Смартфон құқық саласына да қажет

Кеше Парламент Мәжілісінде «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне құқық қорғау қызметінің процестік негіздерін жаңғырту мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» заң жобасы таныстырылды. 

Егемен Қазақстан
17.10.2017 477
2

Заңнама және сот-құқықтық реформа комитетінің ұйымдастыруымен өткен жиында аталған заң жобасы жөнінде Бас прокурордың орынбасары Марат Ахметжанов арнайы баяндама жасап, құқық қорғау органдарында енгізілетін бірқатар жаңашылдықтарға кеңінен тоқталды.

Комитет төрағасы Нұрлан Әбдіров жетекшілік еткен жиынға Парламент Мәжілісі Төрағасының орынбасары Владимир Божко мен комитет депутаттары, салалық ведомство жетекшілері мен мемлекеттік органдардың және үкіметтік емес ұйымдардың өкілдері қатысты. Ал отырыста сөз алған М.Ахметжанов аталған заң жобасындағы маңызды қадамдардың бірі істерді электронды форматта жүргізу болып табылатындығын тілге тиек етті.

«Біз осы заң жобасы арқылы цифрландыру жүйесін кеңінен қолданысқа енгізуді көздейміз. Яғни, құжат қолдау тауып қабылданса, істерді электронды түрде жүргізетін боламыз. Бұл не үшін қажет? Цифрлы формат ең алдымен адамның құқығын қорғауды нығайтады. Өйткені, мұнда барлық процесс алақандағыдай айқын көрініп тұрады. Бастысы – сот пен прокурордың бақылауы артады. Сонымен қатар, сыбайлас жемқорлық пен қызмет бабын теріс пайдалану фактілері де азаяды. Бұл – цифрландырудың ең басты мақсаты», деді М.Ахметжанов.

Сондай-ақ ол баяндамасында электронды формат құқық қорғау саласы қызметінің тиімділігін арттыратындығын атап өтті.

«Электронды іс жүргізуге көшкен жағдайда ұйымдастыру шаралары едәуір жеңілдейді. Тіпті, жойылады деуге толық негіз бар. Мәселен, бір жапырақ қағаз алуға қазір үш тәулік кетеді, ал енді соның барлығын бір сағатта ұйымдастыруға болады. Бұл тергеушінің де уақытын үнемдеп, оның аса ауыр қылмыстарға көбірек көңіл бөлуіне мүмкіндіктер береді», деген М.Ахметжанов осы күндері Бас прокуратура Ішкі істер және Қаржы министрліктерімен бірлесіп, қанатқақты жоба іске асырылып жатқанын айтты.

Оның түсіндіруінше, прокуратура органдарында бюджет қаражатынсыз-ақ ІТ-жүйе қызметі жетілдірілу үстінде екен. Яғни, қылмыстық тіркеуден бастап, сотқа дейінгі тергеу мен жазаның орындалу үдерісі түгел дерлік электронды үлгіде жүзеге асырылуда. Десек те, ведомствоаралық қызметті заманауи технологиялармен үндестіре отырып, жүзеге асыруда кейбір кедергілер де бар көрінеді. Ол – мемлекеттік қызметкерлердің мобильдік құрылғылар мен смартфон, планшет сынды ІТ технология өнімдерін жұмыс барысында қолдануға салынған тыйым болып шықты. Осыған орай, құқық қорғау органдарының қызметкерлеріне жұмыста смартфон пайдалануға рұқсат беру қажеттігі сөз болды. Ішкі істер министрінің орынбасары Рашид Жақыповтың түсіндіруінше, мұндай қажеттілік саланың цифрландыруға көшуіне байланысты туындаған. Әріптесінің мұндай ойын құптаған Бас прокурордың орынбасары М.Ахметжанов болса, заң жобасын дайындайтын жұмысшы топ отырыстарында бұл мәселені тереңірек талқылап, тиімді шешім қабылдауға сенім артатындығын білдірді.

Жалпы, жиын барысындағы талқылауда электронды тергеу формасына толыққанды көшу процесінде ішкі істер органдарының техникалық жарақтандырылуы көңіл көншітпейтіні де айтылды. Ал бұл процеске қатысатын бүкіл құрылымдарды толыққанды техникалық тұрғыда жабдықтау үшін 11 миллиард теңге көлемінде қаражат қажет көрінеді. Оған қоса, құқық қорғау саласында цифрландыру процесінің жүзеге асырылмауынан осы күнге дейін прокуратура қызметінде 3 мыңнан астам қылмыстық істің жайы белгісіз күйде қалған.

«Жоғалған қылмыстық істер архивтерде және басқа да жерлерде болуы мүмкін. Бұлар – негізінен шешім қабылданбаған әрі уақытша тоқтатылған істер. Бүгінде осындай 3,5 мың іс анықталды. Қазіргі таңда кейбір құжаттар қалпына келтіріліп, бірқатар фактілер бойынша қылмыстық істер қозғалды», деген Марат Ахметжанов мұндай жағдайдың орын алуын тергеуші қызметінен кеткенде істі басқа тергеушіге тапсырмауына байланысты болуы мүмкін деп түсіндірді. Оның пікірінше, салаға электрондық жүйені енгізу жұмыстары толық іске асырылғаннан кейін құжаттардың жоғалуына жол берілмейді.

Заң жобасындағы тағы бір жаңа өзгерістің бірі – адамды ұстау уақытын 72-ден 48 сағатқа дейін қысқарту ұсынысы болды.

«Күдіктіні санкциясыз ұстау уақыты 72 сағат деп бекітілген. Оны біз 48 сағатқа дейін қысқартуға ұсыныс жасап отырмыз. Ал кәмелетке толмағандар үшін 24 сағатқа дейін қысқарту қарастырылған. Мұндай ұсыныс неден туып отыр дейсіздер ғой? Ең бастысы, бұл – адамның құқы. Әрине, 48 сағат – халықаралық стандарт. Барлық дамыған елдерде осы мерзім көрсетілген. Сол себептен де саланы одан әрі жетілдіріп, мерзімін қысқартып, прокуратура қадағалауын күшейту талабы қойылып отыр. Бірақ 72 сағат мерзімі мынадай күрделі істер үшін қалады: біріншіден, ол аса ауыр қылмыстар, терроризм немесе экстремизм, жаппай тәртіпсіздік, қылмыстық топтардың қатысуымен қылмыс жасалса, заңсыз есірткі айналымы, кәмелетке толмағандарға қарсы жыныстық қылмыстар, адам өліміне әкелген қасақана іс-әрекеттер бойынша. Сонымен қатар, жер шалғай болғанда немесе төтенше жағдайларда адамды уақытында сотқа жеткізу мүмкіндігі болмаса», деп түсіндірді М.Ахметжанов.

Алқалы жиында заң жобасы қызу талқыланды. Ол қатысушылардың тақырыпқа қатысты түрлі пікір білдіріп, баяндамашыға сан қилы сұрақ қою белсенділігінен де анық байқалды. Ал отырысты қорытындылаған Н.Әбдіров алдағы күндері заң жобасын талқылау барысында 70-ке жуық түзету мен толықтыру енгізу көзделіп отырғандығын жеткізді.

Нұрлыбек ДОСЫБАЙ,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

19.09.2018

Сенат Төрағасы Бразилияның жаңа елшісіне тілектестігін білдірді

19.09.2018

Шыны зауытында 4 нысанның жұмысы жүріп жатыр

19.09.2018

Жанат Шаймерденов  «Сырбар» Сыртқы барлау қызметі директорының орынбасары болып тағайындалды

19.09.2018

Алматыда «ANQ 2018» XVI Азия Сапа Конгресі өтуде

19.09.2018

Мәулен Әшімбаев арнайы сапармен Алматы қаласына барды

19.09.2018

Білім жарысында болашақ экономистер

19.09.2018

Петропавлда жылу беру маусымы басталды

19.09.2018

Астанада әлемдегі бастапқы денсаулық сақтауды дамыту декларациясы қабылданады

19.09.2018

«Барыс» Омбының «Авангард» клубынан 3:4 есебімен ұтылды

19.09.2018

Қостанайлық  спортшы қыз Азия мен Океания чемпионатынан қос алтын медаль әкелді

19.09.2018

Көп көрсеткішке көңіл толмайды

19.09.2018

Елбасы Есеп комитетінің төрайымы Наталья Годунованы қабылдады

19.09.2018

Аралдағы жатақхана туралы ақпарат негізсіз

19.09.2018

Оралда Құрманғазы Сағырбайұлының мерейтойы аясында республикалық конференция өтті

19.09.2018

Өскеменде Қазыбек би даңғылы ашылды

19.09.2018

Мәжіліс: кинематография туралы заң жобасы I оқылымда мақұлданды

19.09.2018

Велошабандоз Андрей Кивилевтің құрметіне арналады

19.09.2018

Қызылордалық полицейлер жедел профилактикалық іс-шарасын өткізді

19.09.2018

Атырауда халықты емханаларға тіркеу науқаны басталды

19.09.2018

Роботтар Қызылорда да құрастырылады

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Tо́relik qyzmetke tо́r qashan beriledi?

Abaı atamyz: «Burynǵy qazaq jaıyn jaqsy bilgen adamdar: «bı ekeý bolsa, daý tórteý bolady» dep aıtypty», deıdi. Rasynda, bul sózdiń ómir tájirıbesinen alynǵanyna esh kúmán joq. О́ıtkeni bul arada hakim bıdiń sany emes, sapasy daýdy azaıtatynyna mán bergeni anyq. Al endi bul búgingi kúni de elimiz aýmaǵyndaǵy tórelik qyzmet prosesinde týyndaıtyn qoǵamdyq qatynastardy sheshýde eń basty eskerer jaıt bolyp tur. Sebebi azamattyq daýlardy qaraýda qara qyldy qaq jaratyn ádil sheshimge qol jetkizý áli de arman.

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

О́mir súrý salty

BUU aqparatyna saı, áıelder arasynda eń joǵary ortasha ómir súrý uzaqtyǵy boıynsha 86,8 jaspen Japonıa aldyńǵy qatarda tursa, er adamdar arasynda 81,3 jaspen Shveısarıa birinshi orynda. Al keıbir elderde ortasha ómir súrý uzaqtyǵy tipti 60 jasqa da jetpeıdi. «Nege?» degen suraqqa túrli faktorlardy keltire otyryp jaýap berýge bolady.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу