Шертпе күй шеберлерінің бірі композитор Мағауия Хамзин

Қазақтың ұлттық мәдениетіне, оның ішінде сонау түркі дәуірінен бүгінгі таңға дейінгі саф қалпын сақтап келе жатқан күй өнерінің кемелденуіне өзінің зор үлесін қосқан шертпе күй шеберлерінің бірі композитор Мағауия Хамзин еді. Бүгінде оның сонау Тәттімбеттен бергі текті өнерді тегіс жұртқа жеткізген ерен еңбегі ел игілігіне молынан жарады. Тіпті Арқадан Алатауға дейінгі абыз далада Мағауия мектебі қалыптасқан десек, артық айтпаған болар едік. Сол шекпеннен шыққан қаншама жас дарын қара домбыраны жанына серік етіп, шертпе күйден шартарапқа күй шалқытуда.  Тұғырлы тұлғаның шығар­машылығы былтырдан бері өзінің тоқсан жылдық мерейтойы аясында еліміздің әр аймағында кеңінен насихатталып жатыр. 

Егемен Қазақстан
07.02.2018 2635
2

Сонау дөңгелек датаның түйінді толғамы таяуда елордамыздың еңселі төрінде «Қазақконцерт» мемлекеттік концерттік ұйы­мының ұйымдастыруымен өт­кен «Қоңырқаз» атты еске алу кешінде қорытындыланды.

Дарқан дарын иесінің мерейлі мерекесіне оған дейін асқақ Ала­тау төрі де ат қосқан болатын. М.Хамзиннің өнердегі шәкірт­тері Ж.Шәкәрім бастаған, Е.Төлеутай, М.Әбуғазы бар, Алма­тыда Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерватория­сы, Т.Жүргенов атындағы Қа­зақ ұлттық өнер академиясы, П.Чайковский атындағы Алма­ты музыкалық колледжі және Ж.Елебеков атындағы республикалық эстрада-цирк колледжінің студенттерін қатыс­­тырып асқаралы тұлғаның атын­да мұражай ашқан болатын. Мағауия Хамзин қоры, Халық­аралық «Көшпенділер Ата­мұрасы» қоғамдық қоры, «Ке­ңес» орталығы бас болып, «Адырна» ұлттық-этногра­фия­лық бірлестігімен серіктесе атқарған ол игі шара кемеңгер тұл­ғалардан гөрі келешек жыл­ға­ларға аманат іспетті ауқымды жұмыс болатын.

Әріптесіміз Аманғали Қал­жан бірде өзі жұмыс істейтін «Ас­тана ақшамы» газетінде «Қазақ­концерт» мемлекеттік кон­церттік ұйымының директоры Асхат Маемировпен сұхбат жасаған болатын. Сұхбатта шертпе күйдің шебері Мағауия Хамзин де «Қазақконцерттің» құрамында өнер көрсеткенін тілге тиек ете келіп, оның осы­дан тура жарты ғасыр бұрын Ермек Серкебаев екеуі Кана­да­ның Монреаль қаласында өткен «ЭКСПО-67» көрмесіне қатыс­қаны туралы деректі алға тартады. Күйшінің таланты мен тағдырын, ғибаратты өмір жолын әңгімеге арқау ете келіп, А.Маемиров мырзаға Астанада Мағауия Хамзинді еске алуға арналған үлкен кеш өткізуді ұсынады.

Не керек әлгі сұхбаттың сұрағы мақсатына, Асхат мырза жақсы атына жетіп тамаша кеш таяуда өз дәрежесінде дүркіреп өтті. Кештің келісті өтуіне араға алтын көпір болып жүрген Мағауияны қазаққа берген Ақтоғайдың азаматы Ерлан Дәкеновтің де ықпалы бар. Аталмыш өнер жәрмеңкесіне қазақ руханиятының кіл қас­қалары келіп, күйші жайлы келелі әңгімені кеңінен тол­ғады. Шара тізгінін атақ­ты күйші Жанғали Жүз­бай ұстаған. Сәнді сахна төрінде Мұхаметжан Тілеухан, Қай­ролла Сəдуақасов төгілтіп күй төккенде көңіл көкжиегі күн астында шырайланып сала берді. Қазақ әдебиетінің белді өкілдері Төлен Әбдік, Қойшығара Сал­ғара, Әнес Сарай, Қайролла Сә­дуақасов қатысқан кеште жас дарындар Манап Анықбеков, Балжан Серікболқызы сияқты дәулескер күйшілер өнер жарыстырды. Сондай-ақ Қазақ ұлттық өнер университетінің ұстаздары әнмен әрлеген кешті көрермендер зор қошеметпен қабыл алды. Серік Оспанов, Амантай Жұмашев, Нұрай Тана­баев, Аяулым Қамажан Мағауия шығармашылығының шыңына шуақ боп төгілді. Әсерлі естелік­тердің арасында Мағауия Хам­зиннің інісі Дәнелия ақсақал жай­лы да айтылды. Оны тілге тиек етуіміздің өзіндік орны бар. Өкінішке қарай аталмыш кешті ұйымдастырушылардың басында болған Дәнелия ақсақал оны тамашалауға аз ғана уақыт қалғанда өмірден озды... Кешке Д.Хамзиннің зайыбы Бақыт шешей қатысып, Мағауия өзі қолдан шапқан домбыраларды ала келді. Шертпе күй шеберінің осындай да өнері болғанын бірі білсе, бірі біле бермейтін болар. Ол домбыралардың формасы да әдеттегі домбыралардан бөлек жасалған. Шертпе күйге келетін қалақ домбыралардан да қалыбы ерекше. Өнертанушы Раушан Малдыбаеваның айтуынша, Мағауияның əкесі Хамза ұлына бала күнінде дəл осындай музыкалық аспапты сыйлаған екен. Содан бері күйші өзге фор­мадағы домбыраны онша ұната қоймаған. 

Кеште айтылғандай, күй құты қонған Мағауия Хамзин қос ішекті домбыраны оркестрде ойнатуымен ерекшеленген дарын иесі. Ол – шертпе күймен бірге, əлемнің классикалық шы­ғар­маларын үлкен сахналарда ойнап, шетелдің талғампаз көрерменін тəнті еткен күйші. 

Көкірек көзі ашық әлеумет әуезді әуен мен кемеңгер күй құшағынан шыққысы жоқ. Одан біз күйшінің өнердегі ғұмыры ұзақ әрі әлі де насиxаттала бе­ретініне еш күмән келтірмедік. Осындай жиындар арқылы қазақтың ұлттық бай мұрасы ұр­пақтан-ұрпаққа табыстала бере­тіні сөзсіз ақиқат.

Мирас АСАН,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

25.09.2018

Сенат комитетінде діни қызмет және діни бірлестіктер мәселелері туралы заң жобасы қаралды

25.09.2018

Игорь Чжан: Велосипедтің кесірінен жүлде алмадым

25.09.2018

Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ QS рейтингінде тағы да алға жылжыды

25.09.2018

142 үміткерге «Болашақ» стипендиясы тағайындалды

25.09.2018

Жақсы өсім - нәтижелі жұмыстың кепілі

25.09.2018

Инвесторлармен ортақ келісімге келді

25.09.2018

«Egemen Qazaqstan» газетінің журналисі марапатталды

25.09.2018

Қазақстан Экономикалық ынтымақтастық ұйымын нығайтуға және реформалауға шақырды

25.09.2018

Қазақстан Нельсон Мандела Бейбітшілік саммитіне қатысты

25.09.2018

Астана тұрғыны 10-қабаттан құлаған баланы тосып алды

25.09.2018

Қ. Қасымов ұялы телефондар ұрлығының жолын кесу шаралары туралы айтып берді

25.09.2018

Назарбаев Университетінде тың жобалар таныстырылды

25.09.2018

Нәубәт Қалиев қайтыс болды

25.09.2018

Үкіметте өңірлерді дамытудың 2020 жылға дейінгі мемлекеттік бағдарламасының жобасы мақұлданды

25.09.2018

Астаналық журналистің өліміне қатысты күдіктіні іздеу шаралары басталды

25.09.2018

АӨК цифрландыру аясында 20 цифрлық және 4000 дамыған ферма құрылады

25.09.2018

Жағажай волейболынан әлем чемпионатының іріктеу турнирі өтеді

25.09.2018

«Барыс» Мәскеуде «Динамоны» ұтты

25.09.2018

Бүгін Бакуде белдескен қос балуанымыз ұтылды

25.09.2018

«Хат қоржын» (25.09.2018)

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Tirshilikti mádenıet bıleıtin qoǵam

Osy ýaqytqa deıin jeke adamnyń tirshiligin, turmys jaǵdaıyn onyń bilimi men eńbekqorlyq qasıetiniń bılep kelgendigi belgili. Adamdar kóp jaǵdaıda qoǵamnan bilimine saı oryn alyp otyrdy. 

Асан Мирас,

Ulaǵat pen muraǵat

Qaıǵyly ólimi qalyń jurttyń qabyrǵasyn qaıystyryp, qyrshyn ǵumyry qıylǵan óner, mádenıet, sport sańlaqtary qaı ultta bolsyn az emes. Ondaı has talanttardy halyq eshqashan umytpaıdy. Talanttardyń fánıdegi taǵdyry kelte bolǵanymen, halyqtyń júregi men jadyndaǵy ǵumyryn myńjyldyqtarmen ólsheýge bolady. Aıtalyq, áıgili grek ańyzyndaǵy aıbyndy batyrlar Ahılles pen Gektordyń esimderi dáýirlerden dáýirlerge kóshe júrip, ult sanasynda jarqyrap ǵumyr keshýde. Ańyzdyń epıloginde aıtylǵandaı, keıingi urpaq tıtandardy máńgi eske tutatyn bolady. Tipti, grektiń búkil tarıhy áli kúnge deıin ataqty Gektor men Ahıll shaıqasyna baılanysty óriledi. Biz muny nege aıtyp otyrmyz? Qaı ult bolmasyn, esimi elge eleýli tulǵalaryn este qaldyrýdyń esti joldaryn ustanady. Qazaq tarıhyn aqtarsaq ta, ádebıet betterin paraqtasaq ta túrli klassıkalyq joqtaý úlgilerine jolyǵatynymyz sózsiz. Joǵarydaǵy dańqty grek batyry Ahıllestiń de atyn aqıqatqa bergisiz asqaqtatqan áıgili Gomer abyz. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qasiet pen qasiret

«Dánikkennen qunyqqan jaman» degen sózge mán bersek, munda úlken fılosofııalyq maǵyna bar. Táýba, bireý bireýden nan surap jeıtin zaman emes qazir. Toqshylyq zaman. О́zimizdi qoı ústine boztorǵaı jumyrtqalaǵan barshylyqta, etek-jeńniń keń kezinde dúnıege kelgen, zárýlik kúıin sezinbeı ósken urpaqqa balaımyz. Dastarqannan nan, maı, qant, sút, qaımaq eshqashan úzilgen emes. Sonymyzben baı sanalmasaq ta, bardyń sanatynan bolatynbyz... Qudaı saqtaı gór, taǵamǵa talǵam-talabymyzdyń sharyqtap ósip ketkeni sonshalyq keıde dastarqannan búginde nan qoıylatyn bos oryn tappaı qınalatynymyz ras. Sóıte tura, toqshylyq zamanda ómir súrip jatqanymyzdy sezinbeıtinimiz jaman. Moıyndaǵymyz kelmeıtini qorqynyshty. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Minez adamnyń taǵdyry ma?

Qazir Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy týraly jıi áńgime qozǵalýda. Jańa turpatty jańǵyrýdyń eń basty sharty – ulttyq kodyńdy saqtaı bilý, ıaǵnı zaman jańalyqtaryn qabyldaı, oǵan ún qosa otyryp, basqa ulttardan árdaıym erekshelendirip turatyn ózińniń ulttyq bolmysyńdy, qazaqy qalybyńdy damyta bilý ekendigi aıtylýda.

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу