Корпорациялар өңірлік тұрғыда құрылғаны жөн

Біздің Үкімет басшысы Б.Сағынтаевтың атына депутаттық са­уал жолдауымызға, Әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорациялардың (ӘКК) қызметін жетілдіру мәселелері себеп болып отыр.

Егемен Қазақстан
30.04.2018 3186
2

ӘКК туралы алғаш рет Қазақстан Президентінің 2006 жылғы «Қазақ­станның әлемдегі бәсекеге барынша қабілетті 50 елдің қатарына кіру стратегиясы» атты Жолдауында айтылып, 2007 жылдап бастап олар құрыла бастады. 2012 жылғы 31 қазанда Үкіметтің қаулысымен әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорацияларды 2020 жылға дейінгі дамыту тұжырымдамасы мақұлданды. Тұжырымдаманың орындау кезеңі мен күтілетін нәтижелерге сәйкес, оны іске асыруды екі кезеңде атқару қажет.

Бірінші кезеңде (2013-2014 жылдар аралығы) Қазақстан Республикасы­ның қолданыстағы заңнамасына ӘКК қызметіне қатысты мәселелер бо­йынша өзгерістер мен толықтырулар енгі­з­ілуі тиіс еді. Алайда қазіргі таңға дейін ӘКК қызметіне қатысты заңна­маларда олқылықтар бар. Мәселен, ӘКК-нің заңнамалық тұрғыда құқық­тық статусы анықталмаған, оның мақ­сат­тары, міндеттері, функциялары және өкілеттіктері айқындалмаған, сондай-ақ Үкімет қаулыларында ӘКК қыз­меттеріне қатысты қарама-қай­шы­лықтар бар.

Сонымен қатар бірінші кезеңде кор­по­­рациялардың шығынсыз деңгей­ге көтерілуі қамтамасыз етілмеді. Статис­тикалық мәліметтерге сүйенсек, соңғы жылдары көпшілік ӘКК шығын­ды болып қалуда. Мәселен, 2014 жыл 12 ӘКК, 2015 жылы 6 ӘКК, 2016 жылы 6 ӘКК жылды шығынмен аяқтаған.

Екінші кезеңде де (2015-2020 жыл­дар) күтілген нәтижелер өз жемі­сін бермеді. Мәселен, ӘКК-лердің инвес­тициялық мүмкіндіктерді іздеудегі белсенділігі жеткіліксіз болуда, атап өтсек 2017 жылы «Байқоңыр» мен «Жетісуда» – 2, «Ақтөбе» мен «Есілде» – 3, «Каспий», «Павлодар», «Солтүстік» 4 қана инвестициялық жоба жүзеге асы­рылған. Сонымен бірге ӘКК экс­порт­қа шығаруға бағдарланған жоба­лары­ның әлеуеті де төмен дең­гейді көрсетіп отыр, сондай-ақ ӘКК қол­дауымен құрылған жаңа өндірістер­дің біршамасы шығынға ұшырап, тиімсіздігін байқатты.

Өз кезегінде бұл аталмыш тұжы­рым­дама қойған міндеттердің орындал­мағанын көрсетті. Сонымен қоса көптеген ӘКК-нің өңірдің даму мәсе­лелерін емес, көпшілік жағдайда ағым­дағы әлеуметтік мәселерді шешетін жергілікті атқарушы органдардың бөлімшелеріне айналып кеткендігі тәжірибеде көрініс табуда.

Осыған сәйкес, әлеуметтік-кәсіп­керлік корпорацияларды өз шығынын өзі өтеуі негізінде әрекет ететін, жеке бизнестің дамуына және ісін жаңадан бастап жүрген жас кәсіпкерлерге ықпа­лын тигізетін, сондай-ақ қаржы агенттігі статусын алып, мемлекеттік ресурстарды қолдана отырып қарыз беруді жүзеге асы­ратын өңірлік даму институты рет­ін­де қайта құру қажеттігі туындаған сияқты.

Өңірлік даму институты ретінде тиім­ді әрекет етуін қамтамасыз ету үшін ӘКК «өңірлік даму корпорацияла­ры» ретінде қайта құрылып, келесідей қыз­мет­терді атқарса оң нәтиже берер еді:

1. Өңірлік даму корпорацияларын өңірдегі басым секторларды, яғни индус­триялық аймақтарды, агроин­дустриялық аймақтарды, арнайы-эконо­микалық аймақтарды, көліктік-логистикалық аймақтарды дамыту бо­йынша ең басты операторға айналдыру;

2. Қаржы агенттігінің статусын алуы және экономиканың белгілі бір сала­­ларын­да өңірдегі инвестициялық жоба­лар­­ды және инвестициялық саясатты жүзе­ге асыру аясындағы банктік опера­ция­лардың жекелеген түрлері бойынша қар­жы агенттігінің қызметін жүзеге асыру;

 3. Жобаларға өз қаржысымен, жер телімімен, жер қойнауын пайдала­ну құқығымен, интеллектуалды менші­гімен кіре отырып шағын және орта бизнестің жобаларын қолдауды жүзеге асыруы. Ұлттық компаниялар секілді сатып алудың ерекше жүргізу тәртібін ӘКК сақтау қалуы;

4. Жайлы инвестициялық климатты қалыптастыру, инвесторларды іздеу және тарту, операциялық қыз­мет көрсету, бастапқы құжаттарын да­йын­дау, шетелдік инвесторлар жү­гіну­леріне шұғыл түрде әрекет етуді қамтамасыз ету, ұйымдастыру, келіс­сөз­дерді, кездесулерді жүргізу бойын­ша операторлық қызметті жүзеге асыруы;

5. Тиімсіз әлеуметтік мемлекеттік бағ­дар­ламаларды, сонымен қоса азық-түлік тауарларының өңірлік тұрақ­тан­дыру қорын қолдану және қалып­тастыру бағдарламасын жүзеге асырудан шығуы;

6.  Өңірдің ерекшелігін, бәсекелестік әлеуетін, кәсіпкерлік белсенділігін ай­қындау және анықтау бойынша опе­раторлық қызметтерді жүзеге асыруы.

7. Қатқыл пайдалы қазбаларды барлау және өндіру, сонымен қатар бар­лау және өндіру бойынша тікелей келіс­­сөздер жүргізу негізінде конкурс өткіз­беуге қатысты операцияларды жүргізуге шарт жасау құқығын ӘКК-ге беру.

Осындай ауқымды істерді жүзеге асыру үшін алдағы уақытта «Өңірлік даму корпорациялары туралы» сала­лық заң әзірлеп, оны қабылдау арқылы корпорациялардың құқықтық мәрте­бесін, мақсаттарын, міндеттерін, функ­цияларын және өкілеттіктерін ай­қындауды заңнамалық тұрғыда бекіту, сондай-ақ салалық нормативтік құқық­тық актілерді толық түгендеу, өзгерістер мен толықтырулар енгізу, сонымен қатар кездесетін қарама-қайшылықтарды жою оң нәтиже беретіні анық.

Әлімжан ҚҰРТАЕВ,

Сенат депутаты

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

23.09.2018

Туған жерін сүйе алмаған, сүйе алар ма туған елін?

23.09.2018

Түркістанда халықаралық деңгейдегі инвестициялық және туристік форум өтеді

23.09.2018

Әдет қалыптастыру оңай ма?

23.09.2018

Тіл ықылассыз істі емес, періште көңілді ұнатады

23.09.2018

«Әкім Тарази шығармашылығының феномені» халықаралық ғылыми-практикалық конференциясы өтті

23.09.2018

Қостанайда екі полицей жол бойында әйелді ажалдан аман алып қалды

23.09.2018

Павлодарға Дүниежүзілік Украиндар конгресінің президенті Евгений Чолий келді

23.09.2018

Балалар Евровидениесінде еліміздің намысын Даниэла Төлешова қорғайтын болды

23.09.2018

Энтони Джошуа ресейлік боксшы Александр Поветкинді жеңді

23.09.2018

Астанада ТҚО объектілерді қорғаудың цифрлық басқару жүйесі ұсынылды

23.09.2018

Екібастұзда алғашқы STEM-зертханасы ашылды

23.09.2018

Маңғыстауда VI Халық спорты ойындары басталды

23.09.2018

Астаналықтар заң мәселесі бойынша тегін кеңес алды

23.09.2018

Ақтауда триатлоннан Қазақстан Кубогының финалы басталды

22.09.2018

Жалпықалалық сенбілікте 9 мыңнан астам ағаш егілді

22.09.2018

Мақтаарал ауданында «Жасыл ел» жастардың еңбек жасақтары жұмысын бастады

22.09.2018

«Балалар Евровидениесі» байқауының жеңімпазы анықталмақ

22.09.2018

Халықаралық «Ясауитану-2018» байқауы өз мәресіне жетті

22.09.2018

Елбасы елорданың қала құрылысын игеру жоспарымен танысты

22.09.2018

Даниал Ахметов Зырян ауданын Алтай деп атау туралы ұсынысты қолдады

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qasiet pen qasiret

«Dánikkennen qunyqqan jaman» degen sózge mán bersek, munda úlken fılosofııalyq maǵyna bar. Táýba, bireý bireýden nan surap jeıtin zaman emes qazir. Toqshylyq zaman. О́zimizdi qoı ústine boztorǵaı jumyrtqalaǵan barshylyqta, etek-jeńniń keń kezinde dúnıege kelgen, zárýlik kúıin sezinbeı ósken urpaqqa balaımyz. Dastarqannan nan, maı, qant, sút, qaımaq eshqashan úzilgen emes. Sonymyzben baı sanalmasaq ta, bardyń sanatynan bolatynbyz... Qudaı saqtaı gór, taǵamǵa talǵam-talabymyzdyń sharyqtap ósip ketkeni sonshalyq keıde dastarqannan búginde nan qoıylatyn bos oryn tappaı qınalatynymyz ras. Sóıte tura, toqshylyq zamanda ómir súrip jatqanymyzdy sezinbeıtinimiz jaman. Moıyndaǵymyz kelmeıtini qorqynyshty. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Minez adamnyń taǵdyry ma?

Qazir Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy týraly jıi áńgime qozǵalýda. Jańa turpatty jańǵyrýdyń eń basty sharty – ulttyq kodyńdy saqtaı bilý, ıaǵnı zaman jańalyqtaryn qabyldaı, oǵan ún qosa otyryp, basqa ulttardan árdaıym erekshelendirip turatyn ózińniń ulttyq bolmysyńdy, qazaqy qalybyńdy damyta bilý ekendigi aıtylýda.

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу