Дала демократиясын жоғалтпайық

Төткүл дүниенің төрт бұрышын тү­гел түгендеп, адамзат ақыл-ойы жеткен демократия тәжірибелеріне тәнті болып біттік. Бүгінде жеті жұрттың тілін меңгеріп, білім мен ғылым теңізінде ба­­лықтай жүзген «таза қазақтар» да, ғайыптан келген байлықтан бас­та­ры айналып, оффшорлардағы шот­та­рының есебінен жаңылып жүрген «жа­ңа қазақтар» да базбір елдің озық демократиясын тілге тиек етіп сөйлемесе, әңгімесінің тұздығын келістіре алмайтын күйге көшті. 

Егемен Қазақстан
01.11.2017 150
2

Ақиқатын айтсам, дәл бүгін маған бабалардан мирас қалған дала демократиясынан артық «қара қылды қақ жарған» әділдік жоқ сияқты болады да тұрады. Әйтпесе, жер қайысқан жоңғарды жаусатып, құмырсқадай қаптаған қытайды қалтыратып, ормандай қалың орысқа қылыш көтерген қаһарлы Абылайға астында жалғыз аты бар, тоқсан үште жасы бар қарт жырау: «Абылай-ау, Абылай, Момынға келіп бек болдың, Атаңды білмес құл едің, Атаңның тегін сұрасаң, Арқар ұранды жат едің, Қай жеріңде төре едің?» деп қаймықпай қарсы келіп, шындықты бетке айта алар ма еді?

«Өкпеңменен қабынба, Өтіңменен жарылма, Орыспенен соғысып, Басына мұнша көтерген, Жұртыңа жаулық сағынба», – деп ұлан-ғайыр даланың билігін бір уысына сыйғызған өр Абылайды райынан қайтара алар ма еді?!.

Қандай заман болса да «қара қылды қақ жарған» ақиқаттан айнымаған Ақтам­бер­ділер мен Үмбетейлердің ұлаға­тын де­мократия шыңы емес деп кім айтты?! Халқының қамын ойламаған хан Жәңгірді «Хан емессің ылаңсың, қара шұбар жылансың» деп жерге қаратқан Махамбет ерлігінің күні өтті ме?! Дала­ның шын­жыр балақ, шұбар төс би-шон­жар­ла­ры Құнанбай мен Алшынбайдың жем­қор­лығын «Кем-кетік жиналыпты таз бен соқыр, Әрқайсысы өз құлқынын көздеп отыр...», деп беттеріне басып, бір ауыз өлеңмен тұралатып кеткен Шөже ақынның шындықты шыңғыртып айтар алғырлығы бүгінге де ауадай қажет-ау!

Алайда, дәл бүгін көңіл күпті, күдік көп. Айналамызда болып жатқан келең­сіз­діктерді көрсек те көрмегендей болып, көз жұмып, ащы шындықты білсек те біл­ме­гендей болып, ауыз ашпай отырған сы­ңайымыз бар. Қандастарымыздың бі­разы болжаусыз заманның бұлыңғыр бол­мысына бой алдырып, еңбектен де, үлес­тен де құр қалып, сенделген сеңдей сал­ғырттық синдромына ұрынды. Ал енді бір бөлігі «аузы қисық болса да байдың баласы сөйлесін» дегендей, қалталылардың қабағын бағып, жаппай жағымпаздыққа бой алдырды.

«Жағымпаздық» атты жұқпалы кеселдің қоғамымызды жаппай жайлағаны соншалық, ұлт мүддесін ұлық­тайды-ау деген зиялылар да, ертеңгі өр­кениетіміздің үкілеген үмітіндей жас­та­рымыз да билік басындағылар мен қал­талыларды мадақтаудың жарысына түсті. Жалғандық пен жантықтық мансап қуғандардың құралы болып алды. Ақиқатында әліптің артын баққан жал­тақ­тық пен билік басындағыларға бас шұл­ғи-
тын жағымпаздық қоғамымыздың бо­лашағына қауіп төндірген қатерге айнал­ды.

Ал асқақ арманымыз – тәуелсіздік те­ңізінде тәй-тәй басқан мына ортақ ша­ңы­рағымызда айтылмай жатқан ащы шын­дық аз емес. Ең алдымен билік ба­сын­дағылардың халық алдындағы, мемле­кет алдындағы жауапкершілігінің жібі босаңсып, тазалықтарына көлеңке түсті. Ендеше ашына айтар ақиқат біреу – ең алдымен ел абыройын ойламай, ешкім де ұшпаққа шыға алмайды. Ендігі таңда егемен еліміздің ен байлығын иеленген билік салаларын басқаратын жоғары лауазымды қандастарымыздың барлығына қойылатын бірінші талап – туған халқы мен туған жеріне адалдық болуға тиіс. Тек енді аумалы-төкпелі мына заманда ен байлыққа ие болып, мемлекеттік мүліктен мол үлес алған қандастарымыз «Рухани жаңғыру» аясында туған жерге ту тігіп, елінің ертеңін, халқының мүддесін, ұлтының болашағын ойлайтын патриоттыққа бет бұруы ел үшін ауадай қажет. Қазіргі миллиондарды сапырып жүрген қалталы қазақтар көктен түскен жоқ.

Бүгінгі корпора­циялар мен акционерлік қоғамдардың қо­жа­ларын да, ірі банкирлерді де айналасы жи­ырма жылдың ішінде қоярда қоймай қолдан жасадық. Сондықтан олар мына шыдамы шексіз халқының алдындағы, тал­қысы қатал тарих алдындағы жауап­кер­ші­ліктерін жете сезіне білуі парыз. Қолдарына шоғырланған мол қаржыны еліміздің тұралаған экономикасын көтеріп, өндірісін ұлғайтуға, халықтың жұтаған рухани, мәдени игіліктерін жандандырып, қоғамның қа­зір­­гі тығырыққа тірелген әлеуметтік жағ­дай­ын шұғыл сауықтыруға жұмсауы керек.

Қазаққа ащы шындықты қазақтан басқа ешкім айтпайды. Ендеше барымызды бар, жоғымызды жоқ деп айтар кез келді. «Бас кеспек болса да тіл кеспек жоқ» атты бабалар ұлағат еткен ұлы үрдісті, «дұшпан күлдіріп, дос жылатып айтар» атты қағидаға негізделген дала демократиясын жоғалтып алмайық...

 

Жылқыбай ЖАҒЫПАРҰЛЫ,
«Егемен Қазақстан»

 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

19.09.2018

Елбасы көрмесі – Атырауда

19.09.2018

Таразитану қарлығаштары

19.09.2018

Қазақстан мен Гамбия екіжақты ынтымақтастығы дамуға бағытталуда

19.09.2018

Қылқалам шеберінің дара жолы

19.09.2018

Президент көмекшісі - Қауіпсіздік Кеңесінің хатшысы тағайындалды

19.09.2018

Сенат Төрағасы Бразилияның жаңа елшісіне тілектестігін білдірді

19.09.2018

Шыны зауытында 4 нысанның жұмысы жүріп жатыр

19.09.2018

Жанат Шаймерденов  «Сырбар» Сыртқы барлау қызметі директорының орынбасары болып тағайындалды

19.09.2018

Алматыда «ANQ 2018» XVI Азия Сапа Конгресі өтуде

19.09.2018

Мәулен Әшімбаев арнайы сапармен Алматы қаласына барды

19.09.2018

Білім жарысында болашақ экономистер

19.09.2018

Петропавлда жылу беру маусымы басталды

19.09.2018

Астанада әлемдегі бастапқы денсаулық сақтауды дамыту декларациясы қабылданады

19.09.2018

«Барыс» Омбының «Авангард» клубынан 3:4 есебімен ұтылды

19.09.2018

Қостанайлық  спортшы қыз Азия мен Океания чемпионатынан қос алтын медаль әкелді

19.09.2018

Көп көрсеткішке көңіл толмайды

19.09.2018

Елбасы Есеп комитетінің төрайымы Наталья Годунованы қабылдады

19.09.2018

Аралдағы жатақхана туралы ақпарат негізсіз

19.09.2018

Оралда Құрманғазы Сағырбайұлының мерейтойы аясында республикалық конференция өтті

19.09.2018

Өскеменде Қазыбек би даңғылы ашылды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Tо́relik qyzmetke tо́r qashan beriledi?

Abaı atamyz: «Burynǵy qazaq jaıyn jaqsy bilgen adamdar: «bı ekeý bolsa, daý tórteý bolady» dep aıtypty», deıdi. Rasynda, bul sózdiń ómir tájirıbesinen alynǵanyna esh kúmán joq. О́ıtkeni bul arada hakim bıdiń sany emes, sapasy daýdy azaıtatynyna mán bergeni anyq. Al endi bul búgingi kúni de elimiz aýmaǵyndaǵy tórelik qyzmet prosesinde týyndaıtyn qoǵamdyq qatynastardy sheshýde eń basty eskerer jaıt bolyp tur. Sebebi azamattyq daýlardy qaraýda qara qyldy qaq jaratyn ádil sheshimge qol jetkizý áli de arman.

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

О́mir súrý salty

BUU aqparatyna saı, áıelder arasynda eń joǵary ortasha ómir súrý uzaqtyǵy boıynsha 86,8 jaspen Japonıa aldyńǵy qatarda tursa, er adamdar arasynda 81,3 jaspen Shveısarıa birinshi orynda. Al keıbir elderde ortasha ómir súrý uzaqtyǵy tipti 60 jasqa da jetpeıdi. «Nege?» degen suraqqa túrli faktorlardy keltire otyryp jaýap berýge bolady.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(1)

Бақытбай Сеитов (05.03.2018 09:26:32)

Уа достым!...АЛЛА - Тәңіріне табынған, Аруақ Әміріне бағынған, Тілін Құранға байлаған, Ниетін сеніміне сайлаған,Тегі қыпшақ,Төрі моңғол, Керегесі ағаш, Көсегесі алаш, Кием жерім, Қадірім елім, Қаным қазақ Малым жаныма, Жаным Арыма садаға, деген ҰЛЫ ДАЛА ҰРПАҒЫ КЕМЕЛІНЕ КЕЛМЕЙ , АЛЛАНЫҢ ЕЛШІСІНЕ ЕРМЕЙ, құрғақ сөзден "су сорпа " сапырып, сілекейді сораптаудан не пайда?....

Пікір қосу