Жазушының жан сарайы

Тіл мен сөз өнері, ақындық пен жазушылық, хакім Абайдың пайымына жүгінгенде, дертпен тең, көк бұлттан ашылған, Тәңірінің берген өнері, табиғаттың тартқан өзгеше сыйы дейміз. Бұл бір құдіреттің күшімен дарыған ерекше қасиет. Туабітті талант иесінің жан-жүрегі пәк сезімдерге шүпілдеп, нұрлы сәулелерге шомылып, ізгіліктің қайнарындай, жақсылықтың жайлауындай жадыратары бар.

Егемен Қазақстан
12.03.2018 177
2

Қаламгер қауым арқалаған міндет-миссия, парыз-жауапкершілік жүгі де аса салмақты. Суреткерлік шабытты толғаныстың «көкала бұлты сөгіліп», ой-сана аспанының қара бұлты егіліп, селдетіп төгілгенде ғажап әдеби туындылар дүниеге келеді. Олар адамдарды қуантады, мұңайтады, оқырманды толғандырады, ойландырады. Ал осы «тас бұлақтың суындай сылдыраған өңкей келісімді, еркеленіп шыққан сөзді» өмірге келтірер жазушының жан сарайы, ақынның жүрек тебіренісі қандай болмақ керек?

Жарқыраған күндей нұрлы, тұма бұлақтай мөлдір, таңғы шықтай таза жан сарайынсыз жазушы боламын деу де бос әурешілік. Себебі әдебиет – халық өмірінің айнасы, асқақ мұраттардың жаршысы. Олай болса, жазушылық тауқыметті еңбекте «Кірлеген жүрек өз ішін, Тұра алмас әсте жуынбай». Қайран Қасым ақынның кеңестік қапаста еркін тынысқа зар болған кездерде: «Күлемін де жылаймын, Жылаймын да күлемін. Неге ғана бұлаймын? Өзім ғана білемін»деп шерлене күңіренетіні де содан еді. Иә, сөз киесі, қалай болғанда да, қасиетті қалам иелерінің қай кезде де ауық-ауық «алды-артына қаранып, дүние кірін жуынып», көңілден пендешіліктің де кірбіңін кетіріп тұруды талап етері хақ. Онсыз мәртебелі Әдебиет үйінің есігі кім-кімге болсын тарс жабық.

Осы тұрғыдан келгенде өзі де ғажап жазушы, ғұлама ұстаз Зейнолла Қабдоловтың: «Әдебиет – ардың ісі» деген аталы сөзінің астарына бойламақ абзал. Ау, әдебиет алдындағы, сол әдебиет қызмет ететін қазақ деген халық алдындағы Ар-ожданына әрбір қалам ұстаушы ағайын анда-санда есеп беріп тұрсақ болмас па? Қазіргі тірлігіміз, ірілігіміз атағынан ат үркетін ақын-жазушы деген ардақты атымызға лайық па? Тым майда турап, ұсақтап бара жатқан жоқпыз ба? Бұрынғы дүйім дүниеге кеткен айбарлы даңқымыздан құр дақпырт, бос дабыра ғана қалған жоқ па? Жиынды жерде аталы, ақылды, тәлімді сөзді айта алмай, қуыс көкіректеніп қаңғырлап қалған жоқпыз ба? Осы жағына бір ой жүгіртейінші. «Мен қауіп еткеннен айтамын» деп ұлы жырау айтқандай, бүйте берсек, бірлік пен берекеден мүлдем ажырап, сөзіміз бен іс-әрекетіміз одан әрі қожырап, Жазушылар одағы деп аталатын қасиетті ордамызды түбінде құлатып тынбайық.

Пушкин өлгенде жас Лермонтов «Ақын өлді, ардың құлы құлады» деп налалы запыранын төккен екен. Бұл арадағы ар – әдебиет деп аталатын киелі ұғым, қасиетті әлем. Нағыз ақын-жазушы әдебиетке, әдебиеттің Ар атты патшасына құлдай қызмет етуі тиіс. Иә, жаңылыс айтқан жоқпыз, әдебиеттің патшасы – Ар. Қалам ұстағандардың баршасы нақ осы патшаға адалдықтан жазбауы тиіс. Көркем әдебиет те халықтың жаны десек, әдебиет алдындағы жауапкершілік Ар алдындағы жауапкершілікпен тең. Ар алдында тұрғанда өзін дар алдында тұрғандай сезінетін, әдеби ортада әділ турашылдығымен асқақ қалпын сақтап өткен Сәкен Иманасовтай иманды ақын ағаларымыздың да қатары сиреп қалғаны шымбайға шындап батады-ақ.

Кеңшілік ақынды сонау 1989 жылдың қақаған қаңтарында кең бесігі Алматыдан туған елі Торғайдағы жер бесігіне, ақырғы сапарға аттандырған Қазақстан Жазушылар одағындағы азалы жиын әлі есімде. Сондағы Зинура жеңгейдің: «Сары алтыным-ау, Одағым деуші едің, Одаққа барамын деуші едің, Одақтан келдім деуші едің. Енді міне, сол Одағыңнан шығып барасың!» деп боздап жылап жиылған жұрттың сай-сүйегін сырқыратқаны қанша жылдар өтсе де есімде ұмытылмай сақталып қалды. Кеңағамның поэзияға адалдығы елге мәлім. Әдебиетіміздің төрін ардақтап өткені, ақиық ақынның жан сарайының жарқылы осы мысалдан да көрініп тұр емес пе? Қазіргі белгілі сыншы Амангелді Кеңшілікұлы бауырымыздың ойлы мақалаларын оқыған сайын қуанып, орнында бардың оңаларына, қазақ халқы барда оның әдебиеті де әсте өлмейтініне сенімімді бекітіп, беркіте түсемін.

Күні кеше өмірден өткен айкөл жазушы Рахымжан Отарбаевтың зор тебіреніспен айтқан мына сөздеріне бір сәт зер салайықшы: «Мына қайшыласқан заманда көңілінің кірі бар адамның қолына қалам ұстатып, алдына ақ қағаз жаюға болмайды. Өйткені ақ қағаздың бетіне көңілінің кірін төгеді, ол елге жұғады. Мен әлім келгенше, ақыл-парасатым жеткенше сол ақ қағаздың бетіне аз да болса сәуле ойларымды төккім келді».

Шын жазушының шынайы аңсары, міне осындай болса керек. Әр заманда өз миссиясын адал атқарып келе жатқан қазақ жазушыларының жан сарайы жарқырап ашыла түсеріне, Әдебиет пен Ар алдында адал боларына, киелі сөзді иесіз қалдырмайтынына еш шүбәміз жоқ.

Қорғанбек АМАНЖОЛ,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

23.09.2018

Туған жерін сүйе алмаған, сүйе алар ма туған елін?

23.09.2018

Түркістанда халықаралық деңгейдегі инвестициялық және туристік форум өтеді

23.09.2018

Әдет қалыптастыру оңай ма?

23.09.2018

Тіл ықылассыз істі емес, періште көңілді ұнатады

23.09.2018

«Әкім Тарази шығармашылығының феномені» халықаралық ғылыми-практикалық конференциясы өтті

23.09.2018

Қостанайда екі полицей жол бойында әйелді ажалдан аман алып қалды

23.09.2018

Павлодарға Дүниежүзілік Украиндар конгресінің президенті Евгений Чолий келді

23.09.2018

Балалар Евровидениесінде еліміздің намысын Даниэла Төлешова қорғайтын болды

23.09.2018

Энтони Джошуа ресейлік боксшы Александр Поветкинді жеңді

23.09.2018

Астанада ТҚО объектілерді қорғаудың цифрлық басқару жүйесі ұсынылды

23.09.2018

Екібастұзда алғашқы STEM-зертханасы ашылды

23.09.2018

Маңғыстауда VI Халық спорты ойындары басталды

23.09.2018

Астаналықтар заң мәселесі бойынша тегін кеңес алды

23.09.2018

Ақтауда триатлоннан Қазақстан Кубогының финалы басталды

22.09.2018

Жалпықалалық сенбілікте 9 мыңнан астам ағаш егілді

22.09.2018

Мақтаарал ауданында «Жасыл ел» жастардың еңбек жасақтары жұмысын бастады

22.09.2018

«Балалар Евровидениесі» байқауының жеңімпазы анықталмақ

22.09.2018

Халықаралық «Ясауитану-2018» байқауы өз мәресіне жетті

22.09.2018

Елбасы елорданың қала құрылысын игеру жоспарымен танысты

22.09.2018

Даниал Ахметов Зырян ауданын Алтай деп атау туралы ұсынысты қолдады

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qasiet pen qasiret

«Dánikkennen qunyqqan jaman» degen sózge mán bersek, munda úlken fılosofııalyq maǵyna bar. Táýba, bireý bireýden nan surap jeıtin zaman emes qazir. Toqshylyq zaman. О́zimizdi qoı ústine boztorǵaı jumyrtqalaǵan barshylyqta, etek-jeńniń keń kezinde dúnıege kelgen, zárýlik kúıin sezinbeı ósken urpaqqa balaımyz. Dastarqannan nan, maı, qant, sút, qaımaq eshqashan úzilgen emes. Sonymyzben baı sanalmasaq ta, bardyń sanatynan bolatynbyz... Qudaı saqtaı gór, taǵamǵa talǵam-talabymyzdyń sharyqtap ósip ketkeni sonshalyq keıde dastarqannan búginde nan qoıylatyn bos oryn tappaı qınalatynymyz ras. Sóıte tura, toqshylyq zamanda ómir súrip jatqanymyzdy sezinbeıtinimiz jaman. Moıyndaǵymyz kelmeıtini qorqynyshty. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Minez adamnyń taǵdyry ma?

Qazir Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy týraly jıi áńgime qozǵalýda. Jańa turpatty jańǵyrýdyń eń basty sharty – ulttyq kodyńdy saqtaı bilý, ıaǵnı zaman jańalyqtaryn qabyldaı, oǵan ún qosa otyryp, basqa ulttardan árdaıym erekshelendirip turatyn ózińniń ulttyq bolmysyńdy, qazaqy qalybyńdy damyta bilý ekendigi aıtylýda.

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу