Балалар алдындағы жауапкершілік

Балалар кіршіксіз ақ парақ сияқты. Осы параққа саналы тәрбие әліппесін жазу, осы парақты от пен судан сақтау – парыз. Ата-анаға ғана емес, қоғамға да. Өйткені олар – өмірдің шуақ нұры. 

Егемен Қазақстан
11.04.2018 99
2

«Ата – асқар тау, ана – бауырындағы бұлақ, бала – жағасындағы құрақ» дегенде, қазір сол аппақ әлем, таза дүние қорғансыз қалып, физикалық тұрғыдан да, моральдық-психологиялық тараптан да көлденең кедергіге жиі ұшырап жатқаны анық. Әлімсақтан әлемді тітіреткен қиян-кескі шайқастар да осы ұрпақ қамы үшін емес пе еді?! Тізе бүксең, ұлың құл, қызың күң болып кісі есігінде жүреді. Бабалар сол «қара қазан, сары бала қамы үшін» толарсақтан саз кешуге, мұз жастануға, қылша мойны талша болуға бар болды.

Соңғы оқиғаларды ғана тізбектейікші. Қаймағы бұзылмаған дейтін оңтүстіктегі оспадарлық іс қоғамды дүр сілкіндірді. Одан кейін Ресейдің Кемерово облысындағы ойын-сауық орталығында отқа оранған сәбилердің обалы кімге? Арада аз күн өтпей Ауған елінде медресе шәкірттері баудай түсті. Отты ошақтарсыз, бейбіт күннің өзінде бала қорғансыз. Оның өсіп-жетілуі, өмірінің тізгінін өз қолына алуына дейінгі бар жауапкершілік ата-анада, ересектерде. Осы оқиғалар қоғамның белгілі деңгейде талабын қозғады, азаматтық сектордың азаматтық үнін естіртті. Бұл балаларды бір қорғаса, азаматтық қоғам қорғай алатынына тағы да дәлел болып отыр.

Кейінгі жылдары Қазақстанда балалар үйінде тәрбиеленушілер, балалар үйі азайып келеді. Білім және ғылым министрлігінің мәліметінше, соңғы 5 жылда балалар үйінде тәрбиеленушілер саны 57 пайызға азайыпты. Яғни, бұрын болмаған көрсеткіш – 11 мыңнан 6 мыңға дейін төмендеген. Өздерінің туған отбасыларына 2051 бала қайтарылған. Есептік көрсеткіштерге сенсек, елімізде жетім балалар мен ата-ана қамқорлығынсыз қалған балаларға арналған 58 мекеме жабылып, қайта ұйымдастырылған екен. Жалпы, дамыған елдерде, сондай-ақ БҰҰ сияқты халықаралық ұйымдардың тәжірибесінде баланың отбасында өмір сүргенін, жайлы жағдайда өскенін мақұлдайды. 

Төрт жыл бұрын Елбасы «Мерейлі отбасы» ұлттық байқауында жетім балаларды асырап алушы және тәрбиелеуші азаматтар үшін жағымды құқықтық орта қалыптастырудың өзектілігін айтқаны есімізде. Президент айтқандай, мұндай отбасылар мемлекет пен қоғамдық бірлестіктердің жан-жақты көмек беретін объектілеріне айналуы керек. Әйтпесе әлдебір жеңсік ас, қымбат мүкәмал, тойдағы дарақылықтар үшін де талай қаржы желге ұшып жатыр ғой. Қоғамның қасиеті аста, төктігімен емес, ізгілігімен, бауырмалдығымен бағаланса керек-ті.

Әрине, жыл сайын балалар үйінен балаларды асырап алушы адамдардың қатарының артуы қуанышты. Алайда, бас­пасөзде жарияланып жататын шет мем­лекеттердегі қоғамда жағымды бейнесі қалыптасқан қайсыбір азаматтардың ішкі өмірінде балаларға зорлық-зомбылық жасауының айғақтары ойландырмай­ қоймайды. Сондықтан отбасыларда пат­ронатты тәрбиелеу, қамқор болу, қамқор­шылық тәжірибесін кеңейтудің заңды негіздерін нығайту өзекті. Елбасы бұл ретте көптеген елдердегі қамқорлықсыз қалған балаларды уақытша орналастыратын «қонақ отбасы» тәжірибелерін есепке алуды тапсырған еді. 

Өткен өкініштердің сабағы болар, Білім және ғылым министрлігінің Бала­лар­дың құқықтарын қорғау комитеті бір­қатар халықаралық ұйымдармен және қазақстандық үкіметтік емес ұйымдармен жұмыс істеуге білек сыбанып отыр. Олардың қатарында ЮНИСЕФ, PRI, «Үй» қоғамдық қоры, «Ана үйі», «Кризистік орталықтар одағы», «Отбасылық академия», «Жанұя», «Құқық» сияқты ұйымдар бар. Жақында Алматыда Білім және ғылым министрі Е.Сағадиевтің қатысуымен өткен бала құ­қық­тарын қорғау мәселелері бойынша жиын­да үкіметтік емес ұйымдар жетекшілері бірқатар ұсыныстар айтты.

Мәселен, «Ата-ана» қоғамдық ұйымының басшысы Жанна Ахметова әр өңірде ана мен баланың өзекті мәселелерін білуге, білім беру ұйымда­рымен жұмыс істеуге және оларға еркін кіруге өкілеттігі бар тәуелсіз өкіл енгізу туралы айтса, «Ерікті қайырымдылық қо­ғамы» қорының жетекшісі Аружан Саин ата-ана қамқорлығынсыз қалған балаларды тіркейтін бірыңғай ведомствоаралық ақпараттық жүйе құру туралы ойын жет­кізді. Ал «Ашық әлем» қоғамдық қоры­ның президенті Әлия Арқарова бұрын әр өңір­де жұмыс істеген балалар құқықтарын қорғау департаменттерін қайта құрудың маңыздылығын айтады. Жалпы, қоғам белсенділері айтып жүргендей, балалар­ды қорғау – мемлекет пен азаматтық сек­тор­дың ғана мәселесі емес, балаларды тәрбиелеуден сырт қалатын ата-аналардың жауап­кершілігі де өте маңызды. Осы туралы заңнама тетіктері жетілдіріле түсуі керек. 

Думан АНАШ,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

20.09.2018

 Жаңа заң – жаңа үміт

20.09.2018

Көкшетау тұрғыны тираждық лотерея ойынының миллионері атанды

20.09.2018

Жаңа еңбекақы жүйесі - оңтайландыру нәтижелеріне тікелей байланысты - Алик Шпекбаев

20.09.2018

Кесенелер тұрғызу жарысқа айналып бара ма?..

20.09.2018

Бүгін елімізде машина жасаушыларының VI форумы басталды

20.09.2018

Атырауда халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция өтті

20.09.2018

Бакуде дзюдодан әлем чемпионаты басталды

20.09.2018

Қоқыс өңдейтін цех ашар едім - Сергей Привалов

20.09.2018

Доллар бағамы 358 теңгеге түсті

20.09.2018

Ұрпақ сабақтастығының үлгісі

20.09.2018

АҚШ-тағы «Флоренс» дауылынан зардап шегушілер саны артты

20.09.2018

«Хат қоржын» (20.09.2018)

20.09.2018

Еурокомиссия Амазонға қатысты антимонополиялық тексерулерін бастауы мүмкін

20.09.2018

Әлеуметтік мәртебесі рәсімделеді

20.09.2018

Көкірек көзіміз қайтсек ашылады?

20.09.2018

Оралда бұқаралық домбыра тартудан рекорд жасалды

20.09.2018

Ұлттық ұлан командирлері біліктілігін шыңдады

20.09.2018

Қызылордада «Үздік анықтаушы» анықталды

20.09.2018

Балуандар Бухаресте бақ сынайды

20.09.2018

Кенияда жаттығып жүрген қазақ қызы

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Minez adamnyń taǵdyry ma?

Qazir Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy týraly jıi áńgime qozǵalýda. Jańa turpatty jańǵyrýdyń eń basty sharty – ulttyq kodyńdy saqtaı bilý, ıaǵnı zaman jańalyqtaryn qabyldaı, oǵan ún qosa otyryp, basqa ulttardan árdaıym erekshelendirip turatyn ózińniń ulttyq bolmysyńdy, qazaqy qalybyńdy damyta bilý ekendigi aıtylýda.

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Tо́relik qyzmetke tо́r qashan beriledi?

Abaı atamyz: «Burynǵy qazaq jaıyn jaqsy bilgen adamdar: «bı ekeý bolsa, daý tórteý bolady» dep aıtypty», deıdi. Rasynda, bul sózdiń ómir tájirıbesinen alynǵanyna esh kúmán joq. О́ıtkeni bul arada hakim bıdiń sany emes, sapasy daýdy azaıtatynyna mán bergeni anyq. Al endi bul búgingi kúni de elimiz aýmaǵyndaǵy tórelik qyzmet prosesinde týyndaıtyn qoǵamdyq qatynastardy sheshýde eń basty eskerer jaıt bolyp tur. Sebebi azamattyq daýlardy qaraýda qara qyldy qaq jaratyn ádil sheshimge qol jetkizý áli de arman.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу