Жұмыссыздық па, жалқаулық па?

Елордаға келгенше ел ішінде еңбек еттік. Елдің еңсесін көтеретін де, қабаққа кірбің түсіретін де дүниесі бар. Жақсысы жан се­мір­теді. Жете алмай жатқаны жа­­бырқатады. Екі қолға бір кү­рек, бір құрық ұстамай жүрген аза­мат­тардың масыл күйін көргенде кө­ңіл құрғыр еріксіз пәсейіп қалады.

Егемен Қазақстан
25.01.2017 34
3

Ауылға барғанда андағайлап ал­дыңыздан шығатын мәселе – осы. Бірде шығыс өңірінің Зайсан ауданына сапарымыз аясында өңірге белгілі құрылысшы, кәсіпкер азаматпен дастарқандас болдық. Әңгіме өріле келе, Зайсан шаһары етегін қымтап жатқан Сауыр тауындағы жайлауда 500-дей мүйізді ірі қараның бағымы жылдан-жылға қиындап бара жатқаны айтылды. «Ал ұсақ малды ұстамайтын болдым. Өйткені, малшы жоқ» деп қайырды. Аң-таң болдық. Айнала қонған ауылда қолға құрық ұстар жан жоқ па? Жоқ! Тақымдап қоймадық. Әдетте, қолында аз-кем қаржысы бар кейбір азаматтардың әлеуметтік жағынан әлсіз топ өкілдерінің қара күшін пайдаланып, кейіннен әр нәрсені сылтау­ратып, маңдай тері, табан ақысын бермей қуып жіберетіні жөнінде де естігенбіз. Көкейде осы ойдың көлеңкесі қылаң беріп келе жатты..

– Сіз оны айтасыз, деді сәлден соң сұхбаттасымыз. – Мен мал бақ­қан азаматтарға ай сайын 100-150 мың теңге көлемінде айлық тө­леймін. Оның үстіне азық-түлікпен қам­тамасыз етемін. Ал олар… Иә, олар жайлаудан түскенде 1 қарын май, 1 дорба құрт-ірімшік алып түспейді!

Кәсіпкер сөзінде жан бар сияқты. Қарапайым арифметикаға жүгінсек, 500 ірі қараның басым бөлігі аналық мал. Бір сиыр орта есеппен күніне 5 литр сүт берсе, мал баққан ағайынның аузынан тура мағынасында ақ май ақпай ма?! Өйткені, кәсіпкер мал бағушы ағайынға айлығы мен азық-түлігінен бөлек сүтін де тегін беріп отыр. Тек төлін аман-есен бағып-қағып берсе болды. Ал жайлауда желіні жер сызған түлікті сауатын адам жоқ. Сенесіз бе? Пұшайман болып қалдық.

Шемонайха ауданының Камы­шин­ское ауылында Владимир Акулов жетекшілік ететін шаруа қожалығындағы тауарлы сүт фер­ма­сының ашылуына куә болдық. Сал­танатты шараға Ақмола облысынан арнайы келген Қазақстанның Еңбек Ері, «Родина» агрофирмасы» кәсіпорнының жетекшісі Иван Сауэр сынды еліміздің танымал фермерлері де қатысты. Жарқыраған қоражай мен автоматтандырылған сауу жүйесімен танысып шығып, автобусқа жайғасқан фермерлерден мұндай заманауи шаруашылықта еңбек етуге құлықты жандар көп пе деп сұрадық. Сонда еуро­па­лық сауу роботтарын екі жыл бұ­рын орнатқан Бородулиха ау­да­нындағы «Зайтенов» шаруа қо­жалығының жетекшісі Ерлан Зайтенов еңбекақысы 200 мың теңгені құрайтын мал бағу кәсібіне маман таппай отырғанын айтты.

Иә, бұл – ойландырарлық мә­се­ле. Ата кәсібімізге адалдықтан ай­ны­дық па? Әрине, мал бағу оңай емес. Қыстың қысқа күнінде суару, жемшөбін беру, қоражайды тазалау сияқты таусылмас машақаты бар. Жазда ми қайнаған аптапта жайылымға жаясыз. Бірақ қай жұмыстың да қиындығы бар емес пе? Әлде, малшы болу абыройсыз кәсіпке айналды ма? Қимасақ та, кідіре бергеніміз – осы ой.

Туған ауылымыз шекара шебінде. Дүрбі салсаңыз дүние-мүкәмалын көруге болатын Қытаймен қоңсы қонған ауылымызға көшіп келген қандастарымыздың еңбекқорлығына, қор жинау қабілетіне риза боласыз. Үш-төрт жылда малды болады. Әуелі, әлдекімнің малын бағады. Малдан басқа кірісі жоқ мал иесі еңбекақы есебін малдың төлімен айырысады. Яғни, төлдің жартысы – мал иесінікі, жартысы – мал баққандікі. Үш-төрт жылда 40-50 бас отарын құрап алған жалданушы жеке кетеді. Тағы да мал бағатын адам іздейсіз…

Осындайда «Жаманға жан жуымас, жалқауға мал жуымас» деген баба сөзі еске түседі. Әйтпесе, еліміздің Ауыл шаруашылығы ми­нистрлігінің стратегиялық жоспарлау және талдау департаментінің директоры Арнұр Мұхаметжановтың айтуынша, бүгінде мал ша­руа­шылығын субсидиялау бойын­ша 33 бағыт қарастырылған екен. Енді ауылшаруашылық коопе­ра­тивтеріне субсидия алуға қатысуға мүмкіндік берілмек. Бұл – субсидия алушылардың саны 2,5 есеге көбейеді деген сөз. Яғни, қойын алдырып, қорасын бекітетін қамсыздығымыздан арылу қажет.

Думан АНАШ,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР
КОЛУМНИСТЕР

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Esi ketken eskini alady

Búginde avtomobıl degen burynǵydaı baılyqtyń, sol kólikti satyp alǵan adamnyń áleýmettik jaǵdaıynyń jaqsy ekendiginiń kórsetkishi bolýdan qalyp barady. Bir úıde eki, keıde úsh avtokóliktiń bolýyn, tipti keıbir jumyssyz júrgenderdiń de avtokólik satyp alýyn oǵan mysal retinde keltirýge bolady. Osy oraıda avtomashınalardyń sonshalyq kóbeıip ketýiniń syry nede degen saýaldyń týyndaýy da zańdy. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qala jáne qazaq

Astana – jastar qalasy. Qala kóshelerinde kele jatyp aınalańa qarasań kóbinese jastardy kóresiń. Demek, Astana – bolashaqtyń qalasy. Osy Astana arqyly qazaqtardyń qala halqyna aınalyp kele jatqandyǵyn jáne aınala alatyndyǵyn anyq baıqaýǵa bolady.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Mádenıetti adam. Ol kim?

Osy keıde on ekide bir gúli ashylmaǵan kókórim jastarǵa albyrttyqtyń saldarynan jibergen aǵattyǵy men qateligin túzeý maqsatynda apalyq qamqorlyqpen azǵantaı bir aqyl-keńes aıta bastasań, munyńdy muqatý, tuqyrtý dep oılaıtyndaryna túsinbeısiń.  Olardyń bári syndy solaı qabyldaıdy degen pikirden aýlaqpyz árıne, biraq kúndelikti ómirde mundaı jaıtqa jıi tap bolyp jatatynymyz ras endi. Munan soń aldyńǵy tolqyn apalarymyz ben aǵalarymyzdyń aldarynan kese-kóldeneń ótpeı, jumsaǵan jaqtaryna quldyrańdaı usha jóneletin baıaǵy bizdiń kezimizdegi jastardyń eleýsiz ǵana eskertilgen úlkenderdiń áńgimesinen keıin endigári sol kemshilikti qaıtalamaýǵa tyrysatyn elgezektigi, qarapaıymdylyǵy, kishipeıildigi, ıbalylyǵy sanamyzǵa saǵynysh sazyndaı sarqyla oralady. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Sheraǵań shertken sher

Qazaq jýrnalıstıkasynyń qara narlary Sherhan Murtaza men Kamal Smaıylovtyń «Egemendegi» hattary kezinde qoǵamdyq sanaǵa serpilis ákelgeni málim. «Qadirli Kamal Dos!», «Qadirmendi Sherhan!» dep bastap, el ómiriniń qaltarys-bultarystaǵy búkil problemasyn jipke tizip kórsetken, odan shyǵatyn jol izdegen eki tulǵanyń hattaryn qazir oqysań, alysty boljaı bilgen kóregendigine eriksiz tańǵalasyń. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Sotqa silteı salý sán be?

Qara qyldy qaq jaryp, ádildikti aıtqan qazaq bıleriniń bılik qaǵıdasy: «Týra bıde týǵan joq, týǵandy bıde ıman joqqa» negiz­delgeni málim. Qasqaıyp turyp qamshysyn aldyna tastap: «Baı bolsań halqyńa paıdań tisin, batyr bolsań dushpanǵa naızań tısin. Baı bolyp paıdań tımese, batyr bolyp naızań tımese jurttan ala bóten úıiń kúısin» dep Áıteke bıdiń shamyrqanǵany, judyryqtaı jumylǵan Qazybek bıdiń Qońtajyny bılik aıtý kezegi tıgende: «Sózdi óńmenime suǵyp aıtqan kezde, eki ıyǵynan eki aıý aýzynan ot shashyp «typyr»» etshi, «kóreıin» dep turdy. Kórdińiz be, bılik aıtqan adam sózimen de kózimen de, susymen de yqtyra alady eken. Qazaq bıleri dala zańynyń oryndaýshylary bolǵan. Tek ádildikti tý etip kótergen onyń aldynda han da qara da birdeı jaýap bergen.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу