Сенатта республикалық бюджет есебі қаралды

Кеше Сенат Төрағасы Қасым-Жомарт Тоқаевтың төрағалығымен өткен палатаның жалпы отырысында Үкіметтің және Республикалық бюджеттің атқарылуын бақылау жөніндегі есеп комитетінің 2017 жылғы республикалық бюджеттің атқарылуы туралы есебі тыңдалды. Күн тәртібіндегі негізгі тақырып­қа орай Қаржы министрі Бақыт Сұлтанов, Ұлттық банк төрағасының орынбасары Алпысбай Ахметов, Есеп комитетінің төрайымы Наталья Годунова баяндама жасады.

Егемен Қазақстан
12.06.2018 2165
2

Сенаттың жалпы отырысын Қаржы ми­нистрі Бақыт Сұлтанов өткен аптада Мә­жіліс палатасы қызу талқылап, оң баға­сын берген баяндамасымен ашты. «Өткен жылдың қорытындысы бойынша ел экономикасының өсу көрсеткіші 4 пайызға артты. Оған мұнай, металл бағаларының жоғары конъюнктурасы, импорт көлемінің өсуі сияқты сыртқы экономикалық факторлар ықпал етті. Оған қоса салық және бюджет саясаты да өз әсерін тигізді. Экономиканың осындай біртіндеп жандану көрсеткішіне жекелеп тоқталсақ, 2017 жылы бюджет түсімі 9 трлн 199 млрд теңгені құрады. Салық алдыңғы жылмен салыстырғанда 13 пайызға артып, соның есебінен республикалық бюджетке 4 трлн 848 млрд теңге түсті. Әлеуметтік салаға 4 трлн теңгеге жуық қаражат бөлінді. Бұл жалпы бюджет шығыстарының 33,7%-ын құрады. Банктерді бір жолғы сауықтыруға бағытталған қаржыны есепке алмағанда әлеуметтік шығыстардың үлесі алдыңғы жылмен салыстырғанда 39%-дан 41,4%-ға дейін өсті», деді министр. Үкімет есебін талқы­лау кезінде бюджет кірісінің әлі де шикі­зат секторына тәуелділігі, салық база­сын кеңейту, салық тексерулерінің тиім­ділігі және оларды әкімшілендіруді жетіл­діру сияқты жүйелі мәселелер көтерілді. Бюд­жет кірісінің кен байлықтарынан түсетін салық­тарына тәуелділігін азайту – Үкімет жұмы­сын­дағы басты бағыттардың бірі. Ол әртүрлі бағдар­ламалық құжаттар, атап айт­сақ эко­номи­каны диверсификациялау, инфра­құры­лым­ды құру, өңірлерді дамыту, шағын және орта бизнесті қолдау арқы­лы жүзеге асуда. Өт­кен жылы Үкіметте «Салық­тардың түсімін арт­тыру» жоспары қабыл­данды. Жоспарды іске асы­рудың нәтижесінде өткен жылы ІЖӨ-ге шақ­қандағы салық түсімдерінің төмен­деу тренді күрт өзгеріп, бұл көрсеткіш 2016 жылы 15,2%-ға дейін төме­ндесе, 2017 жылы жос­пардағы 15,8% орны­на 16,8%-дан асып түс­кен. Қаржы министрі­нің айтуын­ша, кө­лең­келі экономикамен күрес шең­берін­де жанама салықтарды әкім­ші­лен­дір­у­ді жақсарту арқылы біраз жұмыс­тар ат­қ­а­­рылуда. Мәселен, кеден саласын­да импорт опе­­ра­­цияларының уақытын қысқарту үшін «АСТАНА-1» ақпараттық жүйесі іске қосылған.

Есепті қарау кезінде бюджет қаражатын пайдалану бойынша маңызды сұрақтар қойылды. 2017 жылы қаражаттың тиімсіз жұмсалу көлемі 2016 жылмен салыстырғанда екі есеге көбейді. Ал саладағы қаржылық іс бұзудың 86 пайызы бухгалтерлік және қар­жылық есептерді жүргізудегі заңнаманы бұзу­ға байланысты болып отыр. Қарж­ы ми­нистрінің айтуынша, бұл мәселе маман­дардың біліктілігін арттыру және оларды міндетті түрде кәсіби сертификаттау арқылы шешілетін болады. Мемлекеттік борыштың деңгейі, оның ішінде квазимемлекеттік субъек­тілер­­дің сыртқы борыштары – өзек­ті мәсе­лелер­дің бірі. Мемлекеттік борыш ІЖӨ-ге шаққанда 26%-ды құрады. Бо­рыш­­тың 34%-ы ғана сыртқы қарыз ен­ші­сінде, сондықтан оның 1/3 бөлігі валюта бағамы­ның өзгеруіне тәуелді. Жалпы бюджет тап­шы­лығын қаржыландыру саясаты ішкі ресурс­т­арға бағытталатын болады. Сонымен қатар мемле­кет­тік борышты тиімді басқару үшін оның құрал­дарына диверсификация жасау шара­лары қабылдануда. Олар – Астана халық­аралық қаржы орталығының бир­жа­сында сукук ислам облигацияларын шығару және халықаралық инвесторлар үшін біздің теңгеде бағалы қағаздар орналастыруға мүмкіндік беру. Бұдан басқа, квазимемлекеттік сектордың борыштарын басқару Үкімет тарапынан заңнама жүзінде бақылауға алынды.

Бұдан соң Есеп комитетінің төрайымы сөз алды. «Бюджеттің атқарылуы макроэконо­микалық тұрақтылық және экономика­ның жандануының қарқыны қалыпқа келу жағдайында жүзеге асты. Десек те экономика дамуының мүмкіндіктеріне теріс әсер ететін бірқатар факторлар бар. Мысалы, ұзақмерзімді несиелеуге ресурс жетпейді. Сол себепті басымдық берілген салаларға мемлекет тарапынан берілетін көмектің біршама болғанына қарамастан, шағын және орта бизнес кең қанат жайып кете алмай отыр. Тіпті ірі кәсіпорындарға да қаржы жетпейді. Дегенмен биыл жақсы тренд байқалып отыр. Экономиканың монетизациялану көрсеткіші 42 пайыздан 38 пайызға төмендеген. Ал әлемдік монетизациялау көрсеткіші 122 пайызды көрсетіп отыр. Бізге төмен инфляцияны қолдау мен экономиканы ресурстармен қуаттандыру арасында теңдік керек сияқты», деді Годунова.

Республикалық бюджеттің атқарылуы туралы есептен кейін сенаторлар Үкімет мүшелері мен баяндамашыларға бірқатар сауал қойды. Мәселен, Сенат депутаты Дариға Назарбаева Төтенше жағдайлар комитеті мен Ұлттық ұланның дербес бюджеттерін бекіту қажеттігін жеткізді. Төтенше жағдайлар комитеті бөлімшелерінің қажетті инженерлік-техникалық құрал­дармен, арнайы жабдықтармен, көлікпен қамтамасыз етілуі нормативтің 30-дан 70 пайыз деңгейінде. Бұл Ішкі істер министрлігі қойған лимит аясында комитеттің жеткіліксіз қаржыландырылуына байланысты», деді ол. Сенатор саладағы тиімсіз жоспарланған жобаларға да тоқталды. «Біз қаражаттың тиімсіз игерілуін байқап отырмыз. Мәселен, өрт сөндіру деполарының құрылысына 15 жобалық-сметалық құжаттаманың ішінде төртеуі ғана жүзеге асырылуда. 2017 жылы 4 жобаның мерзімі өтіп кетті, ал оларды әзірлеуге 86 млн теңге бюджеттік қаржы жұмсалды. Әзірленуіне 100 млн теңге жұмсалған тағы жеті жоба 2018-2020 жыл­дар­дың бюджетіне енгізілмей қалған. Осы орайда 186 млн теңге бюджет қаржысы тиімсіз игерілгені көрініп тұр. Кейін қаржы­ландырылмайтын жобаларға бюджет қар­жысын бөлудің қажеті қанша», деп атап өтті сенатор. Бұл тұрғыда Д. Назарбаева ТЖ комитеті мен Ұлттық гвардияның дербес бюдж­еттерін бекіту қажеттігін, сондай-ақ олар бойынша бюджет бағдарламаларына жауап беретін жетекшілерін айқындау керектігін жеткізді. Оның айтуынша, аталмыш екі қызмет Ішкі істер министрлігі құрамында өгей бала рөлінде жүр. Алайда оларға ерекше назар аударған жөн.

Сенаторлардың Үкімет мүшелеріне қойған сауалдарынан кейін республикалық бюджет есебінің атқарылуы талқыға салынып, бюджет орындалуының артық-кем тұстары айтылды. Нәтижесінде көпшілік дауыспен есеп мақұлданды. Бұдан соң сенаторлар «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне зияткерлік меншік саласындағы заңнаманы жетіл­діру мәселелері бойынша өзгерістер мен толық­тырулар енгізу туралы» заңының жобасын екінші оқылымда бірауыздан мақұлдады.

Венера ТҮГЕЛБАЙ,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

24.09.2018

FIFA-2018 марапаттау рәсімінде Роналду болмайды

24.09.2018

Ұлы Дала Еліне саяхат — «Жаңа Жібек жолы» бағыты бойынша экспедиция Таразға келді

24.09.2018

«Егемен академиясының» жаңа маусымына тіркелу басталды

24.09.2018

Мақтаарал құрылыс саласымен де танымал болмақ

24.09.2018

Атырауда «Тау тұлғалы Таумыш» республикалық ғылыми-тәжірибелік конференциясы өтті

24.09.2018

Ақмола облысында мемлекеттік қызмет мектебін ашылды

24.09.2018

Алматыда III Baikonyr Short Film Festivalдің жабылу салтанаты өтті

24.09.2018

Ақтөбелік полицейлер Агенттіктің «Пара алма!» үндеуіне құлақ асуда

24.09.2018

Қыздар Университетінің студенттері республикалық турнирдің жеңімпазы атанды

24.09.2018

Талдықорған қаласы әкімінің жаңа орынбасары тағайындалды

24.09.2018

25 қыркүйекте Үкімет үйінде Қазақстан Үкіметінің отырысы өтеді

24.09.2018

Ақтауға үлкен футбол оралды

24.09.2018

Үш дзюдошымыз да алғашқы айналымда ұтылды

24.09.2018

Оралда бокстан халықаралық турнирдің жеңімпаздары анықталды

24.09.2018

Қазақстанда ұшақ билеттері арзандауы мүмкін

24.09.2018

Қазақстанда 14 миллион тоннаға жуық астық жиналды

24.09.2018

«Түн құдайы» фильмі Парижде өткен ретроспектива барысында көрсетілді

24.09.2018

Универсиада алауы Алматы арқылы өтті

24.09.2018

Бүгін Бакуде үш дзюдошымыз белдесуде

24.09.2018

Бизнес салымдар үшін қай қаржы ұйымы тиімді?

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Асан Мирас,

Ulaǵat pen muraǵat

Qaıǵyly ólimi qalyń jurttyń qabyrǵasyn qaıystyryp, qyrshyn ǵumyry qıylǵan óner, mádenıet, sport sańlaqtary qaı ultta bolsyn az emes. Ondaı has talanttardy halyq eshqashan umytpaıdy. Talanttardyń fánıdegi taǵdyry kelte bolǵanymen, halyqtyń júregi men jadyndaǵy ǵumyryn myńjyldyqtarmen ólsheýge bolady. Aıtalyq, áıgili grek ańyzyndaǵy aıbyndy batyrlar Ahılles pen Gektordyń esimderi dáýirlerden dáýirlerge kóshe júrip, ult sanasynda jarqyrap ǵumyr keshýde. Ańyzdyń epıloginde aıtylǵandaı, keıingi urpaq tıtandardy máńgi eske tutatyn bolady. Tipti, grektiń búkil tarıhy áli kúnge deıin ataqty Gektor men Ahıll shaıqasyna baılanysty óriledi. Biz muny nege aıtyp otyrmyz? Qaı ult bolmasyn, esimi elge eleýli tulǵalaryn este qaldyrýdyń esti joldaryn ustanady. Qazaq tarıhyn aqtarsaq ta, ádebıet betterin paraqtasaq ta túrli klassıkalyq joqtaý úlgilerine jolyǵatynymyz sózsiz. Joǵarydaǵy dańqty grek batyry Ahıllestiń de atyn aqıqatqa bergisiz asqaqtatqan áıgili Gomer abyz. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qasiet pen qasiret

«Dánikkennen qunyqqan jaman» degen sózge mán bersek, munda úlken fılosofııalyq maǵyna bar. Táýba, bireý bireýden nan surap jeıtin zaman emes qazir. Toqshylyq zaman. О́zimizdi qoı ústine boztorǵaı jumyrtqalaǵan barshylyqta, etek-jeńniń keń kezinde dúnıege kelgen, zárýlik kúıin sezinbeı ósken urpaqqa balaımyz. Dastarqannan nan, maı, qant, sút, qaımaq eshqashan úzilgen emes. Sonymyzben baı sanalmasaq ta, bardyń sanatynan bolatynbyz... Qudaı saqtaı gór, taǵamǵa talǵam-talabymyzdyń sharyqtap ósip ketkeni sonshalyq keıde dastarqannan búginde nan qoıylatyn bos oryn tappaı qınalatynymyz ras. Sóıte tura, toqshylyq zamanda ómir súrip jatqanymyzdy sezinbeıtinimiz jaman. Moıyndaǵymyz kelmeıtini qorqynyshty. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Minez adamnyń taǵdyry ma?

Qazir Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy týraly jıi áńgime qozǵalýda. Jańa turpatty jańǵyrýdyń eń basty sharty – ulttyq kodyńdy saqtaı bilý, ıaǵnı zaman jańalyqtaryn qabyldaı, oǵan ún qosa otyryp, basqa ulttardan árdaıym erekshelendirip turatyn ózińniń ulttyq bolmysyńdy, qazaqy qalybyńdy damyta bilý ekendigi aıtylýda.

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу