Сабақтастық құбылысы

Қазақ елінің ұлы мұраты жолын­дағы ұлттық-рухани құндылықтарды айқындап, көсемдікпен жіктеп көрсет­кен замана қайраткері Елбасының «Бо­ла­шаққа бағдар: рухани жаң­ғыру» атты стратегиялық байыпта­масында: «Қазіргі қоғамда шынайы мәдениеттің белгісі – орынсыз сән-сал­танат емес, керісінше, ұс­там­ды­­лық, қанағатшылдық пен қа­ра­пайым­дылық, үнемшілдік пен орынды пайдалану – көргенділікті көр­сетеді» деп айтылған.

Егемен Қазақстан
14.11.2017 225
2

Иә, орынсыз, жөнсіз, даңғаза дағ­ды-әдеттер, пасық пысықайлардың шай­танның дұғасындай мағынасыз балдыр сөздері салтанатты асқақ ауди­ториялардың да, жиын-тойлардың да,­ жиналғандардың да берекесін кеті­ретіні анық. Жалған намысқа тырысу, өткінші қызыққа берілу хақында дана халқымыздың: «Өсер елдің ба­ла­сы қо­зысын бағып қой қылар, Өс­­пейтін елдің баласы қойын сойып­ той қылар» деген нақылы бар-ау! Ұлы жұр­тымыздың ұлық, озық мәдени-та­рихи дәстүрлері, асыл өсиет-ғиб­раттары, қарекеттері, адам­гершілік қа­сиеттері – Мәңгілік Елдің төрі­не шы­ғаратын, руханият кеңістігінде ша­рықтататын қамал-қорғанымыз, қор­ғап-қолдаушымыз. Мұның аты – ұлт пен ұрпақ қамын діттейтін кісілік ірілікке, тұлғалық бітім мен мінезге жерден пішіп алғандай «толық кәмәлатқа» ие үлкендік. Толық тұлғаға үлгілік, ізгілік, сыпайылық таныту, біліктілік, көшелілік көрсету, жарқын бастамаға, жақсы іс­ке жанқиярлықпен қол ұшын, ақыл-кеңесін беру, өмір, тағдыр жолында алтын балық іле-тұғын қармақ ұстату, байсалды, әділетті сөйлеу, мінсіз шешім шығару, сонымен қатар кішілерге үл­кен­ді тыңдау, тағылым-тәжірибесін, сөзін, ар-ожданын ой-санаға ұялату әрі құр­меттеп сыйлау – байырғы қымбат жау­һарымыз еді.

Ұлттық сананың айрықша таза, көр­кем қасиеттерге, сәулет-сымбатқа ие болуы өте маңызды. Мысалы, Алаш зия­­лыларының мемлекет, ұлт, халық, тарих,­ мәдениет, тіл, дін, жер үшін сіңірген ұшан-теңіз жақсылықтары жұрттың мұрат-­тілегінен әрі адамгершілік пен­ әдеп-мәдениетінен туындағаны кә­міл. Бұрынғы аналарымыз үйелмелі-сүйел­мелі балаларына: «Бір үйлі жансың, бір-­біріңе қонақсың» деп отырады екен. Тату­лық-ынтымаққа баулу дегеніміз осы. «Тәрбиеліліктен асқан мұра жоқ, ке­ңес­тен асқан қорған жоқ, даналықтан асқан байлық жоқ» деп Имам Әли айтқан. БҰҰ Бас Ассамблеясында Элеонора Рузвельттің (1884-1962) «Адамгершілік қарым-қатынас ғылымын жасауға мін­деттіміз» деп нығырлап айтқаны бар. Тірі­де сыйлайтындай, өлгенде жылайтындай өз ортаңмен әдемі, жарастықты қарым-қа­тынас жасай білу – өнердің падишасы, ізгі­ліктің қағидасы.

Иә, тарих сахнасында Ескендір Зұл­қарнайынның айдай әлемге даңқын жай­ған өзінің қарамағындағылар ғой. Ал бұл күнде бағыныштылар жалыныштылар есебінде. Жыланша арбайтын сумаңдаған құбақан жылымқұрттар, «кеселді қулар», құбыжық көріністер қоғамның ішкі өзе­гін жегідей жеп барады. Бұл ретте халықтың ақыл-аузындай, арқан-қазы­ғындай үлкендердің мойнында ұлы қыз­мет бар. «Үлкендік – адам ішінен өзін-өзі бағалы есеп қылмақ. Яғни надан атанбастығын, жеңіл атанбастығын, мақ­таншақ атанбастығын, әдепсіз, арсыз, бай­лаусыз, пайдасыз, сұраншақ, өсекші, өтірікші, алдамшы, кеселді осындай жарамсыз қылықтардан сақтанып, сол мінездерді бойына қорлық біліп, өзін ондайлардан зор есептемек. Бұл мі­нез – ақылдылардың, алғырлардың, ар­тықтардың мінезі», деп Абай жасы, жа­ны, жолы, ақылы өзгеше алуан қырлы ел серкелерінің нағыз болмысын нақты си­паттайды.

Елді аузына қаратқан кейбір құзғын­дардың айлалы әрекеттер жасап, бойын­да дүниеқоңыздық, жағымпаздық, шен­құмарлық өршіп, мысықтабандап жыл­жып дегенін істетеді, айтқанына көн­діреді, арыстанның аузындағыны қағып түсіреді. Абай айтады: «Кәпір көздің дүниеде араны үлкен, Алған сайын дүниеге тоя ма екен...» немесе «Қар­таң бай, қатты сақ бол, тілге көнсең, Мүйіз шығар қатынның тіліне ерсең. Тіп­ті оңбассың өзіңе-өзің мәз боп, Дас­тархан мен қатынды мақтан көрсең». Мұ­ны қазіргі жаһандану жағдайындағы қо­ғамның суреті ғой дерсің!

Заман, уақыт, парасат биігінен сөй­лей­тін, ұлттық игіліктерді бой­тұмардай кие санайтын дана жұрты­мыздың: «Көп отырсаң көл азады, Көп са­былса жер азады, Көп жасаса, ер азады, Ер азған соң, ел азады» дегенінде шындықтың сәулесі бар-ау!

Ұстаздық, хакімдік, ойшылдық-оқы­мыстылық жолда, ел басқару өнерінде, билер институты тарихында, ата тарихымызда, ата дәстүрімізде, оқу мен тыңдау, ойлау, жазу мен сөйлеу өнерінде, ғы­лым, мәдениет, білім беру жүйесінде, ата мен немере, әке мен бала арасында, аға буын мен жас буын ортасында, өнер атау­ларының баршасында сабақтастық, өзара байланыстылық бол­майынша ру­хани өркендеу, жеті­лу, жаңару болмайды, ұлттық сана, мәдениет көркейіп же­тіл­мейді. Негізінде, сабақтастық құ­­былысы – ұлттық өркендеудің күретамыры!

Серік НЕГИМОВ,
Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

15.02.2019

Бірге барайық: Интеллектуал дос тапқыңыз келе ме?

15.02.2019

Назгүлдің фото нысанасында – бейкүнә сәбилер қасіреті

15.02.2019

Е.Біртанов медицина саласындағы сапасыз қызметтерді атады

15.02.2019

Смартфоныңыз денсаулығыңыздың көмекшісіне айналады

15.02.2019

Мұхтар Тайжан ауылшарушылығы жерлерін жалға беру туралы пікір білдірді

15.02.2019

Өскемен көшелері  жаңғырып жатыр

15.02.2019

Батырхан Шүкеновтің естелік медалін анасына табыстау рәсімі өтті

15.02.2019

Бердібек Сапарбаев халық алдында есеп берді

15.02.2019

Абайдың латын графикасындағы кітаптары көрмеге қойылды

15.02.2019

Тағам өндірушілерінің І халықаралық форумы өтті

15.02.2019

Адамзат тарихында ең қымбатқа бағаланған картина

15.02.2019

Әлемге әйгілі болған қазақ қызы алдағы уақытта Америкаға аттанады  

15.02.2019

Дипломатиялық қатынастар орнату туралы бірлескен коммюникеге қол қойылды

15.02.2019

Сенатор Ә.Құртаев Азия елдері парламентшілерінің кездесуіне қатысты

15.02.2019

Қолжетімді баспанамен қамтуда қозғалыс бар

15.02.2019

Астана әкімі Бақыт Сұлтанов көпбалалы аналармен кездесті

15.02.2019

Семейде өлкетану оқулары өтті

15.02.2019

Испанияда кезектен тыс сайлау болады

15.02.2019

Киногерлер Шәкен Аймановтың ескерткішіне гүл шоқтарын қойды

15.02.2019

Зауыттар көбейсе, жұмыссыздық азаяр еді

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Elorda: kósheler, avtobýstar, aıaldamalar

Astana jyl sanap ósip keledi. Bir kezderi oblys ortalyǵy bolǵan shaǵyn ǵana qala az ýaqyttyń ishinde elimizdegi iri shaharlardyń qataryna qosyldy. Munyń bári qarqyndy júrgizilgen qurylys jumystarynyń nátıjesinde júzege asyp otyr. Ras, qazir 2000 jyldardyń basyndaǵydaı ekpin joq. Degenmen áli de bolsa jańa ǵımarattar men turǵyn úıler turǵyzý isinde alǵa basý bar. Bas qala, jańadan turǵyzylyp jatqan elorda bolǵandyqtan, qurylys jumystarynyń jalǵasa beretinine kúmán joq.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Oqıǵalar uǵymdy bolsa ıgi

Tildiń túıtkili qansha aıtsaq ta tarqamaıtyn boldy. Burynǵydaı eshkim zorlamasa da, eshkim tizege salmasa da, ana tilimizde sóıleıik dep urandap jatsaq ta, halqymyzdyń qalada turatyn negizgi bóligi únemi orys tilin qoldanýǵa beıil turatyny qynjyltady. Úlkender túgili qazaqsha oqıtyn balalarymyzdyń ózi orysshany tez qabyldaıdy. Qazaqsha oılanǵansha oryssha jyp etkizip jaýap bere qoıady. Eshkimdi kinálamaı, eshkimdi qaralamaı osynyń sebebin taǵy bir izdep kórelikshi...

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Qatygezdikke bala ǵana kináli me?

Sońǵy kezderi mektep oqýshylarynyń arasynda sotqarlyq órship barady. Teledıdardan kórip, áleýmettik jeliden oqyp otyrǵanda, olar mundaı qatygezdikke qalaı bardy degen saýal kókeıdi tebendeı tesip, oıdy oıran etedi. 

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Keleli istiń paidasy

Búginde ár kólikke tirkelip beriletin memlekettik nómirlerdiń deni jappaı satylymǵa shyǵaryldy. Olar birkelki sandar men úılesimdi áripter tizbeginen quralǵandyqtan birden kóz tartady. Ony halyq arasynda «ádemi nómirler» deıdi. Atalǵan nómirlerdi alýǵa júrgizýshiler de yntyq. Ásirese qymbat kólik ıeleri úshin sándi nómirdi taǵý, ózine bir artyqshylyqty beretindeı kóredi. Endeshe bul nómirlerdi satylymǵa shyǵarǵannan kim utyp jatyr dep oılaımyz?

Мирас Асан, «Егемен Қазақстан»

Qumar oıynnyń quryǵy uzyn

«Aıdalada altyn bar» dese, soǵan birinshi qandastarymyz baratyn shyǵar dep oılaıtyn halge jettik. Bulaı deýimizge qoǵamda qordalanyp qalǵan, ordalanyp alǵan máseleler mysal bola alady. Sonyń biri – báske aqsha tigý, ıaǵnı býkmekerlik keńselerdiń keleńsiz kásibi bolyp tur. Jalpy, ózi jarymaı otyrǵan jannyń «úıde otyryp ońaı aqsha tabý jolyn úıretemin» degenine erip kete beretin ańqaý bolatynyna ekenine búginde kózimiz ábden jetti. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу