dastarqannan nan, maı, qant, sút, qaımaq eshqashan úzilgen emes. Sonymyzben baı sanalmasaq ta, bardyń sanatynan bolatynbyz... Qudaı saqtaı gór, taǵamǵa talǵam-talabymyzdyń sharyqtap ósip ketkeni sonshalyq keıde dastarqannan búginde nan qoıylatyn bos oryn tappaı qınalatynymyz ras. Sóıte tura, toqshylyq zamanda ómir súrip jatqanymyzdy sezinbeıtinimiz jaman. Moıyndaǵymyz kelmeıtini qorqynyshty. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Minez adamnyń taǵdyry ma?

Qazir Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy týraly jıi áńgime qozǵalýda. Jańa turpatty jańǵyrýdyń eń basty sharty – ulttyq kodyńdy saqtaı bilý, ıaǵnı zaman jańalyqtaryn qabyldaı, oǵan ún qosa otyryp, basqa ulttardan árdaıym erekshelendirip turatyn ózińniń ulttyq bolmysyńdy, qazaqy qalybyńdy damyta bilý ekendigi aıtylýda.

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу