Корпорациялар өңірлік тұрғыда құрылғаны жөн

Біздің Үкімет басшысы Б.Сағынтаевтың атына депутаттық са­уал жолдауымызға, Әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорациялардың (ӘКК) қызметін жетілдіру мәселелері себеп болып отыр.

Егемен Қазақстан
30.04.2018 3472
2

ӘКК туралы алғаш рет Қазақстан Президентінің 2006 жылғы «Қазақ­станның әлемдегі бәсекеге барынша қабілетті 50 елдің қатарына кіру стратегиясы» атты Жолдауында айтылып, 2007 жылдап бастап олар құрыла бастады. 2012 жылғы 31 қазанда Үкіметтің қаулысымен әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорацияларды 2020 жылға дейінгі дамыту тұжырымдамасы мақұлданды. Тұжырымдаманың орындау кезеңі мен күтілетін нәтижелерге сәйкес, оны іске асыруды екі кезеңде атқару қажет.

Бірінші кезеңде (2013-2014 жылдар аралығы) Қазақстан Республикасы­ның қолданыстағы заңнамасына ӘКК қызметіне қатысты мәселелер бо­йынша өзгерістер мен толықтырулар енгі­з­ілуі тиіс еді. Алайда қазіргі таңға дейін ӘКК қызметіне қатысты заңна­маларда олқылықтар бар. Мәселен, ӘКК-нің заңнамалық тұрғыда құқық­тық статусы анықталмаған, оның мақ­сат­тары, міндеттері, функциялары және өкілеттіктері айқындалмаған, сондай-ақ Үкімет қаулыларында ӘКК қыз­меттеріне қатысты қарама-қай­шы­лықтар бар.

Сонымен қатар бірінші кезеңде кор­по­­рациялардың шығынсыз деңгей­ге көтерілуі қамтамасыз етілмеді. Статис­тикалық мәліметтерге сүйенсек, соңғы жылдары көпшілік ӘКК шығын­ды болып қалуда. Мәселен, 2014 жыл 12 ӘКК, 2015 жылы 6 ӘКК, 2016 жылы 6 ӘКК жылды шығынмен аяқтаған.

Екінші кезеңде де (2015-2020 жыл­дар) күтілген нәтижелер өз жемі­сін бермеді. Мәселен, ӘКК-лердің инвес­тициялық мүмкіндіктерді іздеудегі белсенділігі жеткіліксіз болуда, атап өтсек 2017 жылы «Байқоңыр» мен «Жетісуда» – 2, «Ақтөбе» мен «Есілде» – 3, «Каспий», «Павлодар», «Солтүстік» 4 қана инвестициялық жоба жүзеге асы­рылған. Сонымен бірге ӘКК экс­порт­қа шығаруға бағдарланған жоба­лары­ның әлеуеті де төмен дең­гейді көрсетіп отыр, сондай-ақ ӘКК қол­дауымен құрылған жаңа өндірістер­дің біршамасы шығынға ұшырап, тиімсіздігін байқатты.

Өз кезегінде бұл аталмыш тұжы­рым­дама қойған міндеттердің орындал­мағанын көрсетті. Сонымен қоса көптеген ӘКК-нің өңірдің даму мәсе­лелерін емес, көпшілік жағдайда ағым­дағы әлеуметтік мәселерді шешетін жергілікті атқарушы органдардың бөлімшелеріне айналып кеткендігі тәжірибеде көрініс табуда.

Осыған сәйкес, әлеуметтік-кәсіп­керлік корпорацияларды өз шығынын өзі өтеуі негізінде әрекет ететін, жеке бизнестің дамуына және ісін жаңадан бастап жүрген жас кәсіпкерлерге ықпа­лын тигізетін, сондай-ақ қаржы агенттігі статусын алып, мемлекеттік ресурстарды қолдана отырып қарыз беруді жүзеге асы­ратын өңірлік даму институты рет­ін­де қайта құру қажеттігі туындаған сияқты.

Өңірлік даму институты ретінде тиім­ді әрекет етуін қамтамасыз ету үшін ӘКК «өңірлік даму корпорацияла­ры» ретінде қайта құрылып, келесідей қыз­мет­терді атқарса оң нәтиже берер еді:

1. Өңірлік даму корпорацияларын өңірдегі басым секторларды, яғни индус­триялық аймақтарды, агроин­дустриялық аймақтарды, арнайы-эконо­микалық аймақтарды, көліктік-логистикалық аймақтарды дамыту бо­йынша ең басты операторға айналдыру;

2. Қаржы агенттігінің статусын алуы және экономиканың белгілі бір сала­­ларын­да өңірдегі инвестициялық жоба­лар­­ды және инвестициялық саясатты жүзе­ге асыру аясындағы банктік опера­ция­лардың жекелеген түрлері бойынша қар­жы агенттігінің қызметін жүзеге асыру;

 3. Жобаларға өз қаржысымен, жер телімімен, жер қойнауын пайдала­ну құқығымен, интеллектуалды менші­гімен кіре отырып шағын және орта бизнестің жобаларын қолдауды жүзеге асыруы. Ұлттық компаниялар секілді сатып алудың ерекше жүргізу тәртібін ӘКК сақтау қалуы;

4. Жайлы инвестициялық климатты қалыптастыру, инвесторларды іздеу және тарту, операциялық қыз­мет көрсету, бастапқы құжаттарын да­йын­дау, шетелдік инвесторлар жү­гіну­леріне шұғыл түрде әрекет етуді қамтамасыз ету, ұйымдастыру, келіс­сөз­дерді, кездесулерді жүргізу бойын­ша операторлық қызметті жүзеге асыруы;

5. Тиімсіз әлеуметтік мемлекеттік бағ­дар­ламаларды, сонымен қоса азық-түлік тауарларының өңірлік тұрақ­тан­дыру қорын қолдану және қалып­тастыру бағдарламасын жүзеге асырудан шығуы;

6.  Өңірдің ерекшелігін, бәсекелестік әлеуетін, кәсіпкерлік белсенділігін ай­қындау және анықтау бойынша опе­раторлық қызметтерді жүзеге асыруы.

7. Қатқыл пайдалы қазбаларды барлау және өндіру, сонымен қатар бар­лау және өндіру бойынша тікелей келіс­­сөздер жүргізу негізінде конкурс өткіз­беуге қатысты операцияларды жүргізуге шарт жасау құқығын ӘКК-ге беру.

Осындай ауқымды істерді жүзеге асыру үшін алдағы уақытта «Өңірлік даму корпорациялары туралы» сала­лық заң әзірлеп, оны қабылдау арқылы корпорациялардың құқықтық мәрте­бесін, мақсаттарын, міндеттерін, функ­цияларын және өкілеттіктерін ай­қындауды заңнамалық тұрғыда бекіту, сондай-ақ салалық нормативтік құқық­тық актілерді толық түгендеу, өзгерістер мен толықтырулар енгізу, сонымен қатар кездесетін қарама-қайшылықтарды жою оң нәтиже беретіні анық.

Әлімжан ҚҰРТАЕВ,

Сенат депутаты

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

18.11.2018

Мәулен Әшімбаев ауыл шаруашылығы қызметкерлерін кәсіби мерекелерімен құттықтады

18.11.2018

Элизабет Тұрсынбаева Мәскеудегі турнирде үздік алтылыққа енді

18.11.2018

Қызылорда облысында МЖӘ бойынша екі спорт кешені ашылды

17.11.2018

Amazon мен Google-де жұмыс істейтін қазақстандықтарды елге шақыру керек - Атамекен ҰКП

17.11.2018

Павлодар облысында 370 жүргізуші мөлшерден артық жүк тасыған

17.11.2018

Павлодарда 524 полиция қызметкері пәтерге мұқтаж

17.11.2018

Дулат Қажанов: Оңтүстік тұрғындарын Күршімге шақырамыз

17.11.2018

Таразда Ауыл шаруашылығы қызметкерлерінің күні аталып өтті

17.11.2018

Қызылордадағы ЖКО: 29 адам ауруханада, 45-і үйіне оралды

17.11.2018

Қызылордада жолаушылар автобусы соқтығысты

17.11.2018

Атырауда балық шаруашылығы басқармасының басшысы тағайындалды

17.11.2018

Астанада дзюдодан Қазақстан Чемпионаты өтті

17.11.2018

Таразда «Туған жерге туыңды тік!» форумы өтті

17.11.2018

Ақ Жайықтың жастарында жігер көп

17.11.2018

Оралда қоғамдық ұйымдардың VIII форумы өтті

17.11.2018

17 қарашаға арналған ауа райы болжамы

16.11.2018

Қазақстан туризмін дамытудағы кезекті қадам

16.11.2018

Абылай ханның Галдан Цереннің тұтқынында болған жері табылды

16.11.2018

Қазақстан қор биржасы 25 жылдығын қорытындылады

16.11.2018

Әйелдер істері және отбасылық-демографиялық саясат жөніндегі ұлттық комиссия отырысы өтті

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Esi ketken eskini alady

Búginde avtomobıl degen burynǵydaı baılyqtyń, sol kólikti satyp alǵan adamnyń áleýmettik jaǵdaıynyń jaqsy ekendiginiń kórsetkishi bolýdan qalyp barady. Bir úıde eki, keıde úsh avtokóliktiń bolýyn, tipti keıbir jumyssyz júrgenderdiń de avtokólik satyp alýyn oǵan mysal retinde keltirýge bolady. Osy oraıda avtomashınalardyń sonshalyq kóbeıip ketýiniń syry nede degen saýaldyń týyndaýy da zańdy. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qala jáne qazaq

Astana – jastar qalasy. Qala kóshelerinde kele jatyp aınalańa qarasań kóbinese jastardy kóresiń. Demek, Astana – bolashaqtyń qalasy. Osy Astana arqyly qazaqtardyń qala halqyna aınalyp kele jatqandyǵyn jáne aınala alatyndyǵyn anyq baıqaýǵa bolady.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Mádenıetti adam. Ol kim?

Osy keıde on ekide bir gúli ashylmaǵan kókórim jastarǵa albyrttyqtyń saldarynan jibergen aǵattyǵy men qateligin túzeý maqsatynda apalyq qamqorlyqpen azǵantaı bir aqyl-keńes aıta bastasań, munyńdy muqatý, tuqyrtý dep oılaıtyndaryna túsinbeısiń.  Olardyń bári syndy solaı qabyldaıdy degen pikirden aýlaqpyz árıne, biraq kúndelikti ómirde mundaı jaıtqa jıi tap bolyp jatatynymyz ras endi. Munan soń aldyńǵy tolqyn apalarymyz ben aǵalarymyzdyń aldarynan kese-kóldeneń ótpeı, jumsaǵan jaqtaryna quldyrańdaı usha jóneletin baıaǵy bizdiń kezimizdegi jastardyń eleýsiz ǵana eskertilgen úlkenderdiń áńgimesinen keıin endigári sol kemshilikti qaıtalamaýǵa tyrysatyn elgezektigi, qarapaıymdylyǵy, kishipeıildigi, ıbalylyǵy sanamyzǵa saǵynysh sazyndaı sarqyla oralady. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Sheraǵań shertken sher

Qazaq jýrnalıstıkasynyń qara narlary Sherhan Murtaza men Kamal Smaıylovtyń «Egemendegi» hattary kezinde qoǵamdyq sanaǵa serpilis ákelgeni málim. «Qadirli Kamal Dos!», «Qadirmendi Sherhan!» dep bastap, el ómiriniń qaltarys-bultarystaǵy búkil problemasyn jipke tizip kórsetken, odan shyǵatyn jol izdegen eki tulǵanyń hattaryn qazir oqysań, alysty boljaı bilgen kóregendigine eriksiz tańǵalasyń. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Sotqa silteı salý sán be?

Qara qyldy qaq jaryp, ádildikti aıtqan qazaq bıleriniń bılik qaǵıdasy: «Týra bıde týǵan joq, týǵandy bıde ıman joqqa» negiz­delgeni málim. Qasqaıyp turyp qamshysyn aldyna tastap: «Baı bolsań halqyńa paıdań tisin, batyr bolsań dushpanǵa naızań tısin. Baı bolyp paıdań tımese, batyr bolyp naızań tımese jurttan ala bóten úıiń kúısin» dep Áıteke bıdiń shamyrqanǵany, judyryqtaı jumylǵan Qazybek bıdiń Qońtajyny bılik aıtý kezegi tıgende: «Sózdi óńmenime suǵyp aıtqan kezde, eki ıyǵynan eki aıý aýzynan ot shashyp «typyr»» etshi, «kóreıin» dep turdy. Kórdińiz be, bılik aıtqan adam sózimen de kózimen de, susymen de yqtyra alady eken. Qazaq bıleri dala zańynyń oryndaýshylary bolǵan. Tek ádildikti tý etip kótergen onyń aldynda han da qara da birdeı jaýap bergen.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу