Ұлт қамы ұл-қызды тәрбиелеуден басталады

Ұлтымызда «Көп қорқытады, терең батырады» деген өмірден алынған мәтел бар. «Жалғыздың үні шықпас» дегенді де қазақ айтқан. 

Егемен Қазақстан
02.03.2018 10753
2

Ұлан-байтақ жері бар қазақтың саны аз екенін мойындау керек. Қазақстан қазір тұр­ғын­дар саны жөнінен әлемде өз орнында көрінеді, тығыздығы бір адамға 6,64 шақырым, яғни, біздің еліміз әлемдік рейтингте 180-орында тұр. Бұл дерек көп нәрседен хабар беріп тұрған жоқ па! Көбеймесек көсегеміз көгер­мейді. Біз санамыз тәп-тәуір ха­лық болғанымен, санымыз тым аз халықпыз. Қазақтың сөз зер­гері Ғабит Мүсірепов: «Біз жа­йыл­сақ жоқпыз, жиылсақ көппіз» деген екен. Олай болса, елімізде халық санына, оның сапа­лық жағына баса назар аудар­­­ған жөн. Бұл орайда ең ал­ды­­­мен ұлтымыздың санын кө­бей­­т­удің жолын, оның әдіс-тәсі­­лін ойластырған орынды. Бала тууды ынталандыру жолы­мен арттыру, яғни бала туға­ны үшін берілетін қаржы көле­мін көбейту, шетте жүрген аға­йын­ды елге әкелу мәселесін тү­бе­­гей­лі шешу халық санын кө­бей­­туге септігін тигізеді. Сон­дай-ақ абортқа тыйым салу керек. Мұсыл­ман елдері арасында Қазақ­­­станда ғана жасанды түсік жа­­сау­­ға рұқсат берілген. Уақ­ты­лы отбасын құрмаған ұл-қыз­дар­ға салық салу жағын да ой­лас­тыр­­­ған жөн. Ресми емес дерек бо­йын­ша, елімізде 160 мың­нан аса жа­сы келген қыз бар кө­ріне­ді. Ал олардың біразы кезін­де лауа­­зым­­ды қызмет атқарғ­анын білеміз.

«Итің ұры» десе намыстана­тын қазақ қыздарының теріс жолға түсуіне көз жұма қарауы мас­қара емес пе? Ал осы қыздар­дың біразының некесіз туған балалары бар. «Қыз өссе – елдің көркі» деп мақтан тұтатын қазақ бұл әлеуметтік мәселеге қалай тап болғанын аңғармай қалған­дай. Ажарлы, келбетті, білім десең білімі бар, менің жарым бол­сын дейтін бойжеткен­дер әр­кімге көзін сүзіп, жа­лғыз­дық­­тың зардабын татып жүрсе жаның қалай ауырмас. Төрт жыл бұрын Қостанай облысы­ның бас акушер-гинекологы Иван Янцев бір мақаласында облыс бо­йынша былтыр 20 мың­ға жуық әйел жүкті болу бақы­ты­­на ие болса, соның 57,4 па­йы­­­зы дүниеге сәби әкелді, ал 42,6 пайызына аборт жасалды. Аборт жасатқандардың 7,8 па­йы­зы 15-18 аралығын­да­ғы бой­­жет­кендер, қалғандары 19-35 жасты құрайды», деп жазған еді. Жарық дүниеге келуге тиісті 8520 шарана жатырында өлім құшты. Ал енді мұндайды еліміз бойынша есептеп көріңіз. 200 мыңға жуықтап қалады. Осын­дайда «Есті қыз ете­гін қым­тап ұстайды» деген халқ­ы­мыздың дана сөзін қыздарымыз естен шы­­ғар­маса екен дейсің.

Ресей үкіметі отбасы­лары­мен (толыққанды) келісімшарт­қа отыруды көздеп отыр. Бұл әйелдерге бала тууды мін­дет­тейді және үшінші нәрес­те­ден бастап баланы үкімет мойнына алғалы отыр. 

Қазақстанның да қазақ ұлты­мен мақтанып, өзгелерге көш­бас­шы бола алатындай ұлттық бағдарламасы болғаны жөн деген пікірлер айтылып жүр. Біз мұны толығымен қолдаймыз. Елімізде сан жағынан халықтың көшін бастағанымызбен өзіміз көбею жағынан кейбір ұлттар­дан (өзбек, ұйғыр, дұнған) арт­та қалып отырғанымызды қа­лай айтпасқа? Қазақ ұлтының бас­қа­ларға үлгі-өнеге көрсетіп, көш­басшы болуы үшін ұлттық идео­­логия керек. Қазақтың про­­б­ле­ма­сын шешіп, қазақтың ру­­хын көтеретін мәселелерге ере­к­­ше на­зар аударған жөн дер едім. Жас­тардың бойына па­т­­риот­тық сезімді, өзінің туып-өскен ортасына, қаласына, Отанына деген сүйіспеншілікті дарытуға күш салып, нақты істе көрсетуіне қол жеткізу керек. Міне, нағыз патриотизм деген осы. Әр азамат бала күнінен бас­тап ұлттық идеологиямен сусындауы керек. Мұнда ата-ана мой­нына жүктелер жұмыс көп-ақ. Ал жастар өз еліне, жеріне, ту­ған ауылы мен қаласына деген сүйіс­пеншілігін нақты істе көр­сетуі керек. 

Ұлтым деген әр азамат ұлт қамы ұл-қызды тәрбиелеуден басталатынын ұмытпай, бала тәрбиесіне айрықша көңіл бөліп, елдің қамын жейтін азамат етіп өсіруге барынша мән бер­гені дұрыс. Ұлды тәрбиелеу ар­­қылы жер иесін, ал қызды тәр­би­елеу ар­қылы ұлтты тәрбие­лей­ті­ні­міз­ді ұмытпаған абзал. Осы қағи­даны есімізден шығар­ма­йық, ағайын. Тәрбиенің атасы – білім мен еңбек, тәрбиенің анасы – халықтың салт-дәстүрі, тілі, ділі, діні, ырымдары мен та­ным­дары, басқа да ұлттық құндылықтар.

Міне, бала тәрбиесінде осыларды басшылыққа алсақ, діт­теген мақсатқа жетеміз. Өкі­ніш­ке қарай, көптеген жігіттер шаруаға селқос, жүрдім-бардым қарайды, шамалы жұмысты іс­тегісі келмейді, айтатыны: жал­­ақысы төмен, олар ауырдың үс­ті­­мен, жеңілдің астымен жүр­ген­ді жақсы көреді. Өмірден өз орныңды, тиесілі сыбағаңды алу үшін білек сыбана еңбек етіп, тер төгуің керек. Мұны өмірдің өзі көрсетіп отырған жоқ па?!

Ана тілі де бүгінде өзекті мә­­се­ле болып отыр. Өз елінде өгей­­шілік көріп отырғаны жанға бата­­ды. Қазақ мектебінде оқыды деме­сең, балалардың көпшілігі сырт­та өзара орысша сөйлейді, үйде де солай болар дейсің. Әке ұлы­мен, шеше қызымен ана тілі­мізде пікір алмасып, сыр шерті­сіп жатқанға не жетсін. Бұл арман күйінде қалуда. «Сырт көз – сыншы» дегендей, елімізге келіп-кетіп жүретін шетелдіктер мұны байқайды екен. Италиялық «Ренко» компаниясының прези­денті Ренальдо Гаспари: «Мен әлем­нің 141 елін аралаған жан­мын. Солардың ішінде өз мем­ле­кетінде өз тілінде өмір сүре ал­май отырған бейшара ха­лық­­­ты көрдім. Ол қазақ халқы екен», деп жазған бұдан бес жыл бұ­рын. Бұған қарсы дау айта ала­сың ба? Айта алмай­сың. Кім кінәлі? Әрине, өзіміз. Жа­рай­ды, кезінде қол-аяғымыз матау­лы болды дейік. Әу, егемен ел болғанымызға да ширек ғасыр­дан асты ғой. Не тындырдық?

Қоғамды дендеген жемқор­лық та қазақтың қадіріне көлең­ке түсіруде. Маңдай терімен таппаған байлыққа кенелген­дер­дің іс-әрекеті еңбек адамдарын ашындырып, олардың ашу-ызасын келтіруде. «Пайғамбар сынды жігіттер бар, мінерге есегі жоқ, есек сияқты жігіттер бар ма­лының (байлығының) есебі жоқ» деген Қадыр Мырза Әлі ақын­ның сөзі еске түседі осын­дай­да. Биліктің биігінде, төре­лік­тің төрінде отырған кейбір шенеуніктердің теріс қылығына, ашөзектігіне налисың.

Әңгімеміздің өзегі ұлт қаді­рін қастерлеу хақында еді ғой. Бұл өзімізге тікелей байланысты екенін түсіну керек. Мемлекет құрушы ұлт ретінде көш басын­да болуға лайықты болсақ, қа­неки?!. Ұлттың ұлы мұраты жо­­лында ұйысайық. Еліміздің жар­­қын болашағы ауызбірлікте, ын­­т­ы­мақты тірлікте екені бел­гілі. Ал біз осыған зәруміз. Та­лант­­­тысы басшы, талаптысы қой­­шы болып, бір жағадан бас, бір жеңнен қол шығарып жат­сақ, ұйысып еңбек етсек құт-бере­ке дар­ы­ған, іргелі ел боламыз. Жа­рат­қан осы жолда бізді қол­дап, қорғай жүргей!

Қанапия МЫРЗАҒАЛИН,
Қазақстан Журналистер одағының мүшесі

АСТАНА

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

20.09.2018

«Хат қоржын»

20.09.2018

Еурокомиссия Амазонға қатысты монополияға қарсы тексерулерін бастауы мүмкін

20.09.2018

Әлеуметтік мәртебесі рәсімделеді

20.09.2018

Көкірек көзіміз қайтсек ашылады?

20.09.2018

Оралда бұқаралық домбыра тартудан рекорд жасалды

20.09.2018

Ұлттық ұлан командирлері біліктілігін шыңдады

20.09.2018

Қызылордада «Үздік анықтаушы» анықталды

20.09.2018

Балуандар Бухаресте бақ сынайды

20.09.2018

Кенияда жаттығып жүрген қазақ қызы

20.09.2018

Ақын Сараның 165 жылдығына арналған айтыс өтті

20.09.2018

Кинематографияға қатысты құжат мақұлданды

20.09.2018

Қостанай университетінде ғалым Тобыл Дәулетбаев аудиториясы ашылды

20.09.2018

Қуатты қорғаныс көліктеріне сұраныс бар

20.09.2018

Жолақыны SMS немесе QR-кодтар арқылы төлеудің нәтижелері

20.09.2018

Интернеттегі шабуылдар үдеп барады

20.09.2018

Қостанайда математикалық білім беруге арналған «дөңгелек үстел» өтті

20.09.2018

Интеграция мәселелері талқыланды

20.09.2018

Головкинге келесі кездесуде кім қарсылас болуы мүмкін?

20.09.2018

Қалам ұшындағы аманат

20.09.2018

Мағжан поэзиясындағы Ұлы Дала рухы

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Minez adamnyń taǵdyry ma?

Qazir Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy týraly jıi áńgime qozǵalýda. Jańa turpatty jańǵyrýdyń eń basty sharty – ulttyq kodyńdy saqtaı bilý, ıaǵnı zaman jańalyqtaryn qabyldaı, oǵan ún qosa otyryp, basqa ulttardan árdaıym erekshelendirip turatyn ózińniń ulttyq bolmysyńdy, qazaqy qalybyńdy damyta bilý ekendigi aıtylýda.

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Tо́relik qyzmetke tо́r qashan beriledi?

Abaı atamyz: «Burynǵy qazaq jaıyn jaqsy bilgen adamdar: «bı ekeý bolsa, daý tórteý bolady» dep aıtypty», deıdi. Rasynda, bul sózdiń ómir tájirıbesinen alynǵanyna esh kúmán joq. О́ıtkeni bul arada hakim bıdiń sany emes, sapasy daýdy azaıtatynyna mán bergeni anyq. Al endi bul búgingi kúni de elimiz aýmaǵyndaǵy tórelik qyzmet prosesinde týyndaıtyn qoǵamdyq qatynastardy sheshýde eń basty eskerer jaıt bolyp tur. Sebebi azamattyq daýlardy qaraýda qara qyldy qaq jaratyn ádil sheshimge qol jetkizý áli de arman.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу