Елді мекендерді сапалы ауыз сумен қамту мәселесі қалай шешілуде?

Мәжілісте «Қазақстан Республикасының елді мекендерін сапалы ауыз сумен қамтамасыз етудің өзекті мәселелері» тақырыбында парламенттік тыңдау өтті.

Егемен Қазақстан
27.11.2017 1744
2

Нақты жоспар, тиянақты іс керек

Шараға Мәжіліс Төрағасы Нұр­лан Нығматулин мен Пре­мьер-Министрдің орынбасары – Ауыл шаруашылығы ми­нис­трі Асқар Мырзахметов, Инвес­тициялар және даму министрі Жеңіс Қасымбек пен Қаржы ми­нистрі Бақыт Сұлтанов қатысты. Жиын­да сумен жабдықтау және су тарту жүйесіне байланысты та­қырыптық баяндамалар тың­далды.

Алқалы жиынды ашқан Мә­жі­ліс Төрағасы Н.Нығматулин Ел­басы саясатының және стра­тегиялық мақсаттарының арқа­сында Қазақстанның жоғары табыстарға жеткенін, барлық салада көптеген маңызды жобалар жүзеге асырылғанын атап өтті. «Осы салада «Таза ауыз су», «Ақ бұлақ» сияқты бірқатар жобалар жүзеге асырылды. Бұл жұмыстар қазіргі уақытта «Өңірлерді дамытудың 2020 жылға дейінгі бағдарламасы» және «Нұрлы жол» мемлекеттік бағдарламасы арқылы жалғасын табуда. Оны заңдық тұрғыдан қолдау үшін Мәжілісте көптеген шаралар атқарылып келеді. Депутаттар тиісті мемлекеттік органдарға ұсыныстар жасап, бюджеттен қосымша қаражат бөлуге де ерекше ықпал етуде. Нәтижесінде, ауыз су мәселесін шешуге мем­лекет­тен жыл сайын қажетті қар­жы бөлініп отыр. Ендігі мәсе­ле оны тиімді пайдалану. Ал ол үшін барлық жұмыстарды дұ­рыс ұйымдастырып, суды пайда­ланудың жаңа технологияларын енгізу қажет. Осыған орай, жер асты суларын пайдалануға қатысты нақты жоспар жасап, ауылдарда жаңа су құрылыстарын қолға алу керек. Осының барлығы ауыз су мәселесін толықтай шешуге мүмкіндік береді», деді Мәжіліс Төрағасы.

Сонымен қатар Н.Нығ­ма­ту­лин елді мекендерді ауыз сумен қамтамасыз етуде орын алып отырған олқылықтарға да тоқ­талды. Әсіресе, су құрылғылары ны­сандарын орнатуда біріз­ділік пен елді мекендерде су инфрақұрылымдарын тартуда бірыңғай оператордың жоқ­тығына баса назар аударды.

«Біріншіден, бүгінгі күні сумен жабдықтау нысанын салу және пайдалануға беру бары­сында жүйелі әдістер жоқ. Қазіргі уақытта топтық су құ­быры салынғаннан кейін ауылі­шілік желілердің дайын бол­мауынан елді мекенге су беруге мүм­кін­шілік болмайтын жағдайларды көріп отырмыз. Мұның барлығы бюд­жет қаражатын тиімсіз пайда­лануға, сонымен бірге елді ме­кенді сапалы ауыз сумен қам­тамасыз ете алмауға әкеледі. Оған елді мекенді сумен қамтамасыз ету инфрақұрылымын салу және пайдалануға беру бо­йынша бірыңғай оператордың жоқтығы себеп болуда», деген Мәжіліс Төрағасы нысандардың құрылысы аяқталғаннан кейін олардың пайдалану мәселесі де өзекті болып отырғанын жеткізді. «Бүгінде сумен жабдықтау жүйесінде материалдық құрал-жабдықпен және кадрлық әлеуетпен қамтамасыз етілген қызмет көрсетуші кәсіпорындар аудан орталықтарында ғана бар. Ауылдар мен елді мекендердегі сумен жабдықтау жүйесі ауыл әкімдерінің қарамағына берілген. Ал олар қажетті құрал-жабдықпен де, мамандармен де қамтамасыз ете алмай отыр. Соның салдарынан сумен жабдықтау жүйелерінде апат жиі орын алып, желілер мен құрал-жабдықтардың істен шығуы, су берудің тоқтатылуы әркез қайталанып жатады», деді Н.Нығматулин.

Қалай болғанда да халықты сапалы ауыз сумен қамтамасыз ету қажеттігін алға тартқан Мәжіліс Төрағасы су тарифіне қатысты мәселеге де назар аударды. «Тұтынушыларға қызмет көрсетудің жоғары деңгейі маңызды талаптардың бірі. Әрине, бұл ретте біздің су ресурс­тарымызды тиімді пайдалануда да үлкен мәселелер бар. Еліміздің өңірлерінде тарифтеу және өзге құралдар арқылы қол жеткізудің айқын мысалдары бар. Мынадай ұстаным енгізілуі тиіс: тұтынушы алған қызметіне әділ баға төлеген кезде ол сәйкесінше лайықты қызмет алуы қажет», деген Нұрлан Зайроллаұлы мұндай талаптардың барлығын жүзеге асыру тиісті деңгейде қоғамдық мониторинг болғанда ғана жүзеге асырылатындығын айтты.

Шешімін табу ұсынылды

Премьер-Министрдің орынбасары – Ауыл шаруашылығы минис­трі Асқар Мырзахметов елді ауыз сумен қамтудың түйін­дерін тар­қатудың тетіктеріне тоқтал­ды. Оның айтуынша, ха­лық­тың 87 пайызы таза ауыз сумен қамтамасыз етілгенімен, 2 мил­лионнан астам адам үшін таза су қолжетімсіз күйде қалған. «Мәселен бүгінгі күні респуб­ли­кадағы 6 601 елді мекеннің 4 034-і орталық­тан­дырылған су жүйесімен қамтамасыз етілмеген. Оларда 2,7 млн адам тұрып жатыр. Оның 1 462-сі жаңа құрылысты, 1 104-і жаңғыртуды талап етеді. Аталған 1 104 елді мекенде су тәулігіне 12 сағаттан аз беріледі. Жалпы осы 2,7 млн адамды толықтай ауыз сумен қамтамасыз ету үшін осы күнгі қаржыландыру көлемін сақтап қалғанның өзінде проблеманы шешу 2027 жылы ғана мүмкін болмақ. Ал жылдық қаржыландыруды 100 млрд теңгеге дейін жеткізгенде 2025 жылға қарай шешуге болар еді. Өйткені оның жиындық сомасы 717 млрд теңгені құрайды», деді А.Мырзахметов.

Сонымен қатар Ауыл шаруа­шы­лығы министрі елді мекен­дер­дегі барлық су құбырлары желісін салу және жаңғырту барысында су таратумен айналысатын барлық мекемелерді бірыңғай оператор ретінде айқындау қажеттігін де айтты. Бұл ең біріншіден, жұмыстардың жалпы құнын 717 млрд теңгеден 536 млрд теңгеге азайтуға, екіншіден, жобаның жүзеге асырылу мерзімін жыл сайын жоспарланып отырған қар­жыландыру көлемі сақталған жағ­дайда 2022 жылдың соңына дейін қысқартуға мүмкіндік береді.

Тыңдау барысында Инвес­ти­циялар және даму министрі Жеңіс Қасымбек қоғамның суға деген көзқарасын өзгерту қажет деп санайтындығын білдірді. Оның пікірінше, суға деген әлеуметтік қатынас тұтынушылық пен ауыз судың экономикалық құны арасындағы сәйкессіздікке әкелген. «Бұл қоғамдық санада су құнының түсіп кетуіне себеп болды», деді ол.

Органдар арасында өзара үйлесім жоқ

Сонымен қатар министрлік тарапынан мамандар мәселесі маңызды аспектілердің бірі екендігі айтылды. Оның айтуынша, бүгінде коммуналдық шаруашылық саласында ресурс­ты және энергияны үнемдейтін заманауи технологияларды қолданып, жұмыс істей алатын білікті мамандар жетіспейді екен. «Мысалы 2016-2017 оқу жылында «Сумен жабдықтау және су тарту жүйелерін тазарту» мамандығы бойынша 75 грант бөлінсе, «Сумен жабдықтау және су тарту» мамандығы бойынша грант бөлінбеген. Біз жаңарту мен жаңа инфрақұрылым салуды инвестициялаудан бөлек, су арнасы мамандарының біліктілігін арттыру бағдарламаларын жүзеге асыру қажет деп есептейміз», деді Ж.Қасымбек.

Су мәселесін сөз еткен парламенттік тыңдау барысында депутаттар тарапынан Үкімет мүшелерінің атына бірқатар мәселелер қойылды. Мәжіліс депутаты Сәкен Өтебаев ауыз сумен қамтамасыз ету саласындағы қызметтердің шашыраңқылығы проблемаға айналып отырғанын айтты. «Соның салдарынан жобаларды жүзеге асыру барысында өкілетті органдардың арасында үйлесімділік жоқ. Айталық, жер үсті су көздері мен топтың су таратқыштарға Ауыл шаруашылығы министрлігі, ал жер асты су көздері мен елді мекен­дерді сумен жабдықтау жүйе­сін дамытуға Инвестициялар және даму министрлігі жауап бе­реді. Бұған қоса, жоспарлау, салу және одан пайдалану жергі­лікті атқарушы органдардың құзы­ре­тінде қалып отыр», деді депутат.

Осылайша, парламенттік тыңдау барысында депутаттар халықты сапалы ауыз сумен одан әрі қамтамасыз етудің проб­лемалары мен оны шешудің жолдарын сөз етті. Тақырыптық талқылау барысында В.Божко, Н.Сабильянов, С.Ахметов, Қ.Қаре­кен, О.Өксікбаев, Ж.Ах­мет­беков, А.Құрманова сынды ха­лық қалаулылары өңірлер­дегі өзекті мәселелерді сөз етіп, тіршілік көзіне қатысты түйін­нің тарқатылу тетіктерін көтер­ді. Ал айтылған ұсыныс, пікір­лер­дің барлығы да тиісті мүдделі мекемелердің жобалық құжат­тарында көрініс табатын болады.

Нұрлыбек ДОСЫБАЙ,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

20.09.2018

Д.Қыдырәлі – Түлкібас ауданының құрметті азаматы

20.09.2018

Мемлекеттік органдардың бірыңғай платформасы құрылады

20.09.2018

Қостанайда жалпықазақстандық диктантқа 4 сынып оқушысы қатысты

20.09.2018

Павлодарда Google компаниясының қызметкері Қуат Есеновпен кездесу өтті

20.09.2018

Әділ Дүйсенбек. Ұрпақ сабақтастығының үлгісі

20.09.2018

2018 жылдың 8 айында 7,7 млн. шаршы метр тұрғын үй пайдалануға берілді

20.09.2018

«Қазақстанның 100 жаңа есімі» жобасының екінші кезеңі басталды

20.09.2018

Астана қаласы Әуе көлік прокуратурасы жолжүктерді ашудың 80 дерегін анықтады

20.09.2018

Елбасы Владимир Путинмен телефон арқылы сөйлесті

20.09.2018

GGG үздіктер тізімінде төмендеді

20.09.2018

Қазақстан құрамасын Кака баптайды

20.09.2018

Сапа менеджментін енгізу бәсекеге қабілеттілікті нығайтады

20.09.2018

Елімізде 1 қазаннан бастап депозит шарттары өзгереді

20.09.2018

Машина жасаушылар форумына әлемнің 20 елінен 1000-нан астам делегат қатысады

20.09.2018

Жеңімпаз қыздың қайырымдылығы көпке үлгі

20.09.2018

Б. Сағынтаев Инвесторларды тарту мәселелері жөніндегі Үкіметтік кеңестің отырысын өткізді

20.09.2018

Экс-чемпион бокс мектебінің директоры болып тағайындалды

20.09.2018

 Жаңа заң – жаңа үміт

20.09.2018

Мөлдірдің мөлдір әлемі

20.09.2018

Көкшетау тұрғыны тираждық лотерея ойынының миллионері атанды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Minez adamnyń taǵdyry ma?

Qazir Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy týraly jıi áńgime qozǵalýda. Jańa turpatty jańǵyrýdyń eń basty sharty – ulttyq kodyńdy saqtaı bilý, ıaǵnı zaman jańalyqtaryn qabyldaı, oǵan ún qosa otyryp, basqa ulttardan árdaıym erekshelendirip turatyn ózińniń ulttyq bolmysyńdy, qazaqy qalybyńdy damyta bilý ekendigi aıtylýda.

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Tо́relik qyzmetke tо́r qashan beriledi?

Abaı atamyz: «Burynǵy qazaq jaıyn jaqsy bilgen adamdar: «bı ekeý bolsa, daý tórteý bolady» dep aıtypty», deıdi. Rasynda, bul sózdiń ómir tájirıbesinen alynǵanyna esh kúmán joq. О́ıtkeni bul arada hakim bıdiń sany emes, sapasy daýdy azaıtatynyna mán bergeni anyq. Al endi bul búgingi kúni de elimiz aýmaǵyndaǵy tórelik qyzmet prosesinde týyndaıtyn qoǵamdyq qatynastardy sheshýde eń basty eskerer jaıt bolyp tur. Sebebi azamattyq daýlardy qaraýda qara qyldy qaq jaratyn ádil sheshimge qol jetkizý áli de arman.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу