Ұлт қамы ұл-қызды тәрбиелеуден басталады

Ұлтымызда «Көп қорқытады, терең батырады» деген өмірден алынған мәтел бар. «Жалғыздың үні шықпас» дегенді де қазақ айтқан. 

Егемен Қазақстан
02.03.2018 11358
2

Ұлан-байтақ жері бар қазақтың саны аз екенін мойындау керек. Қазақстан қазір тұр­ғын­дар саны жөнінен әлемде өз орнында көрінеді, тығыздығы бір адамға 6,64 шақырым, яғни, біздің еліміз әлемдік рейтингте 180-орында тұр. Бұл дерек көп нәрседен хабар беріп тұрған жоқ па! Көбеймесек көсегеміз көгер­мейді. Біз санамыз тәп-тәуір ха­лық болғанымен, санымыз тым аз халықпыз. Қазақтың сөз зер­гері Ғабит Мүсірепов: «Біз жа­йыл­сақ жоқпыз, жиылсақ көппіз» деген екен. Олай болса, елімізде халық санына, оның сапа­лық жағына баса назар аудар­­­ған жөн. Бұл орайда ең ал­ды­­­мен ұлтымыздың санын кө­бей­­т­удің жолын, оның әдіс-тәсі­­лін ойластырған орынды. Бала тууды ынталандыру жолы­мен арттыру, яғни бала туға­ны үшін берілетін қаржы көле­мін көбейту, шетте жүрген аға­йын­ды елге әкелу мәселесін тү­бе­­гей­лі шешу халық санын кө­бей­­туге септігін тигізеді. Сон­дай-ақ абортқа тыйым салу керек. Мұсыл­ман елдері арасында Қазақ­­­станда ғана жасанды түсік жа­­сау­­ға рұқсат берілген. Уақ­ты­лы отбасын құрмаған ұл-қыз­дар­ға салық салу жағын да ой­лас­тыр­­­ған жөн. Ресми емес дерек бо­йын­ша, елімізде 160 мың­нан аса жа­сы келген қыз бар кө­ріне­ді. Ал олардың біразы кезін­де лауа­­зым­­ды қызмет атқарғ­анын білеміз.

«Итің ұры» десе намыстана­тын қазақ қыздарының теріс жолға түсуіне көз жұма қарауы мас­қара емес пе? Ал осы қыздар­дың біразының некесіз туған балалары бар. «Қыз өссе – елдің көркі» деп мақтан тұтатын қазақ бұл әлеуметтік мәселеге қалай тап болғанын аңғармай қалған­дай. Ажарлы, келбетті, білім десең білімі бар, менің жарым бол­сын дейтін бойжеткен­дер әр­кімге көзін сүзіп, жа­лғыз­дық­­тың зардабын татып жүрсе жаның қалай ауырмас. Төрт жыл бұрын Қостанай облысы­ның бас акушер-гинекологы Иван Янцев бір мақаласында облыс бо­йынша былтыр 20 мың­ға жуық әйел жүкті болу бақы­ты­­на ие болса, соның 57,4 па­йы­­­зы дүниеге сәби әкелді, ал 42,6 пайызына аборт жасалды. Аборт жасатқандардың 7,8 па­йы­зы 15-18 аралығын­да­ғы бой­­жет­кендер, қалғандары 19-35 жасты құрайды», деп жазған еді. Жарық дүниеге келуге тиісті 8520 шарана жатырында өлім құшты. Ал енді мұндайды еліміз бойынша есептеп көріңіз. 200 мыңға жуықтап қалады. Осын­дайда «Есті қыз ете­гін қым­тап ұстайды» деген халқ­ы­мыздың дана сөзін қыздарымыз естен шы­­ғар­маса екен дейсің.

Ресей үкіметі отбасы­лары­мен (толыққанды) келісімшарт­қа отыруды көздеп отыр. Бұл әйелдерге бала тууды мін­дет­тейді және үшінші нәрес­те­ден бастап баланы үкімет мойнына алғалы отыр. 

Қазақстанның да қазақ ұлты­мен мақтанып, өзгелерге көш­бас­шы бола алатындай ұлттық бағдарламасы болғаны жөн деген пікірлер айтылып жүр. Біз мұны толығымен қолдаймыз. Елімізде сан жағынан халықтың көшін бастағанымызбен өзіміз көбею жағынан кейбір ұлттар­дан (өзбек, ұйғыр, дұнған) арт­та қалып отырғанымызды қа­лай айтпасқа? Қазақ ұлтының бас­қа­ларға үлгі-өнеге көрсетіп, көш­басшы болуы үшін ұлттық идео­­логия керек. Қазақтың про­­б­ле­ма­сын шешіп, қазақтың ру­­хын көтеретін мәселелерге ере­к­­ше на­зар аударған жөн дер едім. Жас­тардың бойына па­т­­риот­тық сезімді, өзінің туып-өскен ортасына, қаласына, Отанына деген сүйіспеншілікті дарытуға күш салып, нақты істе көрсетуіне қол жеткізу керек. Міне, нағыз патриотизм деген осы. Әр азамат бала күнінен бас­тап ұлттық идеологиямен сусындауы керек. Мұнда ата-ана мой­нына жүктелер жұмыс көп-ақ. Ал жастар өз еліне, жеріне, ту­ған ауылы мен қаласына деген сүйіс­пеншілігін нақты істе көр­сетуі керек. 

Ұлтым деген әр азамат ұлт қамы ұл-қызды тәрбиелеуден басталатынын ұмытпай, бала тәрбиесіне айрықша көңіл бөліп, елдің қамын жейтін азамат етіп өсіруге барынша мән бер­гені дұрыс. Ұлды тәрбиелеу ар­­қылы жер иесін, ал қызды тәр­би­елеу ар­қылы ұлтты тәрбие­лей­ті­ні­міз­ді ұмытпаған абзал. Осы қағи­даны есімізден шығар­ма­йық, ағайын. Тәрбиенің атасы – білім мен еңбек, тәрбиенің анасы – халықтың салт-дәстүрі, тілі, ділі, діні, ырымдары мен та­ным­дары, басқа да ұлттық құндылықтар.

Міне, бала тәрбиесінде осыларды басшылыққа алсақ, діт­теген мақсатқа жетеміз. Өкі­ніш­ке қарай, көптеген жігіттер шаруаға селқос, жүрдім-бардым қарайды, шамалы жұмысты іс­тегісі келмейді, айтатыны: жал­­ақысы төмен, олар ауырдың үс­ті­­мен, жеңілдің астымен жүр­ген­ді жақсы көреді. Өмірден өз орныңды, тиесілі сыбағаңды алу үшін білек сыбана еңбек етіп, тер төгуің керек. Мұны өмірдің өзі көрсетіп отырған жоқ па?!

Ана тілі де бүгінде өзекті мә­­се­ле болып отыр. Өз елінде өгей­­шілік көріп отырғаны жанға бата­­ды. Қазақ мектебінде оқыды деме­сең, балалардың көпшілігі сырт­та өзара орысша сөйлейді, үйде де солай болар дейсің. Әке ұлы­мен, шеше қызымен ана тілі­мізде пікір алмасып, сыр шерті­сіп жатқанға не жетсін. Бұл арман күйінде қалуда. «Сырт көз – сыншы» дегендей, елімізге келіп-кетіп жүретін шетелдіктер мұны байқайды екен. Италиялық «Ренко» компаниясының прези­денті Ренальдо Гаспари: «Мен әлем­нің 141 елін аралаған жан­мын. Солардың ішінде өз мем­ле­кетінде өз тілінде өмір сүре ал­май отырған бейшара ха­лық­­­ты көрдім. Ол қазақ халқы екен», деп жазған бұдан бес жыл бұ­рын. Бұған қарсы дау айта ала­сың ба? Айта алмай­сың. Кім кінәлі? Әрине, өзіміз. Жа­рай­ды, кезінде қол-аяғымыз матау­лы болды дейік. Әу, егемен ел болғанымызға да ширек ғасыр­дан асты ғой. Не тындырдық?

Қоғамды дендеген жемқор­лық та қазақтың қадіріне көлең­ке түсіруде. Маңдай терімен таппаған байлыққа кенелген­дер­дің іс-әрекеті еңбек адамдарын ашындырып, олардың ашу-ызасын келтіруде. «Пайғамбар сынды жігіттер бар, мінерге есегі жоқ, есек сияқты жігіттер бар ма­лының (байлығының) есебі жоқ» деген Қадыр Мырза Әлі ақын­ның сөзі еске түседі осын­дай­да. Биліктің биігінде, төре­лік­тің төрінде отырған кейбір шенеуніктердің теріс қылығына, ашөзектігіне налисың.

Әңгімеміздің өзегі ұлт қаді­рін қастерлеу хақында еді ғой. Бұл өзімізге тікелей байланысты екенін түсіну керек. Мемлекет құрушы ұлт ретінде көш басын­да болуға лайықты болсақ, қа­неки?!. Ұлттың ұлы мұраты жо­­лында ұйысайық. Еліміздің жар­­қын болашағы ауызбірлікте, ын­­т­ы­мақты тірлікте екені бел­гілі. Ал біз осыған зәруміз. Та­лант­­­тысы басшы, талаптысы қой­­шы болып, бір жағадан бас, бір жеңнен қол шығарып жат­сақ, ұйысып еңбек етсек құт-бере­ке дар­ы­ған, іргелі ел боламыз. Жа­рат­қан осы жолда бізді қол­дап, қорғай жүргей!

Қанапия МЫРЗАҒАЛИН,
Қазақстан Журналистер одағының мүшесі

АСТАНА

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

20.01.2019

Атырау жылу электр орталығында апатты жағдай болды

20.01.2019

ШҚО-да дін саласындағы құқық бұзушылықтар саны үш есеге азайды

20.01.2019

Солтүстік Қазақстанда көпсалалы аурухана салынады

20.01.2019

Қазақстандық балалар фильмі халықаралық кинофестивальде жүлде алды

20.01.2019

ШҚО емханалары 100 тонна қағаз үнемдеді

20.01.2019

Қазақстан мен Ұлыбритания арасындағы дипломатиялық қатынастардың орнатылғанына 27 жыл толды

20.01.2019

ШҚО Күршім ауданында 6 жастағы бала суға кетіп қалды

20.01.2019

Қазақстанда бала асырап алуға көмектесетін арнайы агенттік құрылады

20.01.2019

Ресейлік «Арктика-М» спутнигі 2019 жылы маусым айында іске қосылады

20.01.2019

Чили жағалауында магнитудасы 6,8 жер сілкінісі болды

20.01.2019

Астанада Жастар жылының ашылуы өтеді

20.01.2019

Экономиканы роботтандыру: қатер ме, мүмкіндік пе?

19.01.2019

Атырауда «Отбасы орталығы» және «Татуластыру орталығы» ашылды

19.01.2019

Мақтаарал ауданында диқаншылық басталды

19.01.2019

Ақтөбе-Атырау тас жолының бойында орналасқан аумақ күрделі жөндеуден өтіп жатыр

19.01.2019

Астанада көші-қон заңнамасын бұзған 33 шетелдік еліне қайтарылды

19.01.2019

​СІМ басшысы Тәжікстан елшісін қабылдады

19.01.2019

​Қазақстанның Елшісі НАТО Бас хатшысына Сенім грамоталарын тапсырды

19.01.2019

Рейтер: Трамп пен Ким Чен Ын ақпанда кездеседі

19.01.2019

Алматыға Катардан алғашқы жүк рейсі келді

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Серік НЕГИМОВ, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері

Durystyq joly

Jaqsy kisi ataný, tirshilik-turmys, ómir qubylystaryna oı júgirtý, saralap zerdeleý, fılosofıalyq mádenıet qalyptastyrý, tájirıbe jınaqtaý, durystyq, adamshylyq, izgilik, ádildik, degdarlyq jolynda meıirlenip, berekeli qyzmet jasaý, ulttyń ádebi men qaǵıdattaryn jan-tánińmen qabyldaý – naǵyz tabıǵı abzal qasıet.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Bızneske ıkemdilik qaıdan shyǵady?

Adamnyń bızneske ıkemdiligi qaıdan týady degen suraq kóp adamdy oılandyrady. Árıne, motıvasıa kúshti, ol − aqshany kóp tabý. Isker adamdar eshkimniń aldynda ıilmeıdi, «malyń bolsa syılamaı tura almas el» dep Abaı aıtpaqshy, jurtqa da syıly bolady.

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Bas paıda algorıtmi

Bas paıdany oılaý – búkil adam balasyna tán dúnıe. Ár adam balasynyń «ózim degende ógiz qara kúshim bar» degen qaǵıdat boıynsha tirshilik quratyny túsinikti. Biraq adam balasy qoǵam ishinde ómir súretindikten ár adamǵa tán osy qasıetti shektep ustaýǵa, ony qoǵamdyq múddege nemese qoǵamdyq ortada qalyptasqan tártipke baǵyndyrýǵa týra keledi. О́ıtkeni munsyz qoǵam damı almaıdy.

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Ońtaılandyrý ońalta ma, omalta ma?

Orta bilim salasyna qatysty taǵy bir ońtaılandyrýdyń qulaǵy qyltıyp, «bul qalaı bastalyp, qalaı aıaqtalady?» degen sansyz suraq kóptiń kókeıin búlkildetip otyr. «Qundylyqtar aýysatyn, shyndyqtar shatysatyn uly ózgerister týysynda ómirdiń ózi karnavalǵa uqsap ketedi», dep Mıhaıl Bahtın aıtpaqshy, bilim salasyndaǵy mundaı reformalardan jurttyń júıkesi juqarý bylaı tursyn, karnavalǵa aınalyp bara ma degen kúdik joq emes. Qabyldanǵan, tolyqtyrylǵan zańdar, ár mınıstrdiń tusynda túzilgen baǵdarlamalar, oǵan bólingen qarjy – «óıtemiz de, búıtemiz» dep keletin jarnamaǵa bergisiz jıyndar, konferensıalar, onda sóılenetin sózder qısapsyz desek, artyq aıtqandyq bolmas.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Úılený men úı bolýdyń arasy

Statıstıka komıtetiniń ótken jylǵy máli­me­tine qaraǵanda, elimizde sońǵy on jylda 1,5 mıllıon jup otaý qursa, osy kezeńde 1 mıl­lıonnan astam jup ajyrasqan. Bul – árbir úshinshi neke buzyldy degen sóz.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу