Тайсон Әлидің кегін қалай қайтарды?

Осыдан 30 жыл бұрын яғни, 1988 жылы атақты боксшы Майк Тайсон өзінің бала кездегі арманын орындау үшін ауыр салмақтағы абсолютті әлем чемпионы атағын бәске тікті. Оның арманы – Мұхаммед Әли жеңілген Ларри Холмсты жеңіп, Әлидің  кегін қайтару болатын.

Егемен Қазақстан
14.05.2018 5469
2

Кәсіпқой бокста қарсылас шақ келтірмей жүрген Мұхаммед Әлидің «алтын» дәуірі аяқталар кезең 1980 жылға тура келді. Дәл осы жылдары Әлиге жекпе-жекке дайын­да­лу­ға көмектесіп, спарринг-серіктес атанып жүр­ген Ларри Холмс бокстың жұлдызы болып шыға келді. Мұхаммед Әли карьера­сын­­дағы соңғы жекпе-жектерінің бірін осы Холмс­­қа қарсы өткізіп, Әли бірінші рет кез­де­суді соңына дейін жалғастыра алмай, Лар­ри­ден оңбай таяқ жейді. Сондай-ақ Холмс Әли­мен өткен жекпе-жекті уақытынан бұрын аяқ­таған алғашқы және жалғыз боксшы болды.

Бір қызығы, Холмс Тайсонмен жекпе-жек өткізер алдында екі жыл жұдырықтаспаған. Әли де Холмсқа қарсы шығар алдында екі жылға жуық шаршы алаңға шықпаған еді. Оның үстіне Мұхаммед жекпе-жектен үш ай бұрын ауруханада дәрігерлердің тексерісінен өтіп, ол оң нәтиже берген. Бірақ оның нәти­желері көп уақыт бойы құпия ұсталған. Кейі­нірек уақыт өте анықталғандай, сол кездің өзінде Әлидің саусақтары мұрнына әзер же­тетін, бір аяғымен мүлдем тұра алмаған, ал сөйлеуі тіпті қиындап кеткен еді. Дәл сол уақытта оның ауруы (Паркинсон) асқынып келе жатқан болатын.

Холмспен жекпе-жек алдында Әли былай деп айқайлады: «Мен сенің қожайыныңмын және ұстазыңмын. Сен бүгінге дейін жеткен жетістіктерің үшін маған қарыздарсың». Жекпе-жек алдындағы осы «нөлінші» раунд қана Мұхаммедтің еншісінде болды. Ал қалған жарты сағат бойы рингте Холмс үс­тем­дік етті. Шәкіртінің бұдан әрі қарай Холмс­қа төтеп бере алмайтынын біліп, боксшысының қорланып жатқанын түсінген Әлидің жаттықтырушысы Анжело Данди жекпе-жекті тоқтатуды ұйғарды.

Сол уақытта АҚШ-тың келесі бір бөлі­гін­де осы жекпе-жекті тамашалау үшін бірнеше жас боксшы жиналған болатын. Олардың арасында 14 жастағы Майк Тайсон да бар еді.  

80-жылдары бозбала Майк өте бұзық әрі сотқар бала-тұғын. Оның бұзақы болғаны сон­шалықты, Тайсонды ата-анасы түзету мекемесіне беруге мәжбүр болған. Балаларды түзе­ту мекемесінде отырған күндердің бірін­де ол достарымен бірге Мұхаммед Әли ту­ралы «Барлық уақытта теңдессіз» («Вели­чай­ший на все времена») фильмін көру үшін келді. Фильм аяқталған соң барлығы шапалақ соғып тұрғанда, сахнаға әйгілі боксшы Мұ­хаммед Әлидің өзі шыға келді. Көрермен бо­лып отырған балалар өз көздеріне өздері сен­бей қалды. Өйткені бұл балалар үшін расы­мен күтпеген жайт еді. Сол сәттен бас­тап Тайсон тек қана боксшы емес, барлық кезең­нің ұлы боксшысы болуды мақсат тұтты.

Әли мен Холмс жекпе-жегінің ертесіне Тайсонның сол кездегі жаттықтырушысы, атақты КасД'Амато оның көзінше Мұхам­мед­пен телефон арқылы сөйлеседі: «Өзіңді қалай ғана әуесқой боксшының соққыға жығуына жол бердің? Ол сен үшін түкке тұрғысыз бокс­шы еді ғой!..», деп айқайлады Д'Амато.

Содан кейін ол адам тағдырына әсер ететін ерекше шешім қабылдап, Әлиден Тай­сонмен сөйлесуін өтінеді.  – Қазір менің жанымда бір жас бала отыр, – деді Д'Амато. – Ол қазір жай ғана боксшы, бірақ болашақта ауыр салмақтағы әлем чемпионы болады. Оның аты – Майк Тайсон. Өтінемін, мен үшін сол жігітпен сөйлесіп көрші, Мұхаммед. Сен оған мені әрқашан тыңдау керектігін айтқаныңды қалаймын, – дейді де Д'Амато тұтқаны Майкқа береді.

– Сіздің мұндай жағдайға түскеніңіз өкі­нішті.

– Мен ол кезде науқас едім, − дейді Әли. – Жекпе-жек алдында дәрі ішіп, барлық кү­шімді сарқып алдым. Сол себепті Холмс мені оңдырмай соққылады. Мен толық емделіп, үлкен рингке қайта ораламын. Холмстан кегімді қайтаруды жоспарлап отырмын.

– Уайымдамаңыз, чемпион. Мен өскенде оны сіз үшін жеңіп және сіздің кегіңізді қай­таратын боламын, − деді бала Майк.

Арада бірнеше жыл өтіп, Тайсон кәсіпқой бокстағы мансабын бастаған кезде, Д'Амато оның алдына мақсат қояды: «Біздің міндетіміз – Холмсты тас-талқан етіп жеңіп, одан чемпион атағын тартып алу. Ол сенімен салыстырғанда түкке де тұрмайды!».

Өкінішке қарай, Д'Амато-ға Тайсон мен Холмс арасындағы жекпе-жекті көру бақы­ты бұйырмаған екен. Д'Амато 1985 жылы қайтыс болды. Бірақ Тайсон Кас ұсынған жоспарды есте сақтап, оның «Джебтен кейін бірден оң қолмен соққы жасау керек» деген сөзін ешқашан жадынан шығарған жоқ.

80-жылдардың соңына қарай Холмс Майкл Спинкспен екі рет жұдырықтасып, екеуінде де ұпай саны бойынша жеңілген еді. Бірақ Холмсты әлі ешкім нокаутпен жеңбеген бо­ла­тын. Ларридің өзі де, басқа боксшылар да мұндай мүмкіндік болатынына сенген жоқ-ты. 

1988 жылдың соңына қарай бүкіл әлем күткен Тайсон-Холмс жекпе-жегі ұйым­дас­тырылатын болды. Кездесу күніне дейін жек­пе-жекті Тайсон мен жанкүйерлер тағат­сыздана күтті. Жекпе-жек алдында Ларри былай деді: «Мен бокс тарихында жеңімпаз ретінде қалмақшымын. Ал Майк Тайсонға келер болсақ, ол бокс тарихындағы соңғы жексұрын боксшы ретінде қалады. Ал егер ол мені жеңетін болса, алдағы уақытта Тайсон өзін-өзі құртып тынады».

Рингке шығардың алдында Тайсон киіну бөлмесінде Холмсты жер бетінен жоқ қылып жіберуді көздеді. Тіпті ол қабырға құлағанша бір жерді ұра берді. Себебі Майк Холмсты да дәл осылай құлату ниетінде болды. Ал жекпе-жекті қыздыра түсу үшін рингке Әли шығып, Тайсон отырған бұрышқа келіп «Оның сазайын бер!» деп өтінді.

Гонг сыңғыры естіле салысымен Тайсон шабуылға көшіп, Холмсқа өмірінде бұрын-соңды көрмеген соққыларды жаудырды. Ол тіпті қарымта соққы туралы да ойлай алмады. Сол кезде ол ешкім тоқтата алмайтын «машинамен» бетпе-бет келгенін түсінді. Сол минуттарда Тайсон бокстың бет бейнесі, бұл спорт түрі Тайсон үшін жасалған сияқты еді. Төртінші раундта рефери «Брейк» деп команда берді. Тайсон жекпе-жекті тез аяқтау керектігін түсініп, екі секундтан кейін ол Д'Амато айтып кеткен тәсілді іс жүзінде қолданып, Холмсты сұлатып салды. Бір минут өткеннен кейін ол тағы нокаутқа түседі. Бірақ бұл жолы Ларри орнынан тұра алмай, төреші оның жекпе-жекті жалғастыра алмайтынын айтады. 

Майк Тайсон осылайша Холмстан Мұхам­мед Әлидің кегін қайтарды. Бұл Кастың жеңісі, Әлидің жеңісі, әрине Тайсонның жеңісі болатын.

Әли БИТӨРЕ,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

14.11.2018

Алматыда «Көшпенділер әуені» атты дәстүрлі орындаушылардың ІІ Республикалық байқауы өтті

14.11.2018

Алматыда дәстүрлі «Болат Тұрлыханов кубогі» өтеді

14.11.2018

Бақытжан Сағынтаев Таразда Халықты жұмыспен қамту орталығына барды

14.11.2018

Асқар Мамин өңіраралық семинар-кеңеске қатысты

14.11.2018

Премьер-Министрге «Смарт-Тараз» және Тараз-Хаб жобалары таныстырылды

14.11.2018

Азамат Батырқожа «Қазақстан Ғарыш Сапары» ҰК басқарма төрағасы болып тағайындалды

14.11.2018

Б.Сағынтаев Жамбыл облысының бизнесмендерімен кездесу өткізді

14.11.2018

Б.Сағынтаев Жамбыл облысында тұрғын үй бағдарламаларының іске асырылуымен танысты

14.11.2018

Б.Сағынтаев Жамбыл облысында Президент тапсырмаларының орындалу барысымен танысады

14.11.2018

Алматыда экстремизмге қарсы халықаралық семинар өтті

14.11.2018

Қостанайда Торғай геоглифтері туралы кітап шықты

14.11.2018

Шығыс Қазақстан облысында 655-тен астам ІТ сыныптар іске қосылады

14.11.2018

Бүгін латын графикасы негізіндегі «Жалпыхалықтық диктант» өтті

14.11.2018

Елбасы роботталған хирургияның халықаралық референстік және оқыту орталығына барды

14.11.2018

Көкшетауда жылу-электр орталығы салынады

14.11.2018

«Астана» халықаралық қаржы орталығы биржасында сауда-саттықты іске қосу салтанатты рәсімі өтіп жатыр

14.11.2018

Ыстамбұлда «Ұлы даланың тарихи-мәдени келбеті» атты халықаралық көрме ашылды

14.11.2018

Елбасы АХҚО Биржасының алғашқы сауда-саттығын іске қосты

14.11.2018

Ұстаз құрметіне дәрісхана ашылды

14.11.2018

Шетелде тегін білім алғыңыз келсе...

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Mádenıetti adam. Ol kim?

Osy keıde on ekide bir gúli ashylmaǵan kókórim jastarǵa albyrttyqtyń saldarynan jibergen aǵattyǵy men qateligin túzeý maqsatynda apalyq qamqorlyqpen azǵantaı bir aqyl-keńes aıta bastasań, munyńdy muqatý, tuqyrtý dep oılaıtyndaryna túsinbeısiń.  Olardyń bári syndy solaı qabyldaıdy degen pikirden aýlaqpyz árıne, biraq kúndelikti ómirde mundaı jaıtqa jıi tap bolyp jatatynymyz ras endi. Munan soń aldyńǵy tolqyn apalarymyz ben aǵalarymyzdyń aldarynan kese-kóldeneń ótpeı, jumsaǵan jaqtaryna quldyrańdaı usha jóneletin baıaǵy bizdiń kezimizdegi jastardyń eleýsiz ǵana eskertilgen úlkenderdiń áńgimesinen keıin endigári sol kemshilikti qaıtalamaýǵa tyrysatyn elgezektigi, qarapaıymdylyǵy, kishipeıildigi, ıbalylyǵy sanamyzǵa saǵynysh sazyndaı sarqyla oralady. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Sheraǵań shertken sher

Qazaq jýrnalıstıkasynyń qara narlary Sherhan Murtaza men Kamal Smaıylovtyń «Egemendegi» hattary kezinde qoǵamdyq sanaǵa serpilis ákelgeni málim. «Qadirli Kamal Dos!», «Qadirmendi Sherhan!» dep bastap, el ómiriniń qaltarys-bultarystaǵy búkil problemasyn jipke tizip kórsetken, odan shyǵatyn jol izdegen eki tulǵanyń hattaryn qazir oqysań, alysty boljaı bilgen kóregendigine eriksiz tańǵalasyń. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Sotqa silteı salý sán be?

Qara qyldy qaq jaryp, ádildikti aıtqan qazaq bıleriniń bılik qaǵıdasy: «Týra bıde týǵan joq, týǵandy bıde ıman joqqa» negiz­delgeni málim. Qasqaıyp turyp qamshysyn aldyna tastap: «Baı bolsań halqyńa paıdań tisin, batyr bolsań dushpanǵa naızań tısin. Baı bolyp paıdań tımese, batyr bolyp naızań tımese jurttan ala bóten úıiń kúısin» dep Áıteke bıdiń shamyrqanǵany, judyryqtaı jumylǵan Qazybek bıdiń Qońtajyny bılik aıtý kezegi tıgende: «Sózdi óńmenime suǵyp aıtqan kezde, eki ıyǵynan eki aıý aýzynan ot shashyp «typyr»» etshi, «kóreıin» dep turdy. Kórdińiz be, bılik aıtqan adam sózimen de kózimen de, susymen de yqtyra alady eken. Qazaq bıleri dala zańynyń oryndaýshylary bolǵan. Tek ádildikti tý etip kótergen onyń aldynda han da qara da birdeı jaýap bergen.

Дидар Амантай,

Sóz shyǵyny

Qazir sóz aldyǵa shyqty. Rolan Bart kótergen konnotasıa men denotasıa qaıshylyǵy, demek, sózdiń nársege emes, sózge nemese belginiń zatqa emes, belgige silteıtindigi jalǵan sana qalyptastyratyny jaǵdaıdy kúrdelendire tústi. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Qazaq otbasy

Otbasy uǵymy – qazaq úshin qasıetti de qadirli. Túbiri − ot, ot jylý beredi, ómir syılaıdy, tirshiliktiń kózi, úıdiń ishindegi «ýildegen» jeldi, «azynaǵan» aıazdy toıtaryp, otbasy ıesine sanalatyn adamǵa baq-dáýlet darytady. Otanasy, otaǵasy degen eki sózdiń arǵy jaǵyna oı jiberseń – qazaqtyń kemeldigine, bárin qysqa baılammen uǵyndyratyn kemeńgerligine kóz jetkizesiń. Sondyqtan da shyǵar, otbasy qaǵıdasynyń qashan da bıik turatyny. Qazaq otbasyn qurǵanda jetesizdikten jerip, kórgensizdikten boıyn aýlaq salǵan. Ata-ana úlgisin alǵa ozdyrǵan.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу