Әлемдік қаржы ағыны

Кеңес Одағы кезінде дүкен сөрелері заттарға жұтаң болатын. Адамдар қолындағы азын-аулақ қаржысына іздеген заттарын таба алмай әуреге түсетін. Осыдан барып зат тапшылығы орын алатын. 

Егемен Қазақстан
25.01.2018 75
2

Еліміздің тәуелсіздік алуымен бізде де бүкіл әлемдегі секілді нарықтық қатынас орнықты да, бұл жүйе дүкен сөрелерін затқа толтырды. Сөйтіп та-
уар тапшылығы жойылды. Бірақ есесіне ақшаның қадірі артты. Қазір ақшаң болса, құстың сүтінен басқаның бәрін тауып алуға болады. Демек қазіргі күні жеке адам да, компания да, мемлекет те ақша үшін күреседі. Оны әркім әртүрлі жолдармен алады. Біреу еңбегін, біреу білімін, біреу талантын, енді біреу қолындағы барын жалдайды немесе сатады.

Әлем елдерінің инвестициялық саясаты осы жағдайды есепке алатын секілді. Гүлден шырын соратын бал арасы секілді инвесторлар да өз капиталын нығайту үшін өзіне пайдалы елдер мен аумақтарды іздейді. Арзан жұмыс күші, тауарларды өткізу рыноктары немесе шикізат байлығы бар елдер оларды гүлге толы жазира секілді тартады. Біздің Қазақстан тәуелсіздік алысымен көмірсутегі және металл кендері шикізат көздерінің молдығымен оларды өзіне тарта білді. Осының нәтижесінде бүкіл Орталық Азияға келген инвестициялардың 80 пайызын бір өзі иеленіп отыр.

Енді әлемдік тікелей шетелдік ин­вес­­тициялардың соңғы кездегі ағыны қа­лай қарай ауғандығына назар аударып көрейік.

БҰҰ-ның Сауда және даму жөніндегі конференциясы әзірлеген есеп бойынша әлем елдеріне 2014 жылы 1324 млрд, 2015 жылы 1774 млрд, 2016 жылы 1746 млрд доллар инвестиция келген екен. Осы инвестицияның басым көпшілігі бұрын дамушы елдердің еншісіне бұйырса, кейінгі екі жылда жағдай өзгере бастапты. Енді инвестициялар ағымы дамыған елдерге қарай ауа бастаған. Мәселен, 2014 жылы дамушы елдер әлемдік инвестициялардың 50 пайыздан астамын алса, 2015 жылы 40 пайыздан астамын, ал 2016 жылы 30 пайыздан астамын ғана ала алған. Әсіресе Африка, Латын Америкасы мен Кариб бассейні елдеріне келетін инвестициялар көлемі тұрақты түрде төмендей түскені сезіледі. 

Керісінше, осы уақыт аралығында дамыған елдердің инвестициядағы үлесі 40 пайыздан 70 пайызға дейін көтеріле түскен. Инвестициялар, әсіресе, Еуропаға қарай құйыла бастаған. Мәселен, Еуропа елдері 2014 жылы 272 млрд доллар инвестиция тартса, 2016 жылы бұл өңірге 533 млрд доллар инвестиция құйылыпты. Сондай-ақ АҚШ ықпалындағы Солтүстік Америка құрлығы елдері 2014 жылы 231 млрд доллар инвестицияға ие болса, 2016 жылы 425 млрд долларды құрайтын инвестицияға кенелген.

Бұдан әлемде жүріп өткен соңғы дағ­дарыстардың инвестиция­лар ағымы мен ба­ғытына елеулі өзгеріс­тер енгізгендігін байқауға болады. Қаржының көбіктенуі, жаңа технологиялардың молынан енуі және саяси шиеленістердің жиілеуі салдарынан пайда болған бұл дағдарыстар ел мен елдің арасындағы алшақтықты ұлғайта түсті. Дүниенің құбылуы, көп­теген өңірлерде тұрақсыздықтың етек алуы, босқындар проблемасының кү­­шеюі қарапайым халықтың ғана емес, ірі инвесторлардың көңіліне де алаң әкелді. Осыдан барып әлемдік ин­вес­ти­циялар ағымы да «бай байға, сай сай­ға құяды» қағидасымен жүріп жат­қан секілді.

Әлемдегі ең мықты инвестор ел АҚШ екендігі бұрыннан белгілі. 2016 жылы бұл ел 299 миллиард долларды құрайтын инвестициясын сыртқа шығарыпты. Дегенмен мұнан кейінгі тізімде елеулі өзгерістер болғандығы байқалады. Мәселен, көршіміз Қытай 2015 жылы 128 миллиард долларды құрайтын инвестициялық қаржысын сыртқа шығарып, АҚШ, Ирландия, Нидерланд, Жапониядан кейінгі бесінші орынды қанағат тұтса, 2016 жылы 183 миллиард доллардың инвестициясымен екінші орынға табан тіреген. Мұнан кейінгі орындарға Нидерланд, Жапония, Канада, Гонконг жайғасқан.

Ал енді қай ел көбірек инвестиция тартуда деген сұраққа жауап іздесек, көш басынан бұрынғысынша тағы да АҚШ-ты көреміз. 2016 жылы оның тартқан инвестициясының көлемі – 391 миллиард доллар. Демек соңғы жылдары АҚШ-тың инвестицияны беруінен алуы көбейген. Сондай-ақ 2016 жылы 254 млрд доллардың инвестициясын алушы ел ретінде екінші орынға Ұлыбритания біріккен корольдігі көтеріліпті. Үшінші орынға 134 млрд доллардың инвестициясын тартқан Қытай табан тіреген. 

Ал біздің Қазақстан жағдайына келсек, 2016 жылы елімізге 20,6 млрд доллар тікелей шетелдік инвестициялар келгені белгілі. Бұл 2015 жылғы көрсеткіштен 40 пайызға артық және соңғы он жыл ішіндегі рекордтық көрсеткіш ретінде тіркелген.

Сұңғат ӘЛІПБАЙ,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

22.01.2019

Франциядан Англияға бет алған ұшақ Ла-Манш бұғазында жоғалып кетті

22.01.2019

Жастар жылының логотипі бекітілді

22.01.2019

Жол азабына ұшырағандарға шекарашылар көмекке келді

22.01.2019

Р.Бекетаев: мемлекеттік сатып алуларға қатысу үшін салық төлеу керек

22.01.2019

Жаңақала ауданында жоғалған адам табылды

22.01.2019

Сенатта халықаралық құжаттар қаралды

22.01.2019

Федерация кубогында ел намысын кімдер қорғайды?

22.01.2019

Төсек тартқан науқасты үйде күтетін «Үйдегі Хоспис» жобасын қолға алу керек

22.01.2019

Қарағанды облысында адасқандар құтқарылды

22.01.2019

Іскер әйелдер қауымдастығы – қайырымдылық бастамашысы

22.01.2019

Батыс Қазақстан облысында «Сыбайлас жемқорлықтың  алдын алу» тақырыбында дөңгелек үстел өтті

22.01.2019

Алуа Балқыбекова: Қазақтың боксшы қыздарымен әлемде барлығы да санасады

22.01.2019

Қасиетті қамшы

22.01.2019

Соңғы төрт күнде шығыс өңірінің теміржолшылары шамамен 2 мыңнан астам шақырым жолды қардан тазартты

22.01.2019

«Шымкент - адалдық алаңы» жобалық кеңсесі жаңа жобаны таныстырды

22.01.2019

Ақырзаман жақын ба?

22.01.2019

Шымкенттің орталық аудандарындағы балалар әлі күнге дейін үш ауысымды мектепте білім алып жүр

22.01.2019

«Байқоңыр» кешеніндегі арнаулы өкілінің қызметін қамтамасыз ету басқармасының басшысы тағайындалды

22.01.2019

«Қызылорда облысы әкімдігінің іс басқармасы» КММ директоры тағайындалды

22.01.2019

Астана әкімдігінің аппараттық жиыны бұдан былай ашық форматта өтеді

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Jaýapkershilik joq jerde...

Sońǵy jyldary elimizde bosaný úshin aýrýhanaǵa kelgen analardyń qaitys bolý jaǵdaıy jıilep barady. О́tken jazda medısınasy jetilgen qalalar sanatyndaǵy Astananyń ózinde tórt birdeı qaıǵyly oqıǵanyń oryn alýy osy sózimizge dálel. Al Qazaqstan boıynsha 2018 jyldyń segiz aıynda ǵana ana óliminiń 40 faktisi tirkelgen eken. Onyń sebebi nede? Bul jóninde oılanyp, belgili bir sharalar qabyldap jatqan adam bar ma? Shynyn aıtsaq, bul jaǵy óte kúmándi. Eger adamdar jumysta jibergen kemshiligi úshin jazalanbaıtyn bolsa, ondaı jaǵdaıdyń qaıtalana bermesine kim kepil?

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Sóz salmaǵy

Baıaǵynyń bıleri taý qulatyp, jer terbetpese de, eldi ıitip, teli-tentekti tıyp, kem basqandy ilgeri ozdyryp, asqynǵandy tejep, órshigendi órelep, ata ǵuryppen, ana úlgisimen bárin jónge saldy. Ul men qyzdyń eteginen tartpaı, aýzynan qaqpaı, qyrandaı túletip otyrǵan. Sodan da shyǵar, «Aýzym jetkenshe sóıleımin, qolym jetkenshe sermeımin, aıaǵym jetkenshe júremin» dep 14 jasynda aýzynan ot shashyp: «El ebelek emes, er kebenek emes, dat!» dep dara tanylǵan Qazybek bıdiń Qońtajynyń tilin baılap, qatty sastyrǵany. Jeteli sózge jetesiz ǵana des bermeıdi.

Серік НЕГИМОВ, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері

Durystyq joly

Jaqsy kisi ataný, tirshilik-turmys, ómir qubylystaryna oı júgirtý, saralap zerdeleý, fılosofıalyq mádenıet qalyptastyrý, tájirıbe jınaqtaý, durystyq, adamshylyq, izgilik, ádildik, degdarlyq jolynda meıirlenip, berekeli qyzmet jasaý, ulttyń ádebi men qaǵıdattaryn jan-tánińmen qabyldaý – naǵyz tabıǵı abzal qasıet.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Bızneske ıkemdilik qaıdan shyǵady?

Adamnyń bızneske ıkemdiligi qaıdan týady degen suraq kóp adamdy oılandyrady. Árıne, motıvasıa kúshti, ol − aqshany kóp tabý. Isker adamdar eshkimniń aldynda ıilmeıdi, «malyń bolsa syılamaı tura almas el» dep Abaı aıtpaqshy, jurtqa da syıly bolady.

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Bas paıda algorıtmi

Bas paıdany oılaý – búkil adam balasyna tán dúnıe. Ár adam balasynyń «ózim degende ógiz qara kúshim bar» degen qaǵıdat boıynsha tirshilik quratyny túsinikti. Biraq adam balasy qoǵam ishinde ómir súretindikten ár adamǵa tán osy qasıetti shektep ustaýǵa, ony qoǵamdyq múddege nemese qoǵamdyq ortada qalyptasqan tártipke baǵyndyrýǵa týra keledi. О́ıtkeni munsyz qoǵam damı almaıdy.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу