Елімізде жанармай тапшылығы жоқ

Парламент Мәжілісі Төрағасының орынбасары Гүлмира Исим­баеваның төрағалығымен Мәжілісте өткен Үкімет саға­тында Қазақстанның мұнай-газ секторын дамыту мәселелері сөз болды.

Егемен Қазақстан
22.05.2018 2722
2

Импортқа тәуелділіктен құтылар күн жақын

Жиында баяндама жасаған Энергетика министрі Қа­нат Бозымбаев биыл елімізде мұнай өндіру көлемін 87 млн тон­наға жеткізу жоспарланып отырғандығын айтты. Ол мұ­най өндіру көлемі бойынша Теңіз, Қарашығанақ және Қаша­ған кен орындарының басымдықтары туралы айта келе, депу­тат­тардың осы саланың өзге де мәселелерін қамтыған сауалдарына жауап берді.

Үкімет сағатын ашқан Мәжіліс Төрағасының орынбасары Г.Исимбаева депутаттар тарапынан мұнай-газ секторын дамыту үшін заңнамалар бойынша толық қолдау көрсетіліп отырғандығын жеткізді.

– Оның айғағы – кен және мұнай-газ саласын реттеудің жаңа тәсілдерін көздейтін Жер қойнауы туралы кодекс қабыл­данғандығы. Сондай-ақ өң­деуші секторға қатысты салық­тық саясаттың өзгеруі өңір­лер­дің әлеуметтік-экономи­калық тұр­ғыдан дамуының муль­типли­ка­тив­тік әсерін айтпағанда, мұнай-газ секторының одан әрі дамуына жа­ңа қарқын беруі тиіс, – деді Мә­жіліс Төрағасының орынбасары.

Ал Энергетика министрі Қ.Бо­зымбаев өз баяндамасында 2017 жылы және биылғы жыл­дың 4 айы ішінде мұнай-газ са­ла­сының секторлары бойынша елеулі өсім байқалғандығын атап өтті.

Оның айтуынша, мұнайды өңдеу секторында өсімнің драй­вері – Теңіз, Қарашығанақ, Қа­шаған мұнай-газ жобалары болып қалуда. Өткен жылы Қа­шағанның өндірістік игерілу дәрежесіне шығуына байланысты республика бойынша жылдық мұнай өндіру көлемі 86,2 млн тоннаға дейін өскен. Оның ішінде Қашағанның үлесі – 8,3 млн тонна. Ал биылғы жылы мұнай өндіру көлемі 87 млн тоннаға жетеді деп болжанған.

Энергетика министрлігінің болжамына сүйенер болсақ, 2022 жылдан кейін Теңіз кен орнында мұнай өндіру жылына 26-дан 39 млн тоннаға дейін ұлғаюы тиіс. Сондай-ақ Қарашығанақ кен орнынан мұнай бұрғылау көлемі артып келеді. Жалпы 2025 жылға қарай елімізде жылына 104 млн тонна мұнай өндіру жоспарланған. Бұл сала тікелей инвестиция үшін де тартымды болып қала бермек. Тиісінше, мұнай өнімдеріне ішкі сұранысты қамтамасыз ету деңгейі де жоғарылап келеді.

– Біріншіден, Павлодар және Атырау мұнай өңдеу зауыттарын жаңғыртудың аяқталуымен мотор отынындағы импорттық тәуелділік үлесін төмендетті. Бүгін нарықты отандық мұнай өнімдерімен қамтамасыз етілуі бензинге – 90 пайыз, дизель отыны бойынша – 90 пайыз, әуе керосиніне – 58 пайыздан астамды құрады. Осы жылы Шымкент мұнай өңдеу зауытын жаңғырту аяқталады. 2018 жылы мұнай өңдеу көлемі 1 млн тоннадан аса жоғарылайды және 16 млн тоннаны құрайды, – деді Энергетика министрі.

Қ.Бозымбаевтың айтуынша, мұнай өңдеу зауыттарының жаңғыртылуы және автоматтандырылуы есебінен 2019 жылы импортқа тәуелділік жойылмақ. Оның үстіне мұнай өңдеу көлемі жылына орташа есеппен 300 мың тоннаға ұлғайтылғалы отыр.

Энергетика министрі бүгінде Кедендік одақ шеңберінде жұ­мыс істеу жағдайларын, фискал­дық режімдегі айырмашылық еске­ріле келе бағаның қатысу­шы елдермен теңдігі бақы­лауға алынғандығын де жет­кіз­ді. Мәселен, қазір Ресей Федера­циясында АИ маркалы бензиннің литрі – 214 теңге болса, біздің елімізде 160 теңгені құрайды. Оған қоса «Global Petroleum» халықаралық агенттігі бензин бағасына байланысты рейтингте елімізді бензиннің бағасы бойынша – 12, дизельдік отын бойынша – 14-орынға орналастырған. Демек, әлемде тек 11 елде ғана жанармай бағасы бізден төмен.

Қ.Бозымбаев өз баяндамасында Мемлекет басшысының тапсырмасы бойынша салынатын жаңа мұнай өңдеу зауытының орналасатын жері мен қаржыландыру көзі күз айларында белгілі болатындығын да атап өтті.

Астананы газдандыру жобасы дайын

Мемлекет басшысының «Бес әлеуметтік бастамасындағы» басымдықтардың бірі Астана қаласы мен еліміздің орталық және сол­түстік өңірлерін газдандыру екендігі бел­гілі. Энергетика министрі бұл жобаның алда­ғы шілде айында басталатындығын жеткізді.

– «Қызылорда – Жезқазған –Қарағанды – Теміртау – Астана» бағыты бойынша 1-ші кезең 2019 жылдың желтоқсанына дейін аяқталады. 1-ші кезеңінің алдын ала құны 267,3 млрд теңгені құрайды. Мен басқаратын жұмыс тобына барлық мүдделі тараптардың құзыреті егжей-тегжейлі бекітілді. Қарағанды, Ақмола облыстарының және Астана қаласының әкімдігімен магистральдық газ құбыры мен аймақтық желілер құрылысының мерзімін ескере отырып, инфрақұрылым құрылысы бойынша жол карталары әзірленді. 1-кезең өзінің бағыты бойынша 171 елді мекенді қамтуы тиіс, – деді Қ.Бозымбаев.

Жиында аталған мәселе бойынша сөз алған Астана қаласы әкімінің орынбасары Қосман Айтмұхаметов елорданың инфра­құрылымдары газ желісіне қосуға дайын екендігін мәлімдеді.

Жалпы еліміз бойынша бү­гінгі күнге 1320 елді мекен газ­дан­дырылған.

 Қ.Бозымбаевтың айтуынша, осы сұйы­тыл­ған газдың өндірісі де жылма-жыл артып келеді. Қа­зір оның шектік бағасын рет­тей­­тін заң жобасы Мәжілістің қа­рауына бері­ліп, аталған саланы дамытудың жобасы ұсыныл­ған.

Отандық мамандардың үлесі басым

Мұнай-газ химиясы саласында Энер­гетика министрлігі полиэтилен мен полипропилен өндірісін де жолға қоймақ. Бүгінде осы бағыттағы ауқымды жобаларға инвесторлар іздестірілуде.

Өнім демекші, мұнай-газ саласындағы қа­зақ­стандық үлесті арттыру бағытында да кешен­ді шаралар қолға алынған. Мәселен тауар, жұмыс пен қызмет саласындағы мемле­кет­тік қолдау мен талдаулардың нәтижесінде қазақ­стандық үлес соңғы жеті жылда үш есеге кө­бейген. Атап айтқанда, 2011 жылғы 680 млрд теңгеден 2017 жылы 2,1 трлн теңгеге жеткен.

Сонымен қатар қазақстандық жұмыс­шы­лардың да саны өсіп, шетелдік жұмысшылар саны жеті жылда 31 пайызға азайған.

Қ.Бозымбаевтың айтуынша, кен орын­дарын игерушілер отандық тауар, жұмыс пен қызмет көлемін 50 пайыздан төмен­детпеу және жергілікті мамандарды оқыту міндеттеледі. Бұл – шетелдік компаниялардың барлығына ортақ талап.

Болашақта жұмыстан босап қалған аза­мат­­­т­арды теңіз жобаларына, мұнай-химия­лық зауыттар құрылысына жұмылдыру көз­делген.

Осы ретте Үкімет сағатына қатысып, депутаттар сауалына жауап берген Білім және ғылым министрлігінің өкілі мұнай-газ саласында дәл қазір 10 мыңға жуық бос жұмыс орны бар екендігін атап өтті.

Үкімет сағатында депутаттар да аталған саланың жетістіктері мен қатар кемшіліктеріне де, қолға алынатын мәселелерге де назар аударды. Әсіресе Энер­гетика министрі мен өзге де құ­зырлы орган өкілдеріне атал­ған саладағы жобалар аясында қоршаған ортаны қорғау талап­тарын сақтау, көктемгі дала­лық жұмыстар кезінде диқан­дар­ды жеңілдетілген жанар-жағар­маймен қамту, импортты азайту және тағы басқа да өзекті мәсе­лелер бойынша сауалдар берілді.

Жиын қорытындысы бойынша Үкіметке арнайы ұсынымдар әзірленбек.

Серік ӘБДІБЕК,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

21.02.2019

Екатеринбургтағы жол апатында 5 қазақстандық зардап шекті

21.02.2019

Жамбылда аз қамтылған және көпбалалы отбасылар үшін 10 жатақхана салынады

21.02.2019

Үкіметті уақытша басқару Асқар Маминге жүктелді

21.02.2019

Мемлекет басшысының мәлімдемесі

21.02.2019

Елбасы Үкіметті таратты

21.02.2019

Н.Нығматулин Аустрия Парламенті Ұлттық Кеңесінің төрағасымен кездесті

21.02.2019

Сенаторлар халықаралық келісімдерді ратификациялады

21.02.2019

Индустрияландыру бағдарламасы аясында 20 мың тұрақты жұмыс орны ашылады

21.02.2019

Қызылордалық полицейлер заңсыз аң аулаушыларды ұстады

21.02.2019

Түркістан облысының өз футбол командасы құрылады

21.02.2019

Жайық өзені бойында ауқымды рейд өткізілді

21.02.2019

Биыл 65 мың ірі қара сатып алуға ақша бөлінеді

21.02.2019

Бас прокуратура өтемақы қорына өндіру тәртібін түсіндірді

21.02.2019

Қоғамға көмектесетін инклюзивті инновациялар

21.02.2019

Дариға Назарбаева Еуропалық Одақтың Орталық Азия жөніндегі арнайы өкілімен кездесті

21.02.2019

Airastana 1 сәуірден бастап Қазақстан арқылы Ташкентке рейстерді ұлғайтады

21.02.2019

Қазақстан Ұлттық Банкінің төрағасы неміс бизнес-қоғамдастығының өкілдерімен кездесті

21.02.2019

Қазақстан мен ЕҚДБ арасындағы ынтымақтастық мәселесі талқыланды

21.02.2019

Семейлік оқушы-кәсіпкер Нәдір Сәбитов жиһаз шығаратын цех ашты

21.02.2019

Алексей Луценко «Оман турының» жеңімпазы

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Tyıym men tıyn

Toı-toımalaqta tún jamylyp óner kórsetetin kámelettik jasqa tolmaǵan, ómirleri aq paraqtaı taza, kóńilderi aq bulaqtaı móldir kishkentaılarymyzdy jasyna laıyqsyz kıindirip, boıandyryp kópshiliktiń aldynda shyǵarý, án saldyrý – qý aqshaǵa qunyqtyryp qoıǵan ata-analarynyń kinásinen. 

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

Qorqynyshty mıkroplastık

О́tken aptada Eýropalyq odaq úkimeti óndirýshilerge mıkroplastıktiń barlyq túrin óz ónimderinde qoldanýǵa tyıym salǵanyn estigen bolarsyzdar. Mıkroplastıktiń ne ekenin bilesiz be? Osyǵan deıin kóp mán bermeppiz. Sóıtse mıkroplastık − sıntetıkalyq polımerlerdiń kishkentaı bólikteri, bul kóptegen zattyń quramyna kiredi: kúndelikti kıetin kıimimizde de, kir jýatyn untaqta da, saǵyzda da bar eken.

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Jeti jarǵy» jıen jaıly ne deıdi?

Qarǵa tamyrly qazaqta jıenmin dese qolq etpes jan joq shyǵar, sirá. Tipti, naǵashyǵa aıtar oıyn «tuzdyqtap» jiberse de, basynan sóz asyrmas nebir adýyn minezdiniń ózi jıen ǵoı, aıta beredi» dep kúlip, bas shaıqaǵannan artyqqa barmaıdy.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Rýh jaıly áńgime

Marqum alashshyl tulǵa Aqseleý Seıdimbektiń «Rýhy azat halyq qana uly ister atqara alady» deıtin myzǵymas ustanymy boldy. Osy uǵymdy Ahań ári qaraı tápsirlep: «Rýhsyz halyqty altynǵa bólep qoısań da báribir, rýhy myqty qaýymnyń aldynda eńkish tartyp turady. Rýh degenimiz ol kózge kórinbeıdi, halyqtyń gendik bıosferasynda bolatyn úreıdi jeńý qýaty. Úreı qan arqyly urpaqtan urpaq jalǵasyp kete beretin asa qaterli qubylys. Qandaı bir qaýymnyń rýhanı erkindigi (táýelsizdigi) halyqtyń boıyndaǵy úreıdiń az-kóptigimen ólshendi» deıtin edi jaryqtyq.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Elorda: kósheler, avtobýstar, aıaldamalar

Astana jyl sanap ósip keledi. Bir kezderi oblys ortalyǵy bolǵan shaǵyn ǵana qala az ýaqyttyń ishinde elimizdegi iri shaharlardyń qataryna qosyldy. Munyń bári qarqyndy júrgizilgen qurylys jumystarynyń nátıjesinde júzege asyp otyr. Ras, qazir 2000 jyldardyń basyndaǵydaı ekpin joq. Degenmen áli de bolsa jańa ǵımarattar men turǵyn úıler turǵyzý isinde alǵa basý bar. Bas qala, jańadan turǵyzylyp jatqan elorda bolǵandyqtan, qurylys jumystarynyń jalǵasa beretinine kúmán joq.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу