Жолдама саны оннан кем болмайды

Мәдіғали ҚАРСЫБЕКОВ: Шорт-тректен Қазақстан құрамасының бас бапкері. Шорт-тректен Қазақстан құрамасы бұл маусымды сәтті аяқтады. Әлем кубогы кезеңдерінде топ жарып, жүлдегерлер қатарынан көрінген спортшыларымыз Алматыда өткен Универсиада ойындары мен Саппородағы Азиадада да үздік үштікке енді. Құрама тағы бірер күнде жаңа маусымның дайындығын бастайды. Жаттығу жұмыстары Нидерландыда жалғасады. М.Қарсыбековтің айтуынша, бұл Пхенчханда 2018 жылы жалауы желбірейтін Олимпия ойындарына мейлінше көп жолдама алу үшін қажет.
Егемен Қазақстан
05.04.2017 8581
2

– Қазақстан құрамасы үшін бұл маусым табысты аяқталды. Шәкірттеріңіз алдарына қойылған мақсатты қаншалықты орындай алды?

– Маусымды шынымен де сәтті өтті деп айтуға толық негіз бар. Әлемдік жарыстарда жеңімпаз, жүлдегер атандық. Әлемдік кубок кезеңдерінде топ жарған жастарымыз Универсиадада да барын салды. Кемшіліктер де болды. Оларды түртіп алып, жаңа маусымда соларды жою үшін жұмыс істейміз. Одан бөлек те проблемалар басшылыққа жеткізілді. Егер бәрі ретімен шешімін тауып жатса, көрсеткіш әлі де жақсара түсетіні анық.

– Жаңа маусымға дайындықты қашан бастамақсыздар?

– Сәуір айының ортасында жаттығу жиындарына кірісеміз. Шәкірттерім баптарына ену үшін Голландияға аттанамыз. Бұл құрамамен бірнеше жылдан бері әріптес ретінде жұмыс істеп келеміз, үйренгеніміз де, үйренеріміз де көп. Оның алдында Қытай және Оңтүстік Корея құрамаларының жүйелерін де тексеріп көрдік. Олардың да жақсы тұстарын алдық. Дегенмен функционалдық даярлық жағынан Нидерландтікі бізге тиімдірек болып тұр. Бұлай дейтінім, Шығыс Азия елдерімен өткізген біріккен жаттығулардан соң көрсеткіштеріміз сары құрлықтың талаптарына сай келгенімен, әлемдік деңгейде үздіктер қатарына ену үшін жеткіліксіз еді. Ал Голландиямен жұмыс істей бастаған 2015 жылдың алғашқы маусымында-ақ біздің жігіттердің техникалық, жылдамдыққа қатысты нәтижелері жоғарылай бастады. Сондықтан бұл серіктестік бізге өте қажет. Ал қыздарымыз Оңтүстік Кореяға аттанады. Оларға Аслан Дауымов көмектеседі. Өзім Нидерландта жүрсем де қыздарымыздың жаттығуларын бақылап отырамын.

– Әне-міне дегенше қысқы Олим­пия ойындары да келіп қалады. Төрт­жылдықтың басты додасына іріктеу қашан басталады?

– Негізі біз әрбір олимпиададан кейін аздап тынығып алған соң келесі ойындарға дайындыққа кірісеміз. Әлем кубогы кезеңдері немесе де өзге де  ірі жарыстарда жүлдегер атанып не үздік шығу маңызды. Бірақ бұлардың бәрі сол олимпиадаға дейінгі даярлық жолы. Қазір шамамен тоғыз ай уақыт қалды. Кімнің қаншама жолдама алғаны қыркүйек-қазан айларындағы Әлем кубогының кезеңдерінен соң, яғни қарашада белгілі болады. Бізге соған дейін әбден тер төгу керек. Себебі, ең алғашқы мақсат – мейлінше көп жолдама алу. Ал қалған үш айды төртжылдықтың бас аламанында жақсы өнер көрсету үшін жұмсаймыз.

– Құрамамыз қанша жолдама алуы мүмкін? Жоспарларыңыз бар шығар...

– Соңғы, Сочи Олимпиадасында сегіз жолдама алсақ, бұл жолы одан кем болмайды деп отырмыз. Шамамен оннан асады.

– Басымдық кімдерге беріледі?

– Үш ұзақ қашықтықтан бірнеше лицензия және командалық эстафета жарысынан сегіздікке кіруге тиіспіз. Қыздарымыз да төрт жолдамаға иелік ететін шығар деп ойлаймын.

– Бір сұхбатыңызда қыздар шорт-трегінде бәсекенің аздығын айтып едіңіз. Бұл мәселені шешудің жолдарын таптыңыздар ма?

– Әр облысқа қыздарды жаттықтыратын білікті жаттықтырушылар керек деп айтып келемін. Себебі, шамамен жүз баланың тоқсаны ұл болса, оны ғана қыз бала. Қыздардың саны осынша болуы керек деп ешкімнен талап ете алмайсың. Бірақ санаулы адамның арасында қайдағы бәсеке? Оның үстіне келген он қыздың бәрі шорт-трекпен түбегейлі шұғылданып кетпейді ғой. Бапкерлерге айтамын: «қыздарды тәрбиелеңдер, онда мамандар арасында да бәсеке аз, тез көтерілесіңдер» деп. Бірақ айтарлықтай өзгеріс көріп жүрген жоқпын.

– Спортшы жетістікке жету үшін оны алға қарай жетелейтін, үйрететін бапкері болуы керек. Ал мамандарды даярлау мәселесін қалай шешіп жатсыздар?

– Меніңше, қазіргі спортшылар спортты аяқтаған кезде білікті жаттықтырушы болып шығады. Айталық, Олимпиадаға қатысқан Аслан Дауымов білгенін шәкірттеріне үйретіп жүр. Азамат Сұлтанәлиев те бапкерлікке бет бұрды. Бірақ бұл аз. Ал облыстардағы бапкерлер үлкен сындарға шығуға психологиялық тұрғыда дайын емес. Шетелге апарып оқытуға да болар еді. Ол үшін де тіл білу керек. Ағылшын тілін құрамада өнер көрсеткендері ғана біледі. Әлгі мамандарға тіл үйретем деп жүргенде облыстардағы шорт-тректің ахуалы төмендеп кетеді. Батыс Қазақстан мен Қостанай облыс­тары және Астана қаласында білікті бапкерлер бар. Көрсеткіш те соған сәйкес. Өзге өңірлерде нәтижелер төмендеу. Себебі, бәрі бір адамға жүктелген. Іріктеуді, техникалық және психологиялық, функционалдық даярлықты жүргізетін адамдар бөлек-бөлек болуы керек. Балаларды қалай іріктейтінін көбісі білмейді. Оны ешкім үйретпейді. Біздің өзіміз оқыдық дегенімізбен, бұл жүйенің қалай жүзеге асырылатынын тек араға жиырма жыл өтіп түсіндік. Бұқаралық болуы қажет деген оймен жарысқа бәленбай баланы әкеледі – оның жартысы аурушаң, жартысы бұл спортқа мүлде дайын емес. Қайдағы табыс сонан соң?! «Міне, қырық бала әкелдім, соған айлық төле» дейді. Сайыс аяқталған соң сол балалардың бірде-бірін таппай қаласың. Спорт деген бәрін бірдей жинай беру емес, бұл іріктеу екендігін түсіндіре алмайсың. Келесі жолы жағдай қайталанады. Осылайша бұқаралық сипат деп жүріп шорт-трегімізді құртып жатырмыз. Кезінде мен де Оралға қайта барып, бәрін басынан бастадым. Әбден зерттедік, жоқтан бар жасадық. Бүгінде жас мамандар отыра береді ауыздарын ашып: «бізге ешкім айтпады немесе бізде анадай-мынадай жоқ» деп. Патриотизм дегенді ұмытып кеткен. Ұлт намысы үшін тек құрама мүшелері жауапты деп пайымдайды. Сондықтан ғой мектептердегі жаттықтырушылардың әлі күнге уақытша сан, қағаз үшін жұмыс істеп жүргені. Әлгі хаттамаларға қарасаң, шағын аудандардың өзінде мыңдаған бала шұғылданатын секілді көрінеді. Іс жүзінде ешкім жоқ. Соның кесірінен қаншама дарынды жасөспірім далада қалып жатыр. Біздегі спорттың бас­ты проб­лемасы осы. Әрбір бапкер, сол мек­тептердің директорлары жаны ашымаса, тағы да миллиондар төлеп легионерлерді алды­рамыз ба?! Егер іріктеу тиісті деңгейде өтсе, бес-алты жылдың өзінде сол балалар нәти­же көрсетеді.

– Мамандардың біліктілігін арттыратын жүйе жоқ қой сонда?

– Шорт-трек – өзінше бір бөлек спорт. Оған сырттан келіп кез келгені маманданып кете алмайды. Қазір елімізде мұзайдындар көптеп салынып жатыр. Қызылорда, Аягөз секілді қалалар бапкер сұрайды. Білікті жаттықтырушы тапшы. Футбол, күрес секілді спорттарда мамандар көп. Солар іріктеуді үйренсе ғой. Әйтпесе біздегі спортшылардың басым бөлігі намыс пен таза еңбекқорлықтың арқасында ғана жетістікке жетіп жүр. Олар үшін арнайы жүйе спорттың көп түрінде жасалмаған.

АҚШ не Голландиядағылар біздегі үйірмелердің тегін екендігін естігенде, спортқа қызығушылардың саны неге аз екенін түсіне алмай дал болады. АҚШ-та баласын коньки спортына беру үшін ата-анасы 5 мың доллар төлеуі керек. Оған кез келген адамның мүмкіндігі жете бермейді ғой. Голландияда да сол, талапты балалар көп, бірақ федерацияға төлейтін ақшасы жоқ. Ал бізде тегін. Соны бапкерлер де, ата-аналар да түсінбей жүр. Құрама мүшесі атану үшін ақша төлесін десінші, жастардың жартысынан көбі сол сәтте-ақ спорттан кетіп қалады.

– Бүгінгі құрамның өзі жас дегенімізбен тағы бірнеше жылда спорттан кетеді. Олардың орнын басатын резерв бар ма?

– Әлгі айтқан Астана қаласы мен БҚО және Қостанай облыстарында жасөспірімдер, балалар аз емес. Шымкентте бір дарынды балақай өсіп келеді. Қай өңірде кімнің деңгейі қалай екенін бақылап отыру керек, тек оған уақыт табу қиын. Соңғы жылдардағы жетістіктеріміз өзгелердің бойына да сенімділік ұялатқан тәрізді. Әсіресе, қазақтар көп. Соған қуанамын. Біздің жігіттер қарадомалақтардың да қысқы спортта жетістікке жете алатынын дәлелдеді. Министрліктің өзі тек соңғы бес-алты жылда қысқы спортқа ден қоя бастады. Әйтпесе бұрын басымдық жазғы спорт түрлеріне ғана берілетін. Мемлекеттік бапкерлер қазір санақ жүргізіп жатыр. Жуық арада шорт-трекпен шұғылданатындардың санын да білетін боламыз.

– Ал елімізде шорт-тректен Әлем кубогы кезеңін қалай өткізуге болады?

– Биылғы маусымның төрт кезеңі де қай қалаларда өтетіні алдын ала жазылған. Олимпиададан кейін Әлем кубогы өтпейді, тек әлем чемпионаты жалауын желбіретеді. Алматы, Астана қалаларындағы мұздың сапасы жақсы. Сондықтан осы екі қаланың бірін Әлем кубогын өткізу үшін ұсына аламыз. Бірақ оның өзі төртжылдықтың бас додасынан кейінгі маусымда ғана мүмкін болады.

– Әңгімеңізге рахмет.

Әңгімелескен
Мәдина АСЫЛБЕК,
журналист
АСТАНА



СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

21.02.2019

Екатеринбургтағы жол апатында 5 қазақстандық зардап шекті

21.02.2019

Жамбылда аз қамтылған және көпбалалы отбасылар үшін 10 жатақхана салынады

21.02.2019

Үкіметті уақытша басқару Асқар Маминге жүктелді

21.02.2019

Мемлекет басшысының мәлімдемесі

21.02.2019

Елбасы Үкіметті таратты

21.02.2019

Н.Нығматулин Аустрия Парламенті Ұлттық Кеңесінің төрағасымен кездесті

21.02.2019

Сенаторлар халықаралық келісімдерді ратификациялады

21.02.2019

Индустрияландыру бағдарламасы аясында 20 мың тұрақты жұмыс орны ашылады

21.02.2019

Қызылордалық полицейлер заңсыз аң аулаушыларды ұстады

21.02.2019

Түркістан облысының өз футбол командасы құрылады

21.02.2019

Жайық өзені бойында ауқымды рейд өткізілді

21.02.2019

Биыл 65 мың ірі қара сатып алуға ақша бөлінеді

21.02.2019

Бас прокуратура өтемақы қорына өндіру тәртібін түсіндірді

21.02.2019

Қоғамға көмектесетін инклюзивті инновациялар

21.02.2019

Дариға Назарбаева Еуропалық Одақтың Орталық Азия жөніндегі арнайы өкілімен кездесті

21.02.2019

Airastana 1 сәуірден бастап Қазақстан арқылы Ташкентке рейстерді ұлғайтады

21.02.2019

Қазақстан Ұлттық Банкінің төрағасы неміс бизнес-қоғамдастығының өкілдерімен кездесті

21.02.2019

Қазақстан мен ЕҚДБ арасындағы ынтымақтастық мәселесі талқыланды

21.02.2019

Семейлік оқушы-кәсіпкер Нәдір Сәбитов жиһаз шығаратын цех ашты

21.02.2019

Алексей Луценко «Оман турының» жеңімпазы

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Tyıym men tıyn

Toı-toımalaqta tún jamylyp óner kórsetetin kámelettik jasqa tolmaǵan, ómirleri aq paraqtaı taza, kóńilderi aq bulaqtaı móldir kishkentaılarymyzdy jasyna laıyqsyz kıindirip, boıandyryp kópshiliktiń aldynda shyǵarý, án saldyrý – qý aqshaǵa qunyqtyryp qoıǵan ata-analarynyń kinásinen. 

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

Qorqynyshty mıkroplastık

О́tken aptada Eýropalyq odaq úkimeti óndirýshilerge mıkroplastıktiń barlyq túrin óz ónimderinde qoldanýǵa tyıym salǵanyn estigen bolarsyzdar. Mıkroplastıktiń ne ekenin bilesiz be? Osyǵan deıin kóp mán bermeppiz. Sóıtse mıkroplastık − sıntetıkalyq polımerlerdiń kishkentaı bólikteri, bul kóptegen zattyń quramyna kiredi: kúndelikti kıetin kıimimizde de, kir jýatyn untaqta da, saǵyzda da bar eken.

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Jeti jarǵy» jıen jaıly ne deıdi?

Qarǵa tamyrly qazaqta jıenmin dese qolq etpes jan joq shyǵar, sirá. Tipti, naǵashyǵa aıtar oıyn «tuzdyqtap» jiberse de, basynan sóz asyrmas nebir adýyn minezdiniń ózi jıen ǵoı, aıta beredi» dep kúlip, bas shaıqaǵannan artyqqa barmaıdy.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Rýh jaıly áńgime

Marqum alashshyl tulǵa Aqseleý Seıdimbektiń «Rýhy azat halyq qana uly ister atqara alady» deıtin myzǵymas ustanymy boldy. Osy uǵymdy Ahań ári qaraı tápsirlep: «Rýhsyz halyqty altynǵa bólep qoısań da báribir, rýhy myqty qaýymnyń aldynda eńkish tartyp turady. Rýh degenimiz ol kózge kórinbeıdi, halyqtyń gendik bıosferasynda bolatyn úreıdi jeńý qýaty. Úreı qan arqyly urpaqtan urpaq jalǵasyp kete beretin asa qaterli qubylys. Qandaı bir qaýymnyń rýhanı erkindigi (táýelsizdigi) halyqtyń boıyndaǵy úreıdiń az-kóptigimen ólshendi» deıtin edi jaryqtyq.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Elorda: kósheler, avtobýstar, aıaldamalar

Astana jyl sanap ósip keledi. Bir kezderi oblys ortalyǵy bolǵan shaǵyn ǵana qala az ýaqyttyń ishinde elimizdegi iri shaharlardyń qataryna qosyldy. Munyń bári qarqyndy júrgizilgen qurylys jumystarynyń nátıjesinde júzege asyp otyr. Ras, qazir 2000 jyldardyń basyndaǵydaı ekpin joq. Degenmen áli de bolsa jańa ǵımarattar men turǵyn úıler turǵyzý isinde alǵa basý bar. Bas qala, jańadan turǵyzylyp jatqan elorda bolǵandyqtan, qurylys jumystarynyń jalǵasa beretinine kúmán joq.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу