Айдындағы айғыздар

Соңғы кезде әлдеқашан марқұм болып кеткен майталман тұлғалар, тарихи есімдер туралы әлеуметтік желіде түрлі дақпырт сөздерді желше гулетіп, қадірлі, сыйлы зиялы­лары­мыздың өмір-өзегінен кір-кілти­пан іздеу, сенсация қуу, т.с.с. жат әдет­тердің жапан түзде жалғыз жортқан саршұнақша ара-тұра төбесі қылтиып көрініп қалып жүр. 

Егемен Қазақстан
18.09.2017 216

Ондайлардың көксеген мақсаты біреу-ақ. «Жаңа­лықты жұртқа бірінші болып мен жеткізейін, шындықты шімірікпей айтып салатын бұл неткен ғажап батыл жан еді десін мені, ақиқатты ашқанның айыбы жоқ, біз тарихта болған оқиға­ның бәрін бүкпесіз ашық жаза беруіміз керек, өйткені демократиялық қоғамда өмір сүріп жатқан жоқпыз ба?» дейді. 

Баяғыда атам қазақ «Құдайдан қорық­пағаннан қорық» деп өсер ұрпағын әуелі иманға бас июге үйрететін. О дүниелік болған кісінің сыртынан ғайбат сөз айтқызбай, тыйып тастап отыратын. Әруаққа тіл тигізу имансыздықтың белгісі болып саналатын. Ал қазір кей пенде­лерге, тіпті рухани құнарымыз – Абайға ауыз салу, бүлдіріп тұрып бүлк етпеу түк болмай қалды. Белгілі жазушы, драматург Роза Мұқанова «Өзектегі өкініштер» атты еңбегінде: «Әлі есімде, Жазушылар одағында қызмет істейтін кезім болатын. 

– Мен қазіргі Абаймын! – деп даурықты дүр-ақын. 

– Қазаққа бір Абай жетеді, сіз тарихта өзіңіз болып қалмайсыз ба.., – дедік біздер. Қитыққан түрі ме: «Мен Абайың­нан да мықтымын, менің жанымда Абай­ларың жай, әншейін!» – деді ол қолын көкке сілтеп. Сенбесең, мынау Абай­дың өлеңі, тыңда! Ал мынау менің өлеңім! Ол өз өлеңін қоқилана оқыды да, Абай­ға келгенде шабандап, салғырт оқыды.

Алланың құзырына бағынудан бас тартқан Ібілістің өркөкірек, тәкаппар сиқы осындай болған шығар, сірә», деп жазды. Әлі де қазақтың қасиетін, қазынасын көзге ілмейтін дөңайбат ойлар, ісіп-кеуіп ірілік­тен ірігендер аяғыңа шырмауықша ора­тылып, алға бастырмай тұрғаны анық. 
Содан соң, әлеуметтік желідегі ұлардай шулаған тобырға көзің түсіп, «Апыр-ай, ақын Сәкеннің әруағында не ақылары бар екен соншама?» дейсіз. Өткен тағдырын қазбалап, ақынның айнадай таза айдынын батпақ балақпен айғыздағанда, өмірлері содан гүл-гүл жайнап шыға келсе мейлі-ау шіркіндердің. Енді бір жазбаға құлақ ассақ, «Қасым Қайсенов ағамыз әнші Роза Бағланованы сынап тастапты-мыс». Қазақтың аңызға айналған қос тұлғасын, халықтың сүйіспеншілігіне ие жандардың бірін көкке самғатып, екіншісін жермен жексен еткенде, кім қандай абырой табады екен-ай дейсіз ғой баяғы. Мұқым Қазақ елі аялаған есімдерге деген әз құрмет өмірде аттары беймәлім жандардың бірлі-жарым осындай жазбаларымен өзгеріп сала береді дегенге кім сене қояды дейсіз, әрине? Алайда қайсар ағамыз бен әнші апамыздың ерлігі мен өнерінен бейхабар, көрмей өскен кейінгі ұрпақтың көзіне шалынған кез келген мұндай дерек келешекте жас сананы шатастырмай қоймасы тағы анық-ау...

Біз өзімізді ешуақытта өзге өрке­ниет­тердің дәлме-дәл көшірмесі бола алмайтын, салт-дәстүрі сақталған, руха­ни қалыбы бапталған халықпыз деп санай­мыз. Жеке бастың хикаяларын, тағдырын көпшілікпен бөлісу, отбасылық сырды баяндау – қазақтың менталитетінде жоқ, ал батыста ол – қалыпты жағдай. Онда белгілі өнер жұлдызының, тұлғаның баспалдақтан сүрініп кеткеніне дейін тәптіштеп жария ету – бар үрдіс. Мысалы, ағылшындар: «Ұлыбританияның премьер-министрі Уинстон Черчилль есепті мүлде қақпапты, атақты мультимиллионер Ричард Брэнсон сөйлегенде тілі күрмеліп, оқығанын миында сақтап тұра алмайтын нағыз ақпа құлақтың өзі болған деседі», деп, орыстар: «Ғалым, конструктор Сергей Королев мектепті кіл үшке бітір­ген... Антон Чехов гимназияда ор­нын­да екi рет қалып қойған, ақын Алек­сандр Пушкин есепке шорқақ болған, химик Дмитрий Менделеевтің де сабағы аса мәз болмаған, студент кезінде Лев Толстой емтиханнан «бiр» деген баға алған, Владимир Маяковский үлгерімі нашар оқушы болған, бірақ кеңестік идеологияның сойылын соғатын жырлар жазған ақынның бала күнгі мұндай кемшіліктерін Кеңес Одағы жария етуге рұқсат етпеген, Ресейдің бiрiншi президентi Борис Ельцин тәртiбi үшiн мектептен қуылған» деп, ал еуропалықтар: «Исаак Ньютон мектепті өте нашар оқы­ған, физика пәнiнен үлгерімі өте төмен болған, атақты композитор Бетховеннің жазғандарында қате өріп жүреді екен, жай қарапайым сандарды қосу мен көбейтуді білмепті, Альберт Эйнштейн сабақты нашар оқығаны сонша, баласының келешегінен күдер үзген байғұс ата-анасы оның ертеңгі тағдырына алаңдап, қатты қайғырыпты» деп емін-еркін жаза береді. Және бұлар құлаққа соншалық түрпідей тимейді. Тарихи тұлғалар өмірінің қызық беттері ретінде ғана қабылданады. Бір сәт асықпай мән берсек, әлеуметтік желідегі көңіл жабырқатар әлгіндей дүмбілез пайымдар мен дөрекі тұжырымдар бір жағы осыларға еліктеп-солықтаудан туып жүрген жоқ па екен деген ой да жоқ емес... Естелік дегеніміз ең алдымен, естілік емес пе? Олай болмаған күнде жүректер жараланбай ма?! 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

14.08.2018

Дзюдошы қыздар үш жүлде алуды көздеуде

14.08.2018

Делдалшылар көмір бағасын қолдан жасап отыр

14.08.2018

Астанада «Сергек» камераларының көмегімен 2 мыңға жуық әкімшілік құқық бұзушылық анықталған

14.08.2018

Құқықтық талапты сақтаса шетел телеарналарына шектеу жоқ - Дәурен Абаев

14.08.2018

БҰҰ Бас хатшысы Каспий теңізінің құқықтық мәртебесі туралы конвенцияға қол қоюын құптайды

14.08.2018

Қорытынды көрсеткіштер көңілге қонымды

14.08.2018

Қара жолдың қасиеті

14.08.2018

Бұқар жырау Қалқаманұлының 350 жылдығына арналған көрме-байқауы өтті

14.08.2018

Қажымұқан көтерген тас

14.08.2018

Арал аумағында атқарылар шаруа көп

14.08.2018

«Хрущевкалардан» құтылудың тиімді тетігі

14.08.2018

Оқулық шығаруда олқылықтарға жол берілмеуі қажет

14.08.2018

Байзақ батыр кесенесі

14.08.2018

Жеті айдың қорытындысы бойынша экономикалық өсім 4% құрады — ҚР ҰЭМ

14.08.2018

Ұлы Абайдың туған күні тұңғыш рет Ташкентте тойланды

14.08.2018

Шәкәрімнің үш анығы

14.08.2018

Қолма-қол ақшасыз есеп айырысулар саны өсуде

14.08.2018

Цифрлы қаржы: тез, арзан, тиімді

14.08.2018

Дулат Исабековтің кітапханасы ашылды

14.08.2018

Бекболат Әдетов шыққан белестер

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Арбамен қоянға жетер» күн қайда?

1998 жылы Kodak фирмасында 170 мың адам жұмыс істеген екен және әлем бойынша саудаланған фотоқағаздың 85 проценті дәл осы фирманың үлесіне тиген. Небәрі бірнеше жылдың ішінде олардың бизнес-моделі жойылып, фирма банкрот болған. Бұл нені білдіреді?

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Аграрлық саладағы болашақ мамандықтар

Сарапшылардың болжамдарына қарағанда, әлемдік аграрлық салада 15-20 жылдың ішінде революциялық өз­герістер жүзеге асырылады. Жаңа тех­нологиялардың шапшаң қарқынмен дамуы, ғарыш кеңістігін игеруге көптеген елдердің құлшыныс танытуы, гендік инженерия ықпалының күшеюі, азық-түлікке сұраныстың артуы, бос жатқан жерлердің азаюы секілді факторлар әлем бойынша жаңа технологиялармен қаруланған жаңа тұрпатты ауыл ша­руашылығын қалыптастырады. Сөйтіп ауыл шаруашылығы өзгерістерге барынша баяу бейімделетін ең консервативті сала деген бұрынғы түсініктің көбесі сөгіледі.

Әлисұлтан ҚҰЛАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Бесінші саммит және Каспий «бестігі»

Кеше Ақтау қаласында Каспий маңы мем­лекеттері басшыларының Бесінші саммиті өтті. Аса маңызды халықаралық жиынға Қазақ­станның, Ресейдің, Әзербайжанның, Иранның және Түрікменстанның президенттері қатыс­ты. Тараптар Каспий теңізінің құқықтық мәрте­бесі, теңізде экономика, көлік-транзит, эколо­гия, қауіпсіздік және басқа да салалар бойын­ша ынтымақтастық орнату мәселелерін талқылады. 

Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан»

Шалдың баласы

Қазақ менталитетінің өзіне тән тағы бір ерекшелігін айқындап, бекзат болмысын ажарлап әмбе сақтап келе жатқан әдет-ғұрыптарының бірі отбасындағы үлкен баланы, әсіресе ұлдың тұңғышын ата-әжесінің бауырына салу дер едік. Ол атасының баласы болып өседі. Шалдың баласы құдайдың еркесі, оны ешкім бетінен қақпайды. 

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Халық санының артуы – елге құт

Халық санының артуы Қазақстан сияқты жер көлемі үлкен, халық саны аз мем­лекеттерге ежелден маңызды мәселе­лердің бірі болып келеді. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу