Менингит қаншалықты қауіпті?

Соңғы уақытта менингитке шалдығу оқиғасы жиілеп кетті. Әсіресе Алматы қаласында аурудың құрығына іліккендер көп. Жуырда Қазақ көлік және коммуникация академиясының 1 курс студенті осы аурудан көз жұмды. Жатақханада бір бөлмеде тұрған студенттер емдеу курсынан өтуде.

Егемен Қазақстан
29.05.2018 561
2

Ал соңғы қоңырау мерекесіне бір күн қалғанда Алматы қаласындағы №165 мек­теп-лицейінің оқушысына сірлі менингит диагнозы қойылды. Алматы қалалық қо­ғам­дық денсаулық сақтау депар­та­мен­тінің мәлімдеуінше, 25 мамырға дейін ста­ционарларға менингококк инфекциясы қаупімен 50-ден астам адам қаралды. Олар­дың басым бөлігінде ауру белгілері бай­қалса, төрт науқас қайтыс болған. Іркес-тіркес орын алған осы оқиғалардың бәрі қоғамның алаңдаушылығын туғызды. Себебі менингококк инфекциясына қарсы екпе Қазақстанның ұлттық екпе күнтізбесінде жоқ. Оның үстіне бұл әлемдегі қымбат екпелердің бірі. Әлбетте Мекке мен Мединаға қажылыққа баратын адамдардан менингококке қарсы екпе талап етіледі. Өйткені қажылық кезінде жаппай осы кеселге шалдығу деректері әлденеше рет тіркелген-ді.

С.Асфендияров атындағы Қазақ ұлттық медицина университеті Балалар жұқпалы аурулары кафедрасының профессоры, Тұрғындарды иммундау жөніндегі консультативтік комиссия төрағасының орынбасары Ләззат Ералиеваның айтуынша, менингококк бактериясының 12 түрі бар. Олардың 6-уы (A, B, C, W135, Y, X) адам өміріне өте қауіпті. Бактериялар мұрын мен жұтқыншақтың шырышты қабығында болады және бір адамнан екіншісіне тығыз байланыс кезінде, бір мекемеде бірге ұзақ отыру кезінде жұғады. Бұл шұғыл медициналық көмек көрсетілгеніне қарамастан және аурудың асқынуынан өлімге апару мүмкіндігінің жоғары болуымен қауіпті. Одан аман қалған әрбір бесінші адамды өмірінің соңына дейін сіңірдің тартылуы, аяқ-қолдың қозғалмауы, бүйрек аурулары, кереңдік және ақыл-естің кемістігі тәрізді шектеулер мазалайды.

Ұлыбританияда менингококтің иммундық профилактикасы тегін екпелер күнтізбесіне енген. Ағылшындар бұған қалай қол жеткізді? Менингококк инфекциясын жеңіп шыққанымен мүгедек болып қалған қыздың ата-анасы қоғамға осы оқиға туралы ашық айтты. Ауру салдарынан баланың аяқтары мен бір қолы ампутацияланып, бүлдіршін қыздың күнделікті өмірі түсірілген бейнеролик ғаламторға жарияланды. Бұл елдің денсаулық сақтау министрлігі тегін иммундау туралы шешім қабылдауы үшін көп қол жиналуына ықпал етті. Осылайша, Англия менингoкокк инфекциясы профилактикасын күнтізбеге алғаш енгізген ел атанды. Жалпы, бұған қарсы вакцина Еуропа елдерінің көбінде егіледі, алайда оның барлық түріне қарсы вакцина жасала бермейді. Англия, Австралия, АҚШ менингококктың 5 негізгі түріне қарсы екпе егеді. «Менингококк белдеуі» бар Африка елдерінде тұрғындарды егу деңгейі жоғары болғанымен вакцина барлық бактерияларды қамтымайды. Қазір Африкада көп валентті вакцина қолдану қажеттігі туралы мәселе көтерілуде. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы менингококк инфекциясына шалдығу деңгейі жоғары елдерде екпе жүргізуге кеңес береді.

Қазақстанда соңғы 10 жылда менингококк инфекциясымен ауыру жоғары деңгейде сақталып отыр. Яғни 100 адамға 6,7-7,4 жұқтыру оқиғасы тіркелген. Бұл жалпы көрсеткіш. Ал балалар арасында тіркелуі көбірек. Дертке шалдығудың жоғары деңгейі Астана мен Алматыда байқалды. Қазіргі кезде өзін немесе отбасын қауіпті дерттен қорғауға ниет білдіргендер жеке екпе алуға құқылы. Нарықта сапалы вакциналар бар. Отандық дәрігерлер алдағы уақытта елімізде де аталған екпе күнтізбеге енгізілетінін, менингококк инфекциясын анықтау бойынша қанатқақты жоба қолға алынғанын айтады.

Дәрігерлердің айтуынша, мениногоктің алғашқы белгілеріне жоғары дене температурасы, бас ауыру, сананың бұлыңғырлануы және діріл жатады. Менингококктар ыдыраған кезде эндотоксин бөледі. Эндотоксин ұсақ қан тамырларын зақымдай отырып, теріге, ішкі органдарға, соның ішінде бүйрек безіне қанның құйылуына, бөртпеге әкеледі. Бұл аурудың алғашқы сағаттарында есеңгіреуге немесе өлімге апаруы мүмкін. Адамдардың бір жерде шоғырлануы менингококті жұқтыру қаупін арттырады. Басты қауіп бүлдіршіндерге, жасөспірімдерге және қарт адамдарға төнеді. Менингококк инфекциясына шалдығу деңгейі 1 жасқа дейінгі балалар  арасында жоғары.

«Сақтансаң – сақтайды» дейді. Аурудың алғашқы белгілері байқалғанда-ақ дәрігерге қаралудың маңызы зор. Сондай-ақ азық-түлік өнімдерін, жеміс-жидек пен көкөністерді міндетті түрде мұқият тазалап тұтынған абзал. Су мен бассейн де, тіпті ауадағы ағыс та вирусты тасымалдау қызметін атқаруы мүмкін. Сондықтан жеке гигиеналық тазалықты қатаң қадағалап, инфекция қаупі жоғары кезде мәдени-бұқаралық шараларға қатысуды, түрлі сауда-ойын-сауық орталықтары мен ойын алаңдарына, спорт секцияларына баруды шектей тұру керек. Тіпті мекемелерде бөлменің терезесін ашып, ауа алмастырудың да өзіндік маңызы бар.

Думан АНАШ,
«Егемен Қазақстан» 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

22.09.2018

Жалпықалалық сенбілікте 9 мыңнан астам ағаш егілді

22.09.2018

Мақтаарал ауданында «Жасыл ел» жастардың еңбек жасақтары жұмысын бастады

22.09.2018

«Балалар Евровидениесі» байқауының жеңімпазы анықталмақ

22.09.2018

Халықаралық «Ясауитану-2018» байқауы өз мәресіне жетті

22.09.2018

Елбасы елорданың қала құрылысын игеру жоспарымен танысты

22.09.2018

Даниал Ахметов Зырян ауданын Алтай деп атау туралы ұсынысты қолдады

22.09.2018

Елбасы Чан Дай Куангтің қайтыс болуына байланысты көңіл айтты

22.09.2018

Жаңа Жібек жолы: Алматы

22.09.2018

Катонқарағай ауданы тұрғынының сібір жарасынан көз жұмғаны расталды

22.09.2018

Сенаторлар сенбілікке шықты

22.09.2018

Б.Бекназаров Әзербайжан Парламентінің 100-жылдығына арналған шараға қатысты

22.09.2018

Мұнайдың әлемдік бағасы өсті

22.09.2018

Лондонда қазақстандық өнер көрмесі ашылды

22.09.2018

Түркия «Қазақстан» журналын шығарды

22.09.2018

Ақтөбеде «Анаға тағзым» орталығы ашылды

21.09.2018

Тимур Жақсылықов Президенттің көмекшісі болып тағайындалды

21.09.2018

Маман дайындау мәселесі талқыланды

21.09.2018

Астанада тұрғын үй кешенінде шартты өртті сөндіру бойынша тактикалық оқу-жаттығу өтті

21.09.2018

Бүркітші қыз Айшолпан түскен «Көшпенділер» фильмі көрерменін қуантады

21.09.2018

Павлодарда биыл 1655 жұп қосылса, 1101-і ажырасқан

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qasiet pen qasiret

«Dánikkennen qunyqqan jaman» degen sózge mán bersek, munda úlken fılosofııalyq maǵyna bar. Táýba, bireý bireýden nan surap jeıtin zaman emes qazir. Toqshylyq zaman. О́zimizdi qoı ústine boztorǵaı jumyrtqalaǵan barshylyqta, etek-jeńniń keń kezinde dúnıege kelgen, zárýlik kúıin sezinbeı ósken urpaqqa balaımyz. Dastarqannan nan, maı, qant, sút, qaımaq eshqashan úzilgen emes. Sonymyzben baı sanalmasaq ta, bardyń sanatynan bolatynbyz... Qudaı saqtaı gór, taǵamǵa talǵam-talabymyzdyń sharyqtap ósip ketkeni sonshalyq keıde dastarqannan búginde nan qoıylatyn bos oryn tappaı qınalatynymyz ras. Sóıte tura, toqshylyq zamanda ómir súrip jatqanymyzdy sezinbeıtinimiz jaman. Moıyndaǵymyz kelmeıtini qorqynyshty. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Minez adamnyń taǵdyry ma?

Qazir Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy týraly jıi áńgime qozǵalýda. Jańa turpatty jańǵyrýdyń eń basty sharty – ulttyq kodyńdy saqtaı bilý, ıaǵnı zaman jańalyqtaryn qabyldaı, oǵan ún qosa otyryp, basqa ulttardan árdaıym erekshelendirip turatyn ózińniń ulttyq bolmysyńdy, qazaqy qalybyńdy damyta bilý ekendigi aıtylýda.

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу