Корпорациялар өңірлік тұрғыда құрылғаны жөн

Біздің Үкімет басшысы Б.Сағынтаевтың атына депутаттық са­уал жолдауымызға, Әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорациялардың (ӘКК) қызметін жетілдіру мәселелері себеп болып отыр.

Егемен Қазақстан
30.04.2018 4192
2

ӘКК туралы алғаш рет Қазақстан Президентінің 2006 жылғы «Қазақ­станның әлемдегі бәсекеге барынша қабілетті 50 елдің қатарына кіру стратегиясы» атты Жолдауында айтылып, 2007 жылдап бастап олар құрыла бастады. 2012 жылғы 31 қазанда Үкіметтің қаулысымен әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорацияларды 2020 жылға дейінгі дамыту тұжырымдамасы мақұлданды. Тұжырымдаманың орындау кезеңі мен күтілетін нәтижелерге сәйкес, оны іске асыруды екі кезеңде атқару қажет.

Бірінші кезеңде (2013-2014 жылдар аралығы) Қазақстан Республикасы­ның қолданыстағы заңнамасына ӘКК қызметіне қатысты мәселелер бо­йынша өзгерістер мен толықтырулар енгі­з­ілуі тиіс еді. Алайда қазіргі таңға дейін ӘКК қызметіне қатысты заңна­маларда олқылықтар бар. Мәселен, ӘКК-нің заңнамалық тұрғыда құқық­тық статусы анықталмаған, оның мақ­сат­тары, міндеттері, функциялары және өкілеттіктері айқындалмаған, сондай-ақ Үкімет қаулыларында ӘКК қыз­меттеріне қатысты қарама-қай­шы­лықтар бар.

Сонымен қатар бірінші кезеңде кор­по­­рациялардың шығынсыз деңгей­ге көтерілуі қамтамасыз етілмеді. Статис­тикалық мәліметтерге сүйенсек, соңғы жылдары көпшілік ӘКК шығын­ды болып қалуда. Мәселен, 2014 жыл 12 ӘКК, 2015 жылы 6 ӘКК, 2016 жылы 6 ӘКК жылды шығынмен аяқтаған.

Екінші кезеңде де (2015-2020 жыл­дар) күтілген нәтижелер өз жемі­сін бермеді. Мәселен, ӘКК-лердің инвес­тициялық мүмкіндіктерді іздеудегі белсенділігі жеткіліксіз болуда, атап өтсек 2017 жылы «Байқоңыр» мен «Жетісуда» – 2, «Ақтөбе» мен «Есілде» – 3, «Каспий», «Павлодар», «Солтүстік» 4 қана инвестициялық жоба жүзеге асы­рылған. Сонымен бірге ӘКК экс­порт­қа шығаруға бағдарланған жоба­лары­ның әлеуеті де төмен дең­гейді көрсетіп отыр, сондай-ақ ӘКК қол­дауымен құрылған жаңа өндірістер­дің біршамасы шығынға ұшырап, тиімсіздігін байқатты.

Өз кезегінде бұл аталмыш тұжы­рым­дама қойған міндеттердің орындал­мағанын көрсетті. Сонымен қоса көптеген ӘКК-нің өңірдің даму мәсе­лелерін емес, көпшілік жағдайда ағым­дағы әлеуметтік мәселерді шешетін жергілікті атқарушы органдардың бөлімшелеріне айналып кеткендігі тәжірибеде көрініс табуда.

Осыған сәйкес, әлеуметтік-кәсіп­керлік корпорацияларды өз шығынын өзі өтеуі негізінде әрекет ететін, жеке бизнестің дамуына және ісін жаңадан бастап жүрген жас кәсіпкерлерге ықпа­лын тигізетін, сондай-ақ қаржы агенттігі статусын алып, мемлекеттік ресурстарды қолдана отырып қарыз беруді жүзеге асы­ратын өңірлік даму институты рет­ін­де қайта құру қажеттігі туындаған сияқты.

Өңірлік даму институты ретінде тиім­ді әрекет етуін қамтамасыз ету үшін ӘКК «өңірлік даму корпорацияла­ры» ретінде қайта құрылып, келесідей қыз­мет­терді атқарса оң нәтиже берер еді:

1. Өңірлік даму корпорацияларын өңірдегі басым секторларды, яғни индус­триялық аймақтарды, агроин­дустриялық аймақтарды, арнайы-эконо­микалық аймақтарды, көліктік-логистикалық аймақтарды дамыту бо­йынша ең басты операторға айналдыру;

2. Қаржы агенттігінің статусын алуы және экономиканың белгілі бір сала­­ларын­да өңірдегі инвестициялық жоба­лар­­ды және инвестициялық саясатты жүзе­ге асыру аясындағы банктік опера­ция­лардың жекелеген түрлері бойынша қар­жы агенттігінің қызметін жүзеге асыру;

 3. Жобаларға өз қаржысымен, жер телімімен, жер қойнауын пайдала­ну құқығымен, интеллектуалды менші­гімен кіре отырып шағын және орта бизнестің жобаларын қолдауды жүзеге асыруы. Ұлттық компаниялар секілді сатып алудың ерекше жүргізу тәртібін ӘКК сақтау қалуы;

4. Жайлы инвестициялық климатты қалыптастыру, инвесторларды іздеу және тарту, операциялық қыз­мет көрсету, бастапқы құжаттарын да­йын­дау, шетелдік инвесторлар жү­гіну­леріне шұғыл түрде әрекет етуді қамтамасыз ету, ұйымдастыру, келіс­сөз­дерді, кездесулерді жүргізу бойын­ша операторлық қызметті жүзеге асыруы;

5. Тиімсіз әлеуметтік мемлекеттік бағ­дар­ламаларды, сонымен қоса азық-түлік тауарларының өңірлік тұрақ­тан­дыру қорын қолдану және қалып­тастыру бағдарламасын жүзеге асырудан шығуы;

6.  Өңірдің ерекшелігін, бәсекелестік әлеуетін, кәсіпкерлік белсенділігін ай­қындау және анықтау бойынша опе­раторлық қызметтерді жүзеге асыруы.

7. Қатқыл пайдалы қазбаларды барлау және өндіру, сонымен қатар бар­лау және өндіру бойынша тікелей келіс­­сөздер жүргізу негізінде конкурс өткіз­беуге қатысты операцияларды жүргізуге шарт жасау құқығын ӘКК-ге беру.

Осындай ауқымды істерді жүзеге асыру үшін алдағы уақытта «Өңірлік даму корпорациялары туралы» сала­лық заң әзірлеп, оны қабылдау арқылы корпорациялардың құқықтық мәрте­бесін, мақсаттарын, міндеттерін, функ­цияларын және өкілеттіктерін ай­қындауды заңнамалық тұрғыда бекіту, сондай-ақ салалық нормативтік құқық­тық актілерді толық түгендеу, өзгерістер мен толықтырулар енгізу, сонымен қатар кездесетін қарама-қайшылықтарды жою оң нәтиже беретіні анық.

Әлімжан ҚҰРТАЕВ,

Сенат депутаты

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

24.02.2019

UFC: Дамир Исмағұлов жеңіске жетті

24.02.2019

Михаил Кукушкин финалға шықты

24.02.2019

Дюсельдорфта әзірге жүлде жоқ

23.02.2019

Гагарин кубогындағы қарсыластар анықталды

23.02.2019

«Алматы марафонының» жүгіру маусымы ашылды

23.02.2019

Түркістанда «Балдәурен-2019» байқауы өтті

23.02.2019

Түркістан: Түлкібас ауданында 6 әлеуметтік дүкен жұмыс істейді

23.02.2019

Атырауда көпбалалы үйлерге улы газды анықтайтын детекторлар тегін орнатылып жатыр

23.02.2019

Бейбіт Атамқұлов Еуропалық Одақтың Орталық Азия бойынша арнайы өкілімен кездесті

23.02.2019

Бектас Бекназаров Молдовадағы сайлауды бақылауға қатысты

23.02.2019

Елшілер институты Қазақстанға отандық жұлдыздардың жанкүйерлерін тартуға жол ашады

23.02.2019

Бүгін еліміздің басым бөлігінде тұман түсіп, көктайғақ болады

23.02.2019

Бадминтоннан әлем кубогі: қазақстандықтар жұптық сында келесі кезеңге өтті

23.02.2019

Юлия Галышева Жапониядағы әлем кубогі кезеңінде қола жүлдегер атанды

23.02.2019

Елордада ашық құдықтар мәселесі қалай шешілуде?

23.02.2019

Астанада әскерге шақырылушыларды медициналық куәландыру мәселелері талқыланды

23.02.2019

Қоғамдық қабылдауда ақтөбеліктердің мыңнан астам мәселесі шешілді

23.02.2019

ТМД құрылысшылары баға белгілеу саласында тәжірибе алмасты

23.02.2019

Жас теміржолшылар республикалық «Jas qanattar»  форумына қатысты

23.02.2019

Қостанай облысында өткен жылы өңдеу өнеркәсібінің өсімі 5,8 процентке артты

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Jol erejesinen buryn, saqtyq kerek

Jasyratyny joq, ózimizdiń bir áriptesimiz, Qaraǵandy tas jolynan Astanaǵa kirer tusta keshqurym, ıaǵnı alageýim shaqta kóligimen bir adamdy basyp ketti. Ol jaıaý júrginshi jolaǵymen júgire basqan jandy kórmeı qalǵan. Qansha jerden kinásin moıyndasa da, ol – jaýapker. Sebebi jaıaý júrginshige arnalǵan jolaqta ereje buzdy. Toqtamady. Al toqtar edi, biraq adamdy kórgen joq. Mine, endi mundaı jaǵdaıda kimge kiná artasyz? Jaıaý júrginshi de opat boldy, júrgizýshi de qamalady.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Tyıym men tıyn

Toı-toımalaqta tún jamylyp óner kórsetetin kámelettik jasqa tolmaǵan, ómirleri aq paraqtaı taza, kóńilderi aq bulaqtaı móldir kishkentaılarymyzdy jasyna laıyqsyz kıindirip, boıandyryp kópshiliktiń aldynda shyǵarý, án saldyrý – qý aqshaǵa qunyqtyryp qoıǵan ata-analarynyń kinásinen. 

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

Qorqynyshty mıkroplastık

О́tken aptada Eýropalyq odaq úkimeti óndirýshilerge mıkroplastıktiń barlyq túrin óz ónimderinde qoldanýǵa tyıym salǵanyn estigen bolarsyzdar. Mıkroplastıktiń ne ekenin bilesiz be? Osyǵan deıin kóp mán bermeppiz. Sóıtse mıkroplastık − sıntetıkalyq polımerlerdiń kishkentaı bólikteri, bul kóptegen zattyń quramyna kiredi: kúndelikti kıetin kıimimizde de, kir jýatyn untaqta da, saǵyzda da bar eken.

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Jeti jarǵy» jıen jaıly ne deıdi?

Qarǵa tamyrly qazaqta jıenmin dese qolq etpes jan joq shyǵar, sirá. Tipti, naǵashyǵa aıtar oıyn «tuzdyqtap» jiberse de, basynan sóz asyrmas nebir adýyn minezdiniń ózi jıen ǵoı, aıta beredi» dep kúlip, bas shaıqaǵannan artyqqa barmaıdy.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Rýh jaıly áńgime

Marqum alashshyl tulǵa Aqseleý Seıdimbektiń «Rýhy azat halyq qana uly ister atqara alady» deıtin myzǵymas ustanymy boldy. Osy uǵymdy Ahań ári qaraı tápsirlep: «Rýhsyz halyqty altynǵa bólep qoısań da báribir, rýhy myqty qaýymnyń aldynda eńkish tartyp turady. Rýh degenimiz ol kózge kórinbeıdi, halyqtyń gendik bıosferasynda bolatyn úreıdi jeńý qýaty. Úreı qan arqyly urpaqtan urpaq jalǵasyp kete beretin asa qaterli qubylys. Qandaı bir qaýymnyń rýhanı erkindigi (táýelsizdigi) halyqtyń boıyndaǵy úreıdiń az-kóptigimen ólshendi» deıtin edi jaryqtyq.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу