Елімізде жанармай тапшылығы жоқ

Парламент Мәжілісі Төрағасының орынбасары Гүлмира Исим­баеваның төрағалығымен Мәжілісте өткен Үкімет саға­тында Қазақстанның мұнай-газ секторын дамыту мәселелері сөз болды.

Егемен Қазақстан
22.05.2018 1946
2

Импортқа тәуелділіктен құтылар күн жақын

Жиында баяндама жасаған Энергетика министрі Қа­нат Бозымбаев биыл елімізде мұнай өндіру көлемін 87 млн тон­наға жеткізу жоспарланып отырғандығын айтты. Ол мұ­най өндіру көлемі бойынша Теңіз, Қарашығанақ және Қаша­ған кен орындарының басымдықтары туралы айта келе, депу­тат­тардың осы саланың өзге де мәселелерін қамтыған сауалдарына жауап берді.

Үкімет сағатын ашқан Мәжіліс Төрағасының орынбасары Г.Исимбаева депутаттар тарапынан мұнай-газ секторын дамыту үшін заңнамалар бойынша толық қолдау көрсетіліп отырғандығын жеткізді.

– Оның айғағы – кен және мұнай-газ саласын реттеудің жаңа тәсілдерін көздейтін Жер қойнауы туралы кодекс қабыл­данғандығы. Сондай-ақ өң­деуші секторға қатысты салық­тық саясаттың өзгеруі өңір­лер­дің әлеуметтік-экономи­калық тұр­ғыдан дамуының муль­типли­ка­тив­тік әсерін айтпағанда, мұнай-газ секторының одан әрі дамуына жа­ңа қарқын беруі тиіс, – деді Мә­жіліс Төрағасының орынбасары.

Ал Энергетика министрі Қ.Бо­зымбаев өз баяндамасында 2017 жылы және биылғы жыл­дың 4 айы ішінде мұнай-газ са­ла­сының секторлары бойынша елеулі өсім байқалғандығын атап өтті.

Оның айтуынша, мұнайды өңдеу секторында өсімнің драй­вері – Теңіз, Қарашығанақ, Қа­шаған мұнай-газ жобалары болып қалуда. Өткен жылы Қа­шағанның өндірістік игерілу дәрежесіне шығуына байланысты республика бойынша жылдық мұнай өндіру көлемі 86,2 млн тоннаға дейін өскен. Оның ішінде Қашағанның үлесі – 8,3 млн тонна. Ал биылғы жылы мұнай өндіру көлемі 87 млн тоннаға жетеді деп болжанған.

Энергетика министрлігінің болжамына сүйенер болсақ, 2022 жылдан кейін Теңіз кен орнында мұнай өндіру жылына 26-дан 39 млн тоннаға дейін ұлғаюы тиіс. Сондай-ақ Қарашығанақ кен орнынан мұнай бұрғылау көлемі артып келеді. Жалпы 2025 жылға қарай елімізде жылына 104 млн тонна мұнай өндіру жоспарланған. Бұл сала тікелей инвестиция үшін де тартымды болып қала бермек. Тиісінше, мұнай өнімдеріне ішкі сұранысты қамтамасыз ету деңгейі де жоғарылап келеді.

– Біріншіден, Павлодар және Атырау мұнай өңдеу зауыттарын жаңғыртудың аяқталуымен мотор отынындағы импорттық тәуелділік үлесін төмендетті. Бүгін нарықты отандық мұнай өнімдерімен қамтамасыз етілуі бензинге – 90 пайыз, дизель отыны бойынша – 90 пайыз, әуе керосиніне – 58 пайыздан астамды құрады. Осы жылы Шымкент мұнай өңдеу зауытын жаңғырту аяқталады. 2018 жылы мұнай өңдеу көлемі 1 млн тоннадан аса жоғарылайды және 16 млн тоннаны құрайды, – деді Энергетика министрі.

Қ.Бозымбаевтың айтуынша, мұнай өңдеу зауыттарының жаңғыртылуы және автоматтандырылуы есебінен 2019 жылы импортқа тәуелділік жойылмақ. Оның үстіне мұнай өңдеу көлемі жылына орташа есеппен 300 мың тоннаға ұлғайтылғалы отыр.

Энергетика министрі бүгінде Кедендік одақ шеңберінде жұ­мыс істеу жағдайларын, фискал­дық режімдегі айырмашылық еске­ріле келе бағаның қатысу­шы елдермен теңдігі бақы­лауға алынғандығын де жет­кіз­ді. Мәселен, қазір Ресей Федера­циясында АИ маркалы бензиннің литрі – 214 теңге болса, біздің елімізде 160 теңгені құрайды. Оған қоса «Global Petroleum» халықаралық агенттігі бензин бағасына байланысты рейтингте елімізді бензиннің бағасы бойынша – 12, дизельдік отын бойынша – 14-орынға орналастырған. Демек, әлемде тек 11 елде ғана жанармай бағасы бізден төмен.

Қ.Бозымбаев өз баяндамасында Мемлекет басшысының тапсырмасы бойынша салынатын жаңа мұнай өңдеу зауытының орналасатын жері мен қаржыландыру көзі күз айларында белгілі болатындығын да атап өтті.

Астананы газдандыру жобасы дайын

Мемлекет басшысының «Бес әлеуметтік бастамасындағы» басымдықтардың бірі Астана қаласы мен еліміздің орталық және сол­түстік өңірлерін газдандыру екендігі бел­гілі. Энергетика министрі бұл жобаның алда­ғы шілде айында басталатындығын жеткізді.

– «Қызылорда – Жезқазған –Қарағанды – Теміртау – Астана» бағыты бойынша 1-ші кезең 2019 жылдың желтоқсанына дейін аяқталады. 1-ші кезеңінің алдын ала құны 267,3 млрд теңгені құрайды. Мен басқаратын жұмыс тобына барлық мүдделі тараптардың құзыреті егжей-тегжейлі бекітілді. Қарағанды, Ақмола облыстарының және Астана қаласының әкімдігімен магистральдық газ құбыры мен аймақтық желілер құрылысының мерзімін ескере отырып, инфрақұрылым құрылысы бойынша жол карталары әзірленді. 1-кезең өзінің бағыты бойынша 171 елді мекенді қамтуы тиіс, – деді Қ.Бозымбаев.

Жиында аталған мәселе бойынша сөз алған Астана қаласы әкімінің орынбасары Қосман Айтмұхаметов елорданың инфра­құрылымдары газ желісіне қосуға дайын екендігін мәлімдеді.

Жалпы еліміз бойынша бү­гінгі күнге 1320 елді мекен газ­дан­дырылған.

 Қ.Бозымбаевтың айтуынша, осы сұйы­тыл­ған газдың өндірісі де жылма-жыл артып келеді. Қа­зір оның шектік бағасын рет­тей­­тін заң жобасы Мәжілістің қа­рауына бері­ліп, аталған саланы дамытудың жобасы ұсыныл­ған.

Отандық мамандардың үлесі басым

Мұнай-газ химиясы саласында Энер­гетика министрлігі полиэтилен мен полипропилен өндірісін де жолға қоймақ. Бүгінде осы бағыттағы ауқымды жобаларға инвесторлар іздестірілуде.

Өнім демекші, мұнай-газ саласындағы қа­зақ­стандық үлесті арттыру бағытында да кешен­ді шаралар қолға алынған. Мәселен тауар, жұмыс пен қызмет саласындағы мемле­кет­тік қолдау мен талдаулардың нәтижесінде қазақ­стандық үлес соңғы жеті жылда үш есеге кө­бейген. Атап айтқанда, 2011 жылғы 680 млрд теңгеден 2017 жылы 2,1 трлн теңгеге жеткен.

Сонымен қатар қазақстандық жұмыс­шы­лардың да саны өсіп, шетелдік жұмысшылар саны жеті жылда 31 пайызға азайған.

Қ.Бозымбаевтың айтуынша, кен орын­дарын игерушілер отандық тауар, жұмыс пен қызмет көлемін 50 пайыздан төмен­детпеу және жергілікті мамандарды оқыту міндеттеледі. Бұл – шетелдік компаниялардың барлығына ортақ талап.

Болашақта жұмыстан босап қалған аза­мат­­­т­арды теңіз жобаларына, мұнай-химия­лық зауыттар құрылысына жұмылдыру көз­делген.

Осы ретте Үкімет сағатына қатысып, депутаттар сауалына жауап берген Білім және ғылым министрлігінің өкілі мұнай-газ саласында дәл қазір 10 мыңға жуық бос жұмыс орны бар екендігін атап өтті.

Үкімет сағатында депутаттар да аталған саланың жетістіктері мен қатар кемшіліктеріне де, қолға алынатын мәселелерге де назар аударды. Әсіресе Энер­гетика министрі мен өзге де құ­зырлы орган өкілдеріне атал­ған саладағы жобалар аясында қоршаған ортаны қорғау талап­тарын сақтау, көктемгі дала­лық жұмыстар кезінде диқан­дар­ды жеңілдетілген жанар-жағар­маймен қамту, импортты азайту және тағы басқа да өзекті мәсе­лелер бойынша сауалдар берілді.

Жиын қорытындысы бойынша Үкіметке арнайы ұсынымдар әзірленбек.

Серік ӘБДІБЕК,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

16.11.2018

Қазақстан туризмін дамытудағы кезекті қадам

16.11.2018

Абылай ханның Галдан Цереннің тұтқынында болған жері табылды

16.11.2018

Қазақстан қор биржасы 25 жылдығын қорытындылады

16.11.2018

Әйелдер істері және отбасылық-демографиялық саясат жөніндегі ұлттық комиссия отырысы өтті

16.11.2018

Атыраулық Қаһарман Қисметов  Әлем чемпионатының қола жүлдегері атанды

16.11.2018

Қазақ жігіті америкалық хоккей командасының капитаны атанды

16.11.2018

​Қазақстан БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің Эритреяға қарсы санкцияларды жою туралы қарарын қолдады

16.11.2018

Алматыда белгілі сахна суретшісі Мұрат Сапаровтың көрмесі өтті

16.11.2018

ШҚО Зайсан ауданында Баймұрат батырға ескерткіш қойылды

16.11.2018

Қ. Тоқаев халықаралық кездесулер өткізді

16.11.2018

​Тегеранда Қазақстан-Иран консулдық консультациялары өтті

16.11.2018

Үнді бизнесмендеріне Қазақстандағы инвестициялық жобалар ұсынылды

16.11.2018

Д.Кәлетаев Батыс Қазақстан облысында өтіп жатқан Азаматтық Форумның жұмысына қатысты

16.11.2018

Қазпошта 111 франчайзинг нүктесін ашты

16.11.2018

Елбасы Владимир Путинмен телефон арқылы сөйлесті

16.11.2018

Астанада жасөспірімдер олимпиадасының жеңімпаздарына құрмет көрсетті

16.11.2018

Шымкенттен Дубайға ұшатын рейс ашылады

16.11.2018

Шымкентте Қазақстан – Өзбекстан бірінші аймақаралық форумы өтті

16.11.2018

Қостанайлық полицейлер жедел-профилактикалық шара кезінде мал ұрлығын ашты

16.11.2018

Соңғы 10 айдағы салықтық түсімдер бойынша жұмыс қорытындыланды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Esi ketken eskini alady

Búginde avtomobıl degen burynǵydaı baılyqtyń, sol kólikti satyp alǵan adamnyń áleýmettik jaǵdaıynyń jaqsy ekendiginiń kórsetkishi bolýdan qalyp barady. Bir úıde eki, keıde úsh avtokóliktiń bolýyn, tipti keıbir jumyssyz júrgenderdiń de avtokólik satyp alýyn oǵan mysal retinde keltirýge bolady. Osy oraıda avtomashınalardyń sonshalyq kóbeıip ketýiniń syry nede degen saýaldyń týyndaýy da zańdy. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qala jáne qazaq

Astana – jastar qalasy. Qala kóshelerinde kele jatyp aınalańa qarasań kóbinese jastardy kóresiń. Demek, Astana – bolashaqtyń qalasy. Osy Astana arqyly qazaqtardyń qala halqyna aınalyp kele jatqandyǵyn jáne aınala alatyndyǵyn anyq baıqaýǵa bolady.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Mádenıetti adam. Ol kim?

Osy keıde on ekide bir gúli ashylmaǵan kókórim jastarǵa albyrttyqtyń saldarynan jibergen aǵattyǵy men qateligin túzeý maqsatynda apalyq qamqorlyqpen azǵantaı bir aqyl-keńes aıta bastasań, munyńdy muqatý, tuqyrtý dep oılaıtyndaryna túsinbeısiń.  Olardyń bári syndy solaı qabyldaıdy degen pikirden aýlaqpyz árıne, biraq kúndelikti ómirde mundaı jaıtqa jıi tap bolyp jatatynymyz ras endi. Munan soń aldyńǵy tolqyn apalarymyz ben aǵalarymyzdyń aldarynan kese-kóldeneń ótpeı, jumsaǵan jaqtaryna quldyrańdaı usha jóneletin baıaǵy bizdiń kezimizdegi jastardyń eleýsiz ǵana eskertilgen úlkenderdiń áńgimesinen keıin endigári sol kemshilikti qaıtalamaýǵa tyrysatyn elgezektigi, qarapaıymdylyǵy, kishipeıildigi, ıbalylyǵy sanamyzǵa saǵynysh sazyndaı sarqyla oralady. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Sheraǵań shertken sher

Qazaq jýrnalıstıkasynyń qara narlary Sherhan Murtaza men Kamal Smaıylovtyń «Egemendegi» hattary kezinde qoǵamdyq sanaǵa serpilis ákelgeni málim. «Qadirli Kamal Dos!», «Qadirmendi Sherhan!» dep bastap, el ómiriniń qaltarys-bultarystaǵy búkil problemasyn jipke tizip kórsetken, odan shyǵatyn jol izdegen eki tulǵanyń hattaryn qazir oqysań, alysty boljaı bilgen kóregendigine eriksiz tańǵalasyń. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Sotqa silteı salý sán be?

Qara qyldy qaq jaryp, ádildikti aıtqan qazaq bıleriniń bılik qaǵıdasy: «Týra bıde týǵan joq, týǵandy bıde ıman joqqa» negiz­delgeni málim. Qasqaıyp turyp qamshysyn aldyna tastap: «Baı bolsań halqyńa paıdań tisin, batyr bolsań dushpanǵa naızań tısin. Baı bolyp paıdań tımese, batyr bolyp naızań tımese jurttan ala bóten úıiń kúısin» dep Áıteke bıdiń shamyrqanǵany, judyryqtaı jumylǵan Qazybek bıdiń Qońtajyny bılik aıtý kezegi tıgende: «Sózdi óńmenime suǵyp aıtqan kezde, eki ıyǵynan eki aıý aýzynan ot shashyp «typyr»» etshi, «kóreıin» dep turdy. Kórdińiz be, bılik aıtqan adam sózimen de kózimen de, susymen de yqtyra alady eken. Qazaq bıleri dala zańynyń oryndaýshylary bolǵan. Tek ádildikti tý etip kótergen onyń aldynda han da qara da birdeı jaýap bergen.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу