Жарты ғасыр сақталған сыр

Бүгінде даңқты әнші, әйгілі Ла Скала сахнасында өнер көр­сеткен тұңғыш қазақ Амангелді Сембин туралы көп айтылмайды. Өнерпаздың аңыз бен ақиқат аралас өмірі туралы біле бермейміз.
Егемен Қазақстан
28.03.2017 2474
2

Амангелді Сембин – Әули­е­­ата өңірінде дүниеге келген дегдар. Әкесі Нақып жылқы бағып жайлауға шыққанда болашақ әйгілі әнші кең даланы көркем күйге бөлеп, көсіліп ән салады екен. Табиғат таңғажайып талант сый­лаған әншінің кең тынысы бұдан кейін төрткүл дүниені тамсантып, тебірентті. 

Біз қолға алып көрген көне дәптер өлең өрнек­телген, сурет сақталған жай дәптер емес болып шықты. Бүгінде Меркі жерінде тұратын белгілі ақын Шы­рын Мамасерікованың жеке мұрағатында сақталып келген бұл дәптер – Амангелді Сембиннің өлеңмен жазылған хаты екен. Суреттегі де әншінің бозбала күніндегі бейнесі.

Біреуі ақын, біреуі әнші болсам деген асқақ арманмен Алматыға ат терлетіп келген жерлестердің жолы сол кездегі астанада түйісіп, бір-бірімен жақын танысып-білісе бастайды. Екеуі екі оқу орнында оқып жүріп-ақ ұлт руханиятының алтын бесігі болған ару шаһар­да жиі кездесіп тұрады. Тіпті, Шырын ақынның шынайы өлеңдеріне тәнті болған әнші Аман­гелді ризашылығын біл­діріп, ағалық пейілін аңғартып хат та жазған екен. Ол, әрине, жай хат емес, өлең­мен жазылған өрнекті сәттер.

– Амангелді өлең жазатын. Негізгі арманы ақын болу еді. Бірақ ақындық бұйырмаса да, керемет әнші болды. Әдебиетке деген құштарлығы ерекше еді. Әбділда Тәжібаев, Шона Смаханұлы сияқты танымал қаламгерлермен болған кездесулерден қалмайтын, – деді Шырын Мамасерікова.

Бір ғажабы, жарты ғасыр бойы бұл дәптерді ақын жан баласына көрсетпеген екен. Әншінің жұмбақ ғұмырындай болып сарғайып жата беріпті. Шырын Мамасерікова енді әй­гілі әншінің бұл сырын да халық білсін, жастар оқысын деген оймен сандық түбінен суы­рып көрсетті.

– Амангелді сұңғақ бойлы, сұлу жүзді, қыр мұрынды келбетті жігіт болатын. Қыз біткеннің оған қызықпайтыны жоқ еді. Бірақ сол кездегі қыз­дардың бойындағы нәзіктік, инабаттылық оны білдіруге жібермейтін. Ал Амангелді әуе­­лете ән шырқағанда бәрі­міз де тамсанатынбыз. Жер­­лесі болғандықтан, маған әр­дайым қа­рындасым деп аға­лық қам­қор­лық көрсетіп жүрді. Қыз­дар мен жігіттер бір-біріміздің «анке­тамызды» толтыратынбыз. Сол арқылы хат жазысып, сырласатынбыз. Бұл қалың дәп­тердің бар қадірі осында жа­тыр. Өз басым Амангелдідей та­лантты тұлғамен таныстықта, бі­лістікте болғанымды үлкен құр­метпен еске аламын, – дейді ақын.

«Құрбыға» деген бұл өлеңнің тарихы осындай. Сондай-ақ, бұл дәптерге әншінің қолымен Абай өлеңдері де жазылыпты. Енді Амангелді Сембиннің өзі жазған өзге де туындылары жоқ па екен деген сауал көлденеңдей берді. Кім біледі, болуы да мүм­кін.

Көзден кетсе де көңілден кетпейтін өнерпаздың рухы оның салған әндерінде шарықтап келсе, енді жазған жырларымен де самғай береді.


Хамит ЕСАМАН, «Егемен Қазақстан»

Жамбыл облысы




СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

21.09.2018

Елбасы. Елорда. ЭКСПО

21.09.2018

Парламенттік тыңдау өтеді

21.09.2018

Инвесторларды тарту мәселелеріне арналды

21.09.2018

Еуразиялық әйелдер форумына қатысты

21.09.2018

Саялы төрім – Сарқаным!

21.09.2018

Кеңес Хатшылығының өкілімен кездесті

21.09.2018

Отгонцецег Галбадрах қола жүлдені иеленді

21.09.2018

Сырлыбек Бекботаев: Дала әуені

21.09.2018

Қазақ сыныптары қағажу көре бере ме?

21.09.2018

Ауылдан әлемге жол тартқан өнім

21.09.2018

Үкіметтік емес ұйымдар діни экстремизмнің алдын алуға көмектеседі

21.09.2018

Кәсіпкерлерге арналған фулфилмент-орталық ашылды

21.09.2018

Ресми бөлім (21.09.2018)

21.09.2018

«Eni» Қазақстанға инвестиция құюды жандандыруға дайын

21.09.2018

Сөз қуаты мен қасиеті Еуразия қаламгерлерінің басын қосқан халықаралық әдеби форумда талқыланды

21.09.2018

Ауыл шаруашылығы секторын дамытатын 8 шара

21.09.2018

Өнімді несиелеу

21.09.2018

«Астана» Киевтің «Динамосымен» тең түсті

20.09.2018

Д.Қыдырәлі – Түлкібас ауданының құрметті азаматы

20.09.2018

Мемлекеттік органдардың бірыңғай платформасы құрылады

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Minez adamnyń taǵdyry ma?

Qazir Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy týraly jıi áńgime qozǵalýda. Jańa turpatty jańǵyrýdyń eń basty sharty – ulttyq kodyńdy saqtaı bilý, ıaǵnı zaman jańalyqtaryn qabyldaı, oǵan ún qosa otyryp, basqa ulttardan árdaıym erekshelendirip turatyn ózińniń ulttyq bolmysyńdy, qazaqy qalybyńdy damyta bilý ekendigi aıtylýda.

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Tо́relik qyzmetke tо́r qashan beriledi?

Abaı atamyz: «Burynǵy qazaq jaıyn jaqsy bilgen adamdar: «bı ekeý bolsa, daý tórteý bolady» dep aıtypty», deıdi. Rasynda, bul sózdiń ómir tájirıbesinen alynǵanyna esh kúmán joq. О́ıtkeni bul arada hakim bıdiń sany emes, sapasy daýdy azaıtatynyna mán bergeni anyq. Al endi bul búgingi kúni de elimiz aýmaǵyndaǵy tórelik qyzmet prosesinde týyndaıtyn qoǵamdyq qatynastardy sheshýde eń basty eskerer jaıt bolyp tur. Sebebi azamattyq daýlardy qaraýda qara qyldy qaq jaratyn ádil sheshimge qol jetkizý áli de arman.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу