Асық ату ептілікке баулиды

Асық ойыны – әр өлкеде әртүрлі ерекшеліктерін сақ­тай отырып дамыған ұлттық ойындардың ішінде аса танымалы және қазақ халқы­ның дәстүрлі ұлттық ойын­дарының ең қызықты әрі өте кең тараған түрі. Сондықтан ғасырлар бойы халықтың зердесінде сақталып келген осы бір ойынды өскелең ұр­пақты тәрбиелеудің құралы ретінде пайдаланған жөн.

Егемен Қазақстан
26.03.2018 10747
2

Бұл ойын мазмұны жағынан ұтыс ойыны тобына жатады. Қа­зір­гі ауыл және қала балаларының ойнап жүргені «асық ату» ойыны балалардың тез қимылдауын қалайды. Мергендігін арттырады, дәлдікке, есепке үйретеді.

Қазақ баласының есепке жүй­рік­тігі, міне, осындай ойындар­ды ой­наудан қалыптасқан. Асықты еш­кім қолдан жасап жатпайды. Табиғи нәрсе. Оның жақсы сал­мақ­ты түрлерінен сақа жасайды. Қазақта «қой асығы болғанмен, қолыңа жақса сақа тұт, жасы кіші болса да, ақылы асса аға тұт» деген мақал бар. Бір нәрсенің дайын екенін білдіретін «сақадай сай» сөз тіркесі де бар.

Асықтың: алшы, тәйке, бүк, шік, омпа, шоңқа деген түрлері бо­ла­ды. Оның ішінде алшыны өте жо­ға­ры бағалаған. Өмірде жо­лы бол­ған дәулетті адамдарды «Асы­ғы алшысынан түсіп тұр» деп ай­тады. Асық ойыны балаларды ептілікке, мергендікке, ұқып­тылыққа баулиды.

Осы орайда, біз ұлттық ойын­ды насихаттауды басты ныса­наға ала отырып, 2010 жылы Қа­зақ­стан Республикасының Спорт және денешынықтыру істері ко­митеті жанынан «Асық ату» рес­публикалық федерация­сы құрылды. Қазір федерацияның 5 облыста филиалы жұмыс істеп тұр. Ұлт­тық спортпен ұзын саны 201 973 спортшы айналысатын бол­са, оның 1039-ы асық ойнайтын­дар. Республика көлемінде 78 мектепте асық үйірмелері бар және оның 63-і ауыл мектептерінде еке­нін баса айту керек. Қазақстан Рес­публикасының «Денешынықтыру және спорт туралы» Заңының 21-бабында: «Ұлттық спорт түрлері спорттың ажырамас бір бөлігі болып табылады. Оның танылуы осы заңда белгіленген тәртіппен жү­зеге асы­ры­лады» делінген. Елі­міздің заңын­да осылайша кең мүм­кін­дік­тер беріліп отырғанда, өзіміздің төл спорттық ойындарымызды дамытпау – біздің ұрпаққа сын.

«Дәстүр мен мәдениет – ұлт­тың генетикалық коды. Біз өзіміз­дің ұлттық мәдениетіміз бен дәс­түрлерімізді осы әр алуанды­ғымен және ұлылығымен қосып қор­ғауымыз керек, мәдени игілі­гімізді бөлшектеп болса да жинастыруымыз керек!» деп Елбасымыз Нұрсұлтан Назарбаев бір сөзінде айтқан екен. Мемлекет басшысы осындай жолдауларымен бастамашы топтарды қолдап жатқанда, біз тартынып қалмақ емеспіз. Ұлттық мәдени игілігімізді жаңғырту жолында аянбай тер төгуге әзірміз. Осы мақсаттың желеуімен, біз асық ойынының ережесін 4 тілде жазып, ол 2011 жылы бекітілді.

Ұлттық спорт түрі ретінде патент алуға да қолымыз жеткенін айт­қым келеді. Осылайша, бұл ойын алғаш рет 2011 жылғы 20-26 қыр­күйекте ел тәуелсіздігінің 20 жыл­­дығына арналған ұлт­тық спорт түрлерінен III фестиваль­дің бағ­дарламасына кіргізілді. Бұл біз­дің алғашқы іс-шарамыз­дың бірі. Бүгінгі таңда федерацияның жұмысы жолға қойы­­лып, түрлі деңгейдегі турнирлер ұйым­дас­тырылып келеді. Мәселен, 2013 жыл­ғы 14 қыркүйекте өткен «Самұ­рық-Қазына» ұлттық ӘҚ I Спар­такиадасында біздің ойын ойналды.

Сондай-ақ Ұлттық спорт түр­лері қауымдастығының ұйым­дас­тыруымен асық ату ойынынан 2014 жылдың маусымында жастар арасында Республикалық ашық біріншілік өтті. Тағы да осы жылы Тараз қаласында ауыл-село спортшыларының II жаз­ғы жасөспірімдер ойындарына асықты енгіздік. Сондай-ақ «Асық ату» ойыны елордамызда Астана күніне орай бес жыл қа­тарынан өткізіліп келеді. Ақ­се­леу Сейдімбекті еске алуға ар­нал­ған «Алтын сақа» қалалық ашық чемпионаты өткізіліп келеді. 2014 жылы қыркүйекте Өс­кеменде өткен Қазақстан Респуб­ликасының Президенті жүлдесіне арналған 5-ші халықтар ойыны күнтізбесіне де кіргізілді және маусым айында Берлин қаласында өткен Еуропа қазақтарының кіші құрылтайында да «Асық ату» ойы­ны көрсетіліп, жарыс өтті.

Қазақстан құрамасы 2016 жы­лы қыркүйек айында Қырғыз елінде ұйымдастырылған «Дүние­жүзілік көш­пен­ділер» ойынына қатысты. Бұл ойынға 16 мем­лекеттен құрамалар келіп, Қазақ­стан командасы қырғыз халқының «Ордо» ойынынан 4-орынды иемденді. Тағы да бір айта кетер жайт, біздің федерация «Асық ату» ойынын ЮНЕСКО ұйымына адамзаттың құндылығы ретінде енгізу және қорғау туралы ұсыныс білдіруде.

Ал бүгінгі таңда, ұлттық ойын «Асық ату» спортының 2018 жыл­ға арналған жоспар бойынша жұ­мыс атқарып жатқан жайымыз бар. «Асық ату» ойыны, әсіресе компьютер мен интернетте күні бойы оты­ратын жастарды көз ауруынан құтқаратын, таза ауаға шығарып, қимыл-қозғалыс жасауға, денсау­лықтарын шыңдауға көп пайдасын келтіретінін қазіргі медицина ғылымдары дәлелдейді.

Жомарт САБЫРЖАНОВ,

Республикалық «Асық ату» федерацияның атқарушы директоры

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

18.01.2019

ҰБТ-дан жоғары балл жинаған түлек «Болашақ» арқылы шетелдерде оқи алады

18.01.2019

Батыс Қазақстан облысы әкімінің бірінші орынбасары болып Ғали Исқалиев тағайындалды

18.01.2019

Ақтөбе облысының шаруалары былтыр 228 млрд теңгенің өнімін өндірді

18.01.2019

Полиция департаменті айыппұлды уақытылы төлеуге шақырды

18.01.2019

Елордалық аурухана тұңғыш рет неврологиялық асқынуды азайтатын құрылғыны қолданды 

18.01.2019

Елордалық құтқарушылар жанып жатқан үйден 6 адамды шығарды

18.01.2019

Колумбиядағы жарылыс салдарынан 21 адам қайтыс болған

18.01.2019

Тимур Қожаоғлы: «Егемен Қазақстан» – Еуропа құрлығындағы маңдайалды басылым

18.01.2019

Алматыдағы тікұшақ апатынан кейін «Sky Service» рейстері тоқтатылды

18.01.2019

Геннадий Головкин ұлды болды

18.01.2019

Солтүстік Қазақстанда «Қайырымдылық керуені» акциясы жалғасты

18.01.2019

Головкиннің қарсыластары бір-бірімен жұдырықтасады

18.01.2019

Петропавлда ресейлік бас киімдер көрмесі ашылды

18.01.2019

Ақтөбеде жұмысшылардың еңбек құқықтарын қамтамасыз ету меморандумына қол қойылды

18.01.2019

Алматыда газбен жүретін жаңа автобустар іске қосылады

18.01.2019

СДУ-да IT технологиялары саласында білім беру жобасы басталды

18.01.2019

Мемлекет басшысы «Smart Aqkol» ахуалдық орталығына барды

18.01.2019

Елбасы кітапханасының Ақтөбеде өткен көшпелі көрмесін 120 мыңнан аса адам тамашалады

18.01.2019

Атырауда қазақтың үш биіне ескерткіш орнатылды

18.01.2019

Әліпби де, еміле-ереже де сараптаудан өте түсуі керек - Әлімхан Жүнісбек

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Серік НЕГИМОВ, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері

Durystyq joly

Jaqsy kisi ataný, tirshilik-turmys, ómir qubylystaryna oı júgirtý, saralap zerdeleý, fılosofıalyq mádenıet qalyptastyrý, tájirıbe jınaqtaý, durystyq, adamshylyq, izgilik, ádildik, degdarlyq jolynda meıirlenip, berekeli qyzmet jasaý, ulttyń ádebi men qaǵıdattaryn jan-tánińmen qabyldaý – naǵyz tabıǵı abzal qasıet.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Bızneske ıkemdilik qaıdan shyǵady?

Adamnyń bızneske ıkemdiligi qaıdan týady degen suraq kóp adamdy oılandyrady. Árıne, motıvasıa kúshti, ol − aqshany kóp tabý. Isker adamdar eshkimniń aldynda ıilmeıdi, «malyń bolsa syılamaı tura almas el» dep Abaı aıtpaqshy, jurtqa da syıly bolady.

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Bas paıda algorıtmi

Bas paıdany oılaý – búkil adam balasyna tán dúnıe. Ár adam balasynyń «ózim degende ógiz qara kúshim bar» degen qaǵıdat boıynsha tirshilik quratyny túsinikti. Biraq adam balasy qoǵam ishinde ómir súretindikten ár adamǵa tán osy qasıetti shektep ustaýǵa, ony qoǵamdyq múddege nemese qoǵamdyq ortada qalyptasqan tártipke baǵyndyrýǵa týra keledi. О́ıtkeni munsyz qoǵam damı almaıdy.

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Ońtaılandyrý ońalta ma, omalta ma?

Orta bilim salasyna qatysty taǵy bir ońtaılandyrýdyń qulaǵy qyltıyp, «bul qalaı bastalyp, qalaı aıaqtalady?» degen sansyz suraq kóptiń kókeıin búlkildetip otyr. «Qundylyqtar aýysatyn, shyndyqtar shatysatyn uly ózgerister týysynda ómirdiń ózi karnavalǵa uqsap ketedi», dep Mıhaıl Bahtın aıtpaqshy, bilim salasyndaǵy mundaı reformalardan jurttyń júıkesi juqarý bylaı tursyn, karnavalǵa aınalyp bara ma degen kúdik joq emes. Qabyldanǵan, tolyqtyrylǵan zańdar, ár mınıstrdiń tusynda túzilgen baǵdarlamalar, oǵan bólingen qarjy – «óıtemiz de, búıtemiz» dep keletin jarnamaǵa bergisiz jıyndar, konferensıalar, onda sóılenetin sózder qısapsyz desek, artyq aıtqandyq bolmas.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Úılený men úı bolýdyń arasy

Statıstıka komıtetiniń ótken jylǵy máli­me­tine qaraǵanda, elimizde sońǵy on jylda 1,5 mıllıon jup otaý qursa, osy kezeńde 1 mıl­lıonnan astam jup ajyrasqan. Bul – árbir úshinshi neke buzyldy degen sóz.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу