Жаңалық жоқ... – жақсы жаңалық!

Егемен Қазақстан
06.01.2017 113
3

talgat-suyinbay

«Ассалаумағалейкүмнен» соң мін­детті түрде «Не жаңалық?» дей­тініміз бар. Үйреншікті сұраққа – үйреншікті жауап: «Жаңалық жоқ... Аман-есен...». Ең қызығы, осы­нау қысқа ғана сұ­рақ-жауаптағы «жаңалық жоқтан» кей­ін адамдар арасында бір біріне кө­сіліп жаңалық айту басталады екен. Социологтар солай дейді, әрине, он­да да егер сұхбаттасушылардың оған уақыты жетіп жатса, айтылып қа­на қоймайды, қызу талқыланатын кө­рі­неді.

Кезінде бір телеарнаға үңіліп, бір-екі газетке шұқшиып, бір радиоға құлақ түріп үйренген буынның тасқындаған жаңалықтар нөпірін бойына сіңіре алмай «басы айналып» қалған жайы бар. Енді ше, 100-ден астам телеар­на, 100-ге жетеқабыл газет-журнал, веб-сайттардың санынан, тіптен жаңы­ла­сың... бәрі қосылып алып күн-түн демей «атқылап» таратқан ақпаратының қай­сы­- ­бірін қармап үлгерерсің? Өскемендегі зоопаркте бір қыздың бетіне түйе тү­к­іріп жіберген... саваннада суретке тү­сірмек болған журналист қызды кө­лік­тің терезесінен атылып бас сұққан ары­стан жеп қойған... Алепподағы атыс пен Америкадағы құлаған жекеменшік ұшақтың жай-жапсары туралы бір мезетте құлағдар боласың! Смартфон сурет те түсіреді, бейнеролик те жасай береді. Халықтың бәрі жаңалық қуып кетті, әйтеуір, елді дүрліктіруге, жұртты таңғалдыруға әуес! Бұған қосымша, қазір кез келген азамат бір мезетте «Ютубтың» жұлдызы болып шыға келеді. Журналистер жайына қалғандай!.. Аузы дуалы, әлемдік мәртебесі бар ақын ағамыз Олжас Сүлейменов «Шатас­тыр­ма­ңыз­дар, әлеуметтік желі – журналистика емес!» деп бір, қабағы түйіліп айтқанда барып, «үһ» деп бір күрсіндік те қойдық. Қазір осы жолдар жазылу үстінде, ал төрткүл дүниенің төрінде қандай оқиғалар болып жатыр?! Ақпараттың алпауыты, жаңалық атаулының жаршысы – БиБиСи секілді қуатты ақпарат машиналарына Жер шарының төрт бұрышынан оқиғаның ізін ала 15 минут немесе әрі кеткенде жарты сағат бұрын болғанын тіркеп, қолма-қол тарата қою түк емес! Ал тікелей хабар таратудан алдына жан салмайды! ...90-шы жылдардың басы. Теле­арнада сұхбат жүріп жатты. Студияда – екеу, театр директо­ры Тұңғышбай әл-Тарази және тіл­ші Баян Есентаева. Әңгіменің ор­та тұсында мынандай сауал қой­ыл­ды. «Тұңғышбай Қадырұлы, сіз­дің бойыңызда «қазақбайский» қы­лық­та­ры­ңыз көп дейді, бұған не дейсіз?!» «І-ім... Иә, ондай, қылық бар! «Қазақ­бай­ский» қылықтар менің жаныма сондай жақын. Керек десеңіз, ол мен үшін – мәртебе! Бірақ, сіздер айтып жүргендей, «қазақбайский» қылық пен «мырқымбайский» қы­лық­ты жүдә шатастыруға келмейді. «Мырқымбайский» – менің жауым!» Халық әртісі Тұңғышбай әл-Таразидың ол жауабы неге екені... талай­лардың жа­н­ына майдай жағып, жаңалық көріп, көпке дейін ауызекі әңгімеде қызына айтылып та жүрді. Бүгінгі ақпарат әлемінде «аяушылық білдіру» деген ұғым атымен жоғалды... Ақпарат ағыны адамдардың беделіне, мансабына, халқының сүйіктісі екен­дігіне де қарамайды. Бүгінгі ақпарат бол­ған оқиғаны талдап жатпайды, болған оқиғаны таратып қана тынады. Ақпарат әлемі – аламан жарыс, кім бірінші?! Өткен айдың басында бүкіл әлеуметтік желі, БАҚ, сапырылысқан сайт арқылы елімізге есімдері аса танымал әрі беделді осы екі азаматқа қатысты ақпаратты аяусыз төгіп-шашты. Әп-сәтте елдің аузындағы «ең маңызды» жаңалыққа айналды. Шүкір, әйтеуір «дуылдап», дауыл соққандай болып барып басылды. Иә... ақпарат әлеміндегі мұндай дауыл өз екпінімен басылмайынша, ешкім тоқтата алмайды. Болашақта да солай! Бүгінгі буырқанған ақпараттың ағыс арнасы мүлдем басқаша! Әйтеуір, тілге тиек етер, елдің құлағын елең еткізер жаңалық табылса, жерде қалмайды. Қас пен көздің арасында ақпараттың ұлы көшіне ілеседі де кетеді. Бұл – масс-медиадағы сөз бостандығының басты талабы! Әйтсе де, тек қана жаңалықтың со­ңы­нан екі өкпесін қолына алып қуып үйренген, бізді де – кеңестік жур­на­ли­с­тиканың шекпенінен шыққан буынды, соған бейімделген Батыстың да, Аме­риканың да журналистерінің бұдан да қажығандығы байқалып қалды. Әлем жур­налистері арасындағы әзілдеп айты­лып жүрген «no news is good news – жаңалықтың жоқтығының өзі жақсы жаңалық» деген тіркестің дүниеге келуіне осынау құбылыс себепші-ау?! Ақпаратқа да ішінен өзіңе керектісін ғана қиып алар күн туды! Яғни, бұл – ақпаратқа, жалпы жаңалыққа «диета ұстауға» тура келеді деген сөз емес пе өзі... No news – good news!

Талғат СҮЙІНБАЙ,

«Егемен Қазақстан»

АЛМАТЫ  

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

21.09.2018

Кәрім Мәсімов терроризмге қарсы орталықтың отырысын өткізді

21.09.2018

Қостанайлықтар жарықдиодты шыны жолмен жүреді (ВИДЕО)

21.09.2018

Қанат Ислам мақтааралдық жас боксшыларға мастер-класс өткізді

21.09.2018

Алексей Луценко: «Алматы турын» апталық жарыс қылса керемет болар еді

21.09.2018

Бурабайда жаңа мешіт ашылды

21.09.2018

Онкологиялық қызметтің атасы Сәкен Нұғмановтың 100 жылдығы атап өтілді

21.09.2018

Дзюдошы Ерлан Серікжанов жартылай финалға шықты

21.09.2018

Қайрат өз құрамын жария етті

21.09.2018

Асқар Жұмағалиев Үндістанның АТ және телекоммуникациялар министрімен кездесу өткізді

21.09.2018

Шетелдік мамандар ауылдық мектеп оқушыларына ағылшын тілін оқытуды бастады

21.09.2018

Шыңғырлау ауданында төрт емдеу нысаны күрделі жөндеуден өтті

21.09.2018

Рани Мукерджидің қазақтарға сәлемі

21.09.2018

Елбасы «Қазатомөнеркәсіп» ҰАК» АҚ басқармасының төрағасын қабылдады

21.09.2018

Даниал Ахметов Зырян ауданын Алтай деп атау туралы ұсынысты қолдады

21.09.2018

Халқына демесін болған күйші

21.09.2018

Жер үстінде жұмақ бары рас па?

21.09.2018

Зейнетақы қоры жалған қауесетті жоққа шығарды

21.09.2018

Димаш Акимов: Көрерменім «Адам» атандырып жіберді

21.09.2018

Қостанайда 11500 адам бірыңғай жиынтық төлем төлейтін болады

21.09.2018

Вьетнам президенті Чан Дай Куанг көз жұмды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qasiet pen qasiret

«Dánikkennen qunyqqan jaman» degen sózge mán bersek, munda úlken fılosofııalyq maǵyna bar. Táýba, bireý bireýden nan surap jeıtin zaman emes qazir. Toqshylyq zaman. О́zimizdi qoı ústine boztorǵaı jumyrtqalaǵan barshylyqta, etek-jeńniń keń kezinde dúnıege kelgen, zárýlik kúıin sezinbeı ósken urpaqqa balaımyz. Dastarqannan nan, maı, qant, sút, qaımaq eshqashan úzilgen emes. Sonymyzben baı sanalmasaq ta, bardyń sanatynan bolatynbyz... Qudaı saqtaı gór, taǵamǵa talǵam-talabymyzdyń sharyqtap ósip ketkeni sonshalyq keıde dastarqannan búginde nan qoıylatyn bos oryn tappaı qınalatynymyz ras. Sóıte tura, toqshylyq zamanda ómir súrip jatqanymyzdy sezinbeıtinimiz jaman. Moıyndaǵymyz kelmeıtini qorqynyshty. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Minez adamnyń taǵdyry ma?

Qazir Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy týraly jıi áńgime qozǵalýda. Jańa turpatty jańǵyrýdyń eń basty sharty – ulttyq kodyńdy saqtaı bilý, ıaǵnı zaman jańalyqtaryn qabyldaı, oǵan ún qosa otyryp, basqa ulttardan árdaıym erekshelendirip turatyn ózińniń ulttyq bolmysyńdy, qazaqy qalybyńdy damyta bilý ekendigi aıtylýda.

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу