Әр сыйлықтың өз орны бар

Егемен Қазақстан
16.08.2017 4927
2

Қолымызға қалам алып осы мақаланы жазуға белгілі журналист Талғат Сүйінбайдың «Егемен Қазақстан» газетінде (26.06.2017) жарияланған «Кәденің қадірін білейік» де­ген мақаласы себеп болды. Онда автор «...Сатып алу­ға домбыра да тапшы, көз­ге қо­раш көрінсе де көк ша­па­ны­ны­ң өзі қат кеңес­тік заман­-ай десеңізші! Сөй­тіп жүріп 90­-жыл­дарға жет­тік. Фосфоры таусылып, бу­дақ­­-бу­дақ түтіні өшкен Жам­был­дың суперфосфат зау­ы­тына шетелден инвестор­лар келе қалсын! Күтіп алу­шылар бір қайнауы ішін­дегі келісімшарттың дүм­­білездігіне қарамастан, қо­нақ­тармен сыйласудың жөні осы­-ау деп шамалап, шетелдіктерге шапан жауып, қолдарына бір-­бір дом­быра ұстатады. Таяу Шы­ғыс­ты бетке алған әуе лай­не­рі Алатаудың иығынан асқан­да мей­мандармен қимай қош­та­­сып тұрған тараздықтар әуе­­жайдың қоқыс салатын кір-­­­кір темір жәшігінде қос дом­быра мен қос шапанның еш­­кімге керексіз үйме-­жүйме жат­қанын білмейтін...» деп жаз­ады. 

Мақаланы оқи отырып, «Қа­зақтың салт-дәстүріне сәй­­кес қадірлі қонақтың иы­ғы­на жабылатын шапаны мен домбырасының қадірін біл­мегендердің қастерлі дү­ние­мізді қор қылғандары-ай!» деп іштей налисың. Мүм­кін, кейбір шетелдіктер қа­зақтың бұл ата дәстүрін, ұлт­тық кәденің қадірін толық ұға біл­меулерінен болған шы­ғар. Бә­рі-бір, әттең-ай... деп күй­іне­сің. 

Қазақтың шапанын қадір тұтып, қазақ елінің азаматы ретінде әлемдік шаршы алаңға шапан киіп шығып жүрген  белгілі боксшылар Генадий Головкин және Қанат Исламға шексіз риза боласың. Қайда жүрсе де туған топырағын, өскен елін естен шы­ғармай, қазақ ұлтының ша­панын ту етіп жүрген азаматтарға көпшіліктің рах­мет­­тен басқа айтары жоқ. Ту­ған жерінің, Отанымыздың на­ғыз патриоттары деп осындай ардақты азаматтарды ата­сақ болады. Оларға ешкім «қазақтың шапанын киіп шы­ғасың» деп нұсқау берген жоқ қой...

Иә, әр ұлттың ғасырдан-ғасырға көшіп, өзімен бірге жасап келе жатқан өз салт-дәс­­т­үрі бар, қонақтарына көр­се­­тетін кәдесі бар. Оларды сақ­­­тап, іске асырғанымыз жөн шығар. Бірақ, кейде оған да сын көзбен, санаға салмақ са­­лып, өзгеше қарағанымыз, ақыл­ға салғанымыз жөн болар. 
Өмірде болып жатқан шын­­дықтың бірі – қандайда бол­­сын тойдың басында «ауы­лы­мыздың ақсақалы», «рулас ағайындардың қариясы», «ел ағасы» деп бата сұрау үшін белгілі ақсақалдарды той төріне шақырады. Той иесі ба­та берген әлгі қарттардың иық­тарына шапан жауып, бас­та­рына қалпақ кигізеді. Кейбір қарт­тарымыз киген шапанын «жұғысты болсын» деп дастарқан басында отырған інілерінің иығына жауып жатады. Өйткені, ай сайын бірнеше тойда болып, бата беріп жүрген қарияның үйін­де шапаннан көп дүние жоқ. Жинай беріп оларды не қылады...

Заманның өзгеруіне, уа­қыт талабына сай ұлттық кә­де­лер де өзгергені жөн-ау деген ой қаузаймыз. Шетелдік қо­нақтарға шапан, домбыра берудің қажеті бар ма? Олар қастерлі қоңыр домбыраның қасиетін біле ме? Оны олар музыкалық аспап деп ұқпай, ағаштан жасалған епетейсіз таяқ, шоқпар ретінде қарауы да мүмкін ғой. Өйткені ол домбырада ойнай алмайды, сондықтан оған керексіз, пайдасыз дүние ретінде қарайды. Журналист Т.Сүйінбай жазғандай, «Попқа баян не керек?».

Қазіргі дүкендерде не көп, әртүрлі сый ретінде ұсы­нылатын әшекей дүние­лер жайнап тұр, тіпті, қызық­ты­рып көз жауыңды алады. Шапан немесе домбыра бе­рудің орнына естелік сувенир­лер, еліміздің қылқалам ше­бер­лерінің картиналарын, зер­­гер-шеберлердің қолынан шық­қан асыл дүниелерін, әсем көркемделген фотоаль­бом кітаптарды сыйлап жат­сақ жақсы емес пе!

Сағындық ОРДАБЕКОВ,
дәрігер-хирург, медицина профессоры

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

16.11.2018

Астана сессиясы. ҰҚШҰ-ның бейбітшіліксүйгіш беделін нығайтты

16.11.2018

Сарысудың музыкалық мұрасы

16.11.2018

Жалақаны өсіру үдерістері тездетілуде

16.11.2018

Жастар жылынан не күтесіз? Сауалдамадаға қатысқандар пікірі

16.11.2018

Режиссер Рүстем Есдәулетов атындағы фестивальдің жеңімпаздары марапатталды

16.11.2018

Майқайың кентінде сатылатын жеке меншік 110 үй бар

16.11.2018

Әбіш Кекіл­бай­ұлының немересі халықаралық жарыс­та бірінші орын алды

16.11.2018

Жастар жылынан не күтесіз? Сауалдамадаға қатысқандар пікірі

16.11.2018

Тозған жерді тыңайтудың тиімді тәсілі

16.11.2018

Қазақтың қара есептері

16.11.2018

Диқандар неге басқа дақылды таңдауда?

16.11.2018

С.Алексиевич. «Біз болашаққа мүлдем дайын емеспіз»

16.11.2018

Ветеринария мұраты – адам саулығы

16.11.2018

Қостанайда оқушылардың «Мәриям оқулары» байқауы өтті

16.11.2018

Қарағандыда қара фонға салынған картиналар көрмесі ашылды

16.11.2018

Асыл болуға асыққандар

16.11.2018

Денсаулық сақтау саласында қол жеткізілген келелі келісім

16.11.2018

Павлодарда архив құжаттары цифрлық  жүйеге көшетін болды

16.11.2018

Шығын азайып, табыс арта түсті

16.11.2018

Жетісу туризм орталығына айналады

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Esi ketken eskini alady

Búginde avtomobıl degen burynǵydaı baılyqtyń, sol kólikti satyp alǵan adamnyń áleýmettik jaǵdaıynyń jaqsy ekendiginiń kórsetkishi bolýdan qalyp barady. Bir úıde eki, keıde úsh avtokóliktiń bolýyn, tipti keıbir jumyssyz júrgenderdiń de avtokólik satyp alýyn oǵan mysal retinde keltirýge bolady. Osy oraıda avtomashınalardyń sonshalyq kóbeıip ketýiniń syry nede degen saýaldyń týyndaýy da zańdy. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qala jáne qazaq

Astana – jastar qalasy. Qala kóshelerinde kele jatyp aınalańa qarasań kóbinese jastardy kóresiń. Demek, Astana – bolashaqtyń qalasy. Osy Astana arqyly qazaqtardyń qala halqyna aınalyp kele jatqandyǵyn jáne aınala alatyndyǵyn anyq baıqaýǵa bolady.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Mádenıetti adam. Ol kim?

Osy keıde on ekide bir gúli ashylmaǵan kókórim jastarǵa albyrttyqtyń saldarynan jibergen aǵattyǵy men qateligin túzeý maqsatynda apalyq qamqorlyqpen azǵantaı bir aqyl-keńes aıta bastasań, munyńdy muqatý, tuqyrtý dep oılaıtyndaryna túsinbeısiń.  Olardyń bári syndy solaı qabyldaıdy degen pikirden aýlaqpyz árıne, biraq kúndelikti ómirde mundaı jaıtqa jıi tap bolyp jatatynymyz ras endi. Munan soń aldyńǵy tolqyn apalarymyz ben aǵalarymyzdyń aldarynan kese-kóldeneń ótpeı, jumsaǵan jaqtaryna quldyrańdaı usha jóneletin baıaǵy bizdiń kezimizdegi jastardyń eleýsiz ǵana eskertilgen úlkenderdiń áńgimesinen keıin endigári sol kemshilikti qaıtalamaýǵa tyrysatyn elgezektigi, qarapaıymdylyǵy, kishipeıildigi, ıbalylyǵy sanamyzǵa saǵynysh sazyndaı sarqyla oralady. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Sheraǵań shertken sher

Qazaq jýrnalıstıkasynyń qara narlary Sherhan Murtaza men Kamal Smaıylovtyń «Egemendegi» hattary kezinde qoǵamdyq sanaǵa serpilis ákelgeni málim. «Qadirli Kamal Dos!», «Qadirmendi Sherhan!» dep bastap, el ómiriniń qaltarys-bultarystaǵy búkil problemasyn jipke tizip kórsetken, odan shyǵatyn jol izdegen eki tulǵanyń hattaryn qazir oqysań, alysty boljaı bilgen kóregendigine eriksiz tańǵalasyń. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Sotqa silteı salý sán be?

Qara qyldy qaq jaryp, ádildikti aıtqan qazaq bıleriniń bılik qaǵıdasy: «Týra bıde týǵan joq, týǵandy bıde ıman joqqa» negiz­delgeni málim. Qasqaıyp turyp qamshysyn aldyna tastap: «Baı bolsań halqyńa paıdań tisin, batyr bolsań dushpanǵa naızań tısin. Baı bolyp paıdań tımese, batyr bolyp naızań tımese jurttan ala bóten úıiń kúısin» dep Áıteke bıdiń shamyrqanǵany, judyryqtaı jumylǵan Qazybek bıdiń Qońtajyny bılik aıtý kezegi tıgende: «Sózdi óńmenime suǵyp aıtqan kezde, eki ıyǵynan eki aıý aýzynan ot shashyp «typyr»» etshi, «kóreıin» dep turdy. Kórdińiz be, bılik aıtqan adam sózimen de kózimen de, susymen de yqtyra alady eken. Qazaq bıleri dala zańynyń oryndaýshylary bolǵan. Tek ádildikti tý etip kótergen onyń aldynda han da qara da birdeı jaýap bergen.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу