Әмин Тұяқов: «Бапкер түзелмейінше, қазақтан чемпион шықпайды»

Жуырда жеңіл атлетикадан алты дүркін КСРО чемпионы, өз заманында 100 және 200 метр қашықтыққа жүгіруден КСРО-ның бірнеше рекордтарын жаңартқан Әмин Тұяқов ағамызбен жолығудың сәті түсті.   

 
Егемен Қазақстан
11.10.2017 10095
2

– Әмин аға, жыл басында 80 жылдық мерейтойыңызды атап өттіңіз. Қарап тұрсақ жүрісіңіз әлі тың. Мұны спорт­тың арқасы десек қате­леспейтін шығармыз. Өзіңіз спортшы болған соң, ізба­сарларыңыздың да өнерін бақылап тұратын боларсыз?

– Мен осы спорт деген бір сиқырдың арқасында елге танылдым ғой. Сондықтан спорт менің – өмірім. Спортта болып жатқан оқиғаларға көңіл бөліп, үнемі бақылап отырамын. Тәуелсіздік алғалы еліміздің спортшылары дүниежүзілік біріншіліктерге, Олимпия ойындарына, Азия ойындары мен чемпионаттарына көптеп қатысып жүр. Қазіргі таңда атлеттеріміздің әлемдегі алар орны ерекше. Сондай-ақ Үкімет спортқа көп көңіл бөліп жатыр. Соңымнан ерген талантты қаракөз қазақ бауырларым көптеп өсіп келе жатқаны мені қуантады. 

– Олимпия ойындары деп қалдыңыз ғой. Сіз төрт жылдықтың басты ойынына қатысып, чемпион атана алмадыңыз. Бұған өкінбейсіз бе?

– Олимпиадада чемпион болу екінің бірінің маңдайына бұйыра бермейді. Оған жылдар бойы жинаған тәжірибең, дайындығыңның арқасында жетесің. Мен өз заманымда КСРО чемпионатына қатысып, бірнеше дүркін чемпионы болдым. Одан бөлек тағы басқа бірнеше халықаралық ірі-ірі турнирлерге де қатыстым. Бұл қарапайым ауылдан шыққан мен үшін – үлкен нәтиже. Әрине, әр спортшының арманы – Олимп шыңын бағындыру ғой. Деген­мен чемпион атанбағаным үшін еш өкінбеймін. Бәлкім Олим­пиада чемпионы деген атақ маған бұйырмаған шығар.

– Қазақ спортшылары арасынан Олимпиада чемпионы қашан шығады деп ойлайсыз? Ол үшін не істеу керек?

– Бұл оңай нәрсе емес, айналайын. Бүгін-ертең шығады деп, дөп басып айта алмаймын. Егер де дәл қазір жасы 10-нан асқан балаларды спорт залға әкеліп, әр қайсысына көңіл бөліп, бапкерлер ықыласпен тәрбиелесе, алдағы 10-15 жылдың ішінде олар Олимпиадада жемісін береді. Аз уақытта Олимпиада чемпионын дайындап шығу өте қиын. Жеңіл атлетикада Олимпиада чемпионының шықпауының бір себебі – бапкерлер кадрына келіп тіреледі. Қазір көптеген жоғары оқу орындарында бапкерлерді оқытып шығарады. Бірақ олар­дың деңгейі өте нашар. Сөйтіп амалсыз шет елден бапкер алдыр­туымызға тура келеді. Мен осы мәселені үнемі айтып, үлкен кездесулерде көтеріп жүремін. Біз бірінші кезекте өз мамандарымызды дайындап шығаруымыз қажет, сонан соң Олимпиада чемпионы мәселесіне көшу керек. Сондай-ақ өңірде жүрген, тасада қалып қойған спортшыларға көңіл бөлуіміз қажет. Әлі де кеш емес. Өзім де өмір бақи қазақтан Олимпиада чемпионы қашан шығады екен деп армандап келемін. 

– Жеңіл атлетикада қазақ спортшылары неге аз деп ойлайсыз? 

– Бұл спорттың атауы жеңіл атлетика болғанымен, заты өте ауыр. Жеңіл атлетикамен айналысамын деген балалар 10-11 жастан бастап шынығу керек. Жоғарыда айтқанымдай, осы балалар 10-15 жылдан соң нәти­же береді. Осы мәселе тағы да бапкерлерге келіп тіре­леді. Бапкерімізді түземей, қазақ­тан чемпион шығару өте қиын. Өзім жеңіл атлетика құра­ма­сының бапкері болған кезде қарамағымдағы бапкерлердің көбі басқа ұлт өкілдері еді. Мен оларға «Сендер Қазақстанда тудыңдар, осы жерде қызмет істеп, нан тауып жүрсіңдер. Қазақ­тың қарадомалақ балаларына көңіл бөліңдер» деп айтып жүретінмін. Мен бапкер болған тұста үш-төрт жас бала болатын. Бүгінгі таңда солар спорт ше­берлері, Қазақстан чемпионы атанып жүр. Сол балалардан көп үміт күтемін. Қазақтың атын тек қазақ шығарады ғой. Сондықтан мен де қазақ бала­ларының спортқа келіп, чемпион атанғанын қалаймын. 

– Өміріңіздегі ең жарқын жеңісіңізді еске алыңызшы?

– Журналистер маған осы сұ­рақты үнемі қойып жатады. Осындайда қалай жауап берерімді білмей, тосылып қаламын. Спортты енді бас­тап жатқан кездегі ауылдық, аудандық жарыстардағы жеңісім ең ерекшесі шығар. Болмаса спорт шеберлігін орындаған кезім... КСРО чемпионы атанып, өз елімнің әнұранын шыр­қатқаным – өмірімдегі ең жарқын жеңісім болуы мүмкін. Бұл дәл мына кез деп анық айта алмаймын. Бапкер болып жүргенде шәкірт­терім чемпион атанып, әнұран орындағанда көзіме жас келген. Өйткені бұл жерде менің еңбегім ақталды ғой. Мүмкін осы шығар өмі­рімдегі ең жарқын жеңісім.

– Шәкірттеріңіздің аяқ алысы қалай?

– Шәкірттеріммен үнемі байланыс орнатып, жарыстарын да қадағалап жүремін. Нәтижелері жаман емес. Бір ғана мысал, жуыр­да Азия чемпионы атанған Виктория Зябкинаны айта аламын. Оның әкесі де жеңіл атлет болған. Тамаша спринтер болатын. Жалпы, шәкірттерім көп қой, бәрінен зор үміт күтемін. 

– Әңгімеңізге рахмет.

Әңгімелескен Әли БИТӨРЕ,
«Егемен Қазақстан»
 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

12.11.2018

Аустрияның Санкт-Пёлтен қаласында Қазақстанның Құрметті консулдығы ашылды

12.11.2018

Алматыда Батырхан Шүкенов атындағы музыкалық байқау өтеді

12.11.2018

Атырау облысында жыл соңына дейін 30 әлеуметтік нысан іске қосылады

12.11.2018

«Түркілердің атасына» көрсетілген құрмет

12.11.2018

Өскемен қаласының көшелеріне Әміре Қашаубаев пен Қалихан Ысқақтың аты беріледі

12.11.2018

Румынияда қазақ киносының фестивалі өтті

12.11.2018

Атырау облысында 1720 кәсіпорын қызметкерлерінің жалақысын көтереді

12.11.2018

Атырауда «1st Grand Ball Atyrau» қайырымдылық балы өтті

12.11.2018

Парижде үш жылға созылған төрелік дау Қазақстанның пайдасына шешілді

12.11.2018

Ақтөбелік қыз Димаш Құдайбергеннің Лондондағы концертіне қатысады

12.11.2018

Ыстамбұлда Д.Кәлетаев шетелдік қазақ ұйымдарының басшыларымен кездесу өткізді

12.11.2018

Ақтөбе мен Челябі ынтымақтастық туралы келісімге келді

12.11.2018

Алматы әкімі қаланың қыс маусымына дайындығын тексерді

12.11.2018

Парижде Трамп, Путин, Макрон және Меркель бірқатар мәселелерді талқылады

12.11.2018

Қазақстан Ауғанстан жөніндегі отырысқа қатысты

12.11.2018

Америкалықтар Қостанай облысына инвестиция салғысы келеді

12.11.2018

Қазақстандық ару Miss Asia Global титулын жеңіп алды

12.11.2018

«Астана LRT» ЖШС орталық кассасы бүгіннен бастап жаңа мекен-жай бойынша жұмыс істейді

12.11.2018

Денис Никиша шорт-тректен әлем кубогінде үздік төрттікке енді

12.11.2018

Калифорниядағы орман өрті: Парадайс қаласы жанып кетті

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Sotqa silteı salý sán be?

Qara qyldy qaq jaryp, ádildikti aıtqan qazaq bıleriniń bılik qaǵıdasy: «Týra bıde týǵan joq, týǵandy bıde ıman joqqa» negiz­delgeni málim. Qasqaıyp turyp qamshysyn aldyna tastap: «Baı bolsań halqyńa paıdań tisin, batyr bolsań dushpanǵa naızań tısin. Baı bolyp paıdań tımese, batyr bolyp naızań tımese jurttan ala bóten úıiń kúısin» dep Áıteke bıdiń shamyrqanǵany, judyryqtaı jumylǵan Qazybek bıdiń Qońtajyny bılik aıtý kezegi tıgende: «Sózdi óńmenime suǵyp aıtqan kezde, eki ıyǵynan eki aıý aýzynan ot shashyp «typyr»» etshi, «kóreıin» dep turdy. Kórdińiz be, bılik aıtqan adam sózimen de kózimen de, susymen de yqtyra alady eken. Qazaq bıleri dala zańynyń oryndaýshylary bolǵan. Tek ádildikti tý etip kótergen onyń aldynda han da qara da birdeı jaýap bergen.

Дидар Амантай,

Sóz shyǵyny

Qazir sóz aldyǵa shyqty. Rolan Bart kótergen konnotasıa men denotasıa qaıshylyǵy, demek, sózdiń nársege emes, sózge nemese belginiń zatqa emes, belgige silteıtindigi jalǵan sana qalyptastyratyny jaǵdaıdy kúrdelendire tústi. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Qazaq otbasy

Otbasy uǵymy – qazaq úshin qasıetti de qadirli. Túbiri − ot, ot jylý beredi, ómir syılaıdy, tirshiliktiń kózi, úıdiń ishindegi «ýildegen» jeldi, «azynaǵan» aıazdy toıtaryp, otbasy ıesine sanalatyn adamǵa baq-dáýlet darytady. Otanasy, otaǵasy degen eki sózdiń arǵy jaǵyna oı jiberseń – qazaqtyń kemeldigine, bárin qysqa baılammen uǵyndyratyn kemeńgerligine kóz jetkizesiń. Sondyqtan da shyǵar, otbasy qaǵıdasynyń qashan da bıik turatyny. Qazaq otbasyn qurǵanda jetesizdikten jerip, kórgensizdikten boıyn aýlaq salǵan. Ata-ana úlgisin alǵa ozdyrǵan.

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Zaman talqysyndaǵy qazaq

Feısbýktegi paraqshamdy ashyp qaraımyn da oılanamyn. Feısbýkti men ádette merzimdik buqaralyq aqparat quraldarynyń nazarynan tys qalǵan oqıǵalar men jańalyqtardy jáne oǵan degen qoǵamnyń kózqarasyn bilý úshin ashamyn. Meniń paraqshamda úsh jarym myńnan astam jazylýshym bar. Olardyń 95 paıyzdan astamy – qazaqtar.

Сайын БОРБАСОВ, саяси ғылымдар докторы

Halyqaralyq bedel jáne syrtqy saıasat

Álemdik úrdister jyldamdap, halyqaralyq qatynastar shıeleniske túsken zamanda tıimdi syrtqy saıasatty iske asyra alǵan memleketter tabysty damıdy.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу