Желден елге пайда көп

Егемен Қазақстан
09.02.2017 201
3

Қасиетіңнен айналайын, қазақ жерінің асты да, үсті де тұнып тұрған қазына. «Қазақ мұнайы», «қазақ алтыны», «қазақ астығы» сияқ­ты белгілі брендтер мен қазақ даласының қойнауы тұнған «Мен­делеев кестесінің» қазба бай­лық­тарын былай қойғанда, кең саха­­р­аның тоқтаусыз соғатын желі де несібесі мол қазаққа құт болғалы тұр. Техногендік дәуір перзенттерінің тіршілігі тікелей электр энергиясына тәуелді болса, болашақта жұмыр жерді мекендейтін жеті миллиардтан астам адамзаттың энергетикалық сұранысын жаңғырмалы қуат көздері қанағаттандырады екен. Ал дәстүрлі энергетикалық шикізатқа балама қуат көздерінің ішіндегі ең тиімдісі – жел энергиясы көрінеді. Адамзат жаң­ғырмалы қуат көзі ретінде жел энергиясына ерекше үлкен үміт артып отыр. Бүкіләлемдік жел энергетикасы ассоциациясының (БЖЭА) мәліметі бойынша, 2020 жылы жел электр стансалары өндіретін қуат көлемі жаһандық тұтыну деңгейінің 12 пайызын қамтамасыз етуі мүмкін. Бұл ретте ауаға таралатын көмірқышқыл газының көлемі 1,5 миллиард тоннаға дейін азаяды. Ал 2030 жылға таман жаһандық-энергетикалық өндірісте жел энергиясының үлесі 20 пайызға жетпек. Бүгінде кейбір дамыған елдерде желден алынатын қуат елдегі бүкіл электр энергиясына деген сұраныстың бестен бір бөлігін қамтамасыз етеді. Мәселен, Испания және Дания мемлекеттерінде жел генераторлары барлық тұтынатын электр қуатының 20 пайыздан астамын, ал Германияда 10-15 пайызын қамтамасыз етеді. Қазір жекелеген нысандарды немесе елді мекендерді электр энергиясымен қамтамасыз ету үшін әлемде миллионға жуық жел энергетикасының қондырғылары орнатылған. Олардың басым көпшілігі ҚХР мен АҚШ-тың үлесіне тиетін көрінеді. Қазақстанның жаңғырмалы энергия көздері бойынша әлеуеті аса зор. Оның ішінде жел энер­гия­сы жөніндегі мүмкіндігі мол. Оған атақты Жоңғар қақпасының толас­сыз соғатын жойқын желін, Ақ­тө­бедегі Ырғыз, Ақмоладағы Ерей­ментау, Сілеті, Алматыдағы Шелек, Нұрлы, Жамбылдағы Қордай, Қарағанды­дағы Ұлытау, Маң­ғыс­таудағы Форт-Шевченко Қызыл­орда­дағы Барсакелмес сияқты желді өңірлерді дәлел етсе болады. Бұл өңір­лердегі жел күшінің орташа жылдық жылдамдығы секундына 5,8-6,5 метрден төмендеп көрген емес. «Болашақтың энергиясы» бағы­тындағы Қазақстанның қадамы нық екендігін айқындау мақсатында өткен жылдың соңында Ерейментауда еліміздегі ең бірінші жел электр стансасы (ЖЭС) іске қосылды. Жалпы аумағы 60 гектар алқапты алып жатқан ЖЭС-те Германияның «Fuhrlander Wind Technology» фирмасы шығарған әрқайсысының қуаты 2,5 МВт болатын 22 трубина орнатылған. Сонымен бірге, қуаты 63000 кВА трансформаторы орнатылды. Осымен бірге бір мезетте құрылыс алаңына Ерейментау қосалқы стансасынан 4 шақырымдық 10 кВт, КЕГОК жүйесінен негізгі стансаға дейін қуаты 220 кВт 8 шақырымдық тарату желісі тартылды. Еліміздегі «Бірінші жел электр стансасы» ЖШС бірінші кезекте 45 МВт электр қуатын беріп тұр. Келешекте оның әлеуеті 300 МВт-ға жеткізіледі. Ең бастысы, үстіміздегі жылы елордада өтетін ЭКСПО-2017 халықаралық мамандандырылған көрмесінің барлық нысандары Ерейментау ЖЭС өндіретін электр қуатымен жұмыс істейтін болады. Жел энергетикасына сарапшы­лар «Болашақтың энергиясы» сим­волы ретінде де басымдық береді. Табиғат құді­ретімен қалыптасатын жел энерге­тикасының әлеуеті шындығында да аса зор. Алайда, жердің үстімен соға­тын жел қуатынан жерден 7-14 шақы­рым биіктікте соғатын жел қуаты 10-15 есе күшті. Ал 10 шақы­рым биіктікте соға­тын жел қуа­тын пайдалану үшін қандай қондыр­ғы­лар жасау керек? Соншама биіктік­те соғатын жел әлеуетін адам­зат игілігіне жарататын электр энер­гия­сына айналдыру үшін қандай техно­логия қажет? Міне, мамандар мен сарап­шыларды толғандырған осы бір кешенді сұрақтардың жауабы алдағы уақытта Астанада өтетін ЭКСПО-2017 халықаралық мамандандырылған көрмесі шеңберіндегі технологиялық зерттеулерде шешім табуы әбден мүм­кін. Қазақ даласындағы жел әлеуе­тінің мүмкіндіктерін барынша пай­далана білсек, елімізде өндірілетін жаңғыр­малы электр қуатының еселеп артатындығы сөзсіз.

Жылқыбай ЖАҒЫПАРҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

21.02.2019

Екатеринбургтағы жол апатында 5 қазақстандық зардап шекті

21.02.2019

Жамбылда аз қамтылған және көпбалалы отбасылар үшін 10 жатақхана салынады

21.02.2019

Үкіметті уақытша басқару Асқар Маминге жүктелді

21.02.2019

Мемлекет басшысының мәлімдемесі

21.02.2019

Елбасы Үкіметті таратты

21.02.2019

Н.Нығматулин Аустрия Парламенті Ұлттық Кеңесінің төрағасымен кездесті

21.02.2019

Сенаторлар халықаралық келісімдерді ратификациялады

21.02.2019

Индустрияландыру бағдарламасы аясында 20 мың тұрақты жұмыс орны ашылады

21.02.2019

Қызылордалық полицейлер заңсыз аң аулаушыларды ұстады

21.02.2019

Түркістан облысының өз футбол командасы құрылады

21.02.2019

Жайық өзені бойында ауқымды рейд өткізілді

21.02.2019

Биыл 65 мың ірі қара сатып алуға ақша бөлінеді

21.02.2019

Бас прокуратура өтемақы қорына өндіру тәртібін түсіндірді

21.02.2019

Қоғамға көмектесетін инклюзивті инновациялар

21.02.2019

Дариға Назарбаева Еуропалық Одақтың Орталық Азия жөніндегі арнайы өкілімен кездесті

21.02.2019

Airastana 1 сәуірден бастап Қазақстан арқылы Ташкентке рейстерді ұлғайтады

21.02.2019

Қазақстан Ұлттық Банкінің төрағасы неміс бизнес-қоғамдастығының өкілдерімен кездесті

21.02.2019

Қазақстан мен ЕҚДБ арасындағы ынтымақтастық мәселесі талқыланды

21.02.2019

Семейлік оқушы-кәсіпкер Нәдір Сәбитов жиһаз шығаратын цех ашты

21.02.2019

Алексей Луценко «Оман турының» жеңімпазы

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Tyıym men tıyn

Toı-toımalaqta tún jamylyp óner kórsetetin kámelettik jasqa tolmaǵan, ómirleri aq paraqtaı taza, kóńilderi aq bulaqtaı móldir kishkentaılarymyzdy jasyna laıyqsyz kıindirip, boıandyryp kópshiliktiń aldynda shyǵarý, án saldyrý – qý aqshaǵa qunyqtyryp qoıǵan ata-analarynyń kinásinen. 

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

Qorqynyshty mıkroplastık

О́tken aptada Eýropalyq odaq úkimeti óndirýshilerge mıkroplastıktiń barlyq túrin óz ónimderinde qoldanýǵa tyıym salǵanyn estigen bolarsyzdar. Mıkroplastıktiń ne ekenin bilesiz be? Osyǵan deıin kóp mán bermeppiz. Sóıtse mıkroplastık − sıntetıkalyq polımerlerdiń kishkentaı bólikteri, bul kóptegen zattyń quramyna kiredi: kúndelikti kıetin kıimimizde de, kir jýatyn untaqta da, saǵyzda da bar eken.

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Jeti jarǵy» jıen jaıly ne deıdi?

Qarǵa tamyrly qazaqta jıenmin dese qolq etpes jan joq shyǵar, sirá. Tipti, naǵashyǵa aıtar oıyn «tuzdyqtap» jiberse de, basynan sóz asyrmas nebir adýyn minezdiniń ózi jıen ǵoı, aıta beredi» dep kúlip, bas shaıqaǵannan artyqqa barmaıdy.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Rýh jaıly áńgime

Marqum alashshyl tulǵa Aqseleý Seıdimbektiń «Rýhy azat halyq qana uly ister atqara alady» deıtin myzǵymas ustanymy boldy. Osy uǵymdy Ahań ári qaraı tápsirlep: «Rýhsyz halyqty altynǵa bólep qoısań da báribir, rýhy myqty qaýymnyń aldynda eńkish tartyp turady. Rýh degenimiz ol kózge kórinbeıdi, halyqtyń gendik bıosferasynda bolatyn úreıdi jeńý qýaty. Úreı qan arqyly urpaqtan urpaq jalǵasyp kete beretin asa qaterli qubylys. Qandaı bir qaýymnyń rýhanı erkindigi (táýelsizdigi) halyqtyń boıyndaǵy úreıdiń az-kóptigimen ólshendi» deıtin edi jaryqtyq.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Elorda: kósheler, avtobýstar, aıaldamalar

Astana jyl sanap ósip keledi. Bir kezderi oblys ortalyǵy bolǵan shaǵyn ǵana qala az ýaqyttyń ishinde elimizdegi iri shaharlardyń qataryna qosyldy. Munyń bári qarqyndy júrgizilgen qurylys jumystarynyń nátıjesinde júzege asyp otyr. Ras, qazir 2000 jyldardyń basyndaǵydaı ekpin joq. Degenmen áli de bolsa jańa ǵımarattar men turǵyn úıler turǵyzý isinde alǵa basý bar. Bas qala, jańadan turǵyzylyp jatqan elorda bolǵandyqtan, qurylys jumystarynyń jalǵasa beretinine kúmán joq.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу