Әр сыйлықтың өз орны бар

Егемен Қазақстан
16.08.2017 4734
2

Қолымызға қалам алып осы мақаланы жазуға белгілі журналист Талғат Сүйінбайдың «Егемен Қазақстан» газетінде (26.06.2017) жарияланған «Кәденің қадірін білейік» де­ген мақаласы себеп болды. Онда автор «...Сатып алу­ға домбыра да тапшы, көз­ге қо­раш көрінсе де көк ша­па­ны­ны­ң өзі қат кеңес­тік заман­-ай десеңізші! Сөй­тіп жүріп 90­-жыл­дарға жет­тік. Фосфоры таусылып, бу­дақ­­-бу­дақ түтіні өшкен Жам­был­дың суперфосфат зау­ы­тына шетелден инвестор­лар келе қалсын! Күтіп алу­шылар бір қайнауы ішін­дегі келісімшарттың дүм­­білездігіне қарамастан, қо­нақ­тармен сыйласудың жөні осы­-ау деп шамалап, шетелдіктерге шапан жауып, қолдарына бір-­бір дом­быра ұстатады. Таяу Шы­ғыс­ты бетке алған әуе лай­не­рі Алатаудың иығынан асқан­да мей­мандармен қимай қош­та­­сып тұрған тараздықтар әуе­­жайдың қоқыс салатын кір-­­­кір темір жәшігінде қос дом­быра мен қос шапанның еш­­кімге керексіз үйме-­жүйме жат­қанын білмейтін...» деп жаз­ады. 

Мақаланы оқи отырып, «Қа­зақтың салт-дәстүріне сәй­­кес қадірлі қонақтың иы­ғы­на жабылатын шапаны мен домбырасының қадірін біл­мегендердің қастерлі дү­ние­мізді қор қылғандары-ай!» деп іштей налисың. Мүм­кін, кейбір шетелдіктер қа­зақтың бұл ата дәстүрін, ұлт­тық кәденің қадірін толық ұға біл­меулерінен болған шы­ғар. Бә­рі-бір, әттең-ай... деп күй­іне­сің. 

Қазақтың шапанын қадір тұтып, қазақ елінің азаматы ретінде әлемдік шаршы алаңға шапан киіп шығып жүрген  белгілі боксшылар Генадий Головкин және Қанат Исламға шексіз риза боласың. Қайда жүрсе де туған топырағын, өскен елін естен шы­ғармай, қазақ ұлтының ша­панын ту етіп жүрген азаматтарға көпшіліктің рах­мет­­тен басқа айтары жоқ. Ту­ған жерінің, Отанымыздың на­ғыз патриоттары деп осындай ардақты азаматтарды ата­сақ болады. Оларға ешкім «қазақтың шапанын киіп шы­ғасың» деп нұсқау берген жоқ қой...

Иә, әр ұлттың ғасырдан-ғасырға көшіп, өзімен бірге жасап келе жатқан өз салт-дәс­­т­үрі бар, қонақтарына көр­се­­тетін кәдесі бар. Оларды сақ­­­тап, іске асырғанымыз жөн шығар. Бірақ, кейде оған да сын көзбен, санаға салмақ са­­лып, өзгеше қарағанымыз, ақыл­ға салғанымыз жөн болар. 
Өмірде болып жатқан шын­­дықтың бірі – қандайда бол­­сын тойдың басында «ауы­лы­мыздың ақсақалы», «рулас ағайындардың қариясы», «ел ағасы» деп бата сұрау үшін белгілі ақсақалдарды той төріне шақырады. Той иесі ба­та берген әлгі қарттардың иық­тарына шапан жауып, бас­та­рына қалпақ кигізеді. Кейбір қарт­тарымыз киген шапанын «жұғысты болсын» деп дастарқан басында отырған інілерінің иығына жауып жатады. Өйткені, ай сайын бірнеше тойда болып, бата беріп жүрген қарияның үйін­де шапаннан көп дүние жоқ. Жинай беріп оларды не қылады...

Заманның өзгеруіне, уа­қыт талабына сай ұлттық кә­де­лер де өзгергені жөн-ау деген ой қаузаймыз. Шетелдік қо­нақтарға шапан, домбыра берудің қажеті бар ма? Олар қастерлі қоңыр домбыраның қасиетін біле ме? Оны олар музыкалық аспап деп ұқпай, ағаштан жасалған епетейсіз таяқ, шоқпар ретінде қарауы да мүмкін ғой. Өйткені ол домбырада ойнай алмайды, сондықтан оған керексіз, пайдасыз дүние ретінде қарайды. Журналист Т.Сүйінбай жазғандай, «Попқа баян не керек?».

Қазіргі дүкендерде не көп, әртүрлі сый ретінде ұсы­нылатын әшекей дүние­лер жайнап тұр, тіпті, қызық­ты­рып көз жауыңды алады. Шапан немесе домбыра бе­рудің орнына естелік сувенир­лер, еліміздің қылқалам ше­бер­лерінің картиналарын, зер­­гер-шеберлердің қолынан шық­қан асыл дүниелерін, әсем көркемделген фотоаль­бом кітаптарды сыйлап жат­сақ жақсы емес пе!

Сағындық ОРДАБЕКОВ,
дәрігер-хирург, медицина профессоры

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

18.09.2018

Головкин мен Альварестің үшінші жекпе-жегі болуы мүмкін бе? (ВИДЕО)

18.09.2018

11 жылдан кейін қайталанған тарихи кездесу

18.09.2018

Мемлекет басшысы қосарланған салықты болдырмайтын Өзбекстанмен арадағы келісімге өзгерістер енгізді

18.09.2018

Елбасы Байқоңыр тұрғындарына медициналық көмек көрсету заңына енгізілген өзгерістерге қол қойды

18.09.2018

Студент жастардың жатақхана мәселесі шешілуде

18.09.2018

Батыс Қазақстан облысында Мемлекеттік қызмет мектебі ашылды

18.09.2018

Жеңімпаздар әлем чемпионатына барады

18.09.2018

«Астана» 4 қазан күні өз алаңында Францияның «Ренн» клубымен ойнайды

18.09.2018

Атырауға алғаш рет Елбасының көшпелі көрмесі келді

18.09.2018

Қостанай облысының оңтүстік өңірі егін орағын аяқтап келеді

18.09.2018

Бауыржан Қарағызұлы Мәдениет және спорт министрінің кеңесшісі болып тағайындалды

18.09.2018

Ақмола облысында 61 ІТ сыныбы ашылды

18.09.2018

Әлихан Смайылов Қаржы министрі болып тағайындалды

18.09.2018

«Адырна» республикалық әдеби-көркем ұлттық журналы аламан бәйге жариялады

18.09.2018

Статусты сәйкестендіру керек

18.09.2018

Қостанай облысында адасқан тырна аңшылық шаруашылығына тапсырылды

18.09.2018

Ақмола облысында 2870 орынды қамтитын 11 жатақхана салу жоспарлануда

18.09.2018

Әулиеата аймағында туризмді дамытудың нақты жоспары жасалды

18.09.2018

Құрылыс компаниялары қызығушылық танытуда

18.09.2018

Елімізде жұмыспен қамтылған жастардың саны - 2,1 млн адамды құрайды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Tо́relik qyzmetke tо́r qashan beriledi?

Abaı atamyz: «Burynǵy qazaq jaıyn jaqsy bilgen adamdar: «bı ekeý bolsa, daý tórteý bolady» dep aıtypty», deıdi. Rasynda, bul sózdiń ómir tájirıbesinen alynǵanyna esh kúmán joq. О́ıtkeni bul arada hakim bıdiń sany emes, sapasy daýdy azaıtatynyna mán bergeni anyq. Al endi bul búgingi kúni de elimiz aýmaǵyndaǵy tórelik qyzmet prosesinde týyndaıtyn qoǵamdyq qatynastardy sheshýde eń basty eskerer jaıt bolyp tur. Sebebi azamattyq daýlardy qaraýda qara qyldy qaq jaratyn ádil sheshimge qol jetkizý áli de arman.

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

О́mir súrý salty

BUU aqparatyna saı, áıelder arasynda eń joǵary ortasha ómir súrý uzaqtyǵy boıynsha 86,8 jaspen Japonıa aldyńǵy qatarda tursa, er adamdar arasynda 81,3 jaspen Shveısarıa birinshi orynda. Al keıbir elderde ortasha ómir súrý uzaqtyǵy tipti 60 jasqa da jetpeıdi. «Nege?» degen suraqqa túrli faktorlardy keltire otyryp jaýap berýge bolady.

Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан»

Búgingi qazaq áıeli

Qazaq áıeli qaı zamanda da qatparly taqyryp bolǵan. Epostyq jyrlar men ertegilerde, jyraýlar poezııasynda qazaq áıeliniń, qazaq qyzynyń asqaq beınesi áspetteldi, sulýlyǵy jyrlandy, jan dúnıesiniń izgilikti qasıetteri pash etildi. Baǵzydaǵy Tumar hanym men Umaı anadan bastap qazaq tarıhy da Domalaq ana, Aıpara ana, Qyzaı ana, beridegi Bopaı hansha men uly Abaıdyń ájesi Zere syndy ardaqty esimderge kenen bolyp kelgeni belgili. Qashannan-aq halyq qasıetiniń qormaly, ulttyń uıaty áıel bolǵan.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу