Кино туралы заң жобасы талқыланды

Алматы қаласында «Кинематография туралы» және «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне кинематография мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» заң жобалары бойынша Парламент Мәжілісі Әлеуметтік мәдени даму комитетінің көшпелі отырысы өтті. 

Егемен Қазақстан
06.03.2018 7864
2

Парламенттің Әлеуметтік мәдени даму комитетінің хатшысы, жұмыс тобының жетекшісі Бейбіт Мамраевтың айтуынша, бұған дейін елімізде кино тура­лы арнайы заң болмаған, қол­даныстағы «Мәдениет туралы» заңда фильмдердегі ұлттық тіл, прокат сияқты кино қатынастарды реттейтін алты бап қана бар екен. Сол себепті, заң жобасы негізінде отандық киноиндустрияны одан әрі дамытудың тұжырымдамалық негізінде ұлттық киноөнімдерді қолдау Қорын құру; республика аумағында фильмдерді жүйелеу және есепке алу мақсатында фильм­дер прокаты, мониторингінің ақпараттық жүйесін құру; жекелеген заңды тұлғаның жұмысы арқылы ұлттық мәдени игіліктің ажырамас бөлігі ретінде ұлттық фильмдерді және олардың бас­тапқы материалдарын сақтау мәселесі басты назарға алынған.

Ресейлік сарапшы Олег Рудольфовичтің мәліметінше, 2017 жылы көрерменге 263 шетелдік, 26 ұлттық және 15 ресейлік фильм ұсынылған. Бұл – кинопрокаттың ресми статистикасы. Енді мұны пайызға шаққанда: Қазақстан ки­нонарығының 80 пайызы Гол­ливудтың, 17 пайызы ұлттық (арғы жылы бұл 6 пайыз болған), 7 пайыз Ресей киносының үлесінде. Қазақстанда жеке инвесторлардың қаржысымен жасақталған заманауи үлгідегі 70 кинотеатр, 250 кинозал бар. Барлық кинотеатрлар дерлік жекеменшік иелігінде.

Шығармашылығының үлкен бөлігі киномен байланысты өрілген Дулат Исабеков ең алдымен «Кино туралы» заң жобасының қазақ тілінде әзірленбей, әдеттегідей орыс тілінен аударылғанына нара­зылығын білдірді. Сондай-ақ ол жобадағы «түнгі сағат 22.00-ден таңғы сағат 6-ға дейін» деп көрсетілген бап бойынша түн ауған уақытта ұсынылатын фильм­дер тағы да қазақ киносының өнімдері болмай ма?» деген қор­қынышын да жа­сырмады. Жа­зушының пікірінше, заң жобасында нақтылай түсетін, әлі де болса басын ашып, анық­тау­ды қажет ететін олқы тұстары жетерлік.

Режиссер С.Нарымбетов жыл сайын «Қазақфильмнен» шығатын оншақты өнімнің ара-салмағына мән беріп, тарихи фильм мен анимациялық фильмдердің үлесін азайтып алмауға шақырды. Кинопродюсер мамандығы бойынша мықты маман әзірлеу де мәселенің бір түйінін шешу­ге септігін тигізбек. Бүгінгі «про­дюсермін» деп жүргендердің көпшілігі кешегі фильм әкімшісі мен картина директорлары. Продюсер кино процесті бизнес­ке айналдыра алатын адам болуы шарт. Оның ойынша, уақытқа қарай кино құпиясын меңгерген нағыз продюсерлер енді туып келеді.

Жаңа жобаға байланысты талқылаудан жазушы, кинодраматург Смағұл Елубай да сырт қала алмады. Өздерінің ұлттық киносын заңмен қорғайтын елдер табысты өнер саласын әлдеқашан дамытып алған. Ұлттық киноны салықтан босатып, шетел киносына салық салынса, бұдан түскен табыс отандық киноны жетілдіруге жұмсалар еді. Осы мәселе заңда айқын жазылуы тиіс. Шетел фильмдерінің молынан көрсетілуі ұрпағымыздың жат елдің идеологиясымен тәрбиеленуіне жол аша түспек. С.Елубай кино тариф, қаламақы мәселесінің де жігі көрсетіліп, айқындалуы ке­рек екеніне назар аудартты. Қа­ламгер жыл сайын 60 фильмге дейін аударып, қазақ көрерменіне түпнұсқамен пара-пар тәржіма фильм тарту еткен кешегі дубляж мектебін қайта жандандыруға байланысты да салмақты ой айтты. Кино туралы жобада аударма-субтитр мәселесі қалай көрініс таппақ, бұл да бүгінгі көрерменді ойландыратын сұрақ. Қазақстан киносы атышулы Голливудпен ешқашан жарыса алмайды. Бірақ отандық кинопрокатты қорғау – жаңа заңның міндеті болуы тиіс.

 

Айгүл АХАНБАЙҚЫЗЫ,

«Егемен Қазақстан»

АЛМАТЫ

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

22.01.2019

Ресейлік БАҚ: Адамзаттың тіршілігіне 49 жыл қалды..

22.01.2019

Шымкенттің орталық аудандарындағы балалар әлі күнге дейін үш ауысымды мектепте білім алып жүр

22.01.2019

«Байқоңыр» кешеніндегі арнаулы өкілінің қызметін қамтамасыз ету басқармасының басшысы тағайындалды

22.01.2019

«Қызылорда облысы әкімдігінің іс басқармасы» КММ директоры тағайындалды

22.01.2019

Бақытжан Сағынтаев «Президенттің бес әлеуметтік бастамасын» іске асыру бойынша нақты тапсырма берді

22.01.2019

Петропавлда алабай тұқымдас ит иелерін талап тастады

22.01.2019

Солтүстік Қазақстанда шетелдік мигранттар легі тыйылар емес

22.01.2019

Қ. Бозымбаев «Сарыарқа» магистральді газ құбырын салу жобасын іске асыру барысы туралы баяндады

22.01.2019

Шағын несие алушылар қосымша 12,6 мыңнан астам жұмыс орнын ашты

22.01.2019

Дәстүрлі өнер академиясы ашылады

22.01.2019

«Тал бесіктен жер бесікке дейін...»

22.01.2019

Жаңақорғандық кәсіпкер жүгеріден сусын шығарады

22.01.2019

Елбасының гранттар бөлу туралы тапсырмасы толық көлемде орындалды — ҚР БҒМ

22.01.2019

Мемлекеттік көмектің нәтижесін көріп отыр

22.01.2019

Қандастарды қабылдайтын байланыс орталығы ашылады

22.01.2019

Алматыда үстел теннисінен «ТОП-12» турнирі аяқталды

22.01.2019

Жүргізушісіз көліктерге жасалған шабуыл

22.01.2019

Қыраулы қаңтар (фотоэтюд)

22.01.2019

Облыс дәрігерлерінің біліктілігі нығайып келеді

22.01.2019

Сенат комитетінде «Каспий теңізінің құқықтық мәртебесі туралы конвенцияны ратификациялау туралы» заң жобасы қаралды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Jaýapkershilik joq jerde...

Sońǵy jyldary elimizde bosaný úshin aýrýhanaǵa kelgen analardyń qaitys bolý jaǵdaıy jıilep barady. О́tken jazda medısınasy jetilgen qalalar sanatyndaǵy Astananyń ózinde tórt birdeı qaıǵyly oqıǵanyń oryn alýy osy sózimizge dálel. Al Qazaqstan boıynsha 2018 jyldyń segiz aıynda ǵana ana óliminiń 40 faktisi tirkelgen eken. Onyń sebebi nede? Bul jóninde oılanyp, belgili bir sharalar qabyldap jatqan adam bar ma? Shynyn aıtsaq, bul jaǵy óte kúmándi. Eger adamdar jumysta jibergen kemshiligi úshin jazalanbaıtyn bolsa, ondaı jaǵdaıdyń qaıtalana bermesine kim kepil?

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Sóz salmaǵy

Baıaǵynyń bıleri taý qulatyp, jer terbetpese de, eldi ıitip, teli-tentekti tıyp, kem basqandy ilgeri ozdyryp, asqynǵandy tejep, órshigendi órelep, ata ǵuryppen, ana úlgisimen bárin jónge saldy. Ul men qyzdyń eteginen tartpaı, aýzynan qaqpaı, qyrandaı túletip otyrǵan. Sodan da shyǵar, «Aýzym jetkenshe sóıleımin, qolym jetkenshe sermeımin, aıaǵym jetkenshe júremin» dep 14 jasynda aýzynan ot shashyp: «El ebelek emes, er kebenek emes, dat!» dep dara tanylǵan Qazybek bıdiń Qońtajynyń tilin baılap, qatty sastyrǵany. Jeteli sózge jetesiz ǵana des bermeıdi.

Серік НЕГИМОВ, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері

Durystyq joly

Jaqsy kisi ataný, tirshilik-turmys, ómir qubylystaryna oı júgirtý, saralap zerdeleý, fılosofıalyq mádenıet qalyptastyrý, tájirıbe jınaqtaý, durystyq, adamshylyq, izgilik, ádildik, degdarlyq jolynda meıirlenip, berekeli qyzmet jasaý, ulttyń ádebi men qaǵıdattaryn jan-tánińmen qabyldaý – naǵyz tabıǵı abzal qasıet.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Bızneske ıkemdilik qaıdan shyǵady?

Adamnyń bızneske ıkemdiligi qaıdan týady degen suraq kóp adamdy oılandyrady. Árıne, motıvasıa kúshti, ol − aqshany kóp tabý. Isker adamdar eshkimniń aldynda ıilmeıdi, «malyń bolsa syılamaı tura almas el» dep Abaı aıtpaqshy, jurtqa da syıly bolady.

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Bas paıda algorıtmi

Bas paıdany oılaý – búkil adam balasyna tán dúnıe. Ár adam balasynyń «ózim degende ógiz qara kúshim bar» degen qaǵıdat boıynsha tirshilik quratyny túsinikti. Biraq adam balasy qoǵam ishinde ómir súretindikten ár adamǵa tán osy qasıetti shektep ustaýǵa, ony qoǵamdyq múddege nemese qoǵamdyq ortada qalyptasqan tártipke baǵyndyrýǵa týra keledi. О́ıtkeni munsyz qoǵam damı almaıdy.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу