Жолдама саны оннан кем болмайды

Мәдіғали ҚАРСЫБЕКОВ: Шорт-тректен Қазақстан құрамасының бас бапкері. Шорт-тректен Қазақстан құрамасы бұл маусымды сәтті аяқтады. Әлем кубогы кезеңдерінде топ жарып, жүлдегерлер қатарынан көрінген спортшыларымыз Алматыда өткен Универсиада ойындары мен Саппородағы Азиадада да үздік үштікке енді. Құрама тағы бірер күнде жаңа маусымның дайындығын бастайды. Жаттығу жұмыстары Нидерландыда жалғасады. М.Қарсыбековтің айтуынша, бұл Пхенчханда 2018 жылы жалауы желбірейтін Олимпия ойындарына мейлінше көп жолдама алу үшін қажет.
Егемен Қазақстан
05.04.2017 8103
2

– Қазақстан құрамасы үшін бұл маусым табысты аяқталды. Шәкірттеріңіз алдарына қойылған мақсатты қаншалықты орындай алды?

– Маусымды шынымен де сәтті өтті деп айтуға толық негіз бар. Әлемдік жарыстарда жеңімпаз, жүлдегер атандық. Әлемдік кубок кезеңдерінде топ жарған жастарымыз Универсиадада да барын салды. Кемшіліктер де болды. Оларды түртіп алып, жаңа маусымда соларды жою үшін жұмыс істейміз. Одан бөлек те проблемалар басшылыққа жеткізілді. Егер бәрі ретімен шешімін тауып жатса, көрсеткіш әлі де жақсара түсетіні анық.

– Жаңа маусымға дайындықты қашан бастамақсыздар?

– Сәуір айының ортасында жаттығу жиындарына кірісеміз. Шәкірттерім баптарына ену үшін Голландияға аттанамыз. Бұл құрамамен бірнеше жылдан бері әріптес ретінде жұмыс істеп келеміз, үйренгеніміз де, үйренеріміз де көп. Оның алдында Қытай және Оңтүстік Корея құрамаларының жүйелерін де тексеріп көрдік. Олардың да жақсы тұстарын алдық. Дегенмен функционалдық даярлық жағынан Нидерландтікі бізге тиімдірек болып тұр. Бұлай дейтінім, Шығыс Азия елдерімен өткізген біріккен жаттығулардан соң көрсеткіштеріміз сары құрлықтың талаптарына сай келгенімен, әлемдік деңгейде үздіктер қатарына ену үшін жеткіліксіз еді. Ал Голландиямен жұмыс істей бастаған 2015 жылдың алғашқы маусымында-ақ біздің жігіттердің техникалық, жылдамдыққа қатысты нәтижелері жоғарылай бастады. Сондықтан бұл серіктестік бізге өте қажет. Ал қыздарымыз Оңтүстік Кореяға аттанады. Оларға Аслан Дауымов көмектеседі. Өзім Нидерландта жүрсем де қыздарымыздың жаттығуларын бақылап отырамын.

– Әне-міне дегенше қысқы Олим­пия ойындары да келіп қалады. Төрт­жылдықтың басты додасына іріктеу қашан басталады?

– Негізі біз әрбір олимпиададан кейін аздап тынығып алған соң келесі ойындарға дайындыққа кірісеміз. Әлем кубогы кезеңдері немесе де өзге де  ірі жарыстарда жүлдегер атанып не үздік шығу маңызды. Бірақ бұлардың бәрі сол олимпиадаға дейінгі даярлық жолы. Қазір шамамен тоғыз ай уақыт қалды. Кімнің қаншама жолдама алғаны қыркүйек-қазан айларындағы Әлем кубогының кезеңдерінен соң, яғни қарашада белгілі болады. Бізге соған дейін әбден тер төгу керек. Себебі, ең алғашқы мақсат – мейлінше көп жолдама алу. Ал қалған үш айды төртжылдықтың бас аламанында жақсы өнер көрсету үшін жұмсаймыз.

– Құрамамыз қанша жолдама алуы мүмкін? Жоспарларыңыз бар шығар...

– Соңғы, Сочи Олимпиадасында сегіз жолдама алсақ, бұл жолы одан кем болмайды деп отырмыз. Шамамен оннан асады.

– Басымдық кімдерге беріледі?

– Үш ұзақ қашықтықтан бірнеше лицензия және командалық эстафета жарысынан сегіздікке кіруге тиіспіз. Қыздарымыз да төрт жолдамаға иелік ететін шығар деп ойлаймын.

– Бір сұхбатыңызда қыздар шорт-трегінде бәсекенің аздығын айтып едіңіз. Бұл мәселені шешудің жолдарын таптыңыздар ма?

– Әр облысқа қыздарды жаттықтыратын білікті жаттықтырушылар керек деп айтып келемін. Себебі, шамамен жүз баланың тоқсаны ұл болса, оны ғана қыз бала. Қыздардың саны осынша болуы керек деп ешкімнен талап ете алмайсың. Бірақ санаулы адамның арасында қайдағы бәсеке? Оның үстіне келген он қыздың бәрі шорт-трекпен түбегейлі шұғылданып кетпейді ғой. Бапкерлерге айтамын: «қыздарды тәрбиелеңдер, онда мамандар арасында да бәсеке аз, тез көтерілесіңдер» деп. Бірақ айтарлықтай өзгеріс көріп жүрген жоқпын.

– Спортшы жетістікке жету үшін оны алға қарай жетелейтін, үйрететін бапкері болуы керек. Ал мамандарды даярлау мәселесін қалай шешіп жатсыздар?

– Меніңше, қазіргі спортшылар спортты аяқтаған кезде білікті жаттықтырушы болып шығады. Айталық, Олимпиадаға қатысқан Аслан Дауымов білгенін шәкірттеріне үйретіп жүр. Азамат Сұлтанәлиев те бапкерлікке бет бұрды. Бірақ бұл аз. Ал облыстардағы бапкерлер үлкен сындарға шығуға психологиялық тұрғыда дайын емес. Шетелге апарып оқытуға да болар еді. Ол үшін де тіл білу керек. Ағылшын тілін құрамада өнер көрсеткендері ғана біледі. Әлгі мамандарға тіл үйретем деп жүргенде облыстардағы шорт-тректің ахуалы төмендеп кетеді. Батыс Қазақстан мен Қостанай облыс­тары және Астана қаласында білікті бапкерлер бар. Көрсеткіш те соған сәйкес. Өзге өңірлерде нәтижелер төмендеу. Себебі, бәрі бір адамға жүктелген. Іріктеуді, техникалық және психологиялық, функционалдық даярлықты жүргізетін адамдар бөлек-бөлек болуы керек. Балаларды қалай іріктейтінін көбісі білмейді. Оны ешкім үйретпейді. Біздің өзіміз оқыдық дегенімізбен, бұл жүйенің қалай жүзеге асырылатынын тек араға жиырма жыл өтіп түсіндік. Бұқаралық болуы қажет деген оймен жарысқа бәленбай баланы әкеледі – оның жартысы аурушаң, жартысы бұл спортқа мүлде дайын емес. Қайдағы табыс сонан соң?! «Міне, қырық бала әкелдім, соған айлық төле» дейді. Сайыс аяқталған соң сол балалардың бірде-бірін таппай қаласың. Спорт деген бәрін бірдей жинай беру емес, бұл іріктеу екендігін түсіндіре алмайсың. Келесі жолы жағдай қайталанады. Осылайша бұқаралық сипат деп жүріп шорт-трегімізді құртып жатырмыз. Кезінде мен де Оралға қайта барып, бәрін басынан бастадым. Әбден зерттедік, жоқтан бар жасадық. Бүгінде жас мамандар отыра береді ауыздарын ашып: «бізге ешкім айтпады немесе бізде анадай-мынадай жоқ» деп. Патриотизм дегенді ұмытып кеткен. Ұлт намысы үшін тек құрама мүшелері жауапты деп пайымдайды. Сондықтан ғой мектептердегі жаттықтырушылардың әлі күнге уақытша сан, қағаз үшін жұмыс істеп жүргені. Әлгі хаттамаларға қарасаң, шағын аудандардың өзінде мыңдаған бала шұғылданатын секілді көрінеді. Іс жүзінде ешкім жоқ. Соның кесірінен қаншама дарынды жасөспірім далада қалып жатыр. Біздегі спорттың бас­ты проб­лемасы осы. Әрбір бапкер, сол мек­тептердің директорлары жаны ашымаса, тағы да миллиондар төлеп легионерлерді алды­рамыз ба?! Егер іріктеу тиісті деңгейде өтсе, бес-алты жылдың өзінде сол балалар нәти­же көрсетеді.

– Мамандардың біліктілігін арттыратын жүйе жоқ қой сонда?

– Шорт-трек – өзінше бір бөлек спорт. Оған сырттан келіп кез келгені маманданып кете алмайды. Қазір елімізде мұзайдындар көптеп салынып жатыр. Қызылорда, Аягөз секілді қалалар бапкер сұрайды. Білікті жаттықтырушы тапшы. Футбол, күрес секілді спорттарда мамандар көп. Солар іріктеуді үйренсе ғой. Әйтпесе біздегі спортшылардың басым бөлігі намыс пен таза еңбекқорлықтың арқасында ғана жетістікке жетіп жүр. Олар үшін арнайы жүйе спорттың көп түрінде жасалмаған.

АҚШ не Голландиядағылар біздегі үйірмелердің тегін екендігін естігенде, спортқа қызығушылардың саны неге аз екенін түсіне алмай дал болады. АҚШ-та баласын коньки спортына беру үшін ата-анасы 5 мың доллар төлеуі керек. Оған кез келген адамның мүмкіндігі жете бермейді ғой. Голландияда да сол, талапты балалар көп, бірақ федерацияға төлейтін ақшасы жоқ. Ал бізде тегін. Соны бапкерлер де, ата-аналар да түсінбей жүр. Құрама мүшесі атану үшін ақша төлесін десінші, жастардың жартысынан көбі сол сәтте-ақ спорттан кетіп қалады.

– Бүгінгі құрамның өзі жас дегенімізбен тағы бірнеше жылда спорттан кетеді. Олардың орнын басатын резерв бар ма?

– Әлгі айтқан Астана қаласы мен БҚО және Қостанай облыстарында жасөспірімдер, балалар аз емес. Шымкентте бір дарынды балақай өсіп келеді. Қай өңірде кімнің деңгейі қалай екенін бақылап отыру керек, тек оған уақыт табу қиын. Соңғы жылдардағы жетістіктеріміз өзгелердің бойына да сенімділік ұялатқан тәрізді. Әсіресе, қазақтар көп. Соған қуанамын. Біздің жігіттер қарадомалақтардың да қысқы спортта жетістікке жете алатынын дәлелдеді. Министрліктің өзі тек соңғы бес-алты жылда қысқы спортқа ден қоя бастады. Әйтпесе бұрын басымдық жазғы спорт түрлеріне ғана берілетін. Мемлекеттік бапкерлер қазір санақ жүргізіп жатыр. Жуық арада шорт-трекпен шұғылданатындардың санын да білетін боламыз.

– Ал елімізде шорт-тректен Әлем кубогы кезеңін қалай өткізуге болады?

– Биылғы маусымның төрт кезеңі де қай қалаларда өтетіні алдын ала жазылған. Олимпиададан кейін Әлем кубогы өтпейді, тек әлем чемпионаты жалауын желбіретеді. Алматы, Астана қалаларындағы мұздың сапасы жақсы. Сондықтан осы екі қаланың бірін Әлем кубогын өткізу үшін ұсына аламыз. Бірақ оның өзі төртжылдықтың бас додасынан кейінгі маусымда ғана мүмкін болады.

– Әңгімеңізге рахмет.

Әңгімелескен
Мәдина АСЫЛБЕК,
журналист
АСТАНА



СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

24.09.2018

FIFA-2018 марапаттау рәсімінде Роналду болмайды

24.09.2018

Ұлы Дала Еліне саяхат — «Жаңа Жібек жолы» бағыты бойынша экспедиция Таразға келді

24.09.2018

«Егемен академиясының» жаңа маусымына тіркелу басталды

24.09.2018

Мақтаарал құрылыс саласымен де танымал болмақ

24.09.2018

Атырауда «Тау тұлғалы Таумыш» республикалық ғылыми-тәжірибелік конференциясы өтті

24.09.2018

Ақмола облысында мемлекеттік қызмет мектебін ашылды

24.09.2018

Алматыда III Baikonyr Short Film Festivalдің жабылу салтанаты өтті

24.09.2018

Ақтөбелік полицейлер Агенттіктің «Пара алма!» үндеуіне құлақ асуда

24.09.2018

Қыздар Университетінің студенттері республикалық турнирдің жеңімпазы атанды

24.09.2018

Талдықорған қаласы әкімінің жаңа орынбасары тағайындалды

24.09.2018

25 қыркүйекте Үкімет үйінде Қазақстан Үкіметінің отырысы өтеді

24.09.2018

Ақтауға үлкен футбол оралды

24.09.2018

Үш дзюдошымыз да алғашқы айналымда ұтылды

24.09.2018

Оралда бокстан халықаралық турнирдің жеңімпаздары анықталды

24.09.2018

Қазақстанда ұшақ билеттері арзандауы мүмкін

24.09.2018

Қазақстанда 14 миллион тоннаға жуық астық жиналды

24.09.2018

«Түн құдайы» фильмі Парижде өткен ретроспектива барысында көрсетілді

24.09.2018

Универсиада алауы Алматы арқылы өтті

24.09.2018

Бүгін Бакуде үш дзюдошымыз белдесуде

24.09.2018

Бизнес салымдар үшін қай қаржы ұйымы тиімді?

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Асан Мирас,

Ulaǵat pen muraǵat

Qaıǵyly ólimi qalyń jurttyń qabyrǵasyn qaıystyryp, qyrshyn ǵumyry qıylǵan óner, mádenıet, sport sańlaqtary qaı ultta bolsyn az emes. Ondaı has talanttardy halyq eshqashan umytpaıdy. Talanttardyń fánıdegi taǵdyry kelte bolǵanymen, halyqtyń júregi men jadyndaǵy ǵumyryn myńjyldyqtarmen ólsheýge bolady. Aıtalyq, áıgili grek ańyzyndaǵy aıbyndy batyrlar Ahılles pen Gektordyń esimderi dáýirlerden dáýirlerge kóshe júrip, ult sanasynda jarqyrap ǵumyr keshýde. Ańyzdyń epıloginde aıtylǵandaı, keıingi urpaq tıtandardy máńgi eske tutatyn bolady. Tipti, grektiń búkil tarıhy áli kúnge deıin ataqty Gektor men Ahıll shaıqasyna baılanysty óriledi. Biz muny nege aıtyp otyrmyz? Qaı ult bolmasyn, esimi elge eleýli tulǵalaryn este qaldyrýdyń esti joldaryn ustanady. Qazaq tarıhyn aqtarsaq ta, ádebıet betterin paraqtasaq ta túrli klassıkalyq joqtaý úlgilerine jolyǵatynymyz sózsiz. Joǵarydaǵy dańqty grek batyry Ahıllestiń de atyn aqıqatqa bergisiz asqaqtatqan áıgili Gomer abyz. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qasiet pen qasiret

«Dánikkennen qunyqqan jaman» degen sózge mán bersek, munda úlken fılosofııalyq maǵyna bar. Táýba, bireý bireýden nan surap jeıtin zaman emes qazir. Toqshylyq zaman. О́zimizdi qoı ústine boztorǵaı jumyrtqalaǵan barshylyqta, etek-jeńniń keń kezinde dúnıege kelgen, zárýlik kúıin sezinbeı ósken urpaqqa balaımyz. Dastarqannan nan, maı, qant, sút, qaımaq eshqashan úzilgen emes. Sonymyzben baı sanalmasaq ta, bardyń sanatynan bolatynbyz... Qudaı saqtaı gór, taǵamǵa talǵam-talabymyzdyń sharyqtap ósip ketkeni sonshalyq keıde dastarqannan búginde nan qoıylatyn bos oryn tappaı qınalatynymyz ras. Sóıte tura, toqshylyq zamanda ómir súrip jatqanymyzdy sezinbeıtinimiz jaman. Moıyndaǵymyz kelmeıtini qorqynyshty. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Minez adamnyń taǵdyry ma?

Qazir Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy týraly jıi áńgime qozǵalýda. Jańa turpatty jańǵyrýdyń eń basty sharty – ulttyq kodyńdy saqtaı bilý, ıaǵnı zaman jańalyqtaryn qabyldaı, oǵan ún qosa otyryp, basqa ulttardan árdaıym erekshelendirip turatyn ózińniń ulttyq bolmysyńdy, qazaqy qalybyńdy damyta bilý ekendigi aıtylýda.

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу