Смартфон құқық саласына да қажет

Кеше Парламент Мәжілісінде «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне құқық қорғау қызметінің процестік негіздерін жаңғырту мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» заң жобасы таныстырылды. 

Егемен Қазақстан
17.10.2017 778
2

Заңнама және сот-құқықтық реформа комитетінің ұйымдастыруымен өткен жиында аталған заң жобасы жөнінде Бас прокурордың орынбасары Марат Ахметжанов арнайы баяндама жасап, құқық қорғау органдарында енгізілетін бірқатар жаңашылдықтарға кеңінен тоқталды.

Комитет төрағасы Нұрлан Әбдіров жетекшілік еткен жиынға Парламент Мәжілісі Төрағасының орынбасары Владимир Божко мен комитет депутаттары, салалық ведомство жетекшілері мен мемлекеттік органдардың және үкіметтік емес ұйымдардың өкілдері қатысты. Ал отырыста сөз алған М.Ахметжанов аталған заң жобасындағы маңызды қадамдардың бірі істерді электронды форматта жүргізу болып табылатындығын тілге тиек етті.

«Біз осы заң жобасы арқылы цифрландыру жүйесін кеңінен қолданысқа енгізуді көздейміз. Яғни, құжат қолдау тауып қабылданса, істерді электронды түрде жүргізетін боламыз. Бұл не үшін қажет? Цифрлы формат ең алдымен адамның құқығын қорғауды нығайтады. Өйткені, мұнда барлық процесс алақандағыдай айқын көрініп тұрады. Бастысы – сот пен прокурордың бақылауы артады. Сонымен қатар, сыбайлас жемқорлық пен қызмет бабын теріс пайдалану фактілері де азаяды. Бұл – цифрландырудың ең басты мақсаты», деді М.Ахметжанов.

Сондай-ақ ол баяндамасында электронды формат құқық қорғау саласы қызметінің тиімділігін арттыратындығын атап өтті.

«Электронды іс жүргізуге көшкен жағдайда ұйымдастыру шаралары едәуір жеңілдейді. Тіпті, жойылады деуге толық негіз бар. Мәселен, бір жапырақ қағаз алуға қазір үш тәулік кетеді, ал енді соның барлығын бір сағатта ұйымдастыруға болады. Бұл тергеушінің де уақытын үнемдеп, оның аса ауыр қылмыстарға көбірек көңіл бөлуіне мүмкіндіктер береді», деген М.Ахметжанов осы күндері Бас прокуратура Ішкі істер және Қаржы министрліктерімен бірлесіп, қанатқақты жоба іске асырылып жатқанын айтты.

Оның түсіндіруінше, прокуратура органдарында бюджет қаражатынсыз-ақ ІТ-жүйе қызметі жетілдірілу үстінде екен. Яғни, қылмыстық тіркеуден бастап, сотқа дейінгі тергеу мен жазаның орындалу үдерісі түгел дерлік электронды үлгіде жүзеге асырылуда. Десек те, ведомствоаралық қызметті заманауи технологиялармен үндестіре отырып, жүзеге асыруда кейбір кедергілер де бар көрінеді. Ол – мемлекеттік қызметкерлердің мобильдік құрылғылар мен смартфон, планшет сынды ІТ технология өнімдерін жұмыс барысында қолдануға салынған тыйым болып шықты. Осыған орай, құқық қорғау органдарының қызметкерлеріне жұмыста смартфон пайдалануға рұқсат беру қажеттігі сөз болды. Ішкі істер министрінің орынбасары Рашид Жақыповтың түсіндіруінше, мұндай қажеттілік саланың цифрландыруға көшуіне байланысты туындаған. Әріптесінің мұндай ойын құптаған Бас прокурордың орынбасары М.Ахметжанов болса, заң жобасын дайындайтын жұмысшы топ отырыстарында бұл мәселені тереңірек талқылап, тиімді шешім қабылдауға сенім артатындығын білдірді.

Жалпы, жиын барысындағы талқылауда электронды тергеу формасына толыққанды көшу процесінде ішкі істер органдарының техникалық жарақтандырылуы көңіл көншітпейтіні де айтылды. Ал бұл процеске қатысатын бүкіл құрылымдарды толыққанды техникалық тұрғыда жабдықтау үшін 11 миллиард теңге көлемінде қаражат қажет көрінеді. Оған қоса, құқық қорғау саласында цифрландыру процесінің жүзеге асырылмауынан осы күнге дейін прокуратура қызметінде 3 мыңнан астам қылмыстық істің жайы белгісіз күйде қалған.

«Жоғалған қылмыстық істер архивтерде және басқа да жерлерде болуы мүмкін. Бұлар – негізінен шешім қабылданбаған әрі уақытша тоқтатылған істер. Бүгінде осындай 3,5 мың іс анықталды. Қазіргі таңда кейбір құжаттар қалпына келтіріліп, бірқатар фактілер бойынша қылмыстық істер қозғалды», деген Марат Ахметжанов мұндай жағдайдың орын алуын тергеуші қызметінен кеткенде істі басқа тергеушіге тапсырмауына байланысты болуы мүмкін деп түсіндірді. Оның пікірінше, салаға электрондық жүйені енгізу жұмыстары толық іске асырылғаннан кейін құжаттардың жоғалуына жол берілмейді.

Заң жобасындағы тағы бір жаңа өзгерістің бірі – адамды ұстау уақытын 72-ден 48 сағатқа дейін қысқарту ұсынысы болды.

«Күдіктіні санкциясыз ұстау уақыты 72 сағат деп бекітілген. Оны біз 48 сағатқа дейін қысқартуға ұсыныс жасап отырмыз. Ал кәмелетке толмағандар үшін 24 сағатқа дейін қысқарту қарастырылған. Мұндай ұсыныс неден туып отыр дейсіздер ғой? Ең бастысы, бұл – адамның құқы. Әрине, 48 сағат – халықаралық стандарт. Барлық дамыған елдерде осы мерзім көрсетілген. Сол себептен де саланы одан әрі жетілдіріп, мерзімін қысқартып, прокуратура қадағалауын күшейту талабы қойылып отыр. Бірақ 72 сағат мерзімі мынадай күрделі істер үшін қалады: біріншіден, ол аса ауыр қылмыстар, терроризм немесе экстремизм, жаппай тәртіпсіздік, қылмыстық топтардың қатысуымен қылмыс жасалса, заңсыз есірткі айналымы, кәмелетке толмағандарға қарсы жыныстық қылмыстар, адам өліміне әкелген қасақана іс-әрекеттер бойынша. Сонымен қатар, жер шалғай болғанда немесе төтенше жағдайларда адамды уақытында сотқа жеткізу мүмкіндігі болмаса», деп түсіндірді М.Ахметжанов.

Алқалы жиында заң жобасы қызу талқыланды. Ол қатысушылардың тақырыпқа қатысты түрлі пікір білдіріп, баяндамашыға сан қилы сұрақ қою белсенділігінен де анық байқалды. Ал отырысты қорытындылаған Н.Әбдіров алдағы күндері заң жобасын талқылау барысында 70-ке жуық түзету мен толықтыру енгізу көзделіп отырғандығын жеткізді.

Нұрлыбек ДОСЫБАЙ,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

19.11.2018

Б.Сағынтаев энергия үнемдеу жобалары бойынша инвесторлармен жұмысты жандандыруды тапсырды

19.11.2018

Энергия үнемдеу жобаларын іске асырудан түсетін жыл сайынғы үнем 3,5 млрд теңгені құрайды

19.11.2018

Үкіметте «Нұрлы жол» мемлекеттік бағдарламасының іске асырылу барысы қаралды

19.11.2018

Жыл басынан бері қазақстандық және шетел әуе тасымалдаушылары 13 жаңа бағытты ашты

19.11.2018

QazaqGeography съезі ұйымның жаңа кеңсесінде өтті

19.11.2018

Қазақстандық делегация Дүниежүзілік төзімділік саммитіне қатысты

19.11.2018

Дін саласының жағдайы туралы баяндаманың қорытындысы жарияланды

19.11.2018

Мемлекеттік басқару академиясы қазақстандық тәжірибені тарату орталығына айналды

19.11.2018

Алматыда ХІV Халықаралық Шәкен Айманов кинофестивалі ашылды

19.11.2018

Алматыда көлік апатынан 10 айда 114 адам ажал құшқан

19.11.2018

Жыр алыбы Жамбылдың өмірі сахналанды

19.11.2018

Павлодарда биыл 349 жол-көлік оқиғасы орын алған

19.11.2018

Абылайхан ЖҮСІПОВ: Токио туралы айтуға әлі ерте...

19.11.2018

Елбасы Шавкат Мирзиёевпен телефон арқылы сөйлесті

19.11.2018

Бай болсаң халқыңа пайдаң тисін

19.11.2018

Түркістанда халықаралық ғылыми-теориялық конференция өтті

19.11.2018

Маңғыстауда «Адал ұрпақ» ерікті мектеп клубтарының облыстық слеті өтті

19.11.2018

Маңғыстауда өткен тарихи турнир өз мәресіне жетті

19.11.2018

Энергия үнемдеу бойынша Қазақстан 32-ші орында

19.11.2018

Көкшетауда жылу ақысы арзандайды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Талғат БАТЫРХАН, Егемен Қазақстан

«Baı bolsań halqyńa paıdań tısin»

«Batyr bolsań jaýyńa naızań tısin, Baı bolsań halqyńa paıdań tısin». Kezinde aıyr tildi Áıteke bı aıtqan aqyldy sóz. Keler ǵasyrlarǵa da keter ǵaqlıa.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Esi ketken eskini alady

Búginde avtomobıl degen burynǵydaı baılyqtyń, sol kólikti satyp alǵan adamnyń áleýmettik jaǵdaıynyń jaqsy ekendiginiń kórsetkishi bolýdan qalyp barady. Bir úıde eki, keıde úsh avtokóliktiń bolýyn, tipti keıbir jumyssyz júrgenderdiń de avtokólik satyp alýyn oǵan mysal retinde keltirýge bolady. Osy oraıda avtomashınalardyń sonshalyq kóbeıip ketýiniń syry nede degen saýaldyń týyndaýy da zańdy. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qala jáne qazaq

Astana – jastar qalasy. Qala kóshelerinde kele jatyp aınalańa qarasań kóbinese jastardy kóresiń. Demek, Astana – bolashaqtyń qalasy. Osy Astana arqyly qazaqtardyń qala halqyna aınalyp kele jatqandyǵyn jáne aınala alatyndyǵyn anyq baıqaýǵa bolady.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Mádenıetti adam. Ol kim?

Osy keıde on ekide bir gúli ashylmaǵan kókórim jastarǵa albyrttyqtyń saldarynan jibergen aǵattyǵy men qateligin túzeý maqsatynda apalyq qamqorlyqpen azǵantaı bir aqyl-keńes aıta bastasań, munyńdy muqatý, tuqyrtý dep oılaıtyndaryna túsinbeısiń.  Olardyń bári syndy solaı qabyldaıdy degen pikirden aýlaqpyz árıne, biraq kúndelikti ómirde mundaı jaıtqa jıi tap bolyp jatatynymyz ras endi. Munan soń aldyńǵy tolqyn apalarymyz ben aǵalarymyzdyń aldarynan kese-kóldeneń ótpeı, jumsaǵan jaqtaryna quldyrańdaı usha jóneletin baıaǵy bizdiń kezimizdegi jastardyń eleýsiz ǵana eskertilgen úlkenderdiń áńgimesinen keıin endigári sol kemshilikti qaıtalamaýǵa tyrysatyn elgezektigi, qarapaıymdylyǵy, kishipeıildigi, ıbalylyǵy sanamyzǵa saǵynysh sazyndaı sarqyla oralady. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Sheraǵań shertken sher

Qazaq jýrnalıstıkasynyń qara narlary Sherhan Murtaza men Kamal Smaıylovtyń «Egemendegi» hattary kezinde qoǵamdyq sanaǵa serpilis ákelgeni málim. «Qadirli Kamal Dos!», «Qadirmendi Sherhan!» dep bastap, el ómiriniń qaltarys-bultarystaǵy búkil problemasyn jipke tizip kórsetken, odan shyǵatyn jol izdegen eki tulǵanyń hattaryn qazir oqysań, alysty boljaı bilgen kóregendigine eriksiz tańǵalasyń. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу