Әр сыйлықтың өз орны бар

Егемен Қазақстан
16.08.2017 5136
2

Қолымызға қалам алып осы мақаланы жазуға белгілі журналист Талғат Сүйінбайдың «Егемен Қазақстан» газетінде (26.06.2017) жарияланған «Кәденің қадірін білейік» де­ген мақаласы себеп болды. Онда автор «...Сатып алу­ға домбыра да тапшы, көз­ге қо­раш көрінсе де көк ша­па­ны­ны­ң өзі қат кеңес­тік заман­-ай десеңізші! Сөй­тіп жүріп 90­-жыл­дарға жет­тік. Фосфоры таусылып, бу­дақ­­-бу­дақ түтіні өшкен Жам­был­дың суперфосфат зау­ы­тына шетелден инвестор­лар келе қалсын! Күтіп алу­шылар бір қайнауы ішін­дегі келісімшарттың дүм­­білездігіне қарамастан, қо­нақ­тармен сыйласудың жөні осы­-ау деп шамалап, шетелдіктерге шапан жауып, қолдарына бір-­бір дом­быра ұстатады. Таяу Шы­ғыс­ты бетке алған әуе лай­не­рі Алатаудың иығынан асқан­да мей­мандармен қимай қош­та­­сып тұрған тараздықтар әуе­­жайдың қоқыс салатын кір-­­­кір темір жәшігінде қос дом­быра мен қос шапанның еш­­кімге керексіз үйме-­жүйме жат­қанын білмейтін...» деп жаз­ады. 

Мақаланы оқи отырып, «Қа­зақтың салт-дәстүріне сәй­­кес қадірлі қонақтың иы­ғы­на жабылатын шапаны мен домбырасының қадірін біл­мегендердің қастерлі дү­ние­мізді қор қылғандары-ай!» деп іштей налисың. Мүм­кін, кейбір шетелдіктер қа­зақтың бұл ата дәстүрін, ұлт­тық кәденің қадірін толық ұға біл­меулерінен болған шы­ғар. Бә­рі-бір, әттең-ай... деп күй­іне­сің. 

Қазақтың шапанын қадір тұтып, қазақ елінің азаматы ретінде әлемдік шаршы алаңға шапан киіп шығып жүрген  белгілі боксшылар Генадий Головкин және Қанат Исламға шексіз риза боласың. Қайда жүрсе де туған топырағын, өскен елін естен шы­ғармай, қазақ ұлтының ша­панын ту етіп жүрген азаматтарға көпшіліктің рах­мет­­тен басқа айтары жоқ. Ту­ған жерінің, Отанымыздың на­ғыз патриоттары деп осындай ардақты азаматтарды ата­сақ болады. Оларға ешкім «қазақтың шапанын киіп шы­ғасың» деп нұсқау берген жоқ қой...

Иә, әр ұлттың ғасырдан-ғасырға көшіп, өзімен бірге жасап келе жатқан өз салт-дәс­­т­үрі бар, қонақтарына көр­се­­тетін кәдесі бар. Оларды сақ­­­тап, іске асырғанымыз жөн шығар. Бірақ, кейде оған да сын көзбен, санаға салмақ са­­лып, өзгеше қарағанымыз, ақыл­ға салғанымыз жөн болар. 
Өмірде болып жатқан шын­­дықтың бірі – қандайда бол­­сын тойдың басында «ауы­лы­мыздың ақсақалы», «рулас ағайындардың қариясы», «ел ағасы» деп бата сұрау үшін белгілі ақсақалдарды той төріне шақырады. Той иесі ба­та берген әлгі қарттардың иық­тарына шапан жауып, бас­та­рына қалпақ кигізеді. Кейбір қарт­тарымыз киген шапанын «жұғысты болсын» деп дастарқан басында отырған інілерінің иығына жауып жатады. Өйткені, ай сайын бірнеше тойда болып, бата беріп жүрген қарияның үйін­де шапаннан көп дүние жоқ. Жинай беріп оларды не қылады...

Заманның өзгеруіне, уа­қыт талабына сай ұлттық кә­де­лер де өзгергені жөн-ау деген ой қаузаймыз. Шетелдік қо­нақтарға шапан, домбыра берудің қажеті бар ма? Олар қастерлі қоңыр домбыраның қасиетін біле ме? Оны олар музыкалық аспап деп ұқпай, ағаштан жасалған епетейсіз таяқ, шоқпар ретінде қарауы да мүмкін ғой. Өйткені ол домбырада ойнай алмайды, сондықтан оған керексіз, пайдасыз дүние ретінде қарайды. Журналист Т.Сүйінбай жазғандай, «Попқа баян не керек?».

Қазіргі дүкендерде не көп, әртүрлі сый ретінде ұсы­нылатын әшекей дүние­лер жайнап тұр, тіпті, қызық­ты­рып көз жауыңды алады. Шапан немесе домбыра бе­рудің орнына естелік сувенир­лер, еліміздің қылқалам ше­бер­лерінің картиналарын, зер­­гер-шеберлердің қолынан шық­қан асыл дүниелерін, әсем көркемделген фотоаль­бом кітаптарды сыйлап жат­сақ жақсы емес пе!

Сағындық ОРДАБЕКОВ,
дәрігер-хирург, медицина профессоры

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

16.01.2019

Сыртқы істер министрлігіне жаңа вице-министр тағайындалды

16.01.2019

Елімізде әлеуметтік кәсіпкерліктің дамуына қолдау көрсетеді

16.01.2019

Қазақстандықтар азық-түлікке қанша жұмсайды

16.01.2019

Зәуреш Ақашева: үстел теннисінен Ресей суперлигасы үлкен тәжірибе сыйлады

16.01.2019

Биатлоннан Қазақстан кубогі: екінші жарыс күнінің нәтижесі

16.01.2019

Әзербайжан мен Армения Сыртқы істер министрлері кездесті

16.01.2019

«Татулық» орталығының пайдасын дауласқандар көреді

16.01.2019

Атыраулық кәсіпкерлерді не алаңдатады?

16.01.2019

Соңғы технологиялар темекімен күресте жеңіп шықты

16.01.2019

Салықтық рақымшылықты жүргізуді қарастыратын Заң күшіне енді

16.01.2019

Сақтағанның жұмыртқалары лайкқа зәру емес

16.01.2019

Ресей, Иран, Әзербайжан үшжақты саммитке дайындалып жатыр

16.01.2019

Асқар Мамин Түркістандағы құрылыс жұмыстарымен танысты

16.01.2019

Бақтияр Зайнутдинов «Ростов» сапында алғашқы ойынын өткізді

16.01.2019

ШҚО Риддер қаласында «Көшбасшы болғың келе ме?» атты шара өткізілді

16.01.2019

Алматыда сымбатты ескерткіш орнатылды

16.01.2019

Алматыда аудармашылар мен авторлар кездесті

16.01.2019

Жанкүйерлер «Астана Опера» балет труппасын Нұрсұлтан Назарбаев әуежайында қарсы алды

16.01.2019

Депутат «Астана-Арена» стадионындағы кемшіліктерді атап көрсетті

16.01.2019

Ең белсенді салық төлеуші 126 084 түбіртек жіберген

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Bas paıda algorıtmi

Bas paıdany oılaý – búkil adam balasyna tán dúnıe. Ár adam balasynyń «ózim degende ógiz qara kúshim bar» degen qaǵıdat boıynsha tirshilik quratyny túsinikti. Biraq adam balasy qoǵam ishinde ómir súretindikten ár adamǵa tán osy qasıetti shektep ustaýǵa, ony qoǵamdyq múddege nemese qoǵamdyq ortada qalyptasqan tártipke baǵyndyrýǵa týra keledi. О́ıtkeni munsyz qoǵam damı almaıdy.

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Ońtaılandyrý ońalta ma, omalta ma?

Orta bilim salasyna qatysty taǵy bir ońtaılandyrýdyń qulaǵy qyltıyp, «bul qalaı bastalyp, qalaı aıaqtalady?» degen sansyz suraq kóptiń kókeıin búlkildetip otyr. «Qundylyqtar aýysatyn, shyndyqtar shatysatyn uly ózgerister týysynda ómirdiń ózi karnavalǵa uqsap ketedi», dep Mıhaıl Bahtın aıtpaqshy, bilim salasyndaǵy mundaı reformalardan jurttyń júıkesi juqarý bylaı tursyn, karnavalǵa aınalyp bara ma degen kúdik joq emes. Qabyldanǵan, tolyqtyrylǵan zańdar, ár mınıstrdiń tusynda túzilgen baǵdarlamalar, oǵan bólingen qarjy – «óıtemiz de, búıtemiz» dep keletin jarnamaǵa bergisiz jıyndar, konferensıalar, onda sóılenetin sózder qısapsyz desek, artyq aıtqandyq bolmas.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Úılený men úı bolýdyń arasy

Statıstıka komıtetiniń ótken jylǵy máli­me­tine qaraǵanda, elimizde sońǵy on jylda 1,5 mıllıon jup otaý qursa, osy kezeńde 1 mıl­lıonnan astam jup ajyrasqan. Bul – árbir úshinshi neke buzyldy degen sóz.

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Oıynshyq týraly oı

«Bárimiz balalyqtyń aýylynan kelgen­biz», oıynshyqpen oınaıtyn jastan áldeqas­han asyp ketsek te, keı-keıde balalarymyzdyń qolyndaǵyǵa qyzyǵa qarap qoıamyz. Qyńqyldap qandaı oıyn­s­hyq suraǵanyn, dúken sórelerinen kóz ala almaı turatynyn baqylaı júrip, búgingi balalardyń talǵamyn da birshama túsinip qalǵan sıaqtymyz. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Ataý men aqaý

Dúken, meıramhana, qonaq úı, shashtaraz, sulýlyq, sán salondary, basqa da túrli nysandardyń ataýy mańdaıshaǵa japsyryla salǵan jáı ǵana jazý emes, ulttyq bolmysymyzdy, ulttyq rýhymyzdy, qoǵamdyq sanany qalyptastyratyn, tárbıelik máni zor mańyzdy faktor sanalady. Solaı degenmen ókinishke qaraı, bul qurǵyryń túbiri sýyrylmaı qalyp qoıatyn aramshópti qansha otaǵanyńmen qaıta-qaıta qaýlap shyǵa beretini sıaqty áli kúnge deıin sheshimin tappaǵan túıini kóp túıtkildiń birine aınalyp otyr.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу