Жаңалық жоқ... – жақсы жаңалық!

Егемен Қазақстан
06.01.2017 126
3

talgat-suyinbay

«Ассалаумағалейкүмнен» соң мін­детті түрде «Не жаңалық?» дей­тініміз бар. Үйреншікті сұраққа – үйреншікті жауап: «Жаңалық жоқ... Аман-есен...». Ең қызығы, осы­нау қысқа ғана сұ­рақ-жауаптағы «жаңалық жоқтан» кей­ін адамдар арасында бір біріне кө­сіліп жаңалық айту басталады екен. Социологтар солай дейді, әрине, он­да да егер сұхбаттасушылардың оған уақыты жетіп жатса, айтылып қа­на қоймайды, қызу талқыланатын кө­рі­неді.

Кезінде бір телеарнаға үңіліп, бір-екі газетке шұқшиып, бір радиоға құлақ түріп үйренген буынның тасқындаған жаңалықтар нөпірін бойына сіңіре алмай «басы айналып» қалған жайы бар. Енді ше, 100-ден астам телеар­на, 100-ге жетеқабыл газет-журнал, веб-сайттардың санынан, тіптен жаңы­ла­сың... бәрі қосылып алып күн-түн демей «атқылап» таратқан ақпаратының қай­сы­- ­бірін қармап үлгерерсің? Өскемендегі зоопаркте бір қыздың бетіне түйе тү­к­іріп жіберген... саваннада суретке тү­сірмек болған журналист қызды кө­лік­тің терезесінен атылып бас сұққан ары­стан жеп қойған... Алепподағы атыс пен Америкадағы құлаған жекеменшік ұшақтың жай-жапсары туралы бір мезетте құлағдар боласың! Смартфон сурет те түсіреді, бейнеролик те жасай береді. Халықтың бәрі жаңалық қуып кетті, әйтеуір, елді дүрліктіруге, жұртты таңғалдыруға әуес! Бұған қосымша, қазір кез келген азамат бір мезетте «Ютубтың» жұлдызы болып шыға келеді. Журналистер жайына қалғандай!.. Аузы дуалы, әлемдік мәртебесі бар ақын ағамыз Олжас Сүлейменов «Шатас­тыр­ма­ңыз­дар, әлеуметтік желі – журналистика емес!» деп бір, қабағы түйіліп айтқанда барып, «үһ» деп бір күрсіндік те қойдық. Қазір осы жолдар жазылу үстінде, ал төрткүл дүниенің төрінде қандай оқиғалар болып жатыр?! Ақпараттың алпауыты, жаңалық атаулының жаршысы – БиБиСи секілді қуатты ақпарат машиналарына Жер шарының төрт бұрышынан оқиғаның ізін ала 15 минут немесе әрі кеткенде жарты сағат бұрын болғанын тіркеп, қолма-қол тарата қою түк емес! Ал тікелей хабар таратудан алдына жан салмайды! ...90-шы жылдардың басы. Теле­арнада сұхбат жүріп жатты. Студияда – екеу, театр директо­ры Тұңғышбай әл-Тарази және тіл­ші Баян Есентаева. Әңгіменің ор­та тұсында мынандай сауал қой­ыл­ды. «Тұңғышбай Қадырұлы, сіз­дің бойыңызда «қазақбайский» қы­лық­та­ры­ңыз көп дейді, бұған не дейсіз?!» «І-ім... Иә, ондай, қылық бар! «Қазақ­бай­ский» қылықтар менің жаныма сондай жақын. Керек десеңіз, ол мен үшін – мәртебе! Бірақ, сіздер айтып жүргендей, «қазақбайский» қылық пен «мырқымбайский» қы­лық­ты жүдә шатастыруға келмейді. «Мырқымбайский» – менің жауым!» Халық әртісі Тұңғышбай әл-Таразидың ол жауабы неге екені... талай­лардың жа­н­ына майдай жағып, жаңалық көріп, көпке дейін ауызекі әңгімеде қызына айтылып та жүрді. Бүгінгі ақпарат әлемінде «аяушылық білдіру» деген ұғым атымен жоғалды... Ақпарат ағыны адамдардың беделіне, мансабына, халқының сүйіктісі екен­дігіне де қарамайды. Бүгінгі ақпарат бол­ған оқиғаны талдап жатпайды, болған оқиғаны таратып қана тынады. Ақпарат әлемі – аламан жарыс, кім бірінші?! Өткен айдың басында бүкіл әлеуметтік желі, БАҚ, сапырылысқан сайт арқылы елімізге есімдері аса танымал әрі беделді осы екі азаматқа қатысты ақпаратты аяусыз төгіп-шашты. Әп-сәтте елдің аузындағы «ең маңызды» жаңалыққа айналды. Шүкір, әйтеуір «дуылдап», дауыл соққандай болып барып басылды. Иә... ақпарат әлеміндегі мұндай дауыл өз екпінімен басылмайынша, ешкім тоқтата алмайды. Болашақта да солай! Бүгінгі буырқанған ақпараттың ағыс арнасы мүлдем басқаша! Әйтеуір, тілге тиек етер, елдің құлағын елең еткізер жаңалық табылса, жерде қалмайды. Қас пен көздің арасында ақпараттың ұлы көшіне ілеседі де кетеді. Бұл – масс-медиадағы сөз бостандығының басты талабы! Әйтсе де, тек қана жаңалықтың со­ңы­нан екі өкпесін қолына алып қуып үйренген, бізді де – кеңестік жур­на­ли­с­тиканың шекпенінен шыққан буынды, соған бейімделген Батыстың да, Аме­риканың да журналистерінің бұдан да қажығандығы байқалып қалды. Әлем жур­налистері арасындағы әзілдеп айты­лып жүрген «no news is good news – жаңалықтың жоқтығының өзі жақсы жаңалық» деген тіркестің дүниеге келуіне осынау құбылыс себепші-ау?! Ақпаратқа да ішінен өзіңе керектісін ғана қиып алар күн туды! Яғни, бұл – ақпаратқа, жалпы жаңалыққа «диета ұстауға» тура келеді деген сөз емес пе өзі... No news – good news!

Талғат СҮЙІНБАЙ,

«Егемен Қазақстан»

АЛМАТЫ  

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

19.11.2018

Энергия үнемдеу жобаларын іске асырудан түсетін жыл сайынғы үнем 3,5 млрд теңгені құрайды

19.11.2018

Үкіметте «Нұрлы жол» мемлекеттік бағдарламасының іске асырылу барысы қаралды

19.11.2018

Жыл басынан бері қазақстандық және шетел әуе тасымалдаушылары 13 жаңа бағытты ашты

19.11.2018

QazaqGeography съезі ұйымның жаңа кеңсесінде өтті

19.11.2018

Қазақстандық делегация Дүниежүзілік төзімділік саммитіне қатысты

19.11.2018

Дін саласының жағдайы туралы баяндаманың қорытындысы жарияланды

19.11.2018

Мемлекеттік басқару академиясы қазақстандық тәжірибені тарату орталығына айналды

19.11.2018

Алматыда ХІV Халықаралық Шәкен Айманов кинофестивалі ашылды

19.11.2018

Алматыда көлік апатынан 10 айда 114 адам ажал құшқан

19.11.2018

Жыр алыбы Жамбылдың өмірі сахналанды

19.11.2018

Павлодарда биыл 349 жол-көлік оқиғасы орын алған

19.11.2018

Абылайхан ЖҮСІПОВ: Токио туралы айтуға әлі ерте...

19.11.2018

Елбасы Шавкат Мирзиёевпен телефон арқылы сөйлесті

19.11.2018

Бай болсаң халқыңа пайдаң тисін

19.11.2018

Түркістанда халықаралық ғылыми-теориялық конференция өтті

19.11.2018

Маңғыстауда «Адал ұрпақ» ерікті мектеп клубтарының облыстық слеті өтті

19.11.2018

Маңғыстауда өткен тарихи турнир өз мәресіне жетті

19.11.2018

Энергия үнемдеу бойынша Қазақстан 32-ші орында

19.11.2018

Көкшетауда жылу ақысы арзандайды

19.11.2018

Теміртауда Президенттік пән олимпиадасы өтті

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Талғат БАТЫРХАН, Егемен Қазақстан

«Baı bolsań halqyńa paıdań tısin»

«Batyr bolsań jaýyńa naızań tısin, Baı bolsań halqyńa paıdań tısin». Kezinde aıyr tildi Áıteke bı aıtqan aqyldy sóz. Keler ǵasyrlarǵa da keter ǵaqlıa.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Esi ketken eskini alady

Búginde avtomobıl degen burynǵydaı baılyqtyń, sol kólikti satyp alǵan adamnyń áleýmettik jaǵdaıynyń jaqsy ekendiginiń kórsetkishi bolýdan qalyp barady. Bir úıde eki, keıde úsh avtokóliktiń bolýyn, tipti keıbir jumyssyz júrgenderdiń de avtokólik satyp alýyn oǵan mysal retinde keltirýge bolady. Osy oraıda avtomashınalardyń sonshalyq kóbeıip ketýiniń syry nede degen saýaldyń týyndaýy da zańdy. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qala jáne qazaq

Astana – jastar qalasy. Qala kóshelerinde kele jatyp aınalańa qarasań kóbinese jastardy kóresiń. Demek, Astana – bolashaqtyń qalasy. Osy Astana arqyly qazaqtardyń qala halqyna aınalyp kele jatqandyǵyn jáne aınala alatyndyǵyn anyq baıqaýǵa bolady.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Mádenıetti adam. Ol kim?

Osy keıde on ekide bir gúli ashylmaǵan kókórim jastarǵa albyrttyqtyń saldarynan jibergen aǵattyǵy men qateligin túzeý maqsatynda apalyq qamqorlyqpen azǵantaı bir aqyl-keńes aıta bastasań, munyńdy muqatý, tuqyrtý dep oılaıtyndaryna túsinbeısiń.  Olardyń bári syndy solaı qabyldaıdy degen pikirden aýlaqpyz árıne, biraq kúndelikti ómirde mundaı jaıtqa jıi tap bolyp jatatynymyz ras endi. Munan soń aldyńǵy tolqyn apalarymyz ben aǵalarymyzdyń aldarynan kese-kóldeneń ótpeı, jumsaǵan jaqtaryna quldyrańdaı usha jóneletin baıaǵy bizdiń kezimizdegi jastardyń eleýsiz ǵana eskertilgen úlkenderdiń áńgimesinen keıin endigári sol kemshilikti qaıtalamaýǵa tyrysatyn elgezektigi, qarapaıymdylyǵy, kishipeıildigi, ıbalylyǵy sanamyzǵa saǵynysh sazyndaı sarqyla oralady. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Sheraǵań shertken sher

Qazaq jýrnalıstıkasynyń qara narlary Sherhan Murtaza men Kamal Smaıylovtyń «Egemendegi» hattary kezinde qoǵamdyq sanaǵa serpilis ákelgeni málim. «Qadirli Kamal Dos!», «Qadirmendi Sherhan!» dep bastap, el ómiriniń qaltarys-bultarystaǵy búkil problemasyn jipke tizip kórsetken, odan shyǵatyn jol izdegen eki tulǵanyń hattaryn qazir oqysań, alysty boljaı bilgen kóregendigine eriksiz tańǵalasyń. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу