Қандай кітап көп оқылады?

Бұл сұраққа жауап берудің алдында географиялық, та­нымдық, əр елдегі немесе өңір­дегі менталитетті назарда ұста­уымыз қажет секілді. 

Егемен Қазақстан
20.04.2018 3543

Осыдан бі­раз бұрын əлемнің əр өңіріндегі көп оқылатын жанрлар жайлы жа­зылған мақаланы көзім шалып қалды. Ол ақпараттың қазір де көп өзгере қоймағаны анық. Мысалға, АҚШ халқы соңғы жыл­дары əйелдерге арналған романдарды қалдырмай оқиды екен. Одан кейін бұл тізімде балалар мен жасөспірімдерге ар­налған ертегі мен танымдық романдар, фэнтези, бизнес және құқықтық əдебиеттер, комикс­тер, трэш, қазіргі заман мистика­сы, стимпанк, танымал жəне же­тіс­тікке жеткен адамдардың био­графиялық кітаптары орналасқан. Бұл қатарда детективтің жоқ болмауы бізді таңғалдырды. 

Нон-фикшннен бөлек əдеби жанр­­лардың бұл жерде аз болуын­ Аме­рика халқының өзіндік ерек­шелігімен түсіндіруге болатын шы­ғар.

мерикалықтарға тəн дү­ние­таным мен «америкалық ар­манға» дейін бұл тізімге өз­ге­ріс əкелгенін көре аламыз. Əйел ­теңдігі, кәсіпке құмарлық, əлеу­мет­тік қатынастарды түсіну­ге және өз құқықтарын білуге ұм­тылу осы өңірдегі кітап нарығына əсер етеді. 

Ал Еуропаның кітапсүйер қауы­мы «классикалық» детективке деген құмарын əлі баса алмай келеді. Бұ­ған ХХ ғасырдағы британиялық де­тективтің əсері мол болғаны анық. Еуро­пада шыңына шыққан бұл жанрды бүкіл əлем оқиды. Одан кейінгі орын­дарда балалар кітабы, мистика, сентиментальді махаббат романда­ры, танымдық-ғылыми кітаптар, қазіргі заман Еуропа романы (детек­тив, мистика, эротика, параноя, дадаизм мен эпатаж элементтері бар роман), тарихи романдар, манга мен комикстер, аспаздыққа баулу кітап­тары орналасқан. Бұл жерден де еуро­па­лықтарға тəн дүниетанымның, попса мəде­ние­тінің, жыныстық теңдік, өзін тұл­ға ретінде қалыптастыруға ты­рысу секілді Батыс халқына тəн мен­талитетті көре аламыз. Бұл жер­­де біз нақты əдеби көркем шы­­ғарма тұрғысынан қарағанда, нон-фикшннен бөлек, екі өңірден де фэнтези, детектив, мистика, за­манауи романдардың халық сұ­ранысына ие екенін білуге болады. 

Детектив жоғарыда айтқа­ны­мыздай, ХХ ғасырдағы брита­ниялық детективтен бастап халық жүрегінен орын алған. Қазіргі күні бұл жанрда жазылған романдар мен түсірілген фильмдерді санап тауыса алмайсың. Детектив қай кезде де ескірмек емес. Бі­рін­шіден, детектив қылмысты зерт­тейтін, тергеудің тəсілдері ар­қылы оқиға құрайтын жанр. Ал тер­геу ісі де жыл санап өзгереді, дамиды, күрделене түседі. Оқи­ға логикасы, із кесушінің ин­тел­лекті, оқиға желісі, тергеу тəсіл­дері де жаңарып, оқырманды шым-шытырықта ұстап отырады. Екіншіден, детективті көбіне бұ­рын­ғы агенттер мен полиция қызметкерлері, криминалистер жазады. Үшіншіден, оқиға соңына дейін оқырманның өзі де «қылмыскерді» бірге іздеп, жауа­бын алуға тырысады. Бұл кітап сүйер қауым үшін интеллек­туалдық ойын секілді əсер береді. Күнделікті қайталана беретін өмірден шаршаған адамдар үшін бұл кейіпкерлер бірге өмір сүріп, қиялын жетілдіріп, тіпті логикасын жаттықтыруға таптырмайтын кітап. 

Фэнтези мен фантастиканың таны­малдылығын қалай түсін­діруге болады? Бұл жерде нақ­ты өмірден қашу бар. Яғни бұл өмірде болуы мүмкін емес нəрсе­лердің бар болуы да адамды қиял­дауға жетелейді. Тағы сол жоғарыда айтып өткен жұмыс пен үйдің ортасында жүрген адам­дардың қиялдауға деген ынтасын айта кеткеніміз жөн. Ал өздігінен қиялға беріле алмайтын адам кітаптағы, кинодағы қиялға еріп, өмірден бір сəтке болса да қашуға мүмкіндік алады.

Абзал СҮЛЕЙМЕН, 
ақын

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

14.08.2018

Дзюдошы қыздар үш жүлде алуды көздеуде

14.08.2018

Делдалшылар көмір бағасын қолдан жасап отыр

14.08.2018

Астанада «Сергек» камераларының көмегімен 2 мыңға жуық әкімшілік құқық бұзушылық анықталған

14.08.2018

Құқықтық талапты сақтаса шетел телеарналарына шектеу жоқ - Дәурен Абаев

14.08.2018

БҰҰ Бас хатшысы Каспий теңізінің құқықтық мәртебесі туралы конвенцияға қол қоюын құптайды

14.08.2018

Қорытынды көрсеткіштер көңілге қонымды

14.08.2018

Қара жолдың қасиеті

14.08.2018

Бұқар жырау Қалқаманұлының 350 жылдығына арналған көрме-байқауы өтті

14.08.2018

Қажымұқан көтерген тас

14.08.2018

Арал аумағында атқарылар шаруа көп

14.08.2018

«Хрущевкалардан» құтылудың тиімді тетігі

14.08.2018

Оқулық шығаруда олқылықтарға жол берілмеуі қажет

14.08.2018

Байзақ батыр кесенесі

14.08.2018

Жеті айдың қорытындысы бойынша экономикалық өсім 4% құрады — ҚР ҰЭМ

14.08.2018

Ұлы Абайдың туған күні тұңғыш рет Ташкентте тойланды

14.08.2018

Шәкәрімнің үш анығы

14.08.2018

Қолма-қол ақшасыз есеп айырысулар саны өсуде

14.08.2018

Цифрлы қаржы: тез, арзан, тиімді

14.08.2018

Дулат Исабековтің кітапханасы ашылды

14.08.2018

Бекболат Әдетов шыққан белестер

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Арбамен қоянға жетер» күн қайда?

1998 жылы Kodak фирмасында 170 мың адам жұмыс істеген екен және әлем бойынша саудаланған фотоқағаздың 85 проценті дәл осы фирманың үлесіне тиген. Небәрі бірнеше жылдың ішінде олардың бизнес-моделі жойылып, фирма банкрот болған. Бұл нені білдіреді?

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Аграрлық саладағы болашақ мамандықтар

Сарапшылардың болжамдарына қарағанда, әлемдік аграрлық салада 15-20 жылдың ішінде революциялық өз­герістер жүзеге асырылады. Жаңа тех­нологиялардың шапшаң қарқынмен дамуы, ғарыш кеңістігін игеруге көптеген елдердің құлшыныс танытуы, гендік инженерия ықпалының күшеюі, азық-түлікке сұраныстың артуы, бос жатқан жерлердің азаюы секілді факторлар әлем бойынша жаңа технологиялармен қаруланған жаңа тұрпатты ауыл ша­руашылығын қалыптастырады. Сөйтіп ауыл шаруашылығы өзгерістерге барынша баяу бейімделетін ең консервативті сала деген бұрынғы түсініктің көбесі сөгіледі.

Әлисұлтан ҚҰЛАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Бесінші саммит және Каспий «бестігі»

Кеше Ақтау қаласында Каспий маңы мем­лекеттері басшыларының Бесінші саммиті өтті. Аса маңызды халықаралық жиынға Қазақ­станның, Ресейдің, Әзербайжанның, Иранның және Түрікменстанның президенттері қатыс­ты. Тараптар Каспий теңізінің құқықтық мәрте­бесі, теңізде экономика, көлік-транзит, эколо­гия, қауіпсіздік және басқа да салалар бойын­ша ынтымақтастық орнату мәселелерін талқылады. 

Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан»

Шалдың баласы

Қазақ менталитетінің өзіне тән тағы бір ерекшелігін айқындап, бекзат болмысын ажарлап әмбе сақтап келе жатқан әдет-ғұрыптарының бірі отбасындағы үлкен баланы, әсіресе ұлдың тұңғышын ата-әжесінің бауырына салу дер едік. Ол атасының баласы болып өседі. Шалдың баласы құдайдың еркесі, оны ешкім бетінен қақпайды. 

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Халық санының артуы – елге құт

Халық санының артуы Қазақстан сияқты жер көлемі үлкен, халық саны аз мем­лекеттерге ежелден маңызды мәселе­лердің бірі болып келеді. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу