Әмин Тұяқов: «Бапкер түзелмейінше, қазақтан чемпион шықпайды»

Жуырда жеңіл атлетикадан алты дүркін КСРО чемпионы, өз заманында 100 және 200 метр қашықтыққа жүгіруден КСРО-ның бірнеше рекордтарын жаңартқан Әмин Тұяқов ағамызбен жолығудың сәті түсті.   

 
Егемен Қазақстан
11.10.2017 9175
2

– Әмин аға, жыл басында 80 жылдық мерейтойыңызды атап өттіңіз. Қарап тұрсақ жүрісіңіз әлі тың. Мұны спорт­тың арқасы десек қате­леспейтін шығармыз. Өзіңіз спортшы болған соң, ізба­сарларыңыздың да өнерін бақылап тұратын боларсыз?

– Мен осы спорт деген бір сиқырдың арқасында елге танылдым ғой. Сондықтан спорт менің – өмірім. Спортта болып жатқан оқиғаларға көңіл бөліп, үнемі бақылап отырамын. Тәуелсіздік алғалы еліміздің спортшылары дүниежүзілік біріншіліктерге, Олимпия ойындарына, Азия ойындары мен чемпионаттарына көптеп қатысып жүр. Қазіргі таңда атлеттеріміздің әлемдегі алар орны ерекше. Сондай-ақ Үкімет спортқа көп көңіл бөліп жатыр. Соңымнан ерген талантты қаракөз қазақ бауырларым көптеп өсіп келе жатқаны мені қуантады. 

– Олимпия ойындары деп қалдыңыз ғой. Сіз төрт жылдықтың басты ойынына қатысып, чемпион атана алмадыңыз. Бұған өкінбейсіз бе?

– Олимпиадада чемпион болу екінің бірінің маңдайына бұйыра бермейді. Оған жылдар бойы жинаған тәжірибең, дайындығыңның арқасында жетесің. Мен өз заманымда КСРО чемпионатына қатысып, бірнеше дүркін чемпионы болдым. Одан бөлек тағы басқа бірнеше халықаралық ірі-ірі турнирлерге де қатыстым. Бұл қарапайым ауылдан шыққан мен үшін – үлкен нәтиже. Әрине, әр спортшының арманы – Олимп шыңын бағындыру ғой. Деген­мен чемпион атанбағаным үшін еш өкінбеймін. Бәлкім Олим­пиада чемпионы деген атақ маған бұйырмаған шығар.

– Қазақ спортшылары арасынан Олимпиада чемпионы қашан шығады деп ойлайсыз? Ол үшін не істеу керек?

– Бұл оңай нәрсе емес, айналайын. Бүгін-ертең шығады деп, дөп басып айта алмаймын. Егер де дәл қазір жасы 10-нан асқан балаларды спорт залға әкеліп, әр қайсысына көңіл бөліп, бапкерлер ықыласпен тәрбиелесе, алдағы 10-15 жылдың ішінде олар Олимпиадада жемісін береді. Аз уақытта Олимпиада чемпионын дайындап шығу өте қиын. Жеңіл атлетикада Олимпиада чемпионының шықпауының бір себебі – бапкерлер кадрына келіп тіреледі. Қазір көптеген жоғары оқу орындарында бапкерлерді оқытып шығарады. Бірақ олар­дың деңгейі өте нашар. Сөйтіп амалсыз шет елден бапкер алдыр­туымызға тура келеді. Мен осы мәселені үнемі айтып, үлкен кездесулерде көтеріп жүремін. Біз бірінші кезекте өз мамандарымызды дайындап шығаруымыз қажет, сонан соң Олимпиада чемпионы мәселесіне көшу керек. Сондай-ақ өңірде жүрген, тасада қалып қойған спортшыларға көңіл бөлуіміз қажет. Әлі де кеш емес. Өзім де өмір бақи қазақтан Олимпиада чемпионы қашан шығады екен деп армандап келемін. 

– Жеңіл атлетикада қазақ спортшылары неге аз деп ойлайсыз? 

– Бұл спорттың атауы жеңіл атлетика болғанымен, заты өте ауыр. Жеңіл атлетикамен айналысамын деген балалар 10-11 жастан бастап шынығу керек. Жоғарыда айтқанымдай, осы балалар 10-15 жылдан соң нәти­же береді. Осы мәселе тағы да бапкерлерге келіп тіре­леді. Бапкерімізді түземей, қазақ­тан чемпион шығару өте қиын. Өзім жеңіл атлетика құра­ма­сының бапкері болған кезде қарамағымдағы бапкерлердің көбі басқа ұлт өкілдері еді. Мен оларға «Сендер Қазақстанда тудыңдар, осы жерде қызмет істеп, нан тауып жүрсіңдер. Қазақ­тың қарадомалақ балаларына көңіл бөліңдер» деп айтып жүретінмін. Мен бапкер болған тұста үш-төрт жас бала болатын. Бүгінгі таңда солар спорт ше­берлері, Қазақстан чемпионы атанып жүр. Сол балалардан көп үміт күтемін. Қазақтың атын тек қазақ шығарады ғой. Сондықтан мен де қазақ бала­ларының спортқа келіп, чемпион атанғанын қалаймын. 

– Өміріңіздегі ең жарқын жеңісіңізді еске алыңызшы?

– Журналистер маған осы сұ­рақты үнемі қойып жатады. Осындайда қалай жауап берерімді білмей, тосылып қаламын. Спортты енді бас­тап жатқан кездегі ауылдық, аудандық жарыстардағы жеңісім ең ерекшесі шығар. Болмаса спорт шеберлігін орындаған кезім... КСРО чемпионы атанып, өз елімнің әнұранын шыр­қатқаным – өмірімдегі ең жарқын жеңісім болуы мүмкін. Бұл дәл мына кез деп анық айта алмаймын. Бапкер болып жүргенде шәкірт­терім чемпион атанып, әнұран орындағанда көзіме жас келген. Өйткені бұл жерде менің еңбегім ақталды ғой. Мүмкін осы шығар өмі­рімдегі ең жарқын жеңісім.

– Шәкірттеріңіздің аяқ алысы қалай?

– Шәкірттеріммен үнемі байланыс орнатып, жарыстарын да қадағалап жүремін. Нәтижелері жаман емес. Бір ғана мысал, жуыр­да Азия чемпионы атанған Виктория Зябкинаны айта аламын. Оның әкесі де жеңіл атлет болған. Тамаша спринтер болатын. Жалпы, шәкірттерім көп қой, бәрінен зор үміт күтемін. 

– Әңгімеңізге рахмет.

Әңгімелескен Әли БИТӨРЕ,
«Егемен Қазақстан»
 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

22.09.2018

Жалпықалалық сенбілікте 9 мыңнан астам ағаш егілді

22.09.2018

Мақтаарал ауданында «Жасыл ел» жастардың еңбек жасақтары жұмысын бастады

22.09.2018

«Балалар Евровидениесі» байқауының жеңімпазы анықталмақ

22.09.2018

Халықаралық «Ясауитану-2018» байқауы өз мәресіне жетті

22.09.2018

Елбасы елорданың қала құрылысын игеру жоспарымен танысты

22.09.2018

Даниал Ахметов Зырян ауданын Алтай деп атау туралы ұсынысты қолдады

22.09.2018

Елбасы Чан Дай Куангтің қайтыс болуына байланысты көңіл айтты

22.09.2018

Жаңа Жібек жолы: Алматы

22.09.2018

Катонқарағай ауданы тұрғынының сібір жарасынан көз жұмғаны расталды

22.09.2018

Сенаторлар сенбілікке шықты

22.09.2018

Б.Бекназаров Әзербайжан Парламентінің 100-жылдығына арналған шараға қатысты

22.09.2018

Мұнайдың әлемдік бағасы өсті

22.09.2018

Лондонда қазақстандық өнер көрмесі ашылды

22.09.2018

Түркия «Қазақстан» журналын шығарды

22.09.2018

Ақтөбеде «Анаға тағзым» орталығы ашылды

21.09.2018

Тимур Жақсылықов Президенттің көмекшісі болып тағайындалды

21.09.2018

Маман дайындау мәселесі талқыланды

21.09.2018

Астанада тұрғын үй кешенінде шартты өртті сөндіру бойынша тактикалық оқу-жаттығу өтті

21.09.2018

Бүркітші қыз Айшолпан түскен «Көшпенділер» фильмі көрерменін қуантады

21.09.2018

Павлодарда биыл 1655 жұп қосылса, 1101-і ажырасқан

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qasiet pen qasiret

«Dánikkennen qunyqqan jaman» degen sózge mán bersek, munda úlken fılosofııalyq maǵyna bar. Táýba, bireý bireýden nan surap jeıtin zaman emes qazir. Toqshylyq zaman. О́zimizdi qoı ústine boztorǵaı jumyrtqalaǵan barshylyqta, etek-jeńniń keń kezinde dúnıege kelgen, zárýlik kúıin sezinbeı ósken urpaqqa balaımyz. Dastarqannan nan, maı, qant, sút, qaımaq eshqashan úzilgen emes. Sonymyzben baı sanalmasaq ta, bardyń sanatynan bolatynbyz... Qudaı saqtaı gór, taǵamǵa talǵam-talabymyzdyń sharyqtap ósip ketkeni sonshalyq keıde dastarqannan búginde nan qoıylatyn bos oryn tappaı qınalatynymyz ras. Sóıte tura, toqshylyq zamanda ómir súrip jatqanymyzdy sezinbeıtinimiz jaman. Moıyndaǵymyz kelmeıtini qorqynyshty. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Minez adamnyń taǵdyry ma?

Qazir Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy týraly jıi áńgime qozǵalýda. Jańa turpatty jańǵyrýdyń eń basty sharty – ulttyq kodyńdy saqtaı bilý, ıaǵnı zaman jańalyqtaryn qabyldaı, oǵan ún qosa otyryp, basqa ulttardan árdaıym erekshelendirip turatyn ózińniń ulttyq bolmysyńdy, qazaqy qalybyńdy damyta bilý ekendigi aıtylýda.

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу