Сіз қандай ас ішіп жүрсіз?

Жылқының еті мен қымызы бойға қуат беретінін айтып жүз жерден шалқып сөйлесек те, қазір елдің бәрінің бірдей қазы кертіп жеуге, саба-саба қымыз сіміруге шамасы жетпейтіні белгілі. 

Егемен Қазақстан
28.03.2018 378
2

Әсі­­ресе, қалалық жерде төрт түліктің еті­не қолы жете бермейтіндер құс етін қызыл­дауға мәжбүр. Құс етін кемсіткелі отырған ештеңеміз жоқ. «Ауру – астан» деген аксиоманы алға тарта отырып, өнімнің сапасын әңгіме қылмақпыз. 

Құс еті тез бұзылатын және құрамындағы түрлі қоздырғыш бактериялар тез көбейетін болғандықтан, тиісті органдар тарапынан бактериологиялық және санитарлық-химиялық көрсеткіштері басқа өнімдерге қарағанда қатаң тексеріледі екен. Анық­талған теріс фактілер де толып жатыр. Ай­талық, сальмонеллез, стафилоктоз қоз­дырғыштары бар, ылғалы шектен тыс мол етті, жарамдылық мерзімі өтіп кеткендіктен қайта таңбаланған жұмыртқаларды сату жиі кездесетін жайтқа айналған. Денсаулық сақтау министрлігі Қоғамдық денсаулық сақтау комитетінен алынған деректерге көз жүгіртсек, биылғы жылдың екі айында жүргізілген тексеру барысында дүкендер мен базарлардың сөресінде самсап тұрған «Брянский бройлер», «Чебаркульская птица», «Нагайбакский птицеводчес­кий комплекс» сынды кәсіпорындардың мұздатылған құс етінің сальмонелла және ішек таяқшаларымен ластанғаны анық­талыпты. Бұл дегеніңіз адамдардың адал ақ­шасына сатып алған асынан уланып қалуы мүм­кін деген сөз. Құс етінің үнемі қатып тұ­ратыны мәлім, ал мұздатылған өнім шикі астардың ішіндегі ең қауіпті түрі екенін ескеру керек. 

«Буштың сирағынан» бас тартқанымызға біраз болса да, сөренің бәрін отандық өнім жаулап алды десек өтірік айтқан болар едік. Сауда желілеріндегі шетелден келген құс етінің құрамынан фосфаттар түріндегі тағамдық қоспалар жиі табылады екен. Ал еліміздің заңнамасына сәйкес құс етіне оны қосуға тыйым салынған. Бұл туралы Қоғамдық денсаулық сақтау комитетінің төрағасы Жандарбек Бекшин:
– Бұл ерітінділер ағып кетпейді. Құс етін қатырғанда су қосса, ол мұзға айналады, мұздың көлемі суға қарағанда үлкейетіндіктен етті жыртып жібереді де, ерітінді бүкіл өнімге тарайды, – дейді. 

«ФинИнвест», «Приосколье», «Куриное царство Брянск», «Пенза МалИнвест», «Инжавинская птицефабрика», «Витебская бройлерная птицефабрика»... атауын­ айта берсек ауыз талатын шетелдік кәсіп­орындардың құс етінен дайындалған жартылай фабрикаттары таңбалау талаптарына қайшы келетіні белгілі болыпты. Еттің дұрыс таңбалануының да маңызы бар. Тұтыну нарығында заңсыз әзірленген тамақ өнімдерін, оның ішінде ет, май, сүт өнімдерін анықтау халықтың денсаулығын сақтауға бағытталған басты міндеттердің бірі саналады. 

– Тамақ өнімдерінде өндіруші таңбада көрсетпеген компоненттер мен заттардың болуы адам денсаулығына кері әсер етуі мүмкін. Ондай өнімдер, әсіресе жүрек-қан тамырлары мен эндокринді аурулардың, аллергиялық реакциялардың ушығуына ықпал етуі ықтимал,– дейді бұл туралы Жандарбек Бекшин. 

Құстың еті мен жұмыртқадан басқа өнімдердің де бәрі бірдей тамаша емес. Қоғамдық денсаулық сақтау комитетінің хабарлауынша, биылғы жылдың алғашқы екі айында аталған комитет 79 түрлі сүт өнімін тексеріп, 1227 зерттеу жүргізіпті. Нәтижесінде, 79 түрлі сүт өнімінің 18-інен алынған сынама тиісті талаптарға жа­уап бере алмаған. Жарнамасы жер жаратын франциялық «Президент» сары майы, финляндиялық «Валио» сүті, германиялық «Омира Оберланд» фирмасының өнімдері, Ресей мен Қырғызстанның сүт, май, йогурттарынан да кінәрат табылған. Жосықсыз өндірушілердің тізімі комитеттің сайтына орналастырылыпты.

Бірер жыл бұрын Ресейден келетін «Шадринское» сүтінен ши шыққаны есімізде. Қалбырындағы «Ресей Федерациясының аумағында сатуға арналмаған» деген жазуға байланысты дау туғанда өндірушілер «Жазудан жай ғана қате кетіпті, бұл сүтті өзіміз де ішіп жүрміз» деп ақталып баққан болатын. Алайда таяуда ғана «Сапа» тұ­тынушылар құқын қорғау ұлттық ұйы­мы» қоғамдық бірлестігінің кеңесшісі Әли­ақпар Мәтішев сараптама нәтижесінде «Ша­дринскоенің» денсаулыққа қауіпті екендігі анықталғанын хабарлады. Ресейлік өнім ғана емес, отандық «Одари» мен «Адалдың» сүттері де оншалықты адал болмай шығыпты. 

Тиісті мекемелер халықтың денсаулығын қолдан келгенше қорғауға жауапты десек те, бірінші жауапкершілік асты тұ­тынушының өзіне байланысты екені тү­сінікті. Дүкен сөрелерінен бұзылған өнімді байқап қалып әлеуметтік желі арқылы елді құлақтандыратын, санитарлық-эпиде­миологиялық органдарға хабар беретін, аза­маттық белсенділігі жоғары адамдарды көріп жүрміз, әрине. Дегенмен тіркеліп жатқан теріс фактілердің де көп екенін ескерсек, ішер ас пен судың сапасына әлі де болса көбірек көңіл бөлу керек сияқты. Өзінің және отбасының денсаулығына алаңдайтын адамдардың басқа амалы жоқ.

Арнұр АСҚАР,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

13.11.2018

Egemen Qazaqstan алғашқылардың бірі болып Chartbeat құралын пайдаланады

13.11.2018

Жаңақорған ауданында 116 бас қой белгісіз аурудан қырылып қалды

13.11.2018

Қызылордада қауіпті аймақтар анықталып, даярлық мәселелері күшейтілді

13.11.2018

Ақтөбеде жоғары жылдамдықтағы интернет желісі ұлғаяды

13.11.2018

Елбасы Астана клубының төртінші отырысына қатысты

13.11.2018

Нұрсұлтан Назарбаев Ауғанстан Республикасының бұрынғы президенті Хамид Карзаймен кездесті

13.11.2018

«Айша бибі» мен «Ақыртас» әлемдегі ерекше туристік нысандардың тізіміне енді

13.11.2018

Павлодарда Португалиялық профессор студенттерге дәріс беріп жүр

13.11.2018

Т.Сүлейменов ел өңірлеріндегі жылу бағасының әртүрлілігін түсіндірді

13.11.2018

Тайваньда таеквондодан Президент кубогі додасы аяқталды

13.11.2018

Елордалықтар 14 қарашада жалпыхалықтық диктант жазуға қатысады

13.11.2018

Үкіметте 10 айдағы әлеуметтік-экономикалық даму қорытындылары қаралды

13.11.2018

Б.Сағынтаев өңірлердегі халықтың нақты табысының көрсеткіштеріне ерекше көңіл бөлуді тапсырды

13.11.2018

Тұрмыстық қатты қалдықтар адамдардың қажетіне жарай бастады

13.11.2018

Шымкентте 5 000 000 теңгеге бағаланған көгершін көрмеге қойылды

13.11.2018

Қызылорда облысында газ құбыры құрылысы басталады

13.11.2018

Елбасы Еуропалық комиссияның бұрынғы төрағасы Жозе Мануэль Баррозумен кездесті

13.11.2018

Венгрияда синхронды жүзуден жасөспірімдер құрамасы бірінші орынды иеленді

13.11.2018

Тарифтерді көтерген монополистер заң алдында жауап береді

13.11.2018

Алматыда мектеп оқушылары арасында шешендік өнер байқауы өтті

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Sheraǵań shertken sher

Qazaq jýrnalıstıkasynyń qara narlary Sherhan Murtaza men Kamal Smaıylovtyń «Egemendegi» hattary kezinde qoǵamdyq sanaǵa serpilis ákelgeni málim. «Qadirli Kamal Dos!», «Qadirmendi Sherhan!» dep bastap, el ómiriniń qaltarys-bultarystaǵy búkil problemasyn jipke tizip kórsetken, odan shyǵatyn jol izdegen eki tulǵanyń hattaryn qazir oqysań, alysty boljaı bilgen kóregendigine eriksiz tańǵalasyń. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Sotqa silteı salý sán be?

Qara qyldy qaq jaryp, ádildikti aıtqan qazaq bıleriniń bılik qaǵıdasy: «Týra bıde týǵan joq, týǵandy bıde ıman joqqa» negiz­delgeni málim. Qasqaıyp turyp qamshysyn aldyna tastap: «Baı bolsań halqyńa paıdań tisin, batyr bolsań dushpanǵa naızań tısin. Baı bolyp paıdań tımese, batyr bolyp naızań tımese jurttan ala bóten úıiń kúısin» dep Áıteke bıdiń shamyrqanǵany, judyryqtaı jumylǵan Qazybek bıdiń Qońtajyny bılik aıtý kezegi tıgende: «Sózdi óńmenime suǵyp aıtqan kezde, eki ıyǵynan eki aıý aýzynan ot shashyp «typyr»» etshi, «kóreıin» dep turdy. Kórdińiz be, bılik aıtqan adam sózimen de kózimen de, susymen de yqtyra alady eken. Qazaq bıleri dala zańynyń oryndaýshylary bolǵan. Tek ádildikti tý etip kótergen onyń aldynda han da qara da birdeı jaýap bergen.

Дидар Амантай,

Sóz shyǵyny

Qazir sóz aldyǵa shyqty. Rolan Bart kótergen konnotasıa men denotasıa qaıshylyǵy, demek, sózdiń nársege emes, sózge nemese belginiń zatqa emes, belgige silteıtindigi jalǵan sana qalyptastyratyny jaǵdaıdy kúrdelendire tústi. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Qazaq otbasy

Otbasy uǵymy – qazaq úshin qasıetti de qadirli. Túbiri − ot, ot jylý beredi, ómir syılaıdy, tirshiliktiń kózi, úıdiń ishindegi «ýildegen» jeldi, «azynaǵan» aıazdy toıtaryp, otbasy ıesine sanalatyn adamǵa baq-dáýlet darytady. Otanasy, otaǵasy degen eki sózdiń arǵy jaǵyna oı jiberseń – qazaqtyń kemeldigine, bárin qysqa baılammen uǵyndyratyn kemeńgerligine kóz jetkizesiń. Sondyqtan da shyǵar, otbasy qaǵıdasynyń qashan da bıik turatyny. Qazaq otbasyn qurǵanda jetesizdikten jerip, kórgensizdikten boıyn aýlaq salǵan. Ata-ana úlgisin alǵa ozdyrǵan.

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Zaman talqysyndaǵy qazaq

Feısbýktegi paraqshamdy ashyp qaraımyn da oılanamyn. Feısbýkti men ádette merzimdik buqaralyq aqparat quraldarynyń nazarynan tys qalǵan oqıǵalar men jańalyqtardy jáne oǵan degen qoǵamnyń kózqarasyn bilý úshin ashamyn. Meniń paraqshamda úsh jarym myńnan astam jazylýshym bar. Olardyń 95 paıyzdan astamy – qazaqtar.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу