Менингит қаншалықты қауіпті?

Соңғы уақытта менингитке шалдығу оқиғасы жиілеп кетті. Әсіресе Алматы қаласында аурудың құрығына іліккендер көп. Жуырда Қазақ көлік және коммуникация академиясының 1 курс студенті осы аурудан көз жұмды. Жатақханада бір бөлмеде тұрған студенттер емдеу курсынан өтуде.

Егемен Қазақстан
29.05.2018 625
2

Ал соңғы қоңырау мерекесіне бір күн қалғанда Алматы қаласындағы №165 мек­теп-лицейінің оқушысына сірлі менингит диагнозы қойылды. Алматы қалалық қо­ғам­дық денсаулық сақтау депар­та­мен­тінің мәлімдеуінше, 25 мамырға дейін ста­ционарларға менингококк инфекциясы қаупімен 50-ден астам адам қаралды. Олар­дың басым бөлігінде ауру белгілері бай­қалса, төрт науқас қайтыс болған. Іркес-тіркес орын алған осы оқиғалардың бәрі қоғамның алаңдаушылығын туғызды. Себебі менингококк инфекциясына қарсы екпе Қазақстанның ұлттық екпе күнтізбесінде жоқ. Оның үстіне бұл әлемдегі қымбат екпелердің бірі. Әлбетте Мекке мен Мединаға қажылыққа баратын адамдардан менингококке қарсы екпе талап етіледі. Өйткені қажылық кезінде жаппай осы кеселге шалдығу деректері әлденеше рет тіркелген-ді.

С.Асфендияров атындағы Қазақ ұлттық медицина университеті Балалар жұқпалы аурулары кафедрасының профессоры, Тұрғындарды иммундау жөніндегі консультативтік комиссия төрағасының орынбасары Ләззат Ералиеваның айтуынша, менингококк бактериясының 12 түрі бар. Олардың 6-уы (A, B, C, W135, Y, X) адам өміріне өте қауіпті. Бактериялар мұрын мен жұтқыншақтың шырышты қабығында болады және бір адамнан екіншісіне тығыз байланыс кезінде, бір мекемеде бірге ұзақ отыру кезінде жұғады. Бұл шұғыл медициналық көмек көрсетілгеніне қарамастан және аурудың асқынуынан өлімге апару мүмкіндігінің жоғары болуымен қауіпті. Одан аман қалған әрбір бесінші адамды өмірінің соңына дейін сіңірдің тартылуы, аяқ-қолдың қозғалмауы, бүйрек аурулары, кереңдік және ақыл-естің кемістігі тәрізді шектеулер мазалайды.

Ұлыбританияда менингококтің иммундық профилактикасы тегін екпелер күнтізбесіне енген. Ағылшындар бұған қалай қол жеткізді? Менингококк инфекциясын жеңіп шыққанымен мүгедек болып қалған қыздың ата-анасы қоғамға осы оқиға туралы ашық айтты. Ауру салдарынан баланың аяқтары мен бір қолы ампутацияланып, бүлдіршін қыздың күнделікті өмірі түсірілген бейнеролик ғаламторға жарияланды. Бұл елдің денсаулық сақтау министрлігі тегін иммундау туралы шешім қабылдауы үшін көп қол жиналуына ықпал етті. Осылайша, Англия менингoкокк инфекциясы профилактикасын күнтізбеге алғаш енгізген ел атанды. Жалпы, бұған қарсы вакцина Еуропа елдерінің көбінде егіледі, алайда оның барлық түріне қарсы вакцина жасала бермейді. Англия, Австралия, АҚШ менингококктың 5 негізгі түріне қарсы екпе егеді. «Менингококк белдеуі» бар Африка елдерінде тұрғындарды егу деңгейі жоғары болғанымен вакцина барлық бактерияларды қамтымайды. Қазір Африкада көп валентті вакцина қолдану қажеттігі туралы мәселе көтерілуде. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы менингококк инфекциясына шалдығу деңгейі жоғары елдерде екпе жүргізуге кеңес береді.

Қазақстанда соңғы 10 жылда менингококк инфекциясымен ауыру жоғары деңгейде сақталып отыр. Яғни 100 адамға 6,7-7,4 жұқтыру оқиғасы тіркелген. Бұл жалпы көрсеткіш. Ал балалар арасында тіркелуі көбірек. Дертке шалдығудың жоғары деңгейі Астана мен Алматыда байқалды. Қазіргі кезде өзін немесе отбасын қауіпті дерттен қорғауға ниет білдіргендер жеке екпе алуға құқылы. Нарықта сапалы вакциналар бар. Отандық дәрігерлер алдағы уақытта елімізде де аталған екпе күнтізбеге енгізілетінін, менингококк инфекциясын анықтау бойынша қанатқақты жоба қолға алынғанын айтады.

Дәрігерлердің айтуынша, мениногоктің алғашқы белгілеріне жоғары дене температурасы, бас ауыру, сананың бұлыңғырлануы және діріл жатады. Менингококктар ыдыраған кезде эндотоксин бөледі. Эндотоксин ұсақ қан тамырларын зақымдай отырып, теріге, ішкі органдарға, соның ішінде бүйрек безіне қанның құйылуына, бөртпеге әкеледі. Бұл аурудың алғашқы сағаттарында есеңгіреуге немесе өлімге апаруы мүмкін. Адамдардың бір жерде шоғырлануы менингококті жұқтыру қаупін арттырады. Басты қауіп бүлдіршіндерге, жасөспірімдерге және қарт адамдарға төнеді. Менингококк инфекциясына шалдығу деңгейі 1 жасқа дейінгі балалар  арасында жоғары.

«Сақтансаң – сақтайды» дейді. Аурудың алғашқы белгілері байқалғанда-ақ дәрігерге қаралудың маңызы зор. Сондай-ақ азық-түлік өнімдерін, жеміс-жидек пен көкөністерді міндетті түрде мұқият тазалап тұтынған абзал. Су мен бассейн де, тіпті ауадағы ағыс та вирусты тасымалдау қызметін атқаруы мүмкін. Сондықтан жеке гигиеналық тазалықты қатаң қадағалап, инфекция қаупі жоғары кезде мәдени-бұқаралық шараларға қатысуды, түрлі сауда-ойын-сауық орталықтары мен ойын алаңдарына, спорт секцияларына баруды шектей тұру керек. Тіпті мекемелерде бөлменің терезесін ашып, ауа алмастырудың да өзіндік маңызы бар.

Думан АНАШ,
«Егемен Қазақстан» 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

18.01.2019

ҰБТ-дан жоғары балл жинаған түлек «Болашақ» арқылы шетелдерде оқи алады

18.01.2019

Батыс Қазақстан облысы әкімінің бірінші орынбасары болып Ғали Исқалиев тағайындалды

18.01.2019

Ақтөбе облысының шаруалары былтыр 228 млрд теңгенің өнімін өндірді

18.01.2019

Полиция департаменті айыппұлды уақытылы төлеуге шақырды

18.01.2019

Елордалық аурухана тұңғыш рет неврологиялық асқынуды азайтатын құрылғыны қолданды 

18.01.2019

Елордалық құтқарушылар жанып жатқан үйден 6 адамды шығарды

18.01.2019

Колумбиядағы жарылыс салдарынан 21 адам қайтыс болған

18.01.2019

Тимур Қожаоғлы: «Егемен Қазақстан» – Еуропа құрлығындағы маңдайалды басылым

18.01.2019

Алматыдағы тікұшақ апатынан кейін «Sky Service» рейстері тоқтатылды

18.01.2019

Геннадий Головкин ұлды болды

18.01.2019

Солтүстік Қазақстанда «Қайырымдылық керуені» акциясы жалғасты

18.01.2019

Головкиннің қарсыластары бір-бірімен жұдырықтасады

18.01.2019

Петропавлда ресейлік бас киімдер көрмесі ашылды

18.01.2019

Ақтөбеде жұмысшылардың еңбек құқықтарын қамтамасыз ету меморандумына қол қойылды

18.01.2019

Алматыда газбен жүретін жаңа автобустар іске қосылады

18.01.2019

СДУ-да IT технологиялары саласында білім беру жобасы басталды

18.01.2019

Мемлекет басшысы «Smart Aqkol» ахуалдық орталығына барды

18.01.2019

Елбасы кітапханасының Ақтөбеде өткен көшпелі көрмесін 120 мыңнан аса адам тамашалады

18.01.2019

Атырауда қазақтың үш биіне ескерткіш орнатылды

18.01.2019

Әліпби де, еміле-ереже де сараптаудан өте түсуі керек - Әлімхан Жүнісбек

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Серік НЕГИМОВ, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері

Durystyq joly

Jaqsy kisi ataný, tirshilik-turmys, ómir qubylystaryna oı júgirtý, saralap zerdeleý, fılosofıalyq mádenıet qalyptastyrý, tájirıbe jınaqtaý, durystyq, adamshylyq, izgilik, ádildik, degdarlyq jolynda meıirlenip, berekeli qyzmet jasaý, ulttyń ádebi men qaǵıdattaryn jan-tánińmen qabyldaý – naǵyz tabıǵı abzal qasıet.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Bızneske ıkemdilik qaıdan shyǵady?

Adamnyń bızneske ıkemdiligi qaıdan týady degen suraq kóp adamdy oılandyrady. Árıne, motıvasıa kúshti, ol − aqshany kóp tabý. Isker adamdar eshkimniń aldynda ıilmeıdi, «malyń bolsa syılamaı tura almas el» dep Abaı aıtpaqshy, jurtqa da syıly bolady.

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Bas paıda algorıtmi

Bas paıdany oılaý – búkil adam balasyna tán dúnıe. Ár adam balasynyń «ózim degende ógiz qara kúshim bar» degen qaǵıdat boıynsha tirshilik quratyny túsinikti. Biraq adam balasy qoǵam ishinde ómir súretindikten ár adamǵa tán osy qasıetti shektep ustaýǵa, ony qoǵamdyq múddege nemese qoǵamdyq ortada qalyptasqan tártipke baǵyndyrýǵa týra keledi. О́ıtkeni munsyz qoǵam damı almaıdy.

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Ońtaılandyrý ońalta ma, omalta ma?

Orta bilim salasyna qatysty taǵy bir ońtaılandyrýdyń qulaǵy qyltıyp, «bul qalaı bastalyp, qalaı aıaqtalady?» degen sansyz suraq kóptiń kókeıin búlkildetip otyr. «Qundylyqtar aýysatyn, shyndyqtar shatysatyn uly ózgerister týysynda ómirdiń ózi karnavalǵa uqsap ketedi», dep Mıhaıl Bahtın aıtpaqshy, bilim salasyndaǵy mundaı reformalardan jurttyń júıkesi juqarý bylaı tursyn, karnavalǵa aınalyp bara ma degen kúdik joq emes. Qabyldanǵan, tolyqtyrylǵan zańdar, ár mınıstrdiń tusynda túzilgen baǵdarlamalar, oǵan bólingen qarjy – «óıtemiz de, búıtemiz» dep keletin jarnamaǵa bergisiz jıyndar, konferensıalar, onda sóılenetin sózder qısapsyz desek, artyq aıtqandyq bolmas.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Úılený men úı bolýdyń arasy

Statıstıka komıtetiniń ótken jylǵy máli­me­tine qaraǵanda, elimizde sońǵy on jylda 1,5 mıllıon jup otaý qursa, osy kezeńde 1 mıl­lıonnan astam jup ajyrasqan. Bul – árbir úshinshi neke buzyldy degen sóz.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу