Әлеуметтік әділеттілік жолы

Енді ғана тағайындалған Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау ми­нистрі Мәдина Әбілқасымова Үкімет отырысындағы өзінің алғашқы баян­дамасында « МӘМС жүйесін енгізуді бастау үшін үстіміздегі жылы толық­қанды дайындық жұмыстары қам­тамасыз етілетін болады» деп атап көр­сетті. 

Егемен Қазақстан
19.02.2018 99
2

Оның алдында Мемлекет бас­шысының төрағалығымен өткен Үкіметтің кеңейтілген отырысында Премьер-Министрдің орынбасары Ерболат Досаев елімізде енгізу мерзімі 2020 жылға дейін шегерілген міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру (МӘМС) жүйесін бір жыл бұрын толығымен іске қосуға уәде беріп, Президенттен аталған реформаны 2019 жылдан бастап енгізу үшін рұқсат сұраған болатын. Елбасы бұл ұсынысты жан-жақты қолдады. Ендеше келесі жылдан бастап денсаулық сақтау саласын қаржыландыру мәселесі бойынша әзірге адамзат баласы ойлап тапқан ең озық жоба – міндетті медициналық сақтандыру жүйесі Қазақстанда да жұмыс істей бастайтын болады.

Бүгінде әлемнің дамыған елдерін­де денсаулық сақтау саласын қаржылан­дырудың сыннан өткен үш негізгі үлгі­сі бар. Олар: либералды-рыноктық үлгі, яғни ақылы медицина (АҚШ); әлеу­мет­тік сақтандыру үлгісі (ГФР, Фран­ция, Аустрия, Швейцария, Белгия, Голландия , Швеция, Жапония, Канада), яғни міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру; бюджеттік қаржыландыру үлгісі (Ұлыбритания, Ирландия, Италия, Португалия, Грекия, Дания). Осылардың ішіндегі өмір тәжірибесінен өткен ең тиімді де әділетті үлгі міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру (МӘМС) жүйесі болып табылады. Бұл жүйе дұ­рыс жұмыс істейтін болса, еліміздің ден­саулық сақтау саласының уақыт талабына сай дамуына да, халқымыздың толыққанды медициналық қызмет түр­лерімен қамтамасыз етілуіне мүмкіндік туады. Алайда осы бір әділетті де озық жүйенің Қазақстанда дұрыс жұ­мыс істеп кететіндігіне көңіл күпті, күдік көп. «Аузы күйген үрлеп ішеді» дегендей, ММС жүйесін енгіземіз деп бұдан бұрын да бір рет маңдайымыз тасқа тиген еді. Сол бір өмірлік сыннан сабақ алмаған сияқтымыз. Әділетті жүйенің дұрыс жұ­мыс істеп кетуіне еліміздің денсаулық сақ­тау саласын толық жаулап алған ақылы меди­циналық қызмет көрсету үрдісі ашық кедер­гі келтіретін түрі бар.

Жасыратыны жоқ, бүгінде Астана мен Алматының және еліміздің бар­лық ірі қалаларының небір айтулы ғи­марат­тарына орналасып алған жекемен­шік медициналық орталықтар адам денсаулығы жолындағы «бизнесті» қыздырып-ақ тұр. Қазірдің өзінде елімізде жыл сайын кепілді тегін медициналық көмек түрлеріне бюджеттен бөлінетін миллирдтаған қаржының басым бөлігі осы жекеменшік орталықтардың жұтқынына жұтылып жатыр. Себебі мемлекеттік кепілді тегін медициналық көмек көрсету көлеміне қандай қызмет кіретінін қара­пайым халық түгілі, емханалар мен ауру­ханаларда қызмет ететін дәрігерлердің өзі де білмейді. Халыққа мемлекеттік те­гін медициналық қызмет көрсету үшін бюджеттен бөлінетін қаржының қан­дай тиімділік беріп жатқанын Ден­сау­лық сақтау министрлігіндегі мамандар да түсінбейді. «Басқа түскен баспақшыл» демекші, басы ауырып, балтыры сыздағандар амалсыз кредит алып емделіп жатыр. Жақында ауыл­дан бір танысымыз келді. Қолы мен аяғы қалтырайтын болыпты. Соны Астанадағы «Доктор Хачатурянның медициналық орталығы» деген мекеме емдейді екен. Бір ай бойы күндізгі стационарға қаралып, ем-дом қабылдады. Сол үшін шұғыл түрде банктен кредит алып, бес жүз мың теңгені қолма-қол төледі. Алайда қа­был­даған емнің шипасы болмады. Кейін анықталғанындай,жекеменшік меди­циналық орталық сырқаттың барлық түрі үшін ағзаны тазалау тәсілін қолданады екен.

Күні кеше Орталық коммуникациялар қызметінде өткен баспасөз мәслихатында «Міндетті медициналық сақтандыру қоры» ҰАҚ басқарма төрайымы Елена Бахмутова, «2019 жылдан бастап еліміздің тұрғындарына медициналық қызметтің екі пакеті – тегін және ақылы қызмет түрлері көрсетіле бастайды. Яғни бірінші пакет – бұл барлық тұрғындарға бірдей көрсетілетін кепілді тегін медициналық қызмет. Оның үстінде әлеуметтік сақтан­дырумен қамтылған тұрғындарға көрсе­тілетін медициналық қызмет. Бұл екі па­кетпен қамтылмаған медициналық қызмет түрлерін тұрғындар ақылы түрде, өз қалталарынан қаржы төлеп барып алатын болады», деп атап көрсетті. Бұл не жұмбақ? Бүкіл ел болып, мемлекет болып, ұзақ дайындықпен кіріскелі отырған МӘМС жүйесі толық енгізілетін болса, осы медициналық сақтандыру жүйесінің көлемінде халқымызға жоғары сапалы кепілді медициналық қызмет көрсетілуі керек қой. Оны тағы да сатылап бөлудің не үшін қажеті бар?!

Жалпы, «ақылы қызмет» немесе ақ­ша жүрген жерде «әлеуметтік» деген ұғым­­­ның тынысы ашыла қоймайды. Ден­саулық сақтау саласына кіргелі отырған жаңа жүйе – «әлеуметтік медициналық сақтандыру» деп аталады. Ендеше әлеуметтік әділеттілік үшін, адамның бірінші байлығы – денсаулығы үшін қолданысқа енгізілгелі отырған жаңа жүйе – МӘМС-ке «ақылы қызметті», яғни жекеменшік медицинаны жолатпау керек.

Жылқыбай ЖАҒЫПАРҰЛЫ,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

19.09.2018

Елбасы көрмесі – Атырауда

19.09.2018

Таразитану қарлығаштары

19.09.2018

Қазақстан мен Гамбия екіжақты ынтымақтастығы дамуға бағытталуда

19.09.2018

Қылқалам шеберінің дара жолы

19.09.2018

Президент көмекшісі - Қауіпсіздік Кеңесінің хатшысы тағайындалды

19.09.2018

Сенат Төрағасы Бразилияның жаңа елшісіне тілектестігін білдірді

19.09.2018

Шыны зауытында 4 нысанның жұмысы жүріп жатыр

19.09.2018

Жанат Шаймерденов  «Сырбар» Сыртқы барлау қызметі директорының орынбасары болып тағайындалды

19.09.2018

Алматыда «ANQ 2018» XVI Азия Сапа Конгресі өтуде

19.09.2018

Мәулен Әшімбаев арнайы сапармен Алматы қаласына барды

19.09.2018

Білім жарысында болашақ экономистер

19.09.2018

Петропавлда жылу беру маусымы басталды

19.09.2018

Астанада әлемдегі бастапқы денсаулық сақтауды дамыту декларациясы қабылданады

19.09.2018

«Барыс» Омбының «Авангард» клубынан 3:4 есебімен ұтылды

19.09.2018

Қостанайлық  спортшы қыз Азия мен Океания чемпионатынан қос алтын медаль әкелді

19.09.2018

Көп көрсеткішке көңіл толмайды

19.09.2018

Елбасы Есеп комитетінің төрайымы Наталья Годунованы қабылдады

19.09.2018

Аралдағы жатақхана туралы ақпарат негізсіз

19.09.2018

Оралда Құрманғазы Сағырбайұлының мерейтойы аясында республикалық конференция өтті

19.09.2018

Өскеменде Қазыбек би даңғылы ашылды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Tо́relik qyzmetke tо́r qashan beriledi?

Abaı atamyz: «Burynǵy qazaq jaıyn jaqsy bilgen adamdar: «bı ekeý bolsa, daý tórteý bolady» dep aıtypty», deıdi. Rasynda, bul sózdiń ómir tájirıbesinen alynǵanyna esh kúmán joq. О́ıtkeni bul arada hakim bıdiń sany emes, sapasy daýdy azaıtatynyna mán bergeni anyq. Al endi bul búgingi kúni de elimiz aýmaǵyndaǵy tórelik qyzmet prosesinde týyndaıtyn qoǵamdyq qatynastardy sheshýde eń basty eskerer jaıt bolyp tur. Sebebi azamattyq daýlardy qaraýda qara qyldy qaq jaratyn ádil sheshimge qol jetkizý áli de arman.

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

О́mir súrý salty

BUU aqparatyna saı, áıelder arasynda eń joǵary ortasha ómir súrý uzaqtyǵy boıynsha 86,8 jaspen Japonıa aldyńǵy qatarda tursa, er adamdar arasynda 81,3 jaspen Shveısarıa birinshi orynda. Al keıbir elderde ortasha ómir súrý uzaqtyǵy tipti 60 jasqa da jetpeıdi. «Nege?» degen suraqqa túrli faktorlardy keltire otyryp jaýap berýge bolady.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу