1418 күн мен түн

Ұлы Отан соғысы туралы мәліметтер де, деректер де өте көп. Солардың бірі – соғыс жылдарында Кеңес армиясының қатарына 1 миллион 800 мыңға жуық қазақстандықтың шақырылғандығы, ал ең қиыны майдан даласынан сол жауынгерлердің 600 мыңға жуығы туған жеріне қайтып оралмай, сұрапыл соғыста Отаны үшін құрбан болғандығы.

Егемен Қазақстан
10.05.2018 120

Бүкіл қазақстандықтар кеше ғана кеңінен атап өткен Ұлы Жеңіс өзге елдер сияқты Қазақстанға да оңайлықпен келе қойған жоқ. Бұл жолда миллиондаған адам опат болды, қалалар мен елді мекендер қирады, мыңдаған ана жесір, мыңдаған бала жетім қалды. Майдандағы ержүрек жауынгерлер ерліктің, өрліктің неше түрлі үлгісін көрсетті. Тылдағы қариялар мен қыз-келіншектер күндіз-түні жұмыс істеді. Соның нәтижесінде Гитлер бастаған неміс фашистерінің ой-жоспары іске аспады, күл-талқаны шықты.

Ұлы Жеңісті жақындатуға Қазақстан халқы ерекше үлес қосқанын атап өткен жөн. Қолда бар мәліметтерге қарағанда, соғыс жылдарында Қазақстаннан 12 атқыштар дивизиясы, төрт ұлттық атты әскер дивизия­сы, екі атқыштар бригадасы жасақталып, майданға жіберілген екен. Бұлардан бөлек елу полк пен батальон біріктіріліп, бірден ұрыс даласына аттандырылыпты. Фашистер КСРО-ның батыс аймақтарын басып алғаннан кейін Қазақстан мен Сібірдің Кеңес Одағындағы экономикалық маңызы күрт артқаны тарихтан белгілі. Себебі өндірістік және өнеркәсіптік өндіріс орындарын жау қолына бермеу үшін соғыстың алғашқы айларында-ақ сол кәсіпорындар тылға көшіріле бастады.

Ал Қазақстан аумағына қысқа мерзім ішінде 142 кәсіпорын және олардың 533 мыңға жуық жұмысшысы көшірілген екен. Сондай-ақ жаңа өнеркәсіп нысандарын салу жұмыстары да жеделдетілді. Соғыстың алғашқы жылдарында елімізде 25 кен орны мен шахта, 11 кен байыту фабрикасы, 19 жаңа көмір шахтасы және басқа да өнеркәсіп орындары ашылып, іске қосылғаны соған нақты дәлел.

Назар аударатын тағы бір мәселе – соғысқа, оның ішінде ұрыс техникаларына аса қажет құнды металдардың басым бөлігі қазақ даласында өндірілгендігі. Мысалы, от-жалын өршіген соғыс кезінде еліміз жалпыодақтың мыс құймасының 30 пайы­зын, марганец кенінің 60 пайызын, мыс кенінің 50 пайызын, металл висмуттың 65 пайызын, мырыштың 85 пайызын өндіріпті. Сонымен бірге қорғаныс өнеркәсібіне қажетті мыстың үштен бірі біздің елімізде өндірілген. Сондықтан да соғыс жылдары әрбір он оқтың жетеуі Қазақстанда құйылған деп айтуға құқымыз бар.

Жеңіске еліміздің ауыл шаруашылығы да зор үлес қосты. Таратып айтқанда, ауыл еңбеккерлері 30,8 миллион пұт астық, 14,4 миллион пұт картоп пен көкөніс, 15,8 миллион пұт ет және басқа да өнімдер жөнелтті. Бұл соғысқа дейінгі бес жылдағы көрсеткіштен бірнеше есе көп екен... Сол жылдары еліміздегі кәсіпорындардың басым бөлігі қорғаныс саласына қажетті өнімдер шығаруға кірісті. Ал оларда негізінен қарттар, әйелдер мен жасөспірімдер еңбек етті. Осы соғыс кезінде Қазақ даласына мыңдаған түрлі ұлт өкілдері – немістер мен поляктар, балқарлар мен чешендер, қарашайлар мен ингуштар амалсыз қоныс аударуға мәжбүр болды. Бүгінде елімізде солардың ұрпақтары бір-бірімен ынтымақ пен бірлікте өмір сүріп келеді.

Жалпы, Қазақстаннан аттанған жауынгерлер майданда, жан беріп, жан алысқан шайқастарда, әуе кеңістігіндегі «қас-қағым» сәттерде ерекше батылдық танытқаны тарихтан белгілі. Солардың ішінде 500-ден астам қазақстандық Кеңес Одағының Батыры атағына ие болды. Олардың 100-ден астамы қазақ азаматтары. Сондай-ақ қазақстандық 120 жауынгер «Даңқ» орденінің толық кавалері атанды.

Майданда жанқиярлық ерлік көрсеткені үшін Талғат Бигелдиновке, Леонид Бедаға, Иван Павловқа және Сергей Луганскийге екі мәрте Кеңес Одағының Батыры атағы берілді. Ал шығыстың қос шынары атанған Кеңес Одағының батырлары Мәншүк Мәметова мен Әлия Молдағұлованың ерлік істері қазақ қыздарына ғана емес, бүкіл мұсылман қыздарына үлгі-өнеге болады. Мұндай жоғары атақпен кейін, яғни 1990 жылы даңқты қолбасшы Бауыржан Момышұлы да наградталған еді. Награданы Елбасы Н.Ә.Назарбаев Б.Момышұлының ұлы Бақытжанға өз қолымен тапсырған болатын.

Ұлы Отан соғысында ерлік көрсеткендері үшін Кеңес Одағының Батыры атағын 11 600 адам алған екен. Оның 500-ден астамы қазақстандық жауынгерлер. Сұрапыл соғыс жылдарында ерекше ерлігімен майдандастары арасында көзге түскенімен, ерлік істері Қазақстан тәуелсіздік алғаннан кейін бағаланғандар да жетерлік. Бақтыораз Бейсекбаевқа, Хиуаз Доспановаға, Рақымжан Қошқарбаевқа, Мөрдін Тайыповқа «Халық қаһарманы» атағы берілді.

Әр жылдары мемлекет тарапынан со­ғыс және тыл ардагерлеріне қамқорлық көр­сетіліп келеді. Майдан даласында қаза тапқандардың да ерлік істері ұмыт қалып жатқан жоқ. Ол ешқашан ұмытылмақ емес. Өйткені олар кеудесін оқ пен отқа төсеп, ел мен жерді басқыншы жаудан азат етті.

Әлисұлтан  ҚҰЛАНБАЙ,

«Егемен Қазақстан»

 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

25.05.2018

Қазақстан құрамасы дзюдодан Қытай Гран Приінен 3 медаль алды

25.05.2018

Рудныйда Бақытжан Сағынтаевқа «Ақылды құс фабрикасы» жобасы таныстырылды

25.05.2018

Бақытжан Сағынтаев Қостанай облысының аграршыларымен кәсіпкерлік туралы жаңа заңды талқылады

25.05.2018

Азаматтардың барлық санаттарына арналған арзан пәтерлер сатыла бастады

25.05.2018

Асқар Мамин Петербург халықаралық экономикалық форумына қатысты

25.05.2018

Демалыс күндері Астанада күшті жел соғып, бұршақ жауады

25.05.2018

Қазақстан ғалымдары ойлап тапқан жаңа құрылғы сынақтан өтіп жатыр

25.05.2018

Сенатта балық шаруашылығын қолдау шараларын нақтылау ұсынылды

25.05.2018

Астана мектептеріндегі соңғы қоңырау: Ж.Жабаев атындағы 4 мектеп-гимназиядан фоторепортаж

25.05.2018

Семей қаласының мектептерінде соңғы қоңырау мерекесі өтті

25.05.2018

Театрдағы музей түнінде мыңнан аса жәдігер көрермен назарына ұсынылды

25.05.2018

Дархан Кәлетаев пен Бауыржан Байбек азаматтық қоғамды дамыту жөніндегі Жол картасына қол қойды

25.05.2018

Мемлекеттік хатшы Ұлттық мектептің үздік тыңдаушыларымен кездесті

25.05.2018

Семейде балық аулауға уақытша тыйым салынды

25.05.2018

Атырау облысы мен Астананың әкімдіктері ынтымақтастық туралы келісім жасасты

25.05.2018

Оралдағы Назарбаев Зияткерлік мектебінде соңғы қоңырау салтанаты өтті

25.05.2018

Бақытжан Сағынтаев Қостанай облысына жұмыс сапарымен барды

25.05.2018

Ақтөбе облысында 16 мың бала лагерьлерде тегін демалады

25.05.2018

Оңтүстікте биыл 33766 оқушы мектеп бітірді

25.05.2018

Семейдегі интернат тәрбиеленушілері «Отанымыз – Кеңес Одағы, астанамыз – Мәскеу» деп жазылған оқулықтармен оқып жатыр

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Жолдыбай БАЗАР, «Егемен Қазақстан»

Діни еркіндік пен бетімен кетушілікті ажырата білейік

Қазақта «Дінің тұрсын дін аман» деген ізгі тілекке негізделген, жамағат жиі айтып жүретін нақыл сөз бар. Осы нақылдың ішкі өзегіне тереңірек үңілетін болсаңыз, оның мән-маңызының қаншалықты жоғары екенін аңғармай қалуыңыз мүмкін емес.

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Жаһандық экономика жаңғырығы

Соңғы жылдары әлемдік экономикада өсім көлемі төмендеп, халықаралық сауданың даму қарқыны баяулағаны мәлім. Отандық сарапшылардың пайымдауынша, жаһандық саясаттағы қатынастардың күрделене түскеніне байланысты биылғы жылы да экономикалық көрсеткіштер көңіл көншітерлік деңгейге көтерілмеуі мүмкін. 

Талғат БАТЫРХАН, Егемен Қазақстан

Музей – тарихпен тілдесу мүйісі

Аспан асты, жер үстінде өсіп-өн­ген қай халықтың болмасын адамзат тари­хы­нан алар орны олардың ғаламдық өрке­ниет көшін ілгерілетуге қосқан ірілі-ұсақ­ты жетістіктерімен өлшенері талас тудырмаса керек. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Мәселе мамандық таңдауда емес, оқу бітірген соң жұмыс табуда

Абайдың жиырма бесінші сөзіндегі «Мына мен айтқан жол – мал аяр жол емес. Құдайдан қорық, пендеден ұял, балаң бала болсын десең – оқыт, мал аяма! Әйтпесе бір ит қазақ болып қалған соң, саған рақат көрсетер ме, өзі рақат көрер ме, яки жұртқа рақат көрсетер ме?» деген қағидаға табан тіреген қазақ ұл-қызын оқытуға ұмтылумен келеді.       G M T     Определить языкАзербайджанскийАлбанскийАнглийскийАрабскийАрмянскийАфрикаансБаскскийБелорусскийБенгальскийБирманскийБолгарскийБоснийскийВаллийскийВенгерскийВьетнамскийГалисийскийГреческийГрузинскийГуджаратиДатскийЗулуИвритИгбоИдишИндонезийскийИрландскийИсландскийИспанскийИтальянскийЙорубаКазахскийКаннадаКаталанскийКитайский (Упр)Китайский (Трад)КорейскийКреольский (Гаити)КхмерскийЛаосскийЛатинскийЛатышскийЛитовскийМакедонскийМалагасийскийМалайскийМалайяламМальтийскийМаориМаратхиМонгольскийНемецкийНепалиНидерландскийНорвежскийПанджабиПерсидскийПольскийПортугальскийРумынскийРусскийСебуанскийСербскийСесотоСингальскийСловацкийСловенскийСомалиСуахилиСуданскийТагальскийТаджикскийТайскийТамильскийТелугуТурецкийУзбекскийУкраинскийУрдуФинскийФранцузскийХаусаХиндиХмонгХорватскийЧеваЧешскийШведскийЭсперантоЭстонскийЯванскийЯпонский   АзербайджанскийАлбанскийАнглийскийАрабскийАрмянскийАфрикаансБаскскийБелорусскийБенгальскийБирманскийБолгарскийБоснийскийВаллийскийВенгерскийВьетнамскийГалисийскийГреческийГрузинскийГуджаратиДатскийЗулуИвритИгбоИдишИндонезийскийИрландскийИсландскийИспанскийИтальянскийЙорубаКазахскийКаннадаКаталанскийКитайский (Упр)Китайский (Трад)КорейскийКреольский (Гаити)КхмерскийЛаосскийЛатинскийЛатышскийЛитовскийМакедонскийМалагасийскийМалайскийМалайяламМальтийскийМаориМаратхиМонгольскийНемецкийНепалиНидерландскийНорвежскийПанджабиПерсидскийПольскийПортугальскийРумынскийРусскийСебуанскийСербскийСесотоСингальскийСловацкийСловенскийСомалиСуахилиСуданскийТагальскийТаджикскийТайскийТамильскийТелугуТурецкийУзбекскийУкраинскийУрдуФинскийФранцузскийХаусаХиндиХмонгХорватскийЧеваЧешскийШведскийЭсперантоЭстонскийЯванскийЯпонский                     Звуковая функция ограничена 200 символами     Настройки : История : Обратная связь : Donate Закрыть

Думан АНАШ, «Егемен Қазақстан»

Мектеп вальсі туралы ой

Соңғы қоңырау – мектеп бітіруші түлектердің жанын тербететін аяулы сәт. Алабұртқан сезім, алып-ұшқан арман, үміт пен күдік. Одан өзге? Мектеп вальсі. Иә, мектеп вальсі туралы әр жүрек түкпірінде жазылмаған бір-бір шығарма бар шығар. Бұл – мектеп қабырғасымен, дос-құрбылармен ғана қоштасу емес, іште бұғып жатқан мөлдір, алғашқы алақұйын сезімдермен де қоштасу.

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу