Желден елге пайда көп

Егемен Қазақстан
09.02.2017 145
3

Қасиетіңнен айналайын, қазақ жерінің асты да, үсті де тұнып тұрған қазына. «Қазақ мұнайы», «қазақ алтыны», «қазақ астығы» сияқ­ты белгілі брендтер мен қазақ даласының қойнауы тұнған «Мен­делеев кестесінің» қазба бай­лық­тарын былай қойғанда, кең саха­­р­аның тоқтаусыз соғатын желі де несібесі мол қазаққа құт болғалы тұр. Техногендік дәуір перзенттерінің тіршілігі тікелей электр энергиясына тәуелді болса, болашақта жұмыр жерді мекендейтін жеті миллиардтан астам адамзаттың энергетикалық сұранысын жаңғырмалы қуат көздері қанағаттандырады екен. Ал дәстүрлі энергетикалық шикізатқа балама қуат көздерінің ішіндегі ең тиімдісі – жел энергиясы көрінеді. Адамзат жаң­ғырмалы қуат көзі ретінде жел энергиясына ерекше үлкен үміт артып отыр. Бүкіләлемдік жел энергетикасы ассоциациясының (БЖЭА) мәліметі бойынша, 2020 жылы жел электр стансалары өндіретін қуат көлемі жаһандық тұтыну деңгейінің 12 пайызын қамтамасыз етуі мүмкін. Бұл ретте ауаға таралатын көмірқышқыл газының көлемі 1,5 миллиард тоннаға дейін азаяды. Ал 2030 жылға таман жаһандық-энергетикалық өндірісте жел энергиясының үлесі 20 пайызға жетпек. Бүгінде кейбір дамыған елдерде желден алынатын қуат елдегі бүкіл электр энергиясына деген сұраныстың бестен бір бөлігін қамтамасыз етеді. Мәселен, Испания және Дания мемлекеттерінде жел генераторлары барлық тұтынатын электр қуатының 20 пайыздан астамын, ал Германияда 10-15 пайызын қамтамасыз етеді. Қазір жекелеген нысандарды немесе елді мекендерді электр энергиясымен қамтамасыз ету үшін әлемде миллионға жуық жел энергетикасының қондырғылары орнатылған. Олардың басым көпшілігі ҚХР мен АҚШ-тың үлесіне тиетін көрінеді. Қазақстанның жаңғырмалы энергия көздері бойынша әлеуеті аса зор. Оның ішінде жел энер­гия­сы жөніндегі мүмкіндігі мол. Оған атақты Жоңғар қақпасының толас­сыз соғатын жойқын желін, Ақ­тө­бедегі Ырғыз, Ақмоладағы Ерей­ментау, Сілеті, Алматыдағы Шелек, Нұрлы, Жамбылдағы Қордай, Қарағанды­дағы Ұлытау, Маң­ғыс­таудағы Форт-Шевченко Қызыл­орда­дағы Барсакелмес сияқты желді өңірлерді дәлел етсе болады. Бұл өңір­лердегі жел күшінің орташа жылдық жылдамдығы секундына 5,8-6,5 метрден төмендеп көрген емес. «Болашақтың энергиясы» бағы­тындағы Қазақстанның қадамы нық екендігін айқындау мақсатында өткен жылдың соңында Ерейментауда еліміздегі ең бірінші жел электр стансасы (ЖЭС) іске қосылды. Жалпы аумағы 60 гектар алқапты алып жатқан ЖЭС-те Германияның «Fuhrlander Wind Technology» фирмасы шығарған әрқайсысының қуаты 2,5 МВт болатын 22 трубина орнатылған. Сонымен бірге, қуаты 63000 кВА трансформаторы орнатылды. Осымен бірге бір мезетте құрылыс алаңына Ерейментау қосалқы стансасынан 4 шақырымдық 10 кВт, КЕГОК жүйесінен негізгі стансаға дейін қуаты 220 кВт 8 шақырымдық тарату желісі тартылды. Еліміздегі «Бірінші жел электр стансасы» ЖШС бірінші кезекте 45 МВт электр қуатын беріп тұр. Келешекте оның әлеуеті 300 МВт-ға жеткізіледі. Ең бастысы, үстіміздегі жылы елордада өтетін ЭКСПО-2017 халықаралық мамандандырылған көрмесінің барлық нысандары Ерейментау ЖЭС өндіретін электр қуатымен жұмыс істейтін болады. Жел энергетикасына сарапшы­лар «Болашақтың энергиясы» сим­волы ретінде де басымдық береді. Табиғат құді­ретімен қалыптасатын жел энерге­тикасының әлеуеті шындығында да аса зор. Алайда, жердің үстімен соға­тын жел қуатынан жерден 7-14 шақы­рым биіктікте соғатын жел қуаты 10-15 есе күшті. Ал 10 шақы­рым биіктікте соға­тын жел қуа­тын пайдалану үшін қандай қондыр­ғы­лар жасау керек? Соншама биіктік­те соғатын жел әлеуетін адам­зат игілігіне жарататын электр энер­гия­сына айналдыру үшін қандай техно­логия қажет? Міне, мамандар мен сарап­шыларды толғандырған осы бір кешенді сұрақтардың жауабы алдағы уақытта Астанада өтетін ЭКСПО-2017 халықаралық мамандандырылған көрмесі шеңберіндегі технологиялық зерттеулерде шешім табуы әбден мүм­кін. Қазақ даласындағы жел әлеуе­тінің мүмкіндіктерін барынша пай­далана білсек, елімізде өндірілетін жаңғыр­малы электр қуатының еселеп артатындығы сөзсіз.

Жылқыбай ЖАҒЫПАРҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

20.09.2018

Д.Қыдырәлі – Түлкібас ауданының құрметті азаматы

20.09.2018

Мемлекеттік органдардың бірыңғай платформасы құрылады

20.09.2018

Қостанайда жалпықазақстандық диктантқа 4 сынып оқушысы қатысты

20.09.2018

Павлодарда Google компаниясының қызметкері Қуат Есеновпен кездесу өтті

20.09.2018

Әділ Дүйсенбек. Ұрпақ сабақтастығының үлгісі

20.09.2018

2018 жылдың 8 айында 7,7 млн. шаршы метр тұрғын үй пайдалануға берілді

20.09.2018

«Қазақстанның 100 жаңа есімі» жобасының екінші кезеңі басталды

20.09.2018

Астана қаласы Әуе көлік прокуратурасы жолжүктерді ашудың 80 дерегін анықтады

20.09.2018

Елбасы Владимир Путинмен телефон арқылы сөйлесті

20.09.2018

GGG үздіктер тізімінде төмендеді

20.09.2018

Қазақстан құрамасын Кака баптайды

20.09.2018

Сапа менеджментін енгізу бәсекеге қабілеттілікті нығайтады

20.09.2018

Елімізде 1 қазаннан бастап депозит шарттары өзгереді

20.09.2018

Машина жасаушылар форумына әлемнің 20 елінен 1000-нан астам делегат қатысады

20.09.2018

Жеңімпаз қыздың қайырымдылығы көпке үлгі

20.09.2018

Б. Сағынтаев Инвесторларды тарту мәселелері жөніндегі Үкіметтік кеңестің отырысын өткізді

20.09.2018

Экс-чемпион бокс мектебінің директоры болып тағайындалды

20.09.2018

 Жаңа заң – жаңа үміт

20.09.2018

Мөлдірдің мөлдір әлемі

20.09.2018

Көкшетау тұрғыны тираждық лотерея ойынының миллионері атанды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Minez adamnyń taǵdyry ma?

Qazir Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy týraly jıi áńgime qozǵalýda. Jańa turpatty jańǵyrýdyń eń basty sharty – ulttyq kodyńdy saqtaı bilý, ıaǵnı zaman jańalyqtaryn qabyldaı, oǵan ún qosa otyryp, basqa ulttardan árdaıym erekshelendirip turatyn ózińniń ulttyq bolmysyńdy, qazaqy qalybyńdy damyta bilý ekendigi aıtylýda.

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Tо́relik qyzmetke tо́r qashan beriledi?

Abaı atamyz: «Burynǵy qazaq jaıyn jaqsy bilgen adamdar: «bı ekeý bolsa, daý tórteý bolady» dep aıtypty», deıdi. Rasynda, bul sózdiń ómir tájirıbesinen alynǵanyna esh kúmán joq. О́ıtkeni bul arada hakim bıdiń sany emes, sapasy daýdy azaıtatynyna mán bergeni anyq. Al endi bul búgingi kúni de elimiz aýmaǵyndaǵy tórelik qyzmet prosesinde týyndaıtyn qoǵamdyq qatynastardy sheshýde eń basty eskerer jaıt bolyp tur. Sebebi azamattyq daýlardy qaraýda qara qyldy qaq jaratyn ádil sheshimge qol jetkizý áli de arman.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу