1418 күн мен түн

Ұлы Отан соғысы туралы мәліметтер де, деректер де өте көп. Солардың бірі – соғыс жылдарында Кеңес армиясының қатарына 1 миллион 800 мыңға жуық қазақстандықтың шақырылғандығы, ал ең қиыны майдан даласынан сол жауынгерлердің 600 мыңға жуығы туған жеріне қайтып оралмай, сұрапыл соғыста Отаны үшін құрбан болғандығы.

Егемен Қазақстан
10.05.2018 125

Бүкіл қазақстандықтар кеше ғана кеңінен атап өткен Ұлы Жеңіс өзге елдер сияқты Қазақстанға да оңайлықпен келе қойған жоқ. Бұл жолда миллиондаған адам опат болды, қалалар мен елді мекендер қирады, мыңдаған ана жесір, мыңдаған бала жетім қалды. Майдандағы ержүрек жауынгерлер ерліктің, өрліктің неше түрлі үлгісін көрсетті. Тылдағы қариялар мен қыз-келіншектер күндіз-түні жұмыс істеді. Соның нәтижесінде Гитлер бастаған неміс фашистерінің ой-жоспары іске аспады, күл-талқаны шықты.

Ұлы Жеңісті жақындатуға Қазақстан халқы ерекше үлес қосқанын атап өткен жөн. Қолда бар мәліметтерге қарағанда, соғыс жылдарында Қазақстаннан 12 атқыштар дивизиясы, төрт ұлттық атты әскер дивизия­сы, екі атқыштар бригадасы жасақталып, майданға жіберілген екен. Бұлардан бөлек елу полк пен батальон біріктіріліп, бірден ұрыс даласына аттандырылыпты. Фашистер КСРО-ның батыс аймақтарын басып алғаннан кейін Қазақстан мен Сібірдің Кеңес Одағындағы экономикалық маңызы күрт артқаны тарихтан белгілі. Себебі өндірістік және өнеркәсіптік өндіріс орындарын жау қолына бермеу үшін соғыстың алғашқы айларында-ақ сол кәсіпорындар тылға көшіріле бастады.

Ал Қазақстан аумағына қысқа мерзім ішінде 142 кәсіпорын және олардың 533 мыңға жуық жұмысшысы көшірілген екен. Сондай-ақ жаңа өнеркәсіп нысандарын салу жұмыстары да жеделдетілді. Соғыстың алғашқы жылдарында елімізде 25 кен орны мен шахта, 11 кен байыту фабрикасы, 19 жаңа көмір шахтасы және басқа да өнеркәсіп орындары ашылып, іске қосылғаны соған нақты дәлел.

Назар аударатын тағы бір мәселе – соғысқа, оның ішінде ұрыс техникаларына аса қажет құнды металдардың басым бөлігі қазақ даласында өндірілгендігі. Мысалы, от-жалын өршіген соғыс кезінде еліміз жалпыодақтың мыс құймасының 30 пайы­зын, марганец кенінің 60 пайызын, мыс кенінің 50 пайызын, металл висмуттың 65 пайызын, мырыштың 85 пайызын өндіріпті. Сонымен бірге қорғаныс өнеркәсібіне қажетті мыстың үштен бірі біздің елімізде өндірілген. Сондықтан да соғыс жылдары әрбір он оқтың жетеуі Қазақстанда құйылған деп айтуға құқымыз бар.

Жеңіске еліміздің ауыл шаруашылығы да зор үлес қосты. Таратып айтқанда, ауыл еңбеккерлері 30,8 миллион пұт астық, 14,4 миллион пұт картоп пен көкөніс, 15,8 миллион пұт ет және басқа да өнімдер жөнелтті. Бұл соғысқа дейінгі бес жылдағы көрсеткіштен бірнеше есе көп екен... Сол жылдары еліміздегі кәсіпорындардың басым бөлігі қорғаныс саласына қажетті өнімдер шығаруға кірісті. Ал оларда негізінен қарттар, әйелдер мен жасөспірімдер еңбек етті. Осы соғыс кезінде Қазақ даласына мыңдаған түрлі ұлт өкілдері – немістер мен поляктар, балқарлар мен чешендер, қарашайлар мен ингуштар амалсыз қоныс аударуға мәжбүр болды. Бүгінде елімізде солардың ұрпақтары бір-бірімен ынтымақ пен бірлікте өмір сүріп келеді.

Жалпы, Қазақстаннан аттанған жауынгерлер майданда, жан беріп, жан алысқан шайқастарда, әуе кеңістігіндегі «қас-қағым» сәттерде ерекше батылдық танытқаны тарихтан белгілі. Солардың ішінде 500-ден астам қазақстандық Кеңес Одағының Батыры атағына ие болды. Олардың 100-ден астамы қазақ азаматтары. Сондай-ақ қазақстандық 120 жауынгер «Даңқ» орденінің толық кавалері атанды.

Майданда жанқиярлық ерлік көрсеткені үшін Талғат Бигелдиновке, Леонид Бедаға, Иван Павловқа және Сергей Луганскийге екі мәрте Кеңес Одағының Батыры атағы берілді. Ал шығыстың қос шынары атанған Кеңес Одағының батырлары Мәншүк Мәметова мен Әлия Молдағұлованың ерлік істері қазақ қыздарына ғана емес, бүкіл мұсылман қыздарына үлгі-өнеге болады. Мұндай жоғары атақпен кейін, яғни 1990 жылы даңқты қолбасшы Бауыржан Момышұлы да наградталған еді. Награданы Елбасы Н.Ә.Назарбаев Б.Момышұлының ұлы Бақытжанға өз қолымен тапсырған болатын.

Ұлы Отан соғысында ерлік көрсеткендері үшін Кеңес Одағының Батыры атағын 11 600 адам алған екен. Оның 500-ден астамы қазақстандық жауынгерлер. Сұрапыл соғыс жылдарында ерекше ерлігімен майдандастары арасында көзге түскенімен, ерлік істері Қазақстан тәуелсіздік алғаннан кейін бағаланғандар да жетерлік. Бақтыораз Бейсекбаевқа, Хиуаз Доспановаға, Рақымжан Қошқарбаевқа, Мөрдін Тайыповқа «Халық қаһарманы» атағы берілді.

Әр жылдары мемлекет тарапынан со­ғыс және тыл ардагерлеріне қамқорлық көр­сетіліп келеді. Майдан даласында қаза тапқандардың да ерлік істері ұмыт қалып жатқан жоқ. Ол ешқашан ұмытылмақ емес. Өйткені олар кеудесін оқ пен отқа төсеп, ел мен жерді басқыншы жаудан азат етті.

Әлисұлтан  ҚҰЛАНБАЙ,

«Егемен Қазақстан»

 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

14.08.2018

Дзюдошы қыздар үш жүлде алуды көздеуде

14.08.2018

Делдалшылар көмір бағасын қолдан жасап отыр

14.08.2018

Астанада «Сергек» камераларының көмегімен 2 мыңға жуық әкімшілік құқық бұзушылық анықталған

14.08.2018

Құқықтық талапты сақтаса шетел телеарналарына шектеу жоқ - Дәурен Абаев

14.08.2018

БҰҰ Бас хатшысы Каспий теңізінің құқықтық мәртебесі туралы конвенцияға қол қоюын құптайды

14.08.2018

Қорытынды көрсеткіштер көңілге қонымды

14.08.2018

Қара жолдың қасиеті

14.08.2018

Бұқар жырау Қалқаманұлының 350 жылдығына арналған көрме-байқауы өтті

14.08.2018

Қажымұқан көтерген тас

14.08.2018

Арал аумағында атқарылар шаруа көп

14.08.2018

«Хрущевкалардан» құтылудың тиімді тетігі

14.08.2018

Оқулық шығаруда олқылықтарға жол берілмеуі қажет

14.08.2018

Байзақ батыр кесенесі

14.08.2018

Жеті айдың қорытындысы бойынша экономикалық өсім 4% құрады — ҚР ҰЭМ

14.08.2018

Ұлы Абайдың туған күні тұңғыш рет Ташкентте тойланды

14.08.2018

Шәкәрімнің үш анығы

14.08.2018

Қолма-қол ақшасыз есеп айырысулар саны өсуде

14.08.2018

Цифрлы қаржы: тез, арзан, тиімді

14.08.2018

Дулат Исабековтің кітапханасы ашылды

14.08.2018

Бекболат Әдетов шыққан белестер

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Арбамен қоянға жетер» күн қайда?

1998 жылы Kodak фирмасында 170 мың адам жұмыс істеген екен және әлем бойынша саудаланған фотоқағаздың 85 проценті дәл осы фирманың үлесіне тиген. Небәрі бірнеше жылдың ішінде олардың бизнес-моделі жойылып, фирма банкрот болған. Бұл нені білдіреді?

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Аграрлық саладағы болашақ мамандықтар

Сарапшылардың болжамдарына қарағанда, әлемдік аграрлық салада 15-20 жылдың ішінде революциялық өз­герістер жүзеге асырылады. Жаңа тех­нологиялардың шапшаң қарқынмен дамуы, ғарыш кеңістігін игеруге көптеген елдердің құлшыныс танытуы, гендік инженерия ықпалының күшеюі, азық-түлікке сұраныстың артуы, бос жатқан жерлердің азаюы секілді факторлар әлем бойынша жаңа технологиялармен қаруланған жаңа тұрпатты ауыл ша­руашылығын қалыптастырады. Сөйтіп ауыл шаруашылығы өзгерістерге барынша баяу бейімделетін ең консервативті сала деген бұрынғы түсініктің көбесі сөгіледі.

Әлисұлтан ҚҰЛАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Бесінші саммит және Каспий «бестігі»

Кеше Ақтау қаласында Каспий маңы мем­лекеттері басшыларының Бесінші саммиті өтті. Аса маңызды халықаралық жиынға Қазақ­станның, Ресейдің, Әзербайжанның, Иранның және Түрікменстанның президенттері қатыс­ты. Тараптар Каспий теңізінің құқықтық мәрте­бесі, теңізде экономика, көлік-транзит, эколо­гия, қауіпсіздік және басқа да салалар бойын­ша ынтымақтастық орнату мәселелерін талқылады. 

Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан»

Шалдың баласы

Қазақ менталитетінің өзіне тән тағы бір ерекшелігін айқындап, бекзат болмысын ажарлап әмбе сақтап келе жатқан әдет-ғұрыптарының бірі отбасындағы үлкен баланы, әсіресе ұлдың тұңғышын ата-әжесінің бауырына салу дер едік. Ол атасының баласы болып өседі. Шалдың баласы құдайдың еркесі, оны ешкім бетінен қақпайды. 

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Халық санының артуы – елге құт

Халық санының артуы Қазақстан сияқты жер көлемі үлкен, халық саны аз мем­лекеттерге ежелден маңызды мәселе­лердің бірі болып келеді. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу