Журналистер жаһандық білімге неге талпынбайды?

2013 жылдың 29 қарашасында Үкіметтің қаулысымен «Болашақ» бағ­дарламасына «Бұқаралық ақпа­рат құралдары редакциясының қызмет­керлері» санаты енгізілген болатын. Бұл санат журналистерге маңызды жеңілдік берді. Бұдан былай «төртінші билік» өкілдері шетелдік оқу орнынан шақырту алмай-ақ «Болашақ» стипендиаты атана алады. Бар болғаны құ­жатын түгендеп, шет тілінің төмен­детілген шектік балын алу қажет еді. Жетпей жатқан білімді мемлекет есебінен оқитын еліңізге барып, тіл­дік ортада емін-еркін толықтырып ала­сыз. Бұл мемлекеттің БАҚ саласын дамытуға басымдық беріп отыр­ғандығын көрсетсе керек. Алайда осын­дай мүмкіндіктерге қарамастан, жас тілшілер ел көріп, жаңа білім алуға асы­ғар емес. 

Егемен Қазақстан
08.01.2018 538
2

Өткен жылы «Болашақ» халықаралық стипендиясы аясында 600 орын бөлініп, тек 560 адам стипендиат атанса, соның ішінде бар болғаны 10 үміткер ғана аталған санат бойынша құжат тапсырған екен. Бәсеке жоғары болды десек, 40 орын иесіз қалған. Жалпы, санат енгізілген соңғы төрт жыл ішінде 3 000 орын бөлініп, оның 2 485-і игерілсе, БАҚ санаты бойынша 161 адам ғана құжат тапсырып, соның тек 98-і ғана стипендиаттар тізімінен табылған.

БАҚ өкілдерінің шетелдік білім алуы неліктен маңызды? Әдетте шетелде оқыған адам білім алып қана қоймай, сол жақтағы өмірді көріп, оны Қазақстанмен салыстырып, еліміздегі көптеген дүниелерге қайта қарайды, санасында сілкініс болады. Жоғары бәсеке мен үлкен мүмкіндіктер ортасын көрген жастар елге мүлдем басқа адам болып оралады. Танымы кеңейіп, сыни ойлау жүйесі дамиды. Олардың көбі елге келген соң қызметке кірісіп, жемісті еңбек етеді. Алған білімі мен тәжірибесін өзгеге үйретіп, салынған инвестицияны еселеп қайтарады. Алайда қанша сәтті жұмыс атқарғанымен, олар әрі кетсе он немесе жүз адаммен ғана жұмыс істейді. Ал дәл сол жолмен өткен журналист болса миллиондаған адамның назарын аударта алады. Туризм немесе музей тақырыбын қозғайтын болса, өзі көрген Англиямен салыстырады; сөз бостандығы, білім сапасы, денсаулық сақтау жүйесіне келсе, өзі болған АҚШ-ты мысалға келтіреді.

Елді ел ететін, ұлтты ұлт ететін қоғам­дық сана. Арыз жазуды намыс көре­тін, тойға шашылуды, ысырап­шылдықты қазақтың кеңдігі дейтін қатып қалған түсініктерді жібітіп, оларға қайта қарау үшін үлкен қоғамдық дискуссия қажет. Ал сол дискуссияны телеарна, радио, баспасөз арқылы журналистер жүргізеді. Демек, өзге саланың маманын шетелге жіберу бір дән егіп, 10 жеміс алғанмен тең болса, журналистің дамыған елде білімі мен біліктілігін жетілдіруі бір дән егіп, мыңдаған жеміс алумен тең болмақ.

Бұл бірінші себеп. Екіншісі одан маңызды. Түрлі факторлардың әсерінен елімізде тілшіліктің деңгейі төмендеді. Болған оқиғаны бір-екі сөйлеммен жет­кізу­ді журналистика санайтын жағдайға жеттік. Жағдайдың асқынғаны сонша, журналистиканы университет қа­быр­ғасында оқудың қажеті шамалы, оған баулитын факультеттерді жабу керек дейтіндер пайда болды. Шын мәні­сінде, журналистика – үлкен білім мен білік­тілікті, тәжірибе мен ептілікті қажет ететін жауапкершілігі жоғары сала. Бізде егжей-тегжейлі зерттеу журналис­тикасы және data журналистика секілді журналис­тика бағыттары жоқтың қасы. Телеарналар рейтинг қуалап, көңіл көтеру бағдарламаларын күшейтіп әлек. Жастардың көбі тележүргізуші болғысы келеді. Газетке санаулылар ғана барады, соның өзінде баспасөзді көбіне әдебиетке бір табан жақындар ғана таңдап жатады. Дамыған елдерде журналистика негізінен жазудан басталады. Ішінде бірде-бір артық сөзі жоқ он беттік мақала жазып, мәселенің мәнісін толық ашатын, сөйте тұра мәтінді қызықты етіп құрастыратын адамдар ғана ол жақта тілшіліктің нанын жей алады. Бізде болса, Фэйсбук белсендісі мен тілшіні ажырату қиын, бар айырмашылығы соңғысының пікірі әлеуметтік желімен қатар онлайн портал мен телеарнадан беріледі, сол ғана.

Осы ретте тағы бір мәселенің басын шолғымыз келеді. Журналистиканы арнайы оқудың қажеті жоқ деген қате түсініктің бойымызға сіңгені сонша, көптеген азаматтарымыз «Болашақ» бағдарламасына БАҚ атынан құжат тапсырып, санаттың жеңілдіктерін пайдалана отырып, өзге мамандықтарға бет бұруда. Неге олай жасадыңыз деген сұрағымызға журналистиканы мен онсыз да білемін деп жатады. Мұндай ойлар журналистиканы мансап жолындағы белгілі бір кезең ретінде көріп, өмірлік кәсіп ретінде қарамаудан шығатын секілді. Әйтпесе шетелдік оқу орнына құжат тапсырып отырған дәрігер мен медицинаны білемін, одан да мен тарих пәнін оқиын деп айтпайды ғой? Өйткені ол шетелде білімі мен біліктілігін шыңдап, бұрынғыдан да мықты маман болуды көздейді. Неге біздің журналистер кәсіби біліктілігін шыңдап, бұрынғы деңгейінен асып түсуді ойламайды. Мұны тоқмейілсу деп түсінсек қателесеміз бе?

Дархан ӨМІРБЕК,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

20.09.2018

Көкшетау тұрғыны тираждық лотерея ойынының миллионері атанды

20.09.2018

Жаңа еңбекақы жүйесі - оңтайландыру нәтижелеріне тікелей байланысты - Алик Шпекбаев

20.09.2018

Кесенелер тұрғызу жарысқа айналып бара ма?..

20.09.2018

Бүгін елімізде машина жасаушыларының VI форумы басталды

20.09.2018

Атырауда халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция өтті

20.09.2018

Бакуде дзюдодан әлем чемпионаты басталды

20.09.2018

Қоқыс өңдейтін цех ашар едім - Сергей Привалов

20.09.2018

Доллар бағамы 358 теңгеге түсті

20.09.2018

Ұрпақ сабақтастығының үлгісі

20.09.2018

АҚШ-тағы «Флоренс» дауылынан зардап шегушілер саны артты

20.09.2018

«Хат қоржын» (20.09.2018)

20.09.2018

Еурокомиссия Амазонға қатысты антимонополиялық тексерулерін бастауы мүмкін

20.09.2018

Әлеуметтік мәртебесі рәсімделеді

20.09.2018

Көкірек көзіміз қайтсек ашылады?

20.09.2018

Оралда бұқаралық домбыра тартудан рекорд жасалды

20.09.2018

Ұлттық ұлан командирлері біліктілігін шыңдады

20.09.2018

Қызылордада «Үздік анықтаушы» анықталды

20.09.2018

Балуандар Бухаресте бақ сынайды

20.09.2018

Кенияда жаттығып жүрген қазақ қызы

20.09.2018

Ақын Сараның 165 жылдығына арналған айтыс өтті

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Minez adamnyń taǵdyry ma?

Qazir Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy týraly jıi áńgime qozǵalýda. Jańa turpatty jańǵyrýdyń eń basty sharty – ulttyq kodyńdy saqtaı bilý, ıaǵnı zaman jańalyqtaryn qabyldaı, oǵan ún qosa otyryp, basqa ulttardan árdaıym erekshelendirip turatyn ózińniń ulttyq bolmysyńdy, qazaqy qalybyńdy damyta bilý ekendigi aıtylýda.

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Tо́relik qyzmetke tо́r qashan beriledi?

Abaı atamyz: «Burynǵy qazaq jaıyn jaqsy bilgen adamdar: «bı ekeý bolsa, daý tórteý bolady» dep aıtypty», deıdi. Rasynda, bul sózdiń ómir tájirıbesinen alynǵanyna esh kúmán joq. О́ıtkeni bul arada hakim bıdiń sany emes, sapasy daýdy azaıtatynyna mán bergeni anyq. Al endi bul búgingi kúni de elimiz aýmaǵyndaǵy tórelik qyzmet prosesinde týyndaıtyn qoǵamdyq qatynastardy sheshýde eń basty eskerer jaıt bolyp tur. Sebebi azamattyq daýlardy qaraýda qara qyldy qaq jaratyn ádil sheshimge qol jetkizý áli de arman.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу