Мейірім жүзіндегі мұң

Абай хакімнің айтуында, адамның жү­рек­тен аяулы жері жоқ. Айрықша бөліп айтқан адамдық үш қасиеттің бірі де – жылы жүрек. «Рақымдылық, мейірбандылық, әртүрлі істе адам баласын өз бауырым деп, өзіне ойлағандай оларға да болса игі еді демек, бұлар – жүрек ісі» дейді. Ал ғақлия қара сөздерінің соңын: «Адамшылықтың алды – махаббат, ғаделет, сезім» деп тұжырымдайды. Осыған ой жүгіртіп пайымдағанда дүниені ұстап тұрған адамдық асыл қасиеттердің асқар шыңында әділет пен мейі­рім тұрмағы лазым.

Егемен Қазақстан
05.04.2018 126
2

Адам Ата заманынан бері, Әбілді Кәбіл, бауырды бауыр өлтіргеннен бастап қаталдық пен қаскөйлік, қатыгездік пен залымдық исі адам баласының қас дұшпаны болып келеді. Сонда дейміз-ау, бір ғажабы, бірге туғаныңды, өз қандасыңды ғана емес, діні мен ділі, тілі біріңді ғана емес, «Адамзаттың бәрін сүй бауырым деп!» деген ұлық ғаделетті сөзді қазақтың бас ақынының айтқаны қандай ғанибет. Аяулы Төлеген Айбергеновтің «адамның заң­ғар ұлылығын сағынышымен есептеуі де» тегін емес. Өмірдің мәні мен сәні, тіршіліктің жұ­лын-өзегі – махаббат пен мейірім дегенді аң­ғартады жоғарыдағы ғибратты ой иірімдері. Із­гілік пен инабат, адамгершілік пен ар-ұят, бар­лық жақсылық атаулы адам жүрегінің тұма бұлағында тұнған тұнық сезім – мейірім мен махаббаттан бастау алады.

«Әлемді сұлулық құтқарады» деген екен әлемге әйгілі жазушы Достоевский. Бұл сөз де өз ретінде, өз орнында дұрыс шығар. Ал бірақ мейірімі, қайырымы жоқ сұлулықтың да сұлулық болып жарытпасы белгілі. Нағыз шынайы сұлулықтан мейірімнің лебі еседі, махаббаттың нұр шуағы төгіледі. Әлемді құтқаратын құдірет – мейірім мен махаббат, адамды адамдық биігіне көтеретін – мейірімнің шапағаты. Кісілік бастауы – мейірімде. Адам жүрегіндегі мейірім мен қайырым Алланың рақымымен жаралады.

Бұл дүниеде ана мейіріміне, аналық махаб­­бат­қа жетер не бар?! Ол өмірді гүлдендіреді, көңілді нұрландырады. Өмір бастауы – ана мейірімінде. Әлемді құтқарудың үлкен бір кепілділігі де аналар жүрегінің телегей-теңіз, күн­дей қуатты, таудай сабырлы мейірім-ма­хаббатында жатыр. Мейірімді адамдары көп қоғам да неғұрлым ізгілікті, әділетті болмақ, қауым жұртына қуанышты көбірек сыйламақ, қылмыс пен қиянаттан, қара жү­рек қаскөйлік пен жауыздықтан тысқары тұрмақ.

Атам қазақ әлмисақтан қайырымды, мейі­рім­ді, бауырмал халықтардың қатарында. Бала кезімізден мейірім бейнесі бізге ақ кимешекті әжелеріміздің, ақ жаулықты аналарымыздың, аяулы апа-қарындастарымыздың, ақ сақалды аталарымыздың, қамқор әкелеріміздің, ақ жайлау ағаларымыздың, ақ пейіл дос-құрдастарымыздың кейпінде елестейді. Әмбе лайым осылай бола бермек. Мейірім әрбір қазақ шаңырағының отының басында, ошағының қасында. Қазақтың асыл тегі тұр­ғанда мейірімнің оты маздап жана бермек, осынау дүниедегі ең ізгілікті кісілік қа­сиет, адами асыл сезімінің шуақ жылуы жү­ректерді жылыта бермек, шарапатын тигізе бермек.

Әлбетте, ниет-тілегіміз осылай болсын дейді-ау. Бірақ күнделікті өмірде мейірім жүзін­дегі мұңды көріп налаға батуымыз, назаланып налуымыз да әсіресе соңғы уақыттарда шектен шығып, тым көбейіп бара жатқандай. Әсіресе қалалы жерде адамдардың бір-біріне қайырымсыз болуының мысалы қадам басқан сайын қынжылтып алдан шығары тым-ақ өкінішті. Үлкен үйлердегі көршілердің бір-бірінің үйіне хал сұрасып, айтшылап кіруі былай тұрсын, бір-бірін танымауы, сәлем ме­зі­ретін де жасамауы қалыпты әдетке ай­налып барады. Адамдар арасындағы қа­ты­наста бір салқындық, суықтық сезіледі. Ең із­гілікті мамандық иесі, абзал жанды, адам өмі­рінің арашашысы дейтін дәрігерлердің ара­сында көмек-шипа сұраған науқастың тау­қымет-тақсыретіне салт етпес, безбүйрек, қайырымсыздықтың да көбірек бой көрсетуі мейірімнің рухани құндылық ретіндегі мәртебесі төмендеп кеткенін аңғартады. Бүй­те берсе мейірімсіздік, тасбауырлық, қайы­рымсыздық қоғамның іштен ірітетін басты дерттерінің біріне айналмақ. Мейірім жүзіндегі мұң ай бетіндегі қара дақтардай бір­тіндеп үлкейе бермек. Сонда қасіреттің үл­кені сол болмақ.

Бір қоғамның, бір елдің адамдары бір-біріне мейірімсіз болса, жауды сырттан із­деп те керегі жоқ. Мейірім болмаған жерде қатыгездік, жауыздық пен залымдық, қия­нат пен қаскөй қылмыс бас көтереді. Күн­бе-күн дерлік небір жан түршігерлік сұм­дықтарды көріп, біліп, естіп жатамыз. Жауыздықтың көкесі кісі өлтіру болса, оған да етіміз өліп алғаны жаман ырым емес пе? Бейкүнә сәбилерді өлтіру белең алуда. Тіпті бөтені емес, әжесі, әйтпесе туған шешесі, туысқандары өлтіріп жатыр. «Ана атынан, адам атынан садаға кеткірлер-ай!» дейсің амалың құрып. Іштен шыққан шақалағын қоқысқа, дәретханаға лақтыру. Қара жүрек өштікпен, қаскөйлікпен кектеніп, көздерін қара шел басып, жар қосақтарын бензин құйып өртеп жіберу, бақталасып азаптап өлтіру... Айта берсе, айналамызда жауыздықтың неше алуан түрі жетіп артылады.

Бұл жалпы қоғамдағы мейірім қасиетінің азайып бара жатқанын аңдатса керек. Жұрт­шылық, тиісті мекемелер осындай түйт­кілді, жанайқайы шырқыраған мәнзелді мә­селеге көңіл аударып, дабыл қаққаны мақұл демекпіз. Айдың-күннің аманында, рухымызды жаңғыртып, береке-бірлігімізді бірлеп жатқан мына бостан заманымызда ең асыл адами қасиетіміз – мейірім жүзіне мұң ұялатып қоюмыз обал, ар-намысқа да, елдігімізге де сын.

Қорғанбек АМАНЖОЛ,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

21.09.2018

Әліпби ауыстыру – үлкен өзгеріс

21.09.2018

Елбасы. Елорда. ЭКСПО

21.09.2018

Парламенттік тыңдау өтеді

21.09.2018

Инвесторларды тарту мәселелеріне арналды

21.09.2018

Еуразиялық әйелдер форумына қатысты

21.09.2018

Саялы төрім – Сарқаным!

21.09.2018

Кеңес Хатшылығының өкілімен кездесті

21.09.2018

Отгонцецег Галбадрах қола жүлдені иеленді

21.09.2018

Сырлыбек Бекботаев: Дала әуені

21.09.2018

Қазақ сыныптары қағажу көре бере ме?

21.09.2018

Ауылдан әлемге жол тартқан өнім

21.09.2018

Үкіметтік емес ұйымдар діни экстремизмнің алдын алуға көмектеседі

21.09.2018

Кәсіпкерлерге арналған фулфилмент-орталық ашылды

21.09.2018

Ресми бөлім (21.09.2018)

21.09.2018

«Eni» Қазақстанға инвестиция құюды жандандыруға дайын

21.09.2018

Сөз қуаты мен қасиеті Еуразия қаламгерлерінің басын қосқан халықаралық әдеби форумда талқыланды

21.09.2018

Ауыл шаруашылығы секторын дамытатын 8 шара

21.09.2018

Өнімді несиелеу

21.09.2018

«Астана» Киевтің «Динамосымен» тең түсті

20.09.2018

Д.Қыдырәлі – Түлкібас ауданының құрметті азаматы

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Minez adamnyń taǵdyry ma?

Qazir Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy týraly jıi áńgime qozǵalýda. Jańa turpatty jańǵyrýdyń eń basty sharty – ulttyq kodyńdy saqtaı bilý, ıaǵnı zaman jańalyqtaryn qabyldaı, oǵan ún qosa otyryp, basqa ulttardan árdaıym erekshelendirip turatyn ózińniń ulttyq bolmysyńdy, qazaqy qalybyńdy damyta bilý ekendigi aıtylýda.

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Tо́relik qyzmetke tо́r qashan beriledi?

Abaı atamyz: «Burynǵy qazaq jaıyn jaqsy bilgen adamdar: «bı ekeý bolsa, daý tórteý bolady» dep aıtypty», deıdi. Rasynda, bul sózdiń ómir tájirıbesinen alynǵanyna esh kúmán joq. О́ıtkeni bul arada hakim bıdiń sany emes, sapasy daýdy azaıtatynyna mán bergeni anyq. Al endi bul búgingi kúni de elimiz aýmaǵyndaǵy tórelik qyzmet prosesinde týyndaıtyn qoǵamdyq qatynastardy sheshýde eń basty eskerer jaıt bolyp tur. Sebebi azamattyq daýlardy qaraýda qara qyldy qaq jaratyn ádil sheshimge qol jetkizý áli de arman.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу